Rýhanııat • 22 Mamyr, 2020

Mamandar ıslam dinine baılanysty máselelerge pikir bildirdi

200 retkórsetildi

El birligi – basty qundylyq. Onsyz turaqtylyq pen ornyqty damýdy qamtamasyz etý qıyn. Basqany aıtpaǵanda, din salasyndaǵy máselelerge naqty taldaý jasap, olarǵa sergek qaraý óte mańyzdy. Osy oraıda mamandardyń Islam dini boıynsha keıbir máselelerge qatysty oı-pikirlerin ortaǵa salýdy jón kórdik.

Sýretti túsirgen Erlan Omar, EQ

– Sizdi elimizdiń yntymaǵyna keri áser etýi múmkin, dinimizdiń negizgi qundylyqtaryna kereǵar keletin qandaı tanym-túsinikter mazalaıdy?

Tólebı OSPAN,
Aqtóbe oblysynyń bas ımamy:

– «Kimde-kim kópshilikten bir súıem­deı ajyrasa, moınyndaǵy Islam arqa­nyn sheship tastaǵany», deıdi hadıste. Arqan – pende men Jaratýshy arasyn baılanystyrýshy kitap...

Ardaqty Paıǵambarymyzǵa (s.ǵ.s.) kez­desýge kelgen top ishinde Báný Hanı­fa taıpasy da bar edi. Osy taıpadan Mýsaılámá esimdi kisi Paıǵambarymyzǵa (s.ǵ.s.) arab halqyn birlese basqarýdy usynady. Demek, dindi Jaratýshyny taný dep emes qoǵamdy basqarý te­tigi dep kórýde. Osman ıbn Affan halı­fa­lyǵynyń sońynda boı kótergen búlik jáne Álı ıbn Ábý Talıb halıfa kezeńinde tolassyz narazylyq uıymdastyrǵan shıǵa jáne haýarıj aǵymdarynyń da kóksegeni ımandylyq emes, bılik edi.

Kóz aldyńyzǵa elestetip kórińiz. Paı­ǵambardan tálim alǵan Osman bın Affan el basqarýda. Qaramaǵynda Quran men ha­dısti tolyq biletin, Paıǵambardyń kózin kórgen, tájirıbesi mol ári ádildikti tý etken myńdaǵan sahaba. Bir adym shalys bassa, lezde túzetýge daıar tur. Qala berse Paıǵambarymyz (s.ǵ.s.) Osmannan perishteler uıalady, Rýma qudyǵyn satyp alǵan jánnattyq degen sııaqty rıýaıattary onyń jeke qasıetimen qosa qoǵamǵa sińirgen eńbegin kórsetedi. Dese de, jat aǵymdaǵylar Osmannyń tul­­ǵa­synan kóptegen «kemshilikter» tap­ty. Jurtty buǵan ılandyra bildi. Sonyń kesirinen qarapaıym halyq keshe Paıǵam­bar joǵary baǵa bergen tulǵany zalym bıleýshi dep qabyldady. Tipti, shańy­raǵyna basa-kóktep kirip ózin óltirdi.

Taǵy bir eskeretin tusy, búlikshiler musyl­man qoǵamy molshylyq jáne toq­shylyq kezeńinde boı kóterdi. Osman Halıfa bolyp turǵanda halyqtyń ál-aýqaty óte joǵary edi. Alaıda, haýa­rıj aǵymy osyǵan qaramastan Os­man­nyń bıligine narazy boldy. Bul qozǵalysty josparlaýshy tarıh­ta Iemennen kelgen Abdýlla bın Sábá esimdi evreı dep kórsetiledi. Ol jaq­tas jınaý úshin qoǵamnyń eń osal tu­syn izdedi. Qarapaıym halyq ishine enip, názik máselelerdi qozǵap, óziniń qala­ǵanyndaı etip qulaqtaryna quıady. Ibn Sábá musylmandardyń ishine iritki salýdyń josparyn quryp: «Biz dindi jańadan qabyldaǵan musylmandardyń qolyn qanǵa boıaımyz, qylmysty solar arqyly júzege asyramyz. Sebebi olar óte albyrt ári bilimi taıaz keledi», degen. О́zgeniń qoljaýlyǵyna aınalǵan qazirgi keıbir  qazaq jastary da sol kezdegi búlikshilerdiń kebin kııýde.

Kenjetaı DÚISENBAI,

Soltústik Qazaqstan oblysynyń bas ımamy:

– Islam adamzattyń ótkenimen de, búgingisimen de, bolashaǵymen de ty­ǵyz baılanysty úzbeıdi, órkenıetten qa­lyp qoıatyndaı keritartpalyqqa jol ber­meıdi. Dinniń ózgeriske ushyratýǵa kele­tin ıa kelmeıtin tustary bar. Islam negizgi qundylyqtaryn esh ýaqytta ózgertýge nemese belgili bir jaǵdaılarǵa baılanys­ty jańartýǵa bolmaıdy. Iаǵnı mysaly, musylmanǵa paryz bolǵan amaldardy, adal men aramǵa jatatyn dúnıelerdi ózger­te almaımyz. Máselen, dinimizdiń negizi tiregi namaz oqý – ár musylmannyń paryzy. Ony álde bir syltaýlarmen ózgertýge nemese paryzǵa jatpaıdy dep, joqqa shyǵarýǵa bolmaıdy.

Meni Islamnyń negizgi qundy­lyq­taryn basqasha jolǵa salyp, jeke bir toptyń múddesine saı etip yńǵaılap, ony­men qoımaı sol ustanymdaryn kóp­shilikke tyqpalaý máselesi alańdatady. Máselen, Islam dini úshin de, jalpy­ adam­zat úshin de basty qundylyq ol – otbasy. Otbasyndaǵy kóp másele din­men retteledi. Sharıǵatqa sáıkes neke qurý, nekeli otbasynda balany dúnıege áke­lý qaı zamannan beri dástúrli otbasy ataýynyń qalyptasyp, ár úıde baq-berekeniń ornaýyna negiz bolyp keledi. Alaıda, búgingi tańda úılenbeı-aq birge turý, nekesiz bala týý nemese ana­nyń týǵan balasyn op-ońaı tas­tap ketýi jáne ákeniń otbasyn asyraýdan bas tartyp, jaýapkershilikten qashýy syndy máselelerdi kóptep kórip júrmiz. Kópshilik úshin bular qalypty jaǵdaıǵa aınalyp barady. Muny Islam dini qundylyqtaryna kereǵar keletin túsinikter, qoǵamdy ishten búldiretin dúnıeler demeı bolmaıdy.

Erkinbek ShOQAI,

Almaty qalasynyń bas ımamy:

– Meni Islam qundylyqtaryn nası­hat­taýda maman emes, joldan qosylǵan kisi­lerdiń belsendiligi mazalaıdy. Biz­diń din salasyndaǵy kúrdelengen prob­le­malardyń kópshiliginiń sebebi de osyn­da jatyr. Jat aǵym ıdeıasynyń eli­mizde taraýyna jáne oǵan erýshilerdiń sa­nynyń artýyna da osy qubylys úl­ken úles qosqany belgili. Sondyqtan, sha­rıǵattyń sharýasymen tek bilikti ári bilimdi mamandar ǵana aınalyssa, Islam­nyń negizderine qaıshy keler keraǵar jaǵdaılar joıylady dep oılaımyn.

Baqtybaı BEISENBAEV,

Shymkent qalasynyń bas ımamy:

– Teris pıǵyldy ıdeologtar tara­py­nan qoǵam ishinde qazaqtyń salt-dástúrine, pa­trıotızm men ultjandylyqqa, memleket pen qoǵamnyń zaıyrlylyǵyna qarsy san alýan «pátýalar» jasalyp, halyqtyń ortasynda iritki salýshylar qate pikirler taratty. Tipti, «kelinniń sálemi», «qaıtys bolǵan kisiniń qyrqy», «bata berý» sııaqty ózge de ulttyq-mádenı turǵydan qundy sanalatyn máseleler destrýktıvti ıdeologııaǵa arbalǵan jamaǵattardyń ishinde tutas bir daýǵa aınaldy. Bul qu­­by­lys jat aǵymnyń jeteginde ket­kenderdiń azamattyq sanasynyń jáne ın­tellektýaldyq deńgeıiniń kórinisi. О́ki­nishke qaraı, munyń saldaryn kúndelikti jańalyqtardan baıqaýǵa bolady. Búginde koronavırýs pandemııasy sebebinen tótenshe jaǵdaı ornyqqan kezde, saqtyq sharalaryn saqtaǵan musylmandar da sanaly azamattyq ustanymymen bul tártipke boı usyndy. El ishinde din­ge birbetkeı nazarmen qarap, din ǵula­malarynyń negizdi sheshimderin, usyn­ǵan dálel-dáıekterin qabyldaǵysy kel­meıtinder bar. Jat aǵymdar taratqan tanym-túsinikterdiń negizi – osy. Tanym-tú­sinikter ártúrli bolýy múmkin, alaıda negizi kelip birjaqty oılaný, synshyl kózqarastan aırylý, soqyr senimdi qabyldaý, azshylyqtyń múddesin moral­dyq-etıkalyq normalarǵa qaramaı kópshi­likten artyq sanaý sekildi qasıetterge tireledi.

Al eger qoǵamda oryn alǵan qylmys­tarǵa qarasaq, jat dinı aǵym ókilderi ja­saǵan quqyq buzýshylyqtarǵa dinı alaýyz­dyq týdyrýdan basqa, tonaý, qaraq­shylyq shabýyl, zorlaý, urlyq, qas­tandyq jasaý, esirtki zattar jáne t.b. kóptegen qylmys túrlerin atap ótý­ge bolady. BAQ taratqan málimetter bo­­ıynsha 2019 jyly Aqtóbe oblysynda dinı adeptter tarapynan jasalǵan 57 qylmys jáne 379 ákimshilik quqyq buzý­shylyq tirkelgen. Bul derekter bizge destrýktıvti jáne ekstremıstik ıdeologııanyń qanshalyqty aýqymdy yqpal etetinin kórsetedi. Qaýip jekelegen túsinikterde emes, negizde. О́ziniń jeke múddesi úshin asyl dinniń qasıetti qaǵıdalaryn qalaǵanynsha burmalaıtyn tulǵalar, qolyna túsken qaı qaǵıdany da qate etýi ábden múmkin.

– Jat aǵymdarǵa túbegeıli, zań­dyq turǵyda tyıym salynbaýy, ózge elder­­de bolyp jatqan qaqtyǵys, so­ǵys oshaqtaryna tap bolǵan otandas­tary­myzdyń jáne óz ortamyzda óziniń teris uǵym-túsinigimen «kishi búlik» ja­sap júrgen azamattarymyzdyń kóp­­tigi Qazaqstan musylmandary dinı basqar­masynyń jumysyn, tipti osy baǵyttaǵy memlekettik saıasatty júıeli túrde qaıta qaraýdyń ýaqyty kel­genin kórsetpeı me?

Turar ÁBÝOV,

dintanýshy:

– Biz ekstremıstik «ýdan» qalaı quty­lamyz? Eń birinshi oıymyzǵa keletini – tyıym salý. Qazaqstan búginde 20-dan as­tam ekstremıstik uıymǵa tyıym saldy. En­digi másele – salafızmge tyıym salý. Bir kezderi din salasyna qatysty zańǵa ózgertýler men tolyqtyrýlar engizý arqyly destrýktıvti ıdeologııaǵa tyıym salynatyn bolǵan-dy. Islamtanýshylar men dintanýshylardyń kózqarasy boıynsha: salafızm – óte qaýipti aǵym jáne oǵan tyıym salý kerek dep esepteıdi. Elimizde jat aǵym jeteginde ketken azamattardy ońaltý jumystary úzdiksiz júrgizilip keledi. Biraq nátıjesi kóńil kónshitpeıdi. Sebebi qoǵamda Qazaqstan musylmandary dinı basqarmasynyń bedeli artyp, memleket din máselelerinde naqty ustanym bekit­peıinshe, bul jumystar tıimsiz bolyp qala beredi.

Bir ǵana aqıqat bar – ol jer betindegi pende­niń qulshylyǵy da, tirshiligi de tynysh­tyqqa táýeldi. Sondyqtan Qa­zaqstanǵa radıkaldy ıdeologııaǵa tyıym­ salatyn zańnamalyq qujat qabyl­daý kerek. Qoǵam úshin qaýip týdyryp otyr­ǵan dinshildik pen ekstremızmge qar­sy jumystar: jastardyń áleýmettik máse­lelerin sheshý, bos ýaqytyn tıimdi paıdalaný, jumyspen qamtamasyz etý sekildi sharalar kún tártibinen túspeýi tıis. «Jumysy joqtyq, qarny toqtyq, Azdy­rar adam balasyn» dep Abaı atamyz tek­ke aıtpaǵan. Jastardyń alǵa qoıǵan maq­saty, bilimi, saıası kózqarasy, jaqsy jumys ornyna degen úmiti bolsa, qaýipti nár­se­lerge burylyp ta qaramaıtyny anyq.

Qanat ALShYNBAEV,

QMDB-nyń «Dinı ońaltý» bóliminiń meńgerýshisi:

– Áýeli jat aǵymdarǵa túbegeıli, zańdyq turǵyda tyıym salý ońaı másele emes ekenin eskergenimiz jón. Onsyz da memleketke dinge tyıym salýshy faktor retinde, destrýktıvti dinı aǵymdar ókilderi, memleketke narazylyqtaryn qat­ty kúsheıtýi múmkin. Desek te, bu­dan basqa sharalar qalmaǵan sııaqty. Sebebi, din qyzmetkerleri aıtatynyn aıt­ty. Osy baǵytta qyrýar qarajat jum­salyp, talaı jumystar atqarylyp jatyr. Bul jerde destrýktıvti dinı aǵymdardyń ıdeologııasynyń syrttan kelip jatqanyn, olarǵa shetten qyrýar kóp qarajat bólinip otyrǵanyn esten shyǵarmaýymyz kerek.

Jat aǵymdar ókilderimen jeke jumys­ta memleket tarapynan aýqymdy járdem berilse eken deımiz. Sebebi, olar din qyzmetkerlerimen suhbattasýǵa kez kelgen jaǵdaıda kelise qoımaıdy. Sol úshin olarmen jeke kezdesýlerdi uıymdastyrý tetigin tabýymyz qajet. Osyny eskere kele, jat aǵymmen kúres baǵytynda negizgi jumysty ózimizdiń jamaǵatpen kúsheı­týimiz kerek dep esepteımin. Olar­ǵa jat ıdeologııaǵa qarsy ımmýnıtet ornatyp, dinı bilimderiniń artýyna kúsh salýymyz qajet. Sol sebepti, memleket tarapynan osy baǵytqa basymdyq berilip, qarajat bólinse, dinı qyzmetkerlerge jaǵdaı týǵyzylsa, oń nátıje bolatynyna senimdimin.

Baqtybaı BEISENBAEV,

Shymkent qalasynyń bas ımamy:

– Elimizdegi dinı ahýaldy birshama ret­ke keltirý jumystary sońǵy ýaqytta óte qarqyndy júrgizildi. Dinı qyzmetti zań­dastyrý, din atyn jamylǵan beıresmı uıymdar men toptardyń is-áreketine tyıym salý, aqparattyq-aǵartýshylyq jumysty jolǵa qoıý sekildi kóptegen sharalar osy saladaǵy problemalardyń she­shimin tabýǵa múmkindik berdi.

Búginde jat aǵymdardyń taralýy jasyryn joldarmen nemese onlaın túrinde júrgizilip otyr. Sebebi olar ashyq alańǵa shyǵa almaıdy, meshitterde olarǵa oryn joq. Osyǵan oraı teris pıǵyldy ıdeologtar shetin kózqarastaryn marketıng jáne SMM tehnologııalaryn jetik meńgerip, áleýmettik jeliler arqyly nasıhattaýda.

Azamattarymyzdyń sanasyna ashyq túrde yqpal etýden qaǵylǵan jalǵan ıdeologtar amaly men aılasyn taýyp, balamaly joldardy meńgerýde. Biz de, ıaǵnı QMDB jáne onyń meshitteri de osy prosesten shet qalǵan joqpyz. Árıne, qyzmetimizdiń kem tustary bar, alaıda kemshiliktermen jumys qazir qarqyndy júrip jatyr.

– «Ámın» dep qol jaıyp, duǵadan keıin bet sıpaıtyn musylmanbyz. Qa­zir aramyzda bet sıpaý rásimin jasa­maı­tyn, Quran aıattaryn oqýdy jón sanamaıtyn adamdar bar. Olar mun­daı áreketterdi nege súıenip jasaıdy? Ýájderi qandaı?

Kenjetaı DÚISENBAI,

Soltústik Qazaqstan oblysynyń bas ımamy:

– Qazirgi kezde musylmandar arasynda namazdan soń duǵa jasap, bet sıpaýdy jónsiz dep eseptep, qarsy kelip júrgen baýyrlarymyz bar. Keıbiri Quran aıattaryn oqýdan da bas tartqan. Bet sıpaý, duǵa etý ata-babamyzdan kele jatqan jáne sharıǵatta bar nárse. Osy Ibn Májáhtyń Abdýllah ıbn Abbastan (Allah ákesi ekeýine razy bolsyn) rıýaıat etken hadısinde Paıǵambar (s.ǵ.s.): «Eger Alladan duǵa tileseń, alaqanyńnyń syrtymen emes, ishimen duǵa tile. Duǵany aıaqtasań, onymen (alaqanyńmen) betińdi sıpa», – degen.

Dástúrli dinimizde bet sıpaý súnnet amaldaryna jatady. Atalarymyz bet sıpamaı dastarqan basynan turmaǵan. Bul qazir dinı nanymnan týǵan ádet-ǵurypqa aınaldy. Al Qurandy ólige de, rızaǵa da baǵyshtaımyz. Quran oqýdyń ózi shıpa dep ony joǵary baǵalaımyz. Al endi munyń bárin jón sanamaıtyn adamdar teris baǵyttaǵy ustanymdardy kózdep júrgenderdiń jańadan qalyptastyrǵan dástúrleri desek bolady. Olar – Quran oqý, bet sıpaý dúnıeden ozǵandarǵa esh saýap etpeıdi dep urandatyp júrgender.

Qanat ALShYNBAEV,

QMDB-nyń «Dinı ońaltý» bóliminiń meńgerýshisi:

– Biz qaı salt-dástúrimizdi alsaq ta, din­nen negiz taba alamyz. Al dindegi kez kelgen áreket sharıǵatta negizi bar amaldar. Aqıda-senim negizderine keler bolsaq, musylmandar arasynda tartys joq, sebebi úzildi-kesildi dáleldermen bekigen. Al tarmaqty máselelerde talas-tartys bary ras. Degenmen, ol talas-tartystar bir-birimizben jaǵa jyr­tysýymyzǵa ákep soǵatyn dúnıeler emes, ásilinde. О́kinishke qaraı, bilimsizdikten ondaı jaǵdaılar bolyp jatady. «Ámın» dep qol jaıyp, duǵadan keıin bet sıpaý da budan tys qalmaıdy. Destrýktıvti dinı aǵymdar ókilderi bul úrdisti hadıs­terde kelmegen dep ýájderin aıtady. Alaıda, Paıǵambarymyz duǵa tilegen kezde eki qolymen betin sıpamaı, qoldaryn túsirmeıtin degen maǵynadaǵy hadıster bar. Osyndaı hadısterdi olar sahıh emes, álsiz degen baǵa berip, ol áreketti joqqa shyǵarady.

Negizinde, ol hadısterge keminde «hasan» degen baǵa berilgen. Tipti, Ibn Qaıım syndy, ózderiniń ustazdary da solaı baǵalaǵan. Álsiz dep qabyldaǵannyń ózinde kóptigin, birin-biri qýattaıtynyn eskerip, ǵalymdar duǵa sońynda eki qolmen bet sıpaýdy duǵanyń ádebi dep eseptegen. Ár nárseniń bastaýy men sońy bar. Mysaly, namaz tákbirmen bastalyp, sálemmen aıaqtalady. Sol sııaqty duǵa eki qol kóterilip, Allaǵa maqtaý aıtylǵan soń Paıǵambarǵa salaýat aıtylyp baryp qajet suralady. Keıin sońynda qaıta salaýat aıtylyp, eki qolmen bet sıpalyp, duǵa aıaqtalady. Sondyqtan duǵa sońynda «ámın» aıtyp bet sıpaý – duǵanyń ádebi ekenin bilýimiz qajet. Sol sebepti, ony bıdǵatqa shyǵarýǵa múldem bolmaıdy.

– Elimizdiń ustanǵan baǵytyna sáı­kes kelmeıtin nıettegi jat aǵymdaǵy­lardyń shyn máninde kóksegeni ne? Olar­dy babalar ustanǵan din jolyna qaıtara almaı otyrǵanymyzdyń bas­ty sebebi nede?

Erkinbek ShOQAI,
Almaty qalasynyń bas ımamy:

– Olardyń nıeti burys dep aıta almaımyn. Yqylasy men peıili týra bolýy ábden yqtımal. Iаǵnı Allanyń razylyǵy men aqıqatty ustanyp ómir súrýdi kózdeýi múmkin. Alaıda, olardyń ar jaǵynda turǵan taraptardyń nıeti men maqsat-mindeti buzyq ekeni anyq. Ol taraptar keıde úlken derjavalyq sıpattaǵy elder bolýy da múmkin. Al bizdiń qarakózderimiz solardyń úlken saıası nemese ıdeologııalyq oıyn­­darynyń kishigirim qurbandyq element­teri bolyp otyr. Sondyqtan biz olarǵa dáleldi túrde osyny jetkizýimiz qajet. Biz kóp jaǵdaıda osy mindetti atqara almaı jatyrmyz.

Tólebı OSPAN,

Aqtóbe oblysynyń bas ımamy:

– Soqyr senim. Mine, basty sebep osy! Bul jalǵanda bilgenniń tilin almaý­dan asqan jaman pıǵyl joq. Ǵulama Sáhl Týstarı (r.a.): «Nadandyqtan, ózim bilemge salynýdan aýyr kúná joq. Nadan­dyq­tan da, saýatsyzdyqtan da soraqysy óziniń bilmeıtindigin bilmeý nemese moıyn­damaý. О́ıtkeni, ózim bilemge salyný úırenýge, talaptanýǵa degen áreketke ke­dergi etedi. Men barlyǵyn bilemin degen adam qalaısha úırenýge áreket et­pek?» deıdi. Mine, bas­ty problema! Eń, soraqysy «kósemderi» meshittegi ýaǵyz­dardy tyńdamańdar, sabaqtarǵa qatys­pańdar dep qatań eskertedi. Tyń­dasań ımandaryńa kúdik salady deıtin kórinedi. Saýatsyzdyq pen adasý bilim alyp, oı júgirtpeýden bastalmaı ma?! Meshit – Allanyń úıi. Meshitte Quran bur­malanyp aıtylýy múmkin be?! Meshit­te quran tápsiri, hadıs hıkmetteri, paı­ǵam­barlardyń (s.ǵ.s.) ǵıbratty ǵu­myry nasıhattalǵan dárister adamǵa qan­daı kúdik salýy múmkin. Bul aqıqat izdeý­shilerdiń áreketine jatpaıdy. Mine, sondyq­tan mundaı áreketti – soqyr senim dep sıpattaýdan basqaǵa kelmeıdi.

Hanafı mazhaby qazaqtyń álmısaqtan ustanyp kele jatqan musylmandyǵy. Bul mekteptiń irgesin tarıh moıyndaǵan myń­daǵan ǵulamalar qalaǵan. Múftııat mazhab ǵalymdary qalamynan týyndaǵan din ǵylym­daryn halyqqa úıretýde. Biz ustan­ǵan jol – Paıǵambardan (s.ǵ.s.) qalǵan hám ata-babalarymyz ustanǵan sara jol.

Turar ÁBÝOV,

dintanýshy:

– Pıǵyly bóten aǵymdaǵylar ózderin erekshe sezinedi. Olar ózderin Islamdy shynaıy nasıhattaýshylar, dindi eń durys úlgide ustanýshylarmyz dep esepteıdi. Dinı sanasy tolyq qalyptaspaǵan jastar olardyń bet-beınesin tanı almaıdy. Ne aıtsa da ılaný, sený, ilesý arqyly sala­fızm ıdeologııasynyń quryǵyna ili­nedi. Sanasy ýlanǵan jas ózgelerdiń aıt­qan sózine qulaq aspaı, ımamnyń ýaǵy­zyn tyńdaýdan qalady. Olardy raıy­nan qaıtara almaýymyzdyń basty sebebi – sanasyna «bas tartýǵa bolmaıtyn sheshim» qabyldap qoıǵandyǵy. Birjaqty sheshim qabyldaýdyń saldarynan olar musylman jamaǵatyn eki bólikke bólip otyr. Áýelgi top – salafızm, aqıqatty bir ózi bilip, bir ózi ustanady. Ekinshi top – bıdǵatshylar, ıaǵnı olar aqıqattan jyraq, adasýshylyq jolyndaǵylar dep esepteıdi. Olar ózderin Islam álemindegi túrli halyqtyń etnomádenı, tarıhı jáne ózge de erekshelikterine negizdelgen barlyq «jat», «kirme» túsinikter men tájirıbelerden tazartý jolynda kúres júrgizýdi ózderine mindettep qoıǵan.

Salafızm ıslamdaǵy barlyq jańa­lyqtan bas tartý men áýelgi dogmalarǵa qaıta oralyp, onyń qatań túrde, dálme-dál oryndalýyn talap etedi. Olar úshin damýdyń kez kelgen túrine jol joq. Tipti, jıhad uǵymyn qarýly kúres retinde birjaqty ǵana aıshyqtaıdy. Sondaı-aq olar bul kúresti barlyq musylmandardyń ómir súrýiniń jalǵyz ári shynaıy formasy retinde qoǵamǵa tańyp qoıady. Mine, salafızm aǵymynyń ustanymy. Shákárim osyndaılarǵa «jyndylyq» degennen basqa baǵa bermegen eken ǵoı.

 

Áńgimeni júrgizgen

Joldybaı BAZAR,

«Egemen Qazaqstan»

Sońǵy jańalyqtar

Jigittiń jaqsysy

Rýhanııat • Keshe

Uqsas jańalyqtar