Ekonomıka • 08 Mamyr, 2020

Sarapshylar kapıtalǵa taǵy bir raqymshylyq jasaýdy usynyp otyr

275 retkórsetildi

Eger Úkimet bul usynysty qup kórse, bul keshirim rettik sany boıynsha № 5 bolyp tarıhqa enýi múmkin. Jalpy, biz jalpyǵa birdeı deklarasııalaýdy 2020 jyldyń qańtar aıynyn bastaýymyz kerek edi.  Uıymdastyrýshylyq jáne tehnıkalyq sıpattaǵy birqatar sheshilmegen máselelerdiń bolýyna baılanysty 2021 jyldan bastap jalpyǵa birdeı deklarasııalaýǵa kezeń-kezeńimen kóshý týraly sheshim qabyldandy.  

2021 jylǵy 1 qańtardan bastalatyn birinshi kezeńde memlekettik qyzmetshiler men olarǵa teńestirilgen adamdar men olardyń jubaılary úshin deklarasııalaý belgilendi, óıtkeni bul sanattaǵy azamattar neǵurlym daıyndalǵan sanat bolyp tabylady (olardyń 99,7% salyq eseptiligin elektrondy túrde usynady). Ekinshi kezeńde 2023 jylǵy 1 qańtardan bastap memlekettik mekemeler men kvazımemlekettik sektordyń jumyskerleri jáne olardyń jubaılary deklarasııalaýdy bastaıdy. Úshinshi kezeńde, 2024 jylǵy 1 qańtardan bastap zańdy tulǵalardyń bashylary, quryltaıshylary men jeke kásipkerler jáne olardyń jubaılary úshin deklarasııalaý engiziledi. Tórtinshi kezeń 2025 jylǵy 1 qańtardan bastap qalǵan sanattaǵy azamattar úshin deklarasııalaý engiziledi.  Qazir 2020 jyldyń mamyr aıy, ýáde etilgen jalpyǵa birdeı deklarasııalaýǵa jeti aıdan az ýaqyt qaldy.

Otandyq jáne halyqaralyq sarapshylar Qazaqstan bıligi jalpyǵa birdeı   deklarasııalaý júıesin engizbes buryn kapıtalǵa taǵy bir raqymshylyq jasaýdy usynyp otyr.  Munyń aldynda, 2019 jyly Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty, «TALAP» qoldanbaly zertteý ortalyǵy jáne Zertteý jáne konsaltıng ortalyǵy (CRC), sondaı-aq Eýrazııa aımaǵyndaǵy Whiteshield Partners bólimshesi «Makroekonomıkalyq» kapıtalǵa keshirim jasaý baǵytynda saraptamalyq   zertteýin júrgizgen. Sonyń  nátıjesi keshe belgili boldy. «Jalpyǵa birdeı deklarasııa kúshine enbesten buryn, Astana halyqaralyq qarjy ortalyǵynyń quzyretindegi  aǵylshyn quqyǵy, halyqaralyq arbıtraj, salyq jeńildikterin qoldana otyryp, kapıtalǵa taǵy bir raqymshylyq jasaý kerek jáne zańdastyrylǵan aktıvterdiń ekonomıkanyń ınvestısııalyq qajettilikterine baǵyttalýyn qamtamasyz etý qajet», delingen zertteýde.

Sarapshylardyń málimdeýinshe, kapıtalǵa keshirim jasaý qajettilik. Biz osy arqyly jalpyǵa birdeı  deklarasııany engizý qarsańynda  qarjynyń shetelge jylystaýyna jol bermeımiz. Sońǵy 20 jyl ishinde Qazaqstannan shetelge nemese  offshorlyq aımaqtarǵa jylystap ketken qarjy kólemi 140 mlrd dollardan asady. Bul qarjy altyn-valıýta rezervinen 5 ese (28 mıllıard dollar) jáne Ulttyq qordyń aktıvterinen 2 ese kóp.    

Sonymen qatar  sarapshylar  kapıtaldy  zańdastyrý kóleńkeli ekonomıkanyń deńgeıin tómendetedi dep úmittenip otyr. Qazaqstannyń ulttyq ekonomıka mınıstrligi kóleńkeli ekonomıkanyń IJО́-degi úlesi  ekenin aıtyp otyr.

Qazaq úkimetiniń ekonomıkalyq blogy bul jolǵy aksııa  aksııa kezinde qatelikterge jol berýge bolmaıtynyn sezip-bilip otyr. Sebebi aldyńǵy naýqandardaǵy shetelge jylystap ketken qarjyny kólemin qazirgisimen salystyrýǵa bolmaıdy.   «Offshordy birigip, baqylaıyq» degen usynystar alpaýyt elder tarapynan aıtyla bastady.

Al Ulttyq Banktiń baspasóz qyzmeti usynǵan myna derekter kóp jaıtty ańǵartady. Birinshiden, aqshany ekinshi deńgeıdegi bank shottarynda úsh jyl boıy ustaýǵa bolady, bul rette syıaqy alyp otyrady. Ekinshiden, aqshany merzimnen buryn paıdalanýǵa nıet bildirgen jaǵdaıda, olardy «Halyqtyq IPO» baǵdarlamasy sheńberinde ekinshi deńgeıdegi bankterdiń, ulttyq basqarýshy holdıngteriniń jáne kompanııalardyń, damý ınstıtýttarynyń memlekettik baǵaly qaǵazdaryn, oblıgasııalary men aksııalaryn, sondaı-aq Qazaqstan qor bırjasynda ornalastyrylatyn ózge de baǵaly qaǵazdardy satyp alý arqyly ekonomıkaǵa ınvestısııalaýǵa bolady. Úshinshiden, azamattar jekeshelendirýdiń ekinshi tolqyny sheńberinde obektilerdi satyp ala alady. Eger aqshasyn zańdastyratyn azamat osy tetikterdi paıdalanǵysy kelmese, onda ol óziniń aqshasyna zańdastyrylatyn aqshanyń 10% mólsherindegi alymdy (sbor) bıýdjetke tóleı otyryp, óziniń qalaýy boıynsha ıelik etýge quqyly. Jalpy, zańdastyrylatyn aqshany osy kórsetilgen tetikter arkyly Qazaqstan Respýblıkasynyń ekonomıkasyna ınvestısııalaý neǵurlym tıimdi, sebebi alymdar tóleýden bosatylady».

Qarjyger-ekonomıst Erlan Ibragım  qazaq kapıtalynyń júz mıllıardtap shetel asýy ekonomıkalyq táýelsizdigimizge qater tóndiretinin aıtady. Ishki jalpy ónimi bizdiń elmen salystyrǵanda 10 ese kóp Túrkııada shetelge ketetin qarjy 1 mln dollardan asatyn bolsa, bul memlekettik deńgeıde qaralady. AQSh-tyń ózi qazirde jergilikti kásipkerlerine, iskerlerine buǵan qatysty belgili bir shekteýler engizip otyr. Al  kórshi Reseıde úsh jyldyń ishinde naryqqa dendep enip tabysty tabady, odan keıin baryp tapqan tabystaryn kók qaǵazǵa aınaldyryp, Reseıge nemese basqa shetel bankterine salady. «Olar el ekonomıkasyna kúdikpen qaraǵannan keıin osylaı istep otyr. Tabysyn shetelge alyp ketý arqyly olar ózge eldiń ekonomıkasyn órkendetip jatqandaryn ańǵarmaıdy. Sondyqtan bul jerde bizge qajettisi de osy kapıtalǵa amnıstııa jarııalaý edi. Bul úrdis shetke ketken qarjyǵa shekteý qoıýýy tıis. Budan bylaı biz túrikter tárizdi shetke ketetin qarjy 1mln dollardan assa dabyl qaǵýymyz kerek» deıdi.

Sońǵy jańalyqtar

Shymkenttik 2000 jas jumyspen qamtylady

Aımaqtar • Búgin, 14:01

Júzdegen turǵynǵa jumys tabyldy

Aımaqtar • Búgin, 12:44

Qaraǵandy: Tarıh taǵylymyna taǵzym

Aımaqtar • Búgin, 10:15

Ǵataýlın qalaı halyq jaýy boldy?

Tarıh • Búgin, 10:00

Aýylda sport kesheni salynýda

Aımaqtar • Búgin, 09:28

QHL qyrkúıekte bastalady

Sport • Búgin, 08:09

Resmı shara bir jylǵa shegerildi

Sport • Búgin, 08:04

Stadıonǵa barýǵa ruqsat

Sport • Búgin, 07:45

Dala folklorynyń antologııasy

Rýhanııat • Búgin, 07:23

Uqsas jańalyqtar