Ádette kim bolsa da qarjy bar jerdi úıirsekteıtini belgili ǵoı. El turmysy túzele bastaǵany sol edi bizge de jan-jaqtan aǵylǵandarda esep bolmaı ketti. Eki qolǵa bir jumys izdegenderdiń kóbi qurylys salasyn jandandyrdy. Olardyń arasynda kimder joq deısiz? Kópshiligi – kórshi О́zbekstan, Qyrǵyzstan men Tájikstannan kelgender. Tipti kúnkóris úshin sonaý Qytaıdan Syr boıyn adaspaı taýyp kelgenderge de tańdanǵan joqpyz. Qaıta keńqoltyq minezge salyp, olarǵa músirkeı qaradyq. Áıteýir, osy tusta qurylys kompanııalarynyń kópshiligi bap tilemeıtin arzan jumys kúshine jaryp qalyp edi. Sońǵy 5-10 jylda oblysta paıdalanýǵa berilgen talaı qurylysta osy gastarbaıterlerdiń úlesi basym ekenin eshkim joqqa shyǵara almas. Ilkimdi jigitterdiń birazy osy tusta jaldamalylardan brıgada jasaqtap, úlken nysandardy salýǵa tenderler utyp alyp jatty.
Odan beride sheteldik jaldamalylardyń bizde jumys isteýine erik beretin erejelerge ózgeris engizilip, birshama tártipke keltirildi. Osynyń ózinde de zańdy aınalyp ótip, jaldamalylarǵa jebeýshi bolyp, sol arqyly paıda tapqysy keletinder jetkilikti. Qazir shetelden keletinderdi oblystyq polısııa departamentiniń Kóshi-qon qyzmeti basqarmasy qatań qadaǵalaıdy. Osy basqarma málimeti boıynsha jyl basynan beri oblys aýmaǵyna kelgen 2338 (2019 jylǵy osy kezeńde – 9380) shetel azamaty ýaqytsha tirkelgen. Jumys isteýge kelgenderge barlyǵy 2087 (byltyrǵy osy ýaqytta – 3364) ruqsat rásimdelip, onyń ishinde О́zbekstan Respýblıkasynyń 2050 azamaty el aýmaǵynda eńbek etýdi zańdastyrǵan.
QR ÁQBtK-niń 517-babyn buzǵan 404 (2019 jyly – 1404) sheteldik anyqtalyp, ákimshilik jaýapkershilikke tartyldy. Ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly kodekstiń 518-babyn buzǵan 174, sheteldiktiń nemese azamattyǵy joq adamnyń el aýmaǵynda qyzmetin zańsyz júzege asyrýyna jol bergen 11 qazaqstandyqqa ákimshilik shara qoldanyldy. Bas-aıaǵy 25 sheteldik respýblıka aýmaǵynan shyǵarylypty.
Qazirgideı ýaqytta olardyń óz elderi aýmaǵynan shyǵa qoıýy da neǵaıbyl. Bul, eń aldymen, kıim men azyq-túlikti bylaı qoıǵanda jumys kúshin de shetelden aldyratyn bizge ońaı tımesi anyq. Árıne, olardyń kásibi jergilikti jigitterdiń de qolynan keledi. Biraq olardyń aqysyn aýyrsynǵan jumys berýshi báribir shekara asyp kelgenderdi qolaı kórip turady. Onyń ústine gastarbaıterlerden brıgada jasaqtap, bıznes jasap otyrǵandar úshin de bul – tıimsiz. Biraq jaldamalylardyń shekten tys kóbeıýi – jaqsy qubylys emes. Qaıbir jyly Reseıdiń ekonomıkalyq sarapshylary bir jylda gastarbaıterler eline 10 mlrd AQSh dollaryn áketetinin eseptep shyǵardy. Jaldamaly jumysshy qaltasynda qansha qazaq teńgesi ketkeni bir Allaǵa ǵana aıan.
Osy kúni memleket tarapynan halyqtyń ekonomıkalyq belsendi bóligin jumyspen qamtý, mamandardy qaıta daıarlaý, sol arqyly shetelden kelgenderdi yǵystyrý baǵytynda biraz jumys qolǵa alyndy. Bizge osyny jalǵastyra bergennen basqa jol joq. Nápaqa izdep kelgen gastarbaıterlerdiń zańdy jıi buzýy syrttan aǵylǵannyń bári jaqsy nıetpen kelip jatpaǵanyn kórsetedi. Qysqasy, jaldamaly jumysshynyń jarylqamaıtynyna kózimiz jetti. Endi qoly altyn qurylysshyny ózimiz daıyndaıyq. Qazirgi zamannyń da talaby osy.
Qyzylorda
