Basymdyqtar Qazaqstan usynysymen naqtylanady - maman pikiri

Kún tártibinde EAEO memleket­teriniń aldaǵy taıaý kezeńdegi mak­ro­ekonomıkalyq saıasatyna, 2019 jyly EAEO halyqaralyq qyzmetiniń negizgi baǵyttaryn júzege asyrýǵa qatysty, sondaı-aq basqa da birneshe másele qaraldy. Otyrys kún tártibiniń negizgi máselesi eýrazııalyq ıntegrasııany damytýdyń 2025 jylǵa deıingi strategııalyq baǵyttaryn bekitý bolýy tıis edi. Bir aıta keterligi, bul EAEO-nyń ıntegrasııalyq birlestik retinde aldaǵy kezeńdegi damýynyń baǵytyn belgileıtin jáne Eýrazııalyq eko­nomıkalyq odaq sheńberinde ınte­g­rasııalyq úderisterdi odan ári damytý týraly Deklarasııanyń erejelerin qam­tıtyn 11 júıelik bloktarǵa toptas­tyrylǵan 330 shara men mehanızmderdi bekitýdi qarastyratyn asa mańyzdy strategııalyq qujat.

Osyndaı mańyzdy strategııalyq qu­jatty qabyldaý odaqtyń barlyq qaty­sý­shylarynan salmaqty jáne oılas­tyrylǵan tásildi talap etedi. Strategııany iske asyrý 13 halyqaralyq shartty, EAEO-nyń 60-tan astam normatıvtik aktini ázirlep qol qoıý­dy, odaq týraly shartqa 25-ke jýyq ózge­ris­ter men tolyqtyrýlar engizýdi, son­daı-aq EAEO-ǵa múshe elderdiń ult­tyq zańnamasyna ózgeristerdi engizýdi kóz­deıdi.

Osy jyldyń sáýir aıynda Stra­tegııa jobasy qaralyp, jalpy Úkimet­aralyq keńeste maquldandy. Alaıda túpkilikti bekitý Odaqqa múshe mem­le­ket­terdiń basshylarynan turatyn Joǵa­ry Eýrazııalyq ekonomıkalyq ke­ńes­tiń (JEEK) otyrysynda kelisil­gen sheshimmen jasalynýy tıis bolatyn.

JEEK otyrysynda sóılegen sózinde Qazaqstan Prezıdenti Q.K.Toqaev EAEO aıasyndaǵy yntymaqtastyq qazir­gi kúrdeli jaǵdaılarda ekonomıka­ny qalpyna keltirýdiń basym jáne negizgi elementi bolyp tabylaty­nyn atap ótti. Máselen, qazirgi ýaqyt­ta koronavırýs pandemııasy nátıje­sinde týyn­daǵan barlyq shekteýler men keder­gilerdi kezeń-kezeńmen alyp tas­taý máselesi ózekti bolyp tabylady. Ekonomıkalyq baılanystardy qalpyna keltirý men nyǵaıtý EAEO sıfrlandyrý salasyndaǵy kúsheıtilgen jumyspen jáne kólik-logıstıkalyq qyzmetterdi keńeıtýmen súıemeldenýi tıis.

EEAO-tyń sandyq keńistigin qalyptastyrý bıznes-prosesterdiń tıimdiligin edáýir arttyrady, taýarlar men qyzmetterdiń, jumys kúshiniń erkin júrip-turý kedergileriniń aıqyndyǵy men joıylýyna yqpal etedi, tıisinshe ıntegrasııalyq birlestik qurylǵan negizgi maqsat iske asyrylýda. Sıfrly kún tártibin iske asyrýdan alynatyn ekonomıkalyq tıimdilik barlyq qatysýshylardyń ekonomıkalyq ál-aýqatyna oń áser etedi. Osylaısha, Dúnıejúzilik banktiń saraptamalyq baǵalaýyna sáıkes, EAEO-ny sıfr­landyrý Odaqtyń ishki jalpy ónimin 2025 jylǵa qaraı EAEO-nyń barlyq qatysýshylarynyń jalpy kútiletin ósimin 10,6%-ǵa arttyrýy múmkin.

Memleket basshysy «2025 jylǵa deıin eýrazııalyq ekonomıkalyq ıntegrasııany damytýdyń strategııalyq baǵyttaryn anyqtaıtyn» qujat jobasyna erekshe nazar aýdardy. Q.Toqaev Memleket basshylarynyń qaraýyna engizilgen Strategııanyń jekelegen aspektilerin synǵa aldy. Atap aıtqanda, Eýrazııalyq ekonomıkalyq komıs­sııa­nyń ókilettikterin negizsiz keńeı­týge qarsy pikir bildirdi. EEK ókilet­tik­teriniń sheńberine EAEO negizgi ekono­mıkalyq máselelerin retteý jáne úı­lestirý kiredi. Densaýlyq saqtaý, bilim berý jáne ǵylym sııaqty salalar­daǵy organnyń ókilettikterin keńeıtý onyń negizgi mindetteriniń fokýsyn yǵystyrady. Budan basqa, saýda-ekono­mıkalyq máseleler boıynsha ekijaq­ty formatta kelissózder júrgizý EAEO múshe memleketterdiń aıryqsha erek­sheligi bolyp qalýy tıis. Qazaqstan Pre­zı­denti EAEO organdarynyń quzyre­tinen tys qalýy tıisti salalar bar ekendigin atap ótti.

JEEK sheshimimen barlyq taraptar strategııalyq qujatty tutastaı maqul­dady, alaıda Qazaqstan Prezıdentiniń usy­nysy boıynsha pysyqtaýǵa jibe­ril­di jáne Keńestiń kelesi otyrysyn­da qaıta qaralatyn bolady, ony kúz­de memleketter basshylarynyń kezde­sýin­de kózbe-kóz formatta ótkizý josparlanyp otyr.

Zarema ShÁÝKENOVA,

Prezıdent janyndaǵy Qazaqstan strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory