Osylaı jańa ilimniń oshaǵyna aınalǵan Basraǵa kúlli Hıjaz jazırasynan, Iemen men Nedjden adamdar aǵylyp kelip jatty. Sonyń biri – ıemendik tamın taıpasynan shyqqan Ámir Ábdildauly edi.
Jas jigit Basra bosaǵasyn attaǵan sátten bastap, qala ákimi úlken sahabalardyń biri ál-Ashǵarıdyń qasynan tabylyp, kózi tiri sahabalardan quran jáne hadıs úırenedi. Sonymen qatar, din jolynda joryqtarǵa qatysýdy qajet dep tapty. Sóıtip, bul jigit óziniń ómirin qalaı ótkizýdi, nege arnaýdy aldymen josparlap alady.
Ol aldyna birinshi maqsaty etip, adamdarǵa quran ilimin úıretýdi qoıady, ekinshi maqsaty retinde qulshylyqqa qatty kóńil bóledi, úshinshi maqsaty – din jolynda qylysh sermep joryqqa shyǵýdy qup kóredi. Ámir Ábdildauly óle-ólgenshe osy 3 sertinen aınyǵan joq. Halyq bul kisiniń atyn aıtpaı «Basra taqýasy» dep ataıdy.
Ámir jaıly zamandastarynyń biri bylaı depti: – Men Ámirmen birge kerýen tartyp kele jattym. Kún batty, túnemege toqtadyq. Ámir aldymen atyn sýaryp, aldyna mol shóp saldy da, ózi qalyń aǵashtyń arasyna kirip ketti. Men artynan bardym. Ol namazǵa turdy da, «Táńirim, meni óz ámirińmen jarattyń, ýa, qudireti Alla sen maǵan sabyr jáne járdem bermeseń men qalaı ustamdy bolmaqpyn…» dep jalbyranýyn bastady. Men namazdy dál osyndaı yqylasty oqyǵan adamdy kórmedim. Uıyqtap ketken ekem, oıansam Ámir áli namazdan bosamapty. Tań atyp keledi eken. Ámir bolsa, «Ýa, Jaratýshym, tań atyp kele jatyr, adamdar seniń nyǵmetińdi izdep, tirshilik qamyna kiristi, al, meniń muhtajdyǵym seniń keshirimiń, jomarttardyń jomarty meniń muhtajdyǵyma járdem et!» dedi.
Ámir namazyn aıaqtap ornynan turyp jatyp meni kórip, «Eı, basralyq baýyrym sen meni kúzetip shyqtyń ba?» dedi. Men túni boıy ol kisiniń qasynda bolǵanymdy aıttym. Ámir: – Baýyrym, senen ótinish, kórgenińdi eshkimge aıtpa!, – dedi. Men ol kisiden, «siz Alla aldyndaǵy muhtajdyǵyńyzdy aıtyńyz onda» dedim. Ol aıtty: men Alladan 3 dúnıe suradym, ekeýin berdi, birin bermedi sol birdi áli suraýdamyn, – dedi. Men bul 3 dúnıe jaıly aıtyp berýin ótindim. Ámir aıtty: Birinshi, áıel zatyna qumarlyǵymdy joıýýyn suradym. Alla berdi. Ekinshi, О́zinen basqa eshkimnen qoryqpaýdy suradym, ony da berdi. Men tek Alladan jáne ókinish kúni (qııamet kúni) ókingennen qorqam. Eger jánnatqa kirsem Allanyń meıirimi de, tozaqy bolsam óz kesirimnen. Úshinshi tilegim: uıyqtamaı qulshylyq jasaı berýdi suradym, ony bermedi.
Ámir din jolyndaǵy shaıqastardan qalyp kórmegen. Soǵysqa attanarda ózine serikter izdeıtin. Tapqan adamdaryna 3 shart qoıatyn. 1. Soǵys kezinde seriktesterine qyzmetshi bolýdy. 2. Azanshy bolýdy. 3. Seriktesteriniń bar shyǵynyn óz moınyna alýdy. Eger seriktester arasynan taǵy bireý shyǵyp joǵarydaǵy mindetine ortaqtasa bastasa, Ámir bul topty tastap, ózi qyzmet jasaıtyn kelesi bir topty izdeıtin.
Tarıhta aty málim Hadısııa shaıqasynda musylmandar jeńip, patshanyń qazynasyn oljalaıdy. Qısapsyz baılyqty esepteýge kóp ýaqyt ketedi. Osyndaı qarbalas kúnderdiń birinde olja eseptep jatqan adamdarǵa úlken taıqazan kótergen bir adam keledi. Taıqazannyń ishi tolǵan altyn-gaýhar buıymdar. Mynadaı ólsheýsiz baılyqty alyp kelgen adamǵa jurttyń bári tańdanyp atyn suraıdy. Ol atyn aıtýdan bas tartady. Saraı qyzmetkerleri bul pendeniń kim ekenin bilip kelýge jasyryn adam jumsaıdy. Aqyrynda bul pende Ámir Ábdildauly bolyp shyǵady. Ol: «Allanyń aldynda masanyń synyq qanatyndaı quny joq dúnıe maǵan nege kerek» degen eken.
Birde Ámir kóshede kele jatyp, saraı qyzmetkerleri bir adamdy jelkelep áketip bara jatqanyn baıqaıdy. Júgirip baryp mán-jaıdy suraıdy. Ana adam basqa dinniń ókili eken. Saraı qyzmetkerleri ony kúshtep alyp baryp baqsha tazalatpaqshy. Ámir basqa din ókilinen suraıdy.
-Sen jızańdy (musylmandarmen birge turatyn basqa din adamdary tóleıtin salyq) tólediń be?
-Tóledim.
Ámir sol sátte basqa din ókiline arasha túsedi. -Paıǵambarymyz jızasyn tólegen adamǵa tıispeýge ýáde etken, men onyń úmbeti retinde ósıetin qorǵaýǵa mindettimen, sol baqshany qajet bolsa óziń tazala!-deıdi jendetke.
Ámirdiń osyndaı ádildik úshin júrgizgen kúresi saraı adamdaryna jaqpaıdy. Is shınelisip halıfa Ospannyń qulaǵyna jetedi. Ospan sol kezdegi Sham qalasynyń ákimi Maǵaýııaǵa Basradaǵy Ámir taqýany kóshirip alýdy tapsyrady. Sóıtip, Ámir Basradan Shamǵa kóshedi. Ol ózin shyǵaryp salýǵa kelgen adamdarǵa estirip, «Ýa, Alla, meni elden ketirýshilerdi keshirdim, sende keshir» dep duǵa jasaıdy.
Jaryqtyq ómirden óterde jylapty. Adamdar, «nege jylaısyz?» dese, ol: – Men ólimnen qorqyp jylap jatqan joqpyn, ómirim mánsiz-baıansyz ótti me, soǵan qaıǵyryp jylaımyn,- depti. Osylaı ulyq taqýada ómirden ótip, oǵan Allanyń qalaýymen Qudys qalasyndaǵy paıǵambarymyz mıgrajǵa kóterilgen jerden topyraq buıyrǵan eken.
