Aımaqtar • 05 Mamyr, 2020

«Shekaradan sheginý» mektebinen ótken

51 retkórsetildi

Soǵys bastalǵanda meniń ákem Jylqaıdar Omarov 19 jasta bolyp, Lıtva KSR-niń Panevejıs qalasynda áskerı mindetin atqaryp, «Maksım» pýlemetin ıgergen eken. Qandy qyrǵyn bastalardan birneshe kún buryn, 1941 jyldyń 17 maýsymynda ol qyzmet etetin polkti dabylmen tik kóterip, Shyǵys Prýssııadaǵy memlekettik shekarany qorǵaýdyń birinshi syzyǵyna aparady.

22 maýsymdaǵy tańǵy saǵat 4-te vermaht KSRO aýmaǵyn bombalap, shekaradan ótkende alǵashqy soqqyǵa ushyraǵandardyń arasynda bizdiń ákemiz, qatardaǵy jaýynger Jylqaıdar Omarov ta bolǵan.  

II dúnıejúzilik soǵysta Keńes áskeriniń arasynda «shekaradan sheginý» mektebi degen túsinik bolǵan. Ákemiz sol «mektepti» birinshi kúnnen bastan keship, barlyq sabaǵyn alǵan jaýynger. Birde atysyp, birde qashyp aqyry olar Orlov oblysynyń Kromsk aýdanynda qorshaýǵa túsedi. Osy jerden bólinip-bólinip, qashyp shyqqan Keńes jaýyngerleri jan-jaqqa bytyrap ketedi. Ash, jalańash bolyp, birneshe kún boıy ormanda bosqan ákem basqa amaly bolmaǵandyqtan birde Bolshaıa Ryjkovo degen derevnıadaǵy bir úıdiń esigin qaǵady. Úı ıeleri meıirimdi jandar eken, ábden ashyqqan, ólim halindegi jaýyngerdi olar úılerine kirgizip alady. Nemistiń motorlanǵan áskeri bul aýmaqty áldeqashan basyp alyp, Shyǵysqa ótip ketken eken. Derevnıada okkýpanttar tártibi ornap, starosta taǵaıyndalǵan. Osyndaı jaǵdaıda úı ıeleri bastaryn qaterge tigip, basqa ulttyń ókili bolsa da Keńes jaýyngeri bolǵandyqtan meniń ákemdi úılerinde tyǵyp saqtap, 20 kún boıy jasyrǵan.

Birde úılerdi aralap, tekserip jáne tamaq jınap júrgen nemis patrýlderi satyr-kútir etip kirip keledi. Úı ıesi áıel ákemniń basyna oramal jaýyp úlgeredi. Aldyna sol úıdiń eki búldirshini de otyra qalady. Kisige jaqyn qyzdar bul ýaqytta ákeme úırenip qalǵan eken jáne ony jasyrý kerektigin sábı júrekterimen sezinedi. Nemister aldyna bala ustap otyrǵan «kári áıelden» kúdiktenbeı, tezirek bergen tamaqty alyp, ketip qalady. Eger sol joly ákem áshkerelense ony ǵana emes, úı ıelerin de atyp tastaýy kádik edi.

Taǵy birde osy úıge nemisterge qyzmet etip júrgen starosta kelip, úılerge jappaı muqııat tekseris júrgiziletinin, sondyqtan jasyrǵan jaýyngerden qutylý kerektigin eskertip ketken. О́kinishke oraı, ákem ózin qutqarǵan sol meıirimdi jandardyń da, starostanyń aty-jónderin esine saqtamapty. Osy derevnıada ákemnen basqa da birneshe jaýynger basqa úılerge jasyrynǵan eken.

Sol jaýyngerler kúndiz ormandarǵa jasyrynyp, túnde shyǵysqa qaraı syrǵyp otyryp, áıteýir ózimizdiń áskerge qosylǵan. Ákem aldymen Máskeý qorǵanysyna qatysyp, odan Brıansk pen Kalının maıdandarynda soǵysqan. Polktyń barlaýshylary qatarynda 429-shy jeke barlaý otrıadynda bolǵan. Odan 371-shi «Vıtebsk» dıvızııasynyń rotasynda soǵysqan. Úsh ret aýyr jaralanǵan. Sońǵy jaraqatty 1943 jyly Rjev operasııasynda alyp, uzaq ýaqyt gospıtalda emdelgennen keıin soǵys múgedegi retinde saptan bosatylǵan.

Jylqaıdar Omarovtyń jaýyngerlik erligi «1-shi dárejeli Otan soǵysy ordeni», «Erligi úshin», «Jaýyngerlik eńbegi úshin», «Germanııany jeńgeni úshin» medaldarymen jáne komandovanııanyń birneshe alǵys hattarymen atalǵan. Ol beıbit zamanda atqarǵan isteri úshin 8 medal men «Eńbek ardageri» tósbelgisin aldy.

Soǵystan keıin anamyz Jámılá Omarovaǵa úılenip, jeti bala tárbıeledi. Qazir nemereleriniń sany 20-ǵa jýyq. Ákem baqytty otbasy ortasynda 77 jasqa deıin ómir súrip, 1999 jyly ómirden ótti.

Biz ákemizdi saǵynyshpen eske alamyz. Ony qutqaryp qalǵan Bolshaıa Ryjkovo derevnıasyndaǵy meıirimdi jandardyń aty-jónin bilmegenimizge ókinemiz, eger bilgen bolsaq biz olarǵa ákemizdi qutqarǵany úshin sheksiz alǵysymyzdy jetkizer edik.

Nurym OMAROV,

azamattyq qorǵaý polkovnıgi

PETROPAVL

Sońǵy jańalyqtar

Júzdegen turǵynǵa jumys tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 12:44

Uqsas jańalyqtar