Ǵalymdar anyqtaǵanyndaı, jer betinde adamdar óte qatal jáne tótenshe jaǵdaılarda ómir súrýge týra keletin aımaqtar bar eken. Osy oraıda mamandar álemniń ınteraktıvti kartasyn ázirlep, oǵan árbir óńirdiń temperatýrasy men ylǵaldylyq mólsheriniń adam aǵzasyna áserin zerttegen.
Kolýmbııa ýnıversıteti usynǵan málimette Lamont-Doertı Jer observatorııasynyń basshysy Kolına Reımondtyń maqalasy arqaý bolyp otyr. Science Advances jýrnalynda jarııalanǵan zertteý nátıjelerine sáıkes, jaqyn arada ómir súrý múmkin emes klımattyq jaǵdaılary qıyn aımaqtar qatarynda Parsy jáne Meksıka shyǵanaqtarynyń jaǵalaýlary, Úndi muhıtynyń jaǵalaýlaryn, Úndistan, Bangladesh jáne Pákistan kópshilik bóligin, Qyzyl teńiz jaǵalaýyn, sondaı-aq Kalıfornııany jáne de Ońtústik-Shyǵys Azııa, Ońtústik Qytaı, sýbtropıkalyq Afrıka aýmaqtary bóligi men Karıb basseıniniń aýmaǵyn ataǵan. Aldaǵy birneshe onjyldyqtarǵa boljam jasaǵan ǵalymdar bul óńirlerde aýa raıynyń qymysy men yqǵaldylyqtyń kóp mólsherde bolǵandyǵy anyqtalǵan.
