Rýhanııat • 06 Mamyr, 2020

Taý kóterer tolaǵaı ult bolýǵa jazsyn!

30 retkórsetildi

Shyndyǵyn aıtý kerek, karantın tusyndaǵy kóńil kúıimizdi búginde keremet deı almaımyz. О́ıtkeni karantın, bizdiń aıaq-qolymyzdy matap, tusap qoıdy. Kıno, teatr, mádenıet salasyndaǵy qyrýar jobalar qańtarylyp qaldy. Jan aıqaıymyz jaryp shyǵar sańylaý tappaı tur. Biraq, bárinen de bas amandyq artyq, árıne. Bala-shaǵanyń, halyqtyń bas amandyǵy artyq. Tórt qabyrǵada Alladan aı jarym ýaqyt ishinde tilegenimiz osy boldy!

Kúlli álemdi úıge qýyp tyqqan in­det­pen alysyp alǵy shepte jaý­júrek jankeshtiler júr. Dárigerler, polıseı­ler, áskerıler, volonterler. Jáne osy maı­dandy uıymdastyryp respýb­lıka, ákimdik basshylary júr. Eń aldymen osy aza­mattarǵa el atynan erekshe alǵys aıta­myz.

Koronavırýs beti qansha qatty bol­ǵanymen halyq úshin, Qazaqstan úshin biz­diń kúreske tosqaýyl bola almady. Kerisinshe, bul indet bizdi shıryqtyra tústi. Jumyldyra tústi. Sonyń bir aıǵaǵy, keshegi ótken Senat saılaýy. Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev usyny­symen Qazaqstan Parlamenti Sena­tynyń Tóraǵalyǵyna jas býyn ókili Máýlen Áshimbaev saılandy. Táýelsizdik tusynda el basqarýdaǵy Elbasy mek­te­binen ótken jas býyn. Elin, tilin, jerin jerge qaratpaıtyn otanshyl azamat. Osy otyrysta Prezıdent Toqaev sózin bir tilde, tek memlekettik tilde sóıledi. Sóıtip eńsemizdi bir kóterip tastady. Ishteı kúbirlep otyrmyz, osy dástúr endi úzilmeı jalǵasa berse eken dep. Osyndaı tuǵyrly jıyndarda ózge eldiń emes, memlekettik tilimizdiń ǵana týy jelbirep turar bolsa, búgingideı til tóńiregindegi daý-damaı týyndamas ta edi. Memlekettik tildiń tórde óz tuǵyrynda turǵanyn kórgen jurt ýaıym jemes edi.Til bilmeıtinder ún-túnsiz tuqshyńdap Qazaq­stannyń memlekettik tilin úırenýge kirise berer edi.

Al Prezıdenttiń «Egemen Qazaqstan» gazetine Darhan Qydyrálige bergen erekshe suhbatyn oqyp shyqqannan ke­ıin óz áserimizdi qalyń oqyrmanmen bó­lis­kkendi jón kórdik.

Suhbat basynda Prezıdent álemdi jaılaǵan indettiń ekonomıkalyq saldary qaı el úshin de ońaı bolmaıtynyn aıtypty. Qazaqstan halqy bul surapyl synaq saldarynan aýyr zardap shekpes úshin bıyl jyl aıaǵyna deıin aýyl jas­taryna arnap 250 myń jumys orny ashylatynyn aıtypty. Halyqty baspanamen qamtý basty másele deı kelip, bıyldan bastap kóp balaly jáne múgedek balaly otbasylarǵa arnalyp jyl saıyn shamamen 10 myń páter bólinetini de aıtylypty. Halyq densaýlyǵyn qamtamasyz etý úshin medısına ǵylymyn damytý mindet delingen. Qazaqstan azyq-túlik tapshylyǵyn kórmeý úshin aýyl sharýashylyǵyna memlekettik járdem mindetti túrde kúsheıtiletini de aıtylǵan. Saıası reformalar da qarqyn ala túspek. Endigi Májilis, máslıhat saılaýlarynda jastar men áıelder kvotasy 30 paıyzdan aspaq. Bir jarym aıǵa sozylǵan qalyń halyqty qyrqa matap qoıǵan karantın jaǵdaıy túzelse mamyrdyń 11-inde alynyp tas­talynady delingen. Muny oqyǵanda «Ýh!», dep keń tynys aldyq. Búgingideı toqtap turmaı ómir óziniń qalypty arnasymen arqyrap aǵatyn kúnge jetkendeı boldyq. Iyǵymyzdan zil­bat­pan júk túskendeı boldy. Eń qýanar­lyǵy, Prezıdent Toqaev, osy suhba­tynda ulttyq qundylyqtarǵa úlken mán berip, aıryqsha toqtalypty. Qalyń qazaqty qatty alańdatyp otyrǵan qazaq tili týraly, artyq ta emes, kem de emes, bylaı depti:

«Jańa syn-synaqqa tótep berý úshin, eń aldymen, ulttyq qundylyqtardy qorǵaı bilgen jón. Ana tilimizdi, salt-dástúrimizdi, ulttyq sana-sezimdi, qoǵamdyq tatýlyq pen kelisimdi, bereke-birlikti saqtaı almasaq, keler urpaq bizdi keshirmeıdi. Ásirese memlekettik tildiń máselesi óte mańyzdy. Til ulttyń tuǵyry, urpaqtyń ǵumyry. Qazaq tili qazaqty álemge tanyta alady. Halyqtyń tili – halyqtyń tólqujaty. Muny árdaıym este saqtaý kerek. Bile bilsek, ulttyq qaýipsizdik tilimizdi qadirleýden bastalady» degen.

«Allaǵa shúkir, Prezıdent osylaı depti, seń qozǵaldy!», dep qýanyshtary qoınyna syımaı, tań atqaly talaı til janashyrlary habarlasty bizge. Áıelimiz ul tapqandaı máz bolyp jatyrmyz, bir-birimizdi quttyqtap.

«Alla taǵala túsirse eger ámirin, eki dúnıe sııar edi qaýyzyna tarynyń» demekshi, búginde, kózge kórinbeıtin bir vırýs búkil adamzattyń «eki aıaǵyn bir etikke tyqqanyn» kóz kórdi. Bundaı jaǵdaıda, eń aldymen, óz elińdi oılaıdy ekensiń. El tizginin qolǵa alǵan azamattyń ár oıymen sózine mán beredi ekensiń. Onyń oıy men sózi kóńilden shyqsa kól bolyp, kóńilden shyqpasa shól bolady ekensiń. О́ıtkeni, Prezıdent halyqtyń oıy, sózi, júregi ǵoı. Bola bilse, budan Basshy men Ult birligi qalyptasady eken. Bul birlikten túptiń-túbinde taý kóte­rer tolaǵaı ult týady eken. Birligi myq­ty tolaǵaı ult tarıh daýyly shalqyp qa­laı soqsa da tamyry tereń báıterekteı ıilse de synbaıdy eken. Bizdi osyndaı tolaǵaı ult bolýǵa jazsyn, taǵdyr! Búgingi Prezıdent suhbaty bizdi osyndaı optımıstik oılarǵa jeteledi.

 

Smaǵul ELÝBAI,

jazýshy

Sońǵy jańalyqtar

Esilde 45 páterli úı salynýda

Aımaqtar • Búgin, 09:10

«Qazarhıv» basqarmasy qajet

Rýhanııat • Búgin, 08:10

Kaka «Qaıratpen» birge

Fýtbol • Búgin, 08:04

Mamyq-maýsym

Rýhanııat • Búgin, 07:57

Zańdy qaıta qaraý kerek

Saıasat • Búgin, 07:48

Mańyzdy sheshim

Pikir • Búgin, 07:43

Úńgir (úshtaǵan)

Ádebıet • Búgin, 07:17

«Oqyǵan azamattyń» derti...

Ádebıet • Búgin, 07:15

Zulmattyń zardaby aýyr tıdi

Tarıh • Búgin, 07:10

Tarıhtyń taǵylymyna taǵzym

Tarıh • Búgin, 07:07

Endi sol zulmattar qaıtalanbasyn!

Pikir • Búgin, 07:00

Tramp býnkerge tyǵyldy

Álem • Búgin, 06:57

Temirtaýda qazaq baspasózi joq

Qoǵam • Búgin, 06:54

Ár aýyl­dyń óz «Groz­nyıy» bolǵan

Rýhanııat • Búgin, 06:50

Táýelsizdik – eń qymbat qundylyq

Saıasat • Búgin, 06:50

Syrdaǵy egin sýsyz qalýy múmkin

Ekologııa • Búgin, 06:48

Jarys sátsiz bastaldy

Tennıs • Búgin, 06:40

Uqsas jańalyqtar