Rýhanııat • 19 Mamyr, 2020

О́z dinińe berik bol...

40 retkórsetildi

«Diniń tursyn din aman!» Zamannyń tynyshtyǵyn, eldiń amandyǵyn tilegen jamaǵat jıi aıtatyn qazaqtyń osy naqyl sóziniń mán-maǵynasyna tereń úńilgende beıbit ómirdiń berekesin qashyrar sebep-bastaýlardyń aldyńǵy qatarynda adamdardyń dinine, nanym-senimine baǵyttalǵan qııanat pen zorlyq, oǵan qarsylyq, tózbeýshilik áreketteri turatynyna kózimiz jetedi.

Kezinde patshalyq Reseıdiń shoqyndyrý saıasatynan qysym kórgen, odan keıin ateıstik baǵytqa arandaǵan qazaq qoǵamy qazirgi tańda dininiń amandyǵyn, diliniń buzylmaýyn Alladan tilep otyrǵan jaıy bar. Bul tilektiń arǵy negizinde alań kóńil tur.

Dinine shúılikken, nanym-senimine nuqsan keltirgen keshegi qaraý kúshterdiń áńgir­taıaǵyn az kórmegen halqymyzdyń Islam dinin ustanýdaǵy keıbir túsinbeý­shilikterge, alaýyzdyqtarǵa sergek qarap, soǵan baılanys­­ty óziniń kózqarasyn bildirýde belsendilik tanytýyna túsinistik tanyt­qanymyz jón. О́ıtkeni din salasynyń ahýalyna «eki shoqyp bir qaraýdy» bizge ýaqyttyń ózi, zamananyń aǵysy úıretti.

Qazirgi kezde elimizdegi dinı ahýal, dinı máselelerdiń qoǵamdaǵy keri nemese oń áseriniń aralyq salmaǵy qandaı degen saýaldarǵa naqty jaýap alý qıyn. Din salasynyń, onyń izgilik jolyndaǵy nasıhattyq kúshi arqyly qoǵamymyzǵa tıgizer paıdasy ólsheýsiz. Desek te, osy izgilikti kúshterdiń, jaǵymdy úrdisterdiń ishki ıirimderin keıbir bóten nıettiler qaskóılikpen paıdalanyp, talmaý tustan uratynyn esten shyǵarmaýymyz kerek-aq (Mundaı jaǵdaılar zııandy ýaǵyzdar men tikeleı qaskóılik shabýyldar bolýy múmkin).

Taǵy bir aıta keter jaıt, din salasynan týyndaǵan, ýaqyt jaǵynan búginge tym alshaq emes kezeńde oryn alǵan oqys oqıǵalardan qanshalyqty sabaq alǵanymyz, ondaı keleńsizdikke qaıta tap bolmas úshin nendeı naqty sharalar memlekettik deńgeıde qolǵa alynyp jatqany jóninde búginde eshkim naqty aıtyp bere almaıdy. Bulardyń barlyǵy aınalyp kelgende suraqtar qataryn qalyńdata túsetini sózsiz.

Shyn máninde, qoǵamymyzdaǵy dinı qatynastardy ýaqyt suranysyna saı retteý táýelsizdigimizdi nyǵaıtýdaǵy asa mańyzdy sharýa ekenin tolyq uǵyna qoımaǵan sııaqtymyz. Bul óz kezeginde dinı ekstremızm jáne lańkesterden tónetin yqtımal qaýip-qaterge qarsy qoǵamdy jumyldyrý isin tejeıdi. Sonymen qatar qarapaıym jamaǵat arasyndaǵy qatynastarǵa, qoǵamǵa jáne jekelegen otbasylardyń ishki adamı baılanystaryna keri áser etetin úrdisterdi, qoǵamymyzǵa enýge entelep turǵan jat daǵdylardy toıtarýǵa baǵyttalǵan ortaq kúshti álsiretedi.

Qalaı desek te, birinshi kezekte el qaýip­sizdigi, azamattarymyzdyń quqyǵy qor­ǵalýy qajet. Bul arada dindi teris nıet­te qoldanýǵa jol bermeý, búldirgi aǵym­dardyń ishki ustanymdary men syrtqy nyshandaryna tyıym salý arqyly quqyq buzýshylyqtyń aldyn alý isine kóńil bólý mańyzdy.

Qazirgi tańda elimizdegi dinı ahýalǵa arnalǵan basty zertteýlerdiń nátıjeleri ashyq jarııalana bermeıtinin eskersek, bul qalyptasqan jaǵdaıǵa naqty baǵa berýdiń qıyn ekenin kórsetedi. Buǵan qosa, dinı salaǵa baılanysty elimizdiń árbir óńiri boıynsha jeke-jeke qorytyndy jasaýdyń jolǵa qoıylmaı otyrýy da oılanarlyq jaıt.

Búginde áleýmettik jeliler teris aǵymdar men toptar úshin ózderiniń ýaǵyzdaryn júrgizetin tıimdi quraly bolyp otyr. Bul el arasyn búldirý, iritki salý, jas óskinder­diń betin teriske burý sııaqty jaǵymsyz mindetterdi júzege asyr­ýshylardyń asyǵyn alshysynan túsirý­de. Sondyqtan áleýmettik jelilerdi ózderiniń minberine aınaldyrǵan buzyq nıet­ti toptardyń nasıhattaryn teriske shyǵa­ratyn kúshterdi arttyrý, ıaǵnı dástúrli dinimizdiń bilikti ókilderiniń daýysyn ózgelerge qaraǵanda qattyraq shyǵarý amaldaryna basa nazar aýdarǵan abzal.

Mine, biz joǵaryda sóz etkenderdiń barlyǵy qoǵamda qyzý talqylanyp júrgen máseleler. Biraq bul talqylaýlar ashyq alańda júrgizilse meılinshe qoǵamdy izgilikke shaqyrýda yqpaldy bolar edi. Sondyqtan bizge eń aldymen elimizdegi bilikti ımamdarymyz ben teologtarymyzǵa kásibı turǵyda ózara baılanys ornatatyn orta, sondaı-aq osy baǵyttaǵy qoǵamdyq únqatysý alańyn qalyptastyrý qajet ekeni aıqyndala túsedi. Al ázirge mańdaıymyzǵa mundaı orta, alań buıyrmaı tur...

 

Sońǵy jańalyqtar

Jigittiń jaqsysy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar