Aımaqtar • 06 Mamyr, 2020

Turǵyndar tilegi tasada qalmaıdy

8 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev «Syndarly qoǵam­dyq dıalog – Qazaqstannyń turaq­tylyǵy men órkendeýiniń negizi» atty Joldaýynda «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrýdy mindettegen bolatyn. Osy maq­satta Jambyl oblysynyń ákimi Berdibek Saparbaev jumys sa­parymen oblystyń barlyq aýdan­daryn aralap shyqqan edi. Sol kezde sarysýlyqtar bir­qa­tar máselelerdi kótergen. Nátı­­jesinde Prezıdenttiń bul tu­jy­rym­damasy turǵyndar tileginiń tasada qalmaıtynyn kórsetti.

Saýdakent aýylyndaǵy aýrýha­na­nyń jaıy talaı jyldan beri ózekti. Toqsanynshy jyldardyń orta shenine deıin aýdan ortalyǵy bolǵan aýylda búginde 6007 adam turady. Biraq paıdalanýǵa berilgen 1987 jyldan osy ýaqytqa deıin aýyldaǵy aýrýhana jóndeý kórmegen. Aýyldaǵy densaýlyq saqtaý nysany tozǵan, búlingen. Alaıda Prezıdenttiń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn iske asyrý negizinde atalǵan aýrýhana oblystyń damý josparyna enip, jóndeletin boldy. «Allaǵa shúkir deıik, memlekettiń qarapaıym halyqqa jasap otyrǵan jaǵdaıy kóp. Biraq sonyń ishindegi uzaq jyldan beri sheshimin tappaı kele jatqan másele – Saýdakent aýyldyq aýrýhanasy osy kúnge deıin jóndeý kórmegen eken. Memleket qoldaýynyń nátı­je­­sinde aýrý­hana jóndeletin boldy. Ákimshilik te nysannyń qazirgi pa­ıdalanyp otyrǵan bóligin kúrdeli jón­deýden ótkizip, jylý júıesin ja­ńar­tý máselesin kótergen halyqtyń únine qulaq asty», deıdi Saýdakent aýy­ly­nyń turǵyny Oryntaı Dúısenov.

Al búgingi aýdan ortalyǵy – Jańa­tas qalasy úshin turǵyn úı másele­si kún tártibinen túspeıtin máseleler qatarynda. Sebebi munda jumys orny artqan saıyn adam sany da kóbeıip, turǵyn úı kezegi artýda. Osy oraıda, jarty ǵasyrlyq tarıhy bar qalada memlekettik baǵdarlamalar aıasynda kóp­qabatty turǵyn úıler qaıta jań­ǵyr­­tylyp, ony paıdalanýǵa berý jyldan-jylǵa iske asyp kele jatqan jú­ıeli jumystardyń biri. Búgingi tańda kommýnaldyq menshiktegi turǵyn úılerden páter alý kezeginde jalpy sany 1586 adam tizimde tur eken. Qazir atalǵan máseleni sheshý, turǵyndardy, ásirese jaǵdaıy tómen otbasylar men múmkindigi shekteýli azamattardy turǵyn úımen qamtý úshin barlyq múm­kin­dik qarastyrylýda. Bul Jańatas qa­la­­synyń turǵyndary úshin qýanarlyq jaǵdaı. Bıyl qalpyna keltiriletin 2 shaǵyn aýdandaǵy 90 páterlik eki úıge jón­deý jumystary júrgiziledi. Eger eki úı qalpyna keltirilse, kezekte tur­ǵan 180 otbasy baspanaly bolady.

– Jańatas qalasyndaǵy qalpyna kel­­ti­rýge jaraıtyn úıler jyldan-jyl­ǵa jergilikti, oblystyq jáne res­­­pýblıkalyq bıýdjetten bólingen qar­jyǵa jóndelip, osyndaǵy kezekte turǵan halyqqa berilýde. Bul jergilikti halyqqa úlken úmit pen senim syılaıdy. Berdibek Saparbaevtyń aqpan aıyndaǵy aýdanǵa sapary ke­zin­de men kóp balaly ana retinde qala­da­ǵy kópqabatty úılerdi jóndeý ju­mys­ta­ryn jalǵastyrý týraly usynys bildirgen edim. Rahmet, sózimiz jerde qalmapty. Bıliktiń halyqpen etene jumys isteýi Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemelulynyń salıqaly saıasaty dep bilemiz, – deıdi Jańatas qalasynyń turǵyny, kóp balaly ana Nursaıa Esjanova.

Jalpy, Memleket basshysynyń tap­syr­masyn oryndaý maqsatynda Jambyl oblysynyń damý josparyna Sarysý aýdanynan birtalaı nysan enip otyr. Atalǵan jospar aıasynda aýdannyń Jańatalap aýylyndaǵy 104 jáne Uıym aýylyndaǵy 133 abonentke «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy» memlekettik baǵdarlamasy aıa­synda sý qubyry tartylyp, aýyl tur­ǵyndarynyń aýyz sý boıynsha máselesi tolyq sheshiledi. Aýdan ákim­di­giniń málimetinshe, aýyz sý júıe­siniń ja­ńartý jumystary bıyl 31 jel­toq­san­ǵa deıin júrip, paıdalanýǵa beriledi dep kútilýde. Jalpy, búgingi tańda Sarysý aýdanyndaǵy 25 aýyldyń 15-i taza aýyz sýmen qamtylǵan. Jergilikti bılik kelesi jyly aýyz sý máselesi túbe­geı­li she­shi­letinin jetkizdi. Sondaı-aq «Ju­­myspen qamtýdyń jol kartasy» baǵdarlamasy boıynsha Aqtoǵaı aýy­­lyndaǵy Aqtoǵaı orta mektebi 2003 jyly paıdalanýǵa berilgen. Alaıda sol ýaqyttan beri atalǵan bilim oshaǵy jóndeý kórmegen. Sondyqtan 380 oryndyq tıptik ǵımarat kúrdeli jóndeý jumystaryn qajet etedi. Qazir jobalyq-smetalyq qujaty daıyndalyp, saraptama qorytyndysy shyqqan. Bul da Jambyl oblysynyń damý josparyna enip otyr. Sol sııaqty, aýdannyń Toǵyzkent aýylyndaǵy «Janna» balabaqshasy da kúrdeli jón­deý­den ótetin boldy.

Sarysý aýdany búginde sý tapshy­ly­ǵyn kórip otyrǵan oblystaǵy birden-bir aýdan. Ári oblys ortalyǵynan shalǵaıda ornalasqan. Búginde óńirdegi alqaptardy tıimdi paıdalanýǵa sý qoımalarynan shyǵatyn toǵandar men sýjetekteriniń tozyǵynyń jetýi sharýalarǵa úlken qolbaılaý bolyp otyr. Jalpy, aýdanda 2 sý qoımasy men 16 ishki sý júretin kanal jáne 8 bóget bar. Aýdan aýmaǵynan 6 ózen aǵyp ótedi. Biraq sý tapshy. «Jańa Káritoǵan» arqyly sý ótetin «Saryózek» kanalynan 5 aýyl egistikke sý alady. Kanaldyń basynan 600 lıtrlik sý salynsa, sý paıdalanýshylarǵa deıin 200 lıtr sý áreń jetedi. Kanaldy kalyń qamys, tabıǵı shóp basyp, burynǵy beton aryq ábden eskirgen. Sonyń saldarynan 400 lıtr sý shyǵyn bolady. Bul máseleni joıý úshin kanaldyń tabany men erneýlerin betondaý qajet eken. «Saryózek» kanaly arqyly Uıym aýylynyń egistik alqaptaryn sýlan­dyrý úshin qazir kanaldyń sý ótkizý múmkindigi boıynsha qıyndyq týyn­daýda. Uzyndyǵy 2500 metr «Sary­ózek» kanalyn betondaý boıynsha Jańatalap aýyldyq okrýgi tarapynan jobalyq-smetalyq qujaty jasalyp, «QazSýShar» respýblıkalyq mem­le­ket­tik mekemesine usynys berilipti.

– Saýdakent aýylynyń mańyndaǵy halyqtyń nápaqasyn aınaldyrýǵa sep­ti­gi mol baqsha sýyna baılanys­ty kótergen máselemizdiń oblystyń bas josparyna kirgeni qýantyp otyr. Kezinde 45 gektarǵa deıin baqsha ekken Uıym aýylynyń turǵyndary «Saryózek» toǵany aryǵynyń betondalatynyn estip qýanýda. Kezinde bul toǵannan Uıym aýylynyń eki shetine de baqsha egilip, osy aýdandy pııaz, sábiz, qııar, qyzanaqpen qamtyp qana qoımaı, sonaý soltústik oblystarǵa deıin jóneltetin. Myna 30 mln tekshe metr sý jınalatyn «Yntaly» qoımasynan alynatyn sý Uıym, Jańatalap, Igilik, О́ndiris, Saýdakent aýyldarynyń barlyǵyna qara kúzge deıin jetetin. Alaıda toǵan betondarynyń tozyǵy jetken soń kanal basynan shyǵatyn 600 lıtr sýdyń 200 lıtri ǵana Uıym aýylyna áreń jetedi. Endi «Saryózek» sý toǵanynda kezeń-kezeńimen betondaý jumystarynyń iske asatynyna aýyl bolyp qýanyp otyrmyz, deıdi Uıym aýylynyń turǵyny Saılaýbek Qalybekov.

Sonymen qatar Jaıylma aýyldyq okrýgin sýmen qamtamasyz etip otyrǵan «Búr­kitti» sý qoımasynyń «Búrkitti» sýa­ǵar kanaly bar. Biraq ábden tozyǵy jet­ken sýaǵardyń otyrǵan, jalǵanǵan jer­leri ashylǵan. Sol úshin «Búrkitti» sý qoımasynyń jaǵalaýyn bekitip, ja­ńa­dan betondaý kerek. Al uzyndyǵy 1548 metr bolatyn kanaldyń sýaǵaryn aýystyrý da basty másele. Degenmen bul sý qoımasynyń da jobalyq-sme­ta­­lyq qujaty daıyndalǵan. Bul rette Ja­ıylma, Qyzyldıqan, Maıatas aýyl­darynyń sharýalary memleketke alǵys­ta­ryn bildirýde.

 Sarysý aýdanynyń ákimi Qanatbek Mádi­bek­tiń tikeleı bastamasymen «Kúl­tóbe» kanaly tazalanyp, Saýda­kent aýylynyń 6 kóshesine baqsha sýy kelgenin de jergilikti jurtshylyq Prezıdenttiń «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasynyń sharapaty dep biledi. Aýyl tur­ǵyn­da­ry­nyń kúshimen munda 3 ret senbilik uıymdastyrylyp, oǵan 500-den astam adam tartylǵan. Nátıjesinde 15 kóshe­niń turǵyndary aýlasyndaǵy baqshaǵa sý alyp, esik aldyndaǵy jerge baý-baqsha men jemis taldar egýde. Sol sııaq­ty, aýyldardaǵy joldardyń jón­del­ýi de turǵyndardyń qýanyshyn ese­leýde. Sarysý aýdany boıynsha aǵym­da­ǵy jyly jóndelýi josparlanǵan kósheler kóp. Aýdan ortalyǵy Jańatas qalasyndaǵy 11 kósheniń jol jabyndysyna orta jóndeý jumystaryn júr­gizý úshin aýdandyq bıýdjetten qar­jy bólingen. Sondaı-aq Toǵyzkent aýy­lyn­daǵy Sańyryq batyr kóshesiniń jol jabyndysyna orta jóndeý, Ábilda aýylyna kireberis joldyń jabyndysyna orta jóndeý, Kókdala-1, Igilik, О́ndiris, Maıatas, Uıym aýyldarynyń kireberis joldarynyń jabyndysyna orta jóndeýler júrgizý úshin qarjy bóli­nip otyr. Munyń bári de memleket qoldaýynyń nátıjesinde múmkin bolýda.

 

Jambyl oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Abaı murasy Bishkekte talqylandy

Rýhanııat • Búgin, 20:36

«Adal bilim» jobalyq keńsesi quryldy

Qazaqstan • Búgin, 19:47

Baspanaly bolý múmkindikteri aıtyldy

Aımaqtar • Búgin, 18:15

Alakól jaǵalaýy abattandyrylyp jatyr 

Aımaqtar • Búgin, 17:44

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Uqsas jańalyqtar