Ekonomıka • 16 Mamyr, 2020

Sarapshylar Qazaqstannyń makroekonomıkalyq júıesiniń ımmýnıtetin nyǵaıtý sharalaryn usyndy

30 retkórsetildi

Keshe keshkisin halyqaralyq deńgeıdegi jáne onlaın formatta ótken jıyndy  Whiteshield seriktesteriniń Eýrazııa aımaǵyndaǵy seriktesi Qanysh Tóleýshın júrgizdi.

Sarapshylar Qazaqstannyń makroekonomıkalyq júıesiniń ımmýnıtetin nyǵaıtý sharalaryn talqylap, úkimet nazaryna usynýǵa nıet tanytyp,  eldegi makroekonomıkalyq ortanyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etý boıynsha usynystar aıtty.

Baspasóz konferensııasynda joba jetekshisi Gúlbaný Pazylhırova COVID-19 pandemııasynyń taralýy jaǵdaıynda makroekonomıkalyq júıeniń ártúrli kúızelisterge ımmýnıtetin nyǵaıtý sharalaryn talqylaý jáne qabyldaý óte mańyzdy ekenin atap ótti.

Whiteshield Partners kompanııasynyń aǵa menedjeri Dmıtrıı Galıskıı eldegi makroekonomıkalyq ortanyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýdiń negizgi máseleleri men usynystarymen tanystyrdy.  Onyń aıtýynsha, ekonomıkalyq ósýdiń qoldanystaǵy modeli  eskirgen. Basqasha aıtqanda IJО́-niń qubylmalylyǵyna, makroekonomıkalyq turaqtylyqtyń tómen deńgeıine alyp keldi.

Baıandamashy makroekonomıkalyq saıasat salasyndaǵy jańa bastamalardyń jıyntyǵy neǵurlym joǵary jáne turaqty ósýge qol jetkizýge baǵyttalǵan bolýy   jáne sonymen birge qazaqstandyq ekonomıkanyń dástúrli problemalaryn sheshýge kómektesýi kerektigin  dep atap ótti.

Sarapshynyń pikirinshe, Qazaqstanda salyqtar men memlekettik ınvestısııalardyń JIО́-ge áseri shamaly, al memlekettik shyǵyndar bıýdjettiń negizgi draıveri boldy. Sonymen qatar Qazaqstannyń fıskaldyq júıesi úshin negizgi kedergi jáne salyqtyń tómen deńgeıi, bul sáıkesinshe bıýdjettiń shyǵystarynyń JIО́-ge qatysty tómen deńgeıine ákeledi.
Osyny alǵa tartqan sarapshylar  fıskaldyq usynystar shyǵystardyń tıimdiligin arttyryp,  memlekettik kiristerdi arttyrýǵa baǵyttalýy  tıis ekenin eskertti.

Aqsha-kredıt saıasatynyń transmıssııalyq arnasy jáne Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń jumysyn jaqsartýǵa múmkindik beretini de osy jıynda aıtyldy. «Osyǵan baılanysty aqsha-kredıt saıasaty salasyndaǵy sheshimder Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń jáne jaqynda qurylǵan Qarjy naryqtaryn retteý jáne damytý agenttiginiń qyzmetin kúsheıtýge baǵyttalýy kerek» deıdi sarapshylar.

Eýropalyq qaıta qurý jáne damý bankiniń burynǵy bas ekonomısi jáne Parıjdegi Saıası ǵylymdar ınstıtýtynyń professory (Science Po) Sergeı Gýrev  sarapshylardyń úkimet nazaryna usynyp otyrǵan  zertteýdiń negizgi tujyrymdary men usynystarymen kelisetinin aıtsa da  munaı baǵasynyń quldyraýyna jáne álemdik quldyraýǵa baılanysty kúrdeli synaqtarǵa tap bolatyn el ekenimizdi umytpaýymyz qajet ekenin, qoldanystaǵy zańdardy aldaǵy jańa synaqtarǵa beıimdep júrý qajettigin eskertti.  

Qurylymdyq ózgeristerdiń mańyzdy aspektileriniń biri retinde ol ekonomıkanyń beıresmı sektordan sıfrlandyrýǵa baǵyt alý kerektigin,  Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń fýnksııalaryn qaıta bólýdi (basty basymdyq aqsha-kredıt saıasatynyń turaqtylyǵyn qoldaý bolýy kerek), bankterdiń ınvestısııalyq qyzmetine kedergi keltiretin problemaly nesıeler úlesiniń azaıýyn jáne ekonomıkanyń shıkizattyq emes sektorynda  ınvestısııalardyń aıtarlyqtaı ósý qajettiligin atap ótti.

Tengri Partners seriktestiginiń basqarýshy seriktesi Ánýar Ýshbaev atap ótkendeı, qazirgi ýaqytta eldegi qarjy operasııalarynyń úlesi basqa eldermen salystyrǵanda óte tómen. Negizgi sebepter – ekonomıkanyń tómen dınamıkasy jáne qarjy sektoryn basqarýdyń jetkiliksiz bolýy. Basty nazar saqtandyrý sektory men baǵaly qaǵazdar sektoryna emes, bank sektoryna aýdaryldy.

Basty nazar saqtandyrý sektory men baǵaly qaǵazdar sektoryna emes, bank sektoryna aýdaryldy. Spıker baǵaly qaǵazdardy tirkeý jáne naryq qatysýshylaryn prýdensıaldyq retteý prosesterin ońtaılandyrýdy qosa alǵanda, kapıtal naryǵyn damytý boıynsha birqatar usynystar aıtty. Mańyzdy faktor sonymen qatar Astana Halyqaralyq qarjy ortalyǵy ishinara júzege asyratyn qajetti ınfraqurylymdy qurý bolyp tabylady. Ol Qazaqstandaǵy qarjy naryǵyn tıimdi damytý úshin osy saladaǵy eń jaqsy retteýshi sheteldik tájirıbege nazar aýdarý qajettigin aıtyp ótti. 

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq Bankiniń Qarjylyq turaqtylyq jáne táýekelder departamentiniń dırektory Sábıt Hakimjanov eldiń aqsha-kredıt saıasaty týraly pikir bildirdi.

Jalpy, sarapshy qarjylyq jáne aqsha-kredıt salasyndaǵy bastamalardy qoldady. Máselen, shyǵyndardy únemdeýmen qatar, bank aktıvteriniń sapasyn jaqsartýmen birge memlekettik kiristerdi ulǵaıtýǵa arnalǵan usynymdar sarapshylardyń oıynan shyqty.

Osy rette, Sábıt Hakimjanov memlekettik shyǵystardyń ósý qarqynyn shekteý jáne olardyń beıimdelýin arttyrý boıynsha usynystaryn aıtty.

Sonymen qatar, ol sońǵy onjyldyqtaǵy birqatar devalvasııalardyń saldarynan aqsha-nesıe saıasaty aıasynda ulttyq valıýtaǵa degen senim tómendegenin atap ótti. Osyǵan baılanysty ulttyq valıýtaǵa suranysty qoldaý úshin joǵary paıyzdyq mólsherleme qajet ekendigin te eskerte ketýdi umytpady.

Makroekonomıst, PhD doktory, Garvard ýnıversıtetiniń ǵylymı qyzmetkeri Sultan Orazbaev akademııalyq turǵydan túsinik berdi. Onyń túsindirýi boıynsha,  makroekonomıkalyq turaqtylyq mańyzdy jáne qyzyqty aspekt. Sarapshy kvazımemlekettik sektordaǵy kompanııalardy jekeshelendirý,  eldiń negizgi aktıvterine ıelik etýdiń shoǵyrlanýyna baılanysty  aldaǵy ýaqytta barynsha ashyqtyqqa nazar aýdarý qajettigin aıtyp ótti.

Polshanyń burynǵy qarjy mınıstri jáne Whiteshield Partners kompanııasynyń dırektory Pavel Voısehovskıı ekonomıkadaǵy qazirgi jaǵdaı aldyńǵy daǵdarystardan óte ózgeshe ekenin atap ótti. Eger memleket ekonomıkalyq saıasatty barynsha saýatty júrgizbese, eńbegimizdiń esh ketetinin aıtty. «Dál qazir, áleýmettik faktor tek Qazaqstanda ǵana emes, álemde mańyzdy. Sol sebepti áleýmettik faktor  basymdyq beretin mańyzdy baǵyt bolýy tıis» deıdi  Pavel Voısehovskıı.

Sarapshy, ásirese ekonomıkany ártaraptandyrýǵa qomaqty úles qosatyn kompanııalardy qoldaýǵa jáne jumys oryndaryn saqtaýǵa bıýdjettik yntalandyrýdy jalǵastyrýdy oryndy dep sanaıtynyn eskerte ketýdi umytpady.  Sonymen birge bıýdjetti ulǵaıtýdy jalǵastyryp, salyq júıesi men bıýdjet shyǵystarynyń tıimdiligin arttyrý qajet. Atap aıtqanda, tikeleı emes janama salyq salýǵa aýysý, QQS-qa nazar aýdarý, sondaı-aq kóleńkeli ekonomıkamen kúresý qajet.

Aıta keteıik, makroekonomıkalyq máseleler boıynsha zertteýge Eýrazııa aımaǵyndaǵy Whiteshield seriktesteri bóliminiń mamandary qatysqan. Sarapshylar dál qazir talqylap otyrǵan usynystar ázirge keńestik sıpatta ekenin eskertýdi de umytpady. Demek, muny memlekettik baǵdarlamalar men damý tujyrymdamalaryna balama dep qabyldaýdyń qajeti joq.

Talqylaýǵa qoldaý kórsetý úshin sarapshylar toby ashyq dıalog alańyn qurdy.

ALMATY

Sońǵy jańalyqtar

ForteBank: Bir dollar – 388 teńge

Qazaqstan • Búgin, 15:35

Áke rýhynan qýat alǵan qaısar jan

Rýhanııat • Búgin, 11:54

Abylaıhannyń aq joly

Aımaqtar • Búgin, 10:05

Uqsas jańalyqtar