Taqýanyń aqyly

Jigit tapsyrmany múl­tiksiz oryndaıdy. Tańerteń erte ustazyna kelip, ólikter til qatpaǵanyn aı­tady. Taqýa: «On­da sen búgin taǵy bar, tań at­qansha ólikterdi jamanda, tilde, múmkin sonda til qatar», deıdi.

Shákirt ony da oryndaıdy. Tańerteń ustazyna kelip, ólikterdiń lám-mım d­eme­genin aıtady. «Ba­lam, – deıdi qarııa. – Sen bul dúnıede jetilgen adam­dar­­dyń qatarynda bolǵyń kelse, týra ólik­ter sııaqty maqtasa da, dattasa da miz baqpaı­tyn bol. Sonda ǵana maqsatyńa jetesiń!»

Bul áńgimeniń ǵıbraty nede? Maqtan bar jerde adam balasy rýhanı jetilmeıdi. Rýhanı jetilmegen adam qaı taraptan bolsyn rýhty, kemel dúnıe týdyra almaıdy. Iаǵnı, adamdy rýhanı múgedektikke, arylmas dertke shaldyqtyratyn dúnıe  – maq­taý. Ár nárseniń shegi bolatyny sııaq­ty, maqtaý men madaqtyń da shegi bar. Artyq maqtaý – janǵa qas.

Islam dininde maqtaný men maqtan úshin jasalǵan isti «rııa» deıdi. Kimniń boıynda rııaǵa qumarlyq bolsa, onyń istegen jaqsy amaldary shaıylyp ketedi. Mysaly, bizge ımam Músilim arqyly jetken mynadaı bir ósıet hadıste: «Qııamet kúni Allanyń quzyryna birneshe adam ákelinedi. Haq Taǵala birinshi adamnan: «Sen ne tyndyrdyń?» dep suraıdy. Pende: «Sheıit bolyp janym shyqqansha, seniń jolyńda aıanbaı soǵystym», dep jaýap beredi. Haq Taǵala: «Jalǵan aıtyp otyrsyń! Sen el-jurt «netken batyr adam!» dep aıtsyn dep soǵystyń», dep ony jáhannamǵa laqtyrýǵa buıryq beredi.

Kelesi bolyp bilim úırengen ǵalym adam ákelinedi. Alla Taǵala odan: «Jaqsy nyǵmetterge jetý úshin ne istep ediń?» dep suraıdy. Álgi adam: «Ǵy­lym úı­rendim, ózgege úırettim, seniń rıza­lyǵyń úshin Quran oqydym», dep jaýap beredi. Haq Taǵa­la sol kezde: «Sen adam­­dar «keremet ǵalym eken» dep aıt­syn degen nıetpen ǵylym úıren­diń ǵoı. «Quran­dy qandaı tamasha oqıdy!» desin dep Quran oqydyń, osy rııań úshin», dep ony da tozaqqa laqtyrýǵa buıryq beredi.

Odan keıin mal-múlki kóp baı adam ákelinedi. Alla taǵala óziniń oǵan bergen ıgilikterin esine salyp: «Al jaraıdy, sen sol ıgilikterge ıe bolý úshin ne jasadyń?» dep suraıdy. Álgi pende: «Seniń rızalyǵyń úshin mal shashtym»,  deıdi. Alla taǵala: «Aıtyp otyrǵanyń jalǵan, sen «mynaý netken jomart adam» desin dep jasadyń», deıdi. Sóıtip ony da jáhannamǵa laqtyrýǵa buıryq beredi.

Demek bul hadısten biz ne túsinemiz? Abaı atamyzdyń 38-shi qarasózinde «bul jol­da rııasyz, jeńildiksiz bir qarar turyp izde­gen ǵana kisi istiń kámálatyna jet­pek» dege­nindeı, amaldyń qabyl bol­maǵy rııa­syz yqylasqa baılanysty eken. Bizdiń kóbimiz qatelikti dál osy jerden jiberip alamyz.