Qarýly Kúshter qataryndaǵy qarakózder

Elimizdiń eń mańyzdy merekeleriniń biri qarsańynda biz 1945 jylǵy kóktemge oısha qaıta oralamyz. Uly Jeńis bar­lyq adamzat taǵdyryndaǵy tarıhı shep boldy. Aýyr synaqtar kezeńinde búkil halyq jaýǵa qarsy birikti. Soǵys – erler isi. Solaı dep esepteletin. Alaıda 1941-1945 jyldardaǵy oqıǵalar óz batyrlaryn jynysyna qaraı tańdaǵan joq.

Barlyq zamanda Qazaqstannyń ja­ýynger áıelderi otbasynyń uıtqysy ǵana bolyp qoıǵan joq, sonymen birge erler­men qatar týǵan jerin jaý­dan qor­ǵaǵan. Áıelder Uly dala armııa­synyń, onyń ishinde saqtardyń, sar­mat­tardyń áskerı bólimsheleriniń qura­mynda bolǵan. Olar shaıqastarǵa erlermen qatar qatysyp, kóbinese tipti áskerı bólimshelerdi basqarǵan. Ejelgi Qazaqstan tarıhynda batyr saq patsha­ıymdary Tomırıs pen Zarına, erjúrek hanymdar Bopaı, Aıǵanym, Aıtolqyn, Esenbıke jáne taǵy basqalar óz izderin qaldyrǵan.

Qazaq áıelderi urys dalasynda jaýyn­gerlik is-qımyldarǵa tikeleı qaty­syp, qaısarlyq pen batyrlyqtyń jarqyn úlgisin kórsetken Ekinshi dúnıe­júzilik soǵys jyldarynda da solaı boldy. Qazaqstandyq áıelder olar­ǵa úlken aýyrtpalyqty arqalatqan soǵys zamanynyń barlyq máselelerin, muq­taj­dyqtaryn, qıyndyqtaryn abyroımen kóterip qana qoımaı, soǵys maıdandarynda erlikpen shaıqasty. Osylaısha otandyq ǵalymdardyń málimetteri boıynsha erlermen birge Uly Jeńisti ja­qyndatyp, qazaqstandyq 5 183 názik jandy maıdanda boldy.

Iá, soǵys áıeldiń qoly emes. Alaıda tipti zeńbirekshi, avtomatshy, mergen jáne ushqysh sııaqty aýyr jáne qaýipti mamandyqtar názik jandy arýlardyń qolynan keldi. Bul uly áıelder bizdiń tynysh ómirimizdiń irgetasyn qalady. О́z ómirlerin sarp etip, olar búgingi tarıhtyń barysyn ózgerte alatyn zamanda bolashaqqa bizdiń quqyǵymyzdy qorǵap qaldy.

Halyq batyrlary. Bul Otanymyz­dyń gúldenýi úshin bas kótermeı jumys isteı­tin adamdar. Bul óz elindegi tynysh­tyq pen beıbitshilik úshin ómirin qııýǵa ázir jandar. Olardyń erligi jas urpaqtyń Otan úshin patrıottyq rýhyn kóteredi jáne maqtanysh sezimin týdyratyny sózsiz.

Sol soǵystyń batyrlary arasynda qazaq halqynyń dańqty qyzdary Keńes Odaǵynyń Batyry ataǵyna ıe bol­ǵan Álııa Moldaǵulova, Mánshúk Má­metova, sondaı-aq dańqty ushqysh, Halyq Qaharmany Hıýaz Dospanova boldy.

Uly otandastarynyń erligimen rýh­tanǵan qazaqstandyq arýlar búgin de elimizdiń dańqyn asyrýdy jáne olarǵa tapsyrylǵan qyzmet ýchaskelerinde tabystarǵa qol jetkizýdi jalǵastyrýda, osylaısha olar memlekettiń damýyna eleýli úles qosady jáne ult ıgiligin qamtamasyz etedi.

Qazirgi kezde de áıelder Qarýly Kúsh­ter qataryna kirip, ózderiniń aldyna qoıyl­ǵan mindetterdi tabysty atqarýda jáne áskerı mamandyqty meńgerý arqyly áskerı mansapty tabys­ty qurý perspektıvasy bar. О́z ómirin armııamen baılanystyrýdy sheshken áıelder úshin bul jaı ǵana jumys emes, bul ómir súrý stıli men saltyna aınaldy.

Búgin Qazaqstanda pogon taqqan áıelder áskerdiń barlyq tekterinde bar. Názik áıel zatynyń shamamen 850 ókili ofıser ataǵyna ıe, 7 500-den astam ókili kelisimshart boıynsha qyzmet etedi jáne onyń sany jyl ótken saıyn ulǵaıýda.

Qazaqstannyń armııasynda qyzdardy tek medbıkelermen, baılanysshy­larmen jáne is júrgizýshilermen baı­lanys­tyra qarastyrý áldeqashan kel­mes­ke ketken. Búgin Otanymyzdy qor­ǵaýda ushqysh, mergen, barlaýshy jáne basqa da qyzdar sapta tur.

Sonymen Qarýly Kúshterde aǵa ushqysh-avıasııa eskadrılıasy avıa­sııa­lyq býynynyń nusqaýshysy laýazymynda aǵa leıtenant Ardana Ámir­janqyzy Botaı jaýyngerlik ushaqty kásibı túrde basqarady. «Shyǵys» óńirlik qol­basshylyǵynyń 44736 ás­kerı bóli­minde aǵa barlaýshy-maman laýazymynda serjant Ásem Silámqyzy Jákenova qyzmet óteıdi. Áskerı-teńiz kúshterinde de áskerı korabl ekıpajy quramynda mindetterdi oryndaıtyn qyzdar bar.

Áskerı qyzmetshi áıelderdiń álemdik deńgeıde Qazaqstannyń ımıdji men bedelin nyǵaıtýǵa qosqan salmaqty úlesin atap ótken jón. Jyl saıyn erlermen qatar bizdiń armııanyń názik arýlary ártúrli halyqaralyq jarys­tar men oqý-jattyǵýlarǵa qatysady. Armııa sporty salasyndaǵy mańyzdy nátı­jelerge qol jetkizýdiń dáleli – dúnıejúzi kólemindegi túrli sporttyq saıys­tarda armııa sportshylarynyń jeńip alǵan kóptegen medali.

Leıtenant Zámzágúl Faızolla­qyzy – dzıýdo men qazaqsha kúres­ten Qazaq­stan Respýblıkasy chem­pıonatynyń júlde­­geri. Maıor Olga Rypakova – elimiz ben Qarýly Kúshterdiń maqtanyshy. Jeńil atletıkadan Olım­pıada chempıony, úsh ordenniń ıegeri.

Áskerı qyzmetshi áıelderdiń armııa­daǵy jaǵdaıǵa ıgi áser etetini sózsiz. Rota, batalon, brıgada komandırleriniń tárbıe jáne ıdeologııalyq jumystar jónindegi orynbasarlarynyń laýazymdaryna áıelderdi taǵaıyndaý týraly sheshimniń qabyldanǵany da kezdeısoq emes.

Memlekettiń qorǵanys qabiletine áskerı medısınanyń jaı-kúıi de tikeleı áser etedi, ony damytý jáne jetildirý armııany joǵary jaýyngerlik ázirlikte ustaý jónindegi sharalar keshenindegi basym baǵyttardyń biri bolyp tabylady. Áskerı-medısınalyq qyzmet qatarynda áskerı qyzmetshilerdiń ómiri men densaýlyǵyn saqtaý jónindegi mańyzdy jáne jaýapty mindetterdi tabysty sheshetin áıelder kóp. Buǵan halyqaralyq jarystardaǵy jetistikter men áıelder arasyndaǵy jeke synaqta jeńip alǵan júldeli oryndar dálel bolady.

Beıbitshilik pen qaýipsizdikti ny­ǵaıtý­­daǵy áıeldiń róli óte mańyzdy jáne erekshe oryn alady, sebebi áıel­der – jalpyálemdik sana deńgeıinde otbasy­nyń uıtqysy, beıbitshilik­tiń, qaýipsiz­dik pen tynyshtyqtyń ke­pili. Áıelder men balalardyń ta­bıǵı quqyqtary men bostandyqtaryn qylmystyq buzý saldaryn jeńýdegi erekshe róldi zardap shekkenderge psıho­logııalyq kómek kórsetýdiń birinshi býyny retinde bitimgershi áıelder atqarady.

Sonymen álemdegi beıbitshilik pen qaýipsizdikti qoldaý úshin Qazaq­stan Respýblıkasynyń Qorǵanys mınıstrligi BUU-nyń belgilengen talaptaryna sáıkes Qazaqstan Respýblı­kasynyń Parlamenti bekitken BUU mıssııalaryna áskerı baqylaýshylar men shtab ofıserleri retinde qatysý úshin áskerı qyzmetshilerdi jiberý jóninde jumys júrgizedi. Áskerı komponent quramynda áskerı qyzmetshi áıelderdiń bolýy beıbitshilik pen qaýipsizdikti nyǵaıtýda mańyzdy ról atqarady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń bitim­ger­shilik qyzmet salasynda áıelder­diń rólin damytýdaǵy jańa satyny birinshi áskerı qyzmetshi áıel Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstrligi Kadrlar departamentiniń ofıseri maıor Sholpan Taýyshova ashty, ol 2018 jylǵy jeltoqsanda áskerı baqylaýshy retinde Batys Saharada Referendým ótkizý jónindegi BUU mıssııasyna jiberildi. 2019 jylǵy jeltoqsanda Batys Saharadaǵy BUU mıssııasynan sátti ótip, Shol­pan Taýyshova Otanyna oraldy. Aǵym­daǵy jylǵy aqpanda Batys Saha­radan ekinshi áskerı qyzmetshi áıel – kapı­tan Aıjan Jasuzaqova keldi. Pod­­pol­kovnık Dılıa Ahmetova 2019 jyl­ǵy mamyr jáne qarasha kezeńinde «Batys» ıtalııalyq sektorynyń shtab ofı­seri retinde «Lıvandaǵy BUU-nyń ýaqyt­sha kúshteri» mıssııasyna qatysty. Aǵym­daǵy jylǵy naýryzda Batys Saharaǵa tórtinshi áskerı qyzmetshi áıel – kapıtan Rımma Shákeeva attandy.

Qarýly Kúshterde jyl saıyn mem­lekettiń qorǵanys qabiletin nyǵaıtý isindegi sińirgen eńbegi úshin áskerı qyzmetshi áıelder memlekettik nagradalarmen nagradtalady, merziminen buryn kezekti áskerı ataqtar alady.

Áskerı iste áskerı qyzmetshi áıel­der ózderin naǵyz kásibı sheber retinde tanytqan sala kóp. Búgin barlyq azamat­tyq joǵary oqý oryndarynyń áske­rı kafedralarynda stýdent qyz­dar úshin mamandyqtar ashylǵan. Ás­kerı kafed­raǵa oqýǵa túsý úshin qyzdar medı­sı­na­­lyq kýálandyrýdan ótýleri, dene­­shynyq­tyrý daıyndyǵy boıynsha nor­matıvter men psıhologııa­lyq testi­leýdi tapsyrýlary tıis. Mun­daı talaptardy qyzdar tabysty oryn­daıdy jáne bilim alýǵa jaýap­kershi­likpen qaraıdy, áskerı kıim nysanyn maqtanyshpen kıedi. Stý­dent qyzdardyń kóp bóligi bolashaq­ta óz ómirlerin Qarýly Kúshterdegi qyz­met­pen baılanystyrýdy josparlaýda.

Áıelder ádetinshe joǵary jaýapker­shilikterimen erekshelenedi, joǵary kásibı sheberlikke jáne áskerı qyzmetti laıyqty atqarý talpynysyna ıe, bul rette erlerdi qoldaıdy jáne uly is­terge rýhtandyrady.

Qorytyndylaı kele, Qarýly Kúsh­ter qataryndaǵy áıelder óz áskerı boryshyn abyroımen atqaratynyn jáne óz náziktigin joǵaltpaı, ana jáne otba­sy­nyń saqtaýshysy bola otyryp, Otandy qorǵaýǵa eleýli úles qosatynyn atap ótkim keledi.

Tımýr DÁNDIBAEV,

general-maıor, Qazaqstan Respýblıkasy Qorǵanys mınıstriniń orynbasary