Qoǵam • 11 Mamyr, 2020

Terekten týǵan teketires

3309 retkórsetildi

Qazaqta «Alystaǵy aǵaıynnan jaqyndaǵy kórshi artyq» deıtin támsil bar. Burynǵynyń danalarynan qalǵan bul mátel áli de mańyzyn joıǵan joq.

Bala kezimizde kórshilerdiń bir-birimen aǵaıynnan beter aralasatyn tatýlyǵyna kýá bolýshy edik. Aýyldyń úlkenderi jańadan kóship kelgen kórshisine erýlik berip, máre-sáre bolyp jatatyn. Esigine qulyp salmaıtyn ısi qazaq alys jolǵa jınalsa, úıin de, malyn da kór­shi­sine amanattap júre beretin. Kór­shilerdiń aýlasynan synyq súıem zat joǵalmaýshy edi. Kórshiler bir-birine qorǵan bolyp júretin. Al qazir she?

Iá, qazirgi kórshilerdiń bir-biri­ne alakózdenetini baıqalyp júr. Jahandanǵan qoǵamnyń ózgerisi me, álde adam ózgerdi me, qalanyń kóp­qa­batty záýlim úılerinde tura­tyn­dar qabyrǵalas kórshisiniń kim ekenin bil­meıdi. Bir-biriniń amandyǵyn suramaıdy, esiginen bas suqpaıdy. Al jeke kottedjdiń, ne bir qabatty úıdiń ıeleri aınalasyn bıik dýalmen qorshaıtyn boldy. Bul syrt kózge quddy jaýdan qorǵanǵandaı áser beredi. Bálkim, úı ıeleri qolynyń suǵanaqtyǵy bar ury-qarydan qorǵaný úshin dep aqtalatyn shyǵar.

Qalanyń turǵyndaryn aıtpaǵanda, endi aýylda da kórshilerdiń ara­syn­daǵy kelispeýshiliktiń salqyny kórinis bere bastady. Buǵan mysal retinde birneshe derekti kóldeneń tartýǵa bolady. Máselen, oblystyq sottyń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, sondaı bir derek Mahambet aýdanynda tirkelip otyr. Osyndaǵy bir azamat kórshisiniń aýlasynda ósip turǵan terekti ruqsatsyz kesip tas­tap­ty. Sóıtip bıiktigi úsh metrge jet­ken terektiń kesindisin óz aýlasyna jınap qoıypty. Syltaýy – kóp jyldyq terektiń tamyry garajyn búldiredi-mis. Onyń bul áreketine renish bildirgen kórshi áıel sotqa talap aryz túsirdi.

Alaıda terekti kesken azamat ózin kináli sanamaıdy eken. Tipti sotta ol quqyq buzýshylyq jasaǵanyn mo­ıyndamady. Árıne qolymen istegenin moıyndamaý – azamattyqqa jat qy­lyq. Al kórshisinen ábden kóńili qal­ǵan áıel oǵan shara qoldanylǵanyn qalady. Osylaısha bir-birimen kelise almaǵan kórshiler sotta kezdesti. Kórshilerdiń biri keshirim suramady. Ekinshisi keshirýge oqtalmady. Sot barysynda kórshiler bir-birine jaý kórgendeı tońteris minez tanytyp, tatýlasýǵa nıet te tanytpady, qadam da jasamady. Árıne budan eshkim de utqan joq. Garajyna qaraı tamyr jaıǵan terekti kesken azamat Ákim­shilik Quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 434-babynyń 1-bóligimen kináli dep tanyldy. Sot sheshimimen quqyq buzýshyǵa aıyppul salyndy. Biraq...

Biraq deıtindeı bir másele bar. Ras, aıyppulǵa tirelip turǵan eshteńe joq. Tipti muny bireýler bolmashy nársege balaıtyn shyǵar. Shyndyǵynda, qudaıy kórshilerdiń arasyndaǵy túımedeı kelispeýshilikti sotqa jetkizbeı-aq sheshýge bolar edi. Degenmen, terekten týyndaǵan teke­tirestiń astarynda úlkender es­ker­megen másele jatyr. Bul keıingi býynǵa úlgi-ónege kórseter úlkenderdiń syılastyǵyna túsken syzat. Biriniń ákesi men ekinshisiniń sheshesi – eki kórshiniń sottasqany balalaryna qalaı áser etedi?

Qarǵa tamyrly qazaqtyń qýany­shynda da, qınalǵan sátinde de aldymen kómek qolyn sozatyn kórshisi emes pe? Endeshe, «Alystaǵy aǵaıynnan jaqyndaǵy kórshi artyq» deıtin qazaq­tyń qanyndaǵy baýyrmaldyq pen meıirbandyqtyń, qaıyrymdylyq pen syılastyqtyń tamyry úzilýge shaq turǵan joq pa? Qazaqy bolmysymyzǵa tán osy qundylyqtardyń keıingi býynǵa da daryǵanyn qalar edik. San ǵasyr buryn qazaqtyń bolashaǵyna qatysty boljamyn aıtqan Móńke bıdiń «Bir-birine qaryz bermeıdi, shaqyrmasa, kórshi kórshige kirmeıdi» degeni kelmese deımiz.

Teginde kórshimen tatý bolǵanǵa ne jetsin! Al siz kórshińizben qalaısyz?

 

ATYRAÝ

 

Sońǵy jańalyqtar

Aqmolada joldar jóndeledi

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Esilde 45 otbasy baspanaly bolady

Aımaqtar • Búgin, 09:10

«Qazarhıv» basqarmasy qajet

Rýhanııat • Búgin, 08:10

Kaka «Qaıratpen» birge

Fýtbol • Búgin, 08:04

Mamyq-maýsym

Rýhanııat • Búgin, 07:57

Zańdy qaıta qaraý kerek

Saıasat • Búgin, 07:48

Mańyzdy sheshim

Pikir • Búgin, 07:43

Úńgir (úshtaǵan)

Ádebıet • Búgin, 07:17

«Oqyǵan azamattyń» derti...

Ádebıet • Búgin, 07:15

Zulmattyń zardaby aýyr tıdi

Tarıh • Búgin, 07:10

Tarıhtyń taǵylymyna taǵzym

Tarıh • Búgin, 07:07

Endi sol zulmattar qaıtalanbasyn!

Pikir • Búgin, 07:00

Tramp býnkerge tyǵyldy

Álem • Búgin, 06:57

Temirtaýda qazaq baspasózi joq

Qoǵam • Búgin, 06:54

Ár aýyl­dyń óz «Groz­nyıy» bolǵan

Rýhanııat • Búgin, 06:50

Syrdaǵy egin sýsyz qalýy múmkin

Ekologııa • Búgin, 06:48

Uqsas jańalyqtar