Qoǵam • 13 Mamyr, 2020

Jumyssyz júrgender turaqty jumysqa qulyqsyz

29 retkórsetildi

О́tpeli kezeńniń ókpek jeline shydaı almaı oblys ortalyǵyndaǵy óndiris oshaqtary kilt toqtaǵan kezde eki qolǵa bir kúrek taba almaı ańtarylyp qalǵan azamattar kúnkóristiń qamymen elevator aýmaǵynda, Pýshkın kóshesiniń boıynda shoǵyrlana jınalyp turatyn. Ýaqytsha bolsa da azyn-aýlaq tıyn-teben tabatyn kásip.

Janyn jaldap jumys isteıtinderdiń bozala tańnan kóz baılanǵansha áldekimnen, áldeneden dámetip, qastaryna taıap kidirgen kólikke qıyndyqtan qutqaratyn jebeýshisi kel­gen­deı jaýtań qaǵyp turatyn jeri osy. Qaı­ta biri jabylypty, ekinshisi áli bar. Uzyn-yr­­ǵasy tepse temir úzetin 30-40 azamat. Kileń jer­gilikti ult ókilderi.

Alǵash osyndaı oryndar paıda bolǵanda, el úrpıe qarasqan, keıin etteri ólip ketti. Aýlany bylǵaısyńdar, temeki qaldyǵyn shashasyńdar dep jaqtyrmaǵandar da jeterlik edi. Birte-birte olar da kóndikti. Taıaýda bul aradaǵy tirshiliktiń tamyrynan jylǵa tartyp, mán-jaıyn bilmek bolyp at basyn burdyq. Jumysqa kisi izdep júrgen bireý dedi me eken, áp-sátte qaýmalap aldy. Jónimizdi aıttyq. Úmitteri aqtalmaǵandaı keıin serpilip ketti. Jaǵdaılaryn aıtýǵa batpaıtyndaı, álde namystanady ma eken? Qamyrdan qyl sýyrǵandaı onsyz da júdep júrgen jandaryna tımeı, birer saýal qoıǵanbyz.  

– Aýyldan kelgenbiz, – deıdi jigit aǵasy Qonys­baı Baıdáýlet, – osy jerdegilerdiń bári aýyl azamattary. Men ózim alǵash qu­ry­­lys­ta istedim. Alty aıǵy eńbegim zaıa ket­ti. Qury­lys aıaqtalǵan soń bizdi jaldaǵan brı­­ga­dır sózinde turmaı aldap soqty. Keıin de eki-úsh ret opyq jedim. Endi qaıtyp ondaı ju­­mys­qa barmaıtyn boldym. Kelisimniń bári aýyz­sha bolǵandyqtan, sotqa bere almaısyń, qujatyń joq.

Zamandastyń aıtýyna qaraǵanda, «qul bazarynda» qumyǵyp turǵandardyń basym kóp­shi­liginiń belgili bir mamandyǵy joq eken. Ýaqytsha qara jumysqa jaldanýy da sol sebepti.

– Eger zamanynda bir mamandyqty ıgersem, osylaı turar ma edim? – deıdi Marat Tájibaı, – jas kezimde tokar, slesar, dánekerleýshi tárizdi kásipti ıgerýim kerek edi. Oqymadyq, ilgeri umtylmadyq. Zardabyn endi kórip turmyz. Qys ishinde qara jumysqa jaldaıtyndar da sırek. Negizi kóktem týa jumys bastalady. Qazir ózimizdi ózimiz aldap, tabys taýyp kelemin dep otbasymyzdy aldap turmyz ǵoı. «О́lmegen qulǵa óli balyq kezdesedi» degendeı keıde kópqabatty úılerden páter alyp, jóndeý jumysyn júrgizip jatqandar keledi. Solardyń qurylys materıaldaryn joǵary qabattarǵa tasımyz. Ara-tura jalǵyzbasty  adamdar otyn-kómirin úıdiredi. Temir jol boıynda vagonnan júk túsirýge qajet bolyp qalamyz.

Az-kem tildeskenimizde, mundaǵy osharyl­ǵan aǵaıynnyń talǵajaý etetinderi bir kún bar, bir kún joq jumys eken. Sóıte tura turaqty jumysqa barǵylary kelmeıdi. Jalaqysy da jarytymsyz desedi. Tipti kúzetshilikke de turǵylary joq.

Indete surastyrsaq, qaladaǵy jumyspen qam­tý ortalyǵynyń mamandary at izin salyp kór­megen. Olar memleket tarapynan kórsetilip jat­qan qamqorlyqty, san alýan baǵdarlamany, bel­gili bir kásipti bastap ketýge jasalatyn naq­ty jaǵdaıdy, oqytýdy jáne qaıta oqytýdy bile bermeıdi. Máseleniń ózegi áýel basta du­rys ma­mandyq tańdaýǵa baǵyt almaýdan dep top­shy­ladyq. Qalalyq jarnamalyq gazettiń be­tin ashyp jiberseńiz, san alýan kásip ıeleri qa­jet degen qulaqtandyrýdan kóz súrinedi. J­umys bar, ózderi arakidik ótkizilip turatyn bos jumys oryndary jármeńkesine de baryp kórmegen. Orta jasty eńserip tastaǵan aza­mat­tardyń qatarynda bozbalalardyń da tur­ǵanyn kórgende, ózegińdi ókinish órteıdi. Bular­dyń bolashaǵy bar ǵoı. О́nbeıtin isti qaýzaǵansha, osy bastan keleshegin kemel etýge tyryspaı ma?

– О́tken jyly memleket tarapynan jas­tarǵa arnalǵan «Zhas Project» tárizdi birneshe baǵdarlama qabyldandy. О́z kásibin ashamyn degen jastarǵa qaıtarymsyz nesıe berildi, – dep suradyq jastardyń biri­nen, – sondaı qoldaýdy paıdalanyp, óz aldary­ńa kásip istep, elde otyra bermedińder me?

Estimepti. Qarap otyrǵansha qalaǵa kelip óz betinshe tirshilik etip, áke-sheshesine kómek kórsetýge talpynǵan. О́kinishke qaraı, otbasyna kómek kórsetý turmaq, óz kúnin ózi ázer kórip júr.

– Ákem eki sıyrynyń bireýin satyp jolǵa salǵan, – deıdi Esenbaı Bekturov, – alǵashqy bette páter jaldaǵanmyn. Qymbat eken. Keıin ýaqytsha turaqqa aýystym. Onyń ózi 30 myń teńge. Otyn-kómirdi óziń satyp alasyń, júrip-turýyń bar. Sonymen bar tapqanym qara basymnan artylmaı jatyr.

Alǵa umtylǵan qoǵamnyń biteý jarasy tárizdi «qul bazardan» qalyń oı arqalap qaıttyq. Belgili bir kásiptiń, mamandyqtyń qajet ekenin kesh túsingen. Abaı hakim aıt­paqshy, «qolymdy mezgilinen kesh sermedim» degenmen, endigi ókinishten qaıyr joq. О́zderi de bilip tur. Boıdan qýat, bilekten kúsh ketkennen keıin bul jumysqa da jaramaı qalýlary kádik. Odan ári ne bolmaq?!

 

Sońǵy jańalyqtar

300 baspaǵa sýbsıdııa beriledi

Aımaqtar • Búgin, 17:37

«Baıqońyr» ǵarysh keshenine - 65 jyl

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Búgin «Tarzannyń» týǵan kúni

Sport • Búgin, 16:29

Aptap ystyqta qalaı qorǵanamyz?

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Balalar arasynda baıqaý uıymdastyryldy

Aımaqtar • Búgin, 13:27

Úsh oblysta egis jumystary aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

«Baqytty balalyq» onlaın konserti ótti

Aımaqtar • Búgin, 12:20

Qaraǵandy oblysynda 24 adam KVI juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:13

Qazaqstanda jol sapasy qashan jaqsarady?

Qazaqstan • Búgin, 12:00

Aqmolada joldar jóndeledi

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Uqsas jańalyqtar