Qoǵam • 14 Mamyr, 2020

Aýyldy qoldaý – áriden oılaý

76 retkórsetildi

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń tótenshe jaǵdaı rejimin qamtamasyz etý jónindegi memlekettik komıssııanyń qorytyndy otyrysynda sóılegen sózinde aýyl sharýashylyǵyn qoldaý isine aıryqsha mán berildi.

Sýretti túsirgen Erlan OMAR, «EQ»

«Azyq-túlik qaýipsizdigin saqtaý – memleket qaýipsizdiginiń basty mindeti. Muny qalyptasqan ahýal anyq ańǵartty. Sondyqtan biz aýyl sharýashylyǵy salasyna barynsha qoldaý kórsete beremiz», dedi Prezıdent.

Ras, aýyl sharýashylyǵyn qoldaý isine burynnan mán berilip keledi. Biraq el Prezıdentiniń bul jolǵy sózinde birqatar tyń bastamalar kóterildi. Qandaı bas­tamalar? Soǵan keleıik:

«Biz aldyn ala satyp alý sharalaryn qolǵa aldyq. Buǵan qosymsha offteık-kelisim-sharttaryn engizip, «QazAgro» nesıesi boıynsha qaryzdy qaıta qurylymdaımyz. Osy arqyly qarjylandyrý múmkindigin keńeıtemiz.  Qazaqstanda 1 mıllıon 700 myńdaı jeke qosalqy sharýashylyq bar. Biraq olardyń ónimi saýda oryndary arqyly resmı túrde satylmaıdy jáne óńdeý kásiporyndaryna jetkizilmeıdi. Memleketke budan salyq túsip jatqan joq. Onda jumys isteıtinder áleýmettik turǵydan qorǵalmaǵan», dedi Prezıdent.

Bul jerde Memleket basshysy aýylda turatyn qarapaıym halyqty, ózderiniń úı qasyndaǵy qosalqy sharýashylyqtaryna, ıaǵnı qolyndaǵy onshaqty iri qara, qyryq-elý qoıyna súıenip tirlik keship jatqan qalyń buqara kópshilikti aıtyp otyr. Saıasattyń endigi bir arnasy solardyń jaǵdaıyn jaqsartý máselesine qaraı bet burady.

1

Kollajdy jasaǵan Qonysbpaı Shejimbaı, EQ

Aıta ketý kerek, aýyldaǵy úı qasyndaǵy jeke qosalqy sharýashylyqtar jaǵdaıyn jaqsartýǵa osy ýaqytqa deıin durys kóńil bóline qoıǵan joq. Memlekettiń qarjylaı qoldaýy kóbinese iri sharýashylyq qurylymdaryna – aksıonerlik qoǵamdar men jaýapkershiligi shekteýli seriktestikterge kórse­tilip keldi. Aýyl sharýashylyǵy salasyn­daǵy sýbsıdııalar da solardyń enshisine tıip otyrdy. Soǵan qaramastan bul iri qurylymdar aıtarlyqtaı damyp kete almady. Ásirese mal sharýashylyǵynda osylaı boldy. Maldyń basym bóligi, atap aıtqanda 70-80 paıyzy burynǵydaı úı qasyndaǵy jeke qosalqy sharýashylyqtardyń qolynda tur.

Qala bazarlaryn áli kúnge deıin etpen qamtyp kele jatqan, qala halqynyń qystyq soǵy­myn ázirlep berip, qurt-irimshik jiberip otyrǵan da solar. Mine, qosalqy sharýashylyqtardy memlekettik qoldaýǵa kelgende «olar uıymdaspaǵan sharýa­shylyqtar ǵoı, memlekettiń esebinde de joq dúnıe, olarǵa qalaı qoldaý kórsetpekpiz?» degendeı júrdim-bardym áńgi­meler aıtylyp, shyǵaryp salma jaýaptar beriletin.

Ras, osydan úsh-tórt jyl buryn jeke qosalqy sharýashy­lyqtardy damytý maqsatynda aýyl sharýashylyǵyn koopera­tıvtendirý isi qolǵa alynǵan edi. Mundaǵy maqsat qosalqy sharýashylyqtardyń basyn biriktirý, ıaǵnı bir aýyldaǵy birneshe úıdiń basyn qosyp, neǵurlym irilengen kooperatıvter quryp, memlekettiń qarjylaı qoldaýyn sol kooperatıvter arqyly jetkizý boldy. Biraq osy istiń ózi sıyrquıymshaqtanyp ketti.

Endi Prezıdent osy isti jańa qyrynan qolǵa alǵandy jón kórgen sekildi. Sonyń bir joly – joǵaryda Memleket basshy­­synyń sózinde aıty­lyp ketkendeı «offteık-kelisimshart engizip, «QazAgro» nesıesi bo­­ıynsha qaryzdy qaıta qurylym­daý jáne osy arqyly qarjy­lan­dyrý múmkindigin keńeıtý.

Offteık-kelisimsharty uzaq merzimge jasalady. Taraptardyń bir jaǵy ekinshi jaq shyǵaratyn ónimdi uzaq merzim boıy satyp alýǵa kelisimshart arqyly ýáde beredi. Bul jaǵdaı ekinshi jaqtyń ónimdi shyǵarýǵa degen qulshynysyn arttyrady jáne kúni erteń munyń arty qalaı bolyp ketedi eken dep qobaljymaı, batyl qımyldaýyna múmkindik beredi. Turaqtylyǵy men senim­diligine baılanysty offteık-kelisimshart ekinshi deńgeıdegi bankterden kredıt alý úshin kepildik retinde de usynylýy múmkin. Sebebi bankter oǵan senimmen qaraıdy.

Elimizdiń agrarlyq sektorynda osy ýaqytqa deıin offteık-kelisimsharttary jasalǵan emes. Ol osydan birer jyl buryn mashına jasaý salasynda qolǵa alyna bastady. Endi aýyl sha­rýa­shylyǵyna da engiziletini Pre­zıdent sózi arqyly málim bolyp otyr.

Ekinshiden, Memleket basshysy: «Úkimetke «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasy­men birlesip, aýyldaǵy koopera­sııalyq jelini damytý úshin «Egis alqabynan – dúken sóresine deıin» atty pılottyq jobany birneshe óńirde bastaýdy tapsyramyn. Sodan keıin onyń aýqymyn keńeıtip, 2021 jyldyń ortasyna qaraı tolyqqandy baǵdarlama ázirleýge bolady. Osy baǵdarlamany júzege asyrý kezinde «QazAgro» arqyly jyldyq mólsherlemesi 6 pa­ıyz bolatyn jeńildetilgen shaǵyn nesıe beriledi», dep usaq sharýa­shylyqtardyń óndiretin ónim­derin satyp alý, olardy óńdep, daıyn taýarǵa aınaldyrý jáne tutynýshylarǵa deıin jetkizý isi keshendi túrde qolǵa alynatynyn ańǵartty. Árıne agroónerkásip kesheni úshin munyń da tyń sharýa ekendigi anyq. Endeshe joba qalaı júzege asatynyn anyq­taý úshin eń aldymen osy isti qolǵa alatyn bıznes birlestigi «Atameken» ulttyq kásipkerler palatasynyń basqarma tóraǵasy Abylaı Myrzahmetovtiń sózine nazar salaıyq:

«Tótenshe jaǵdaı rejimin qamta­masyz etý jónindegi memle­ke­t­tik komıssııanyń qorytyndy otyrysynda Memleket basshysy Úkimet pen «Atameken» ulttyq palatasyna birneshe óńirde «Egis alqabynan – dúken sóresine deıin» pılottyq jobasyn iske asyrýdy, osy úshin aýyldan bas­talatyn kooperasııalyq tizbekti qurýdy tapsyrdy. Muny biz turǵyn halqymen qosa ózin ózi jumyspen qamtyǵandar sany kóp iri jáne tyǵyz shoǵyrlanǵan óńirlerden bastaýdy josparlap otyrmyz. Bular – Almaty, Túrkistan jáne Jambyl oblys­tary. Kúzge deıin osy óńirlerde pılottyq joba aıasynda jyldyq mólsherlemesi 6 paıyz bolatyn shaǵyn nesıelendirý isi júrgizilmek».

A.Myrzahmetov aıtqandaı, osy ýaqytqa deıin aýyl tur­ǵyndaryn nesıeleýdiń basty problemasy olardyń qolynda kepilge salar múliktiń bolmaýy­nan týyndady. Mine, sol sebep uzaq merzimge beriletin arzan qarajat úı sharýashylyqtary úshin qoljetimsiz bolyp keldi. Endi bul másele memlekettiń kepildendirýi arqyly sheshiletin bolady.

Sonymen qatar bul baǵdar­lama usaq sharýashy­lyqtar óndiretin ónimderdi ekonomı­kalyq aına­lymǵa engizý úshin jeńildik­pen qarjylandyrýmen qatar, sharýa­lardy oqytýdy, koopera­sııa arqyly jańa tehnıka men tuqym satyp alýlaryna jaǵ­daı týǵyzýdy, eń bastysy – óndir­gen ónimderin ótkizý isin uıym­dastyrýdy kózdeıdi. Jeke sharýa­shylyqtar ónimin ótkizý rynok­taryna jetkize alatyndaı bolýy úshin iri bólshek saý­da jeli­leriniń standarttary zertte­lip, ortaq standarttar ázirlenedi, basqa da jumystar júrgiziledi.

Kórip otyrǵanymyzdaı, aýyl sharýashylyǵyn qol­daý­ǵa qatys­ty birqatar tyń ıdeıa­nyń qol­ǵa alynatyndyǵy málim bolyp otyr. Árıne irgeli sharýa­­shylyqtardy qoldaý da buryn­ǵydaı jalǵasa berer. Túptep kelgende, munyń bári 2 mıllıonǵa jýyq aýyl hal­qynyń tabysyn kóbeıtýge, otan­dyq agrarlyq sektor kásip­oryn­darynyń júk­temesin 53 paıyzdan 70 pa­ıyz­ǵa deıin arttyrýǵa jáne áleý­mettik mańyzy bar azyq-túlik ónimderiniń ımportyn azaıtýǵa múmkindik týǵyzatyny anyq.

Sońǵy jańalyqtar

Qazalyda 42 joba júzege asady

Aımaqtar • Búgin, 17:47

300 baspaǵa sýbsıdııa beriledi

Aımaqtar • Búgin, 17:37

«Baıqońyr» ǵarysh keshenine - 65 jyl

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Búgin «Tarzannyń» týǵan kúni

Sport • Búgin, 16:29

Aptap ystyqta qalaı qorǵanamyz?

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Balalar arasynda baıqaý uıymdastyryldy

Aımaqtar • Búgin, 13:27

Úsh oblysta egis jumystary aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

«Baqytty balalyq» onlaın konserti ótti

Aımaqtar • Búgin, 12:20

Qaraǵandy oblysynda 24 adam KVI juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:13

Qazaqstanda jol sapasy qashan jaqsarady?

Qazaqstan • Búgin, 12:00

Uqsas jańalyqtar