Rýhanııat • 20 Mamyr, 2020

Shyny álemniń shyndyǵy

308 retkórsetildi

Jer sharyn sharpyǵan pandemııaǵa baılanysty kóptegen sarapshy men maman endi álemniń burynǵydaı bolmaıtynyn, kóp nárseniń ózgeretinin aıtyp jatyr. Ras shyǵar.

О́zim baıqaǵan qubylystarǵa keletin bolsam, álem tipti osyǵan deıin-aq ózgerip qoıǵan sekildi. Koronavırýs tek sony dáleldep berdi.

Eń birinshi, kúlli álemniń shyny sekildi shytynaýǵa beıim ekeni baıqaldy. Bir jerde artyq aıtylǵan bir aýyz sóz talaı dúrbeleń týdyrady. Al mundaı aq­pa­rattyń taralýy koronavırýstan da jyldam. Bir sáttiń ózinde dúnıeniń bir shetinen ekinshi shetine jetip jatty. Jaı ǵana jetip qoıǵan joq, adamdardy ábigerge saldy. Munaı men baǵaly qaǵazdar bırjalaryna tutqıyldan soqqan daýyldaı tıip, baǵalardy qubyltty. Aqparattyq shekarasy myń jerden myǵym degen memleketterdiń ózi olarǵa tosqaýyl bola almady.

Aqparattyń atom sekildi qudiretti qarýǵa aınalǵandyǵyn kórýdemiz. О́ıtkeni kornavırýstyń ózinen buryn ol týraly taralǵan aqparattardyń adamzat qoǵamyna tıgizgen áseri úlken boldy. Ol aqparattar búkil álem halqyn úılerine qýyp tyqty.

Sondaı-aq biz aqparattardyń osyndaı kúsh alýyna halyqtyń daıyn emes ekenine kýá boldyq. О́ıtkeni shynaıy aqparatpen qatar, oıdan shyǵarylǵan jalǵan aqparat qatar taraýda. Bárinen osy qıyn boldy. Atalarymyz ósekti jel sózge teńeýshi edi. Sóıtsek ol naǵyz myltyqsyz maıdannyń qarýy eken.

Shyndap kelgende, buǵan ınternettegi erkindiktiń de áseri tıgeni anyq. Qazir aqparatty taratýǵa árkimniń erki bar. Al ony qadaǵalaıtyn, ras-ótirigin tekserip, joqqa shyǵaryp otyrý qıyn. Endigi jerde jalpyǵa ortaq aqparattyq jaýapkershilik pen mádenıet erekshe ózekti.

Ekinshiden, biz álemniń shyny sekildi náziktigimen qatar, ashyq bola túskenin baıqadyq. Árıne, barlyq jerde birdeı emes. Biraq endi osy móldirliktiń arqasynda qashyqtan baspasóz konferen­sııalary ótkizilip, oqýshylarǵa dárister berilip jatty. Úıden shyqpaı-aq mýzeılerdi aralap kórý múmkindigi paıda boldy. Buryn jekelegen elderde osyndaı oqıǵalar ishinara kezdeskenimen, endi ol kúlli álemge tán sıpat alyp otyr. Sóıtip qazirgi aqparattyq tehnologııalardyń damýy arqasynda adamzat óziniń kóp nársege daıyn ekenin, kóp dúnıeni ózgerte alatynyn aıqyn túsingendeı boldy.

Osy aıtylǵan jaıttar túptep kelgende neni bildiredi?

Bul jaıttar aqparattyq quraldar men tehnologııalar barynsha damyǵan sa­ıyn aqparattardyń mańyzdylyǵy arta beretinin bildiredi. Aqparat alý múmkindigi men olardy taratý quraldary jutań zamandarda olardyń qajettiligi de kóp sezile qoımaýshy edi. Endi ol kúndelikti tutynatyn tamaq sekildi qajettilikke aınalyp otyr. Tipti bara-bara sát saıyn tutynatyn aýa sekildi qajettilikke aınalýy da múmkin. Mine, sol kezde siz ózińiz jutatyn aýanyń tazalyǵyn oılaǵandaı, sát saıyn paıdalanatyn aqparatyńyzdyń shynaıylyǵy men sapasy týraly da oılaıtyn bolasyz. Tek siz emes, búkil qoǵam osyny oılaýǵa tıis. Aqparattyq tehnologııalardyń damýy osy tektes kóp jaıtty bizge qoljetimdi etken kezde aqparatsyz ómir súre almaıtyndyǵymyzdy aıqyn sezinip otyrmyz.

Pandemııa memleket qyzmetiniń mánine de ózgeris ene bastaǵanyn ańǵartty. Máselen, osy ýaqytqa deıin memleketter kóbinese ekonomıkalyq básekelestik jaıyn oılaıtyn. Qazir memleketter bir-birimen áleýmettik básekelestikke túsip ketkendeı boldy. Osy jaǵdaıǵa baılanysty adamdar qaı memleket óz azamattaryna qandaı kómek berip jatyr degen máseleni talqylaýǵa kiristi. Bul bylaı qaraǵanda eleýsizdeý másele bolyp kóringenimen, endigi kezekte atalǵan jaǵdaıdyń álemdik deńgeıde kún tártibine qoıyla bastaǵandyǵyn bildiredi. О́ıtkeni sarapshylardyń pikirinshe, qaı memleket áleýmettik turǵydan myqty qorǵalǵan sol memlekettiń ekonomıkasy da jaqsy jumys isteıtin bolady. Demek munyń ózi halyqaralyq qaýymdastyq pen aldyńǵy qatarly memleketterdiń aqparattanýymen qatar áleýmettene túskendigin de kórsetip berdi.

 

Sońǵy jańalyqtar

«Baıqońyr» ǵarysh keshenine - 65 jyl

Aımaqtar • Búgin, 17:30

Búgin «Tarzannyń» týǵan kúni

Sport • Búgin, 16:29

Aptap ystyqta qalaı qorǵanamyz?

Aımaqtar • Búgin, 14:57

Balalar arasynda baıqaý uıymdastyryldy

Aımaqtar • Búgin, 13:27

Úsh oblysta egis jumystary aıaqtaldy

Aımaqtar • Búgin, 13:00

«Baqytty balalyq» onlaın konserti ótti

Aımaqtar • Búgin, 12:20

Qaraǵandy oblysynda 24 adam KVI juqtyrdy

Aımaqtar • Búgin, 12:13

Qazaqstanda jol sapasy qashan jaqsarady?

Qazaqstan • Búgin, 12:00

Aqmolada joldar jóndeledi

Aımaqtar • Búgin, 09:12

Esilde 45 otbasy baspanaly bolady

Aımaqtar • Búgin, 09:10

«Qazarhıv» basqarmasy qajet

Rýhanııat • Búgin, 08:10

Uqsas jańalyqtar