Qoǵam • 25 Mamyr, 2020

4 balanyń ólimi: Internattaǵy jaǵdaı ýshyǵyp tur

179 ret kórsetildi

Aıagóz qalasyndaǵy psıhonevrologııalyq patologııasy bar balalarǵa áleýmettik qyzmet kórsetý ınternatynan taǵy da shý shyqty. Mekemede 4 balanyń kóz jumǵany belgili boldy. Taǵy da dep otyrǵanymyz, byltyr osynda tárbıelenetin úsh balanyń zorlyq kórgeni jaıynda aqparat tarap, sońynan «jalǵan aqparat taratty» dep mekemeniń burynǵy qyzmetkeri jaýapqa tartylǵan-dy.

Árıne tórt birdeı balanyń ólimi – alańdatarlyq jaǵdaı. Buǵan deıin olardyń qyzylshadan kóz jumǵany týraly aqparat taraǵan edi. Alaıda osy oqys oqıǵaǵa baılanysty oblys ákimi Danıal Ahmetovtiń tapsyrmasymen qurylǵan vedomstvoaralyq komıssııa músheleri muny joqqa shyǵaryp otyr. Komıssııa músheleriniń sózine sensek, balalardyń ólimine asqynǵan komorbıdti fon, týa bitti patologııa, kaheksııa sebep bolǵan. «2 mamyr kúni bas ınfeksıonıst dárigerdiń tóraǵalyǵymen komıssııa baryp, tekseris júrgizip, 98 ba­lany medısınalyq tekseristen ótkizdi. Balalardyń tamaǵy toq, olar­ǵa barlyq qyzmet kórsetilgen. Bala­lar qyzylshadan da, aǵzanyń ál­si­reýinen de kóz jumbaǵan, tekserý áli júrgizilip jatyr», deıdi ob­­lys­tyq Jumyspen qamtý jáne áleý­met­­tik baǵdarlamalardy úıles­ti­rý bas­qarmasynyń basshysy Jasulan Sársebaev.

Bul tórt bala kim? 20 mamyrda О́skemende osy jaǵdaıǵa baılanys­ty arnaıy brıfıng ótkizgen oblys ákiminiń orynbasary Álisher Marhabattyń aıtýynsha, 4 balanyń ata-anasy «baýyr etterinen» bas tartqan. Olar bir aıdyń kóleminde ártúrli týa bitti aýrýlardan kóz jumǵan. Alǵashqysy 2008 jylǵy ul 2 sáýirde, keıingisi 2009 jylǵy ul 11 sáýirde, 2006 jylǵy ul 20 sáýirde jáne sońǵysy 2012 jylǵy qyz 29 sáýirde bul pánımen qosh aıtys­qan. «Is ishki ister organdaryna tapsyryldy. Jaýapty adamdar tergelýde. Qazirdiń ózinde mekeme dı­rektory, dırektordyń orynbasary jáne basqarmadaǵy tikeleı ja­ýapty bólim mamany qyzmetten shettetildi. Komıssııa qazirgi ýaqytta beınebaqylaý jáne basqa da tásilder arqyly tekseris júrgizip jatyr»­, deıdi oblys ákiminiń orynbasary.

Ishki ister mınıs­trligi Aıagózdegi keleńsiz jaǵ­daıǵa Qazaqstandaǵy balalar quqyq­tary jónindegi ýákil Arýjan Saın­nyń áleýmettik jelidegi dabylynan keıin nazar aýdaryp, is qozǵaǵan bolatyn. Budan soń Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıstrligi máse­leniń ózektiligine mán berip, eli­miz­diń ár óńirinde ornalasqan medı­sınalyq-áleýmettik kómek kór­setetin 113 mekemege tekserý júr­gi­ziletinin málimdegen-di.

«Shaǵyn qala­da ornalasqan ınter­nat­tyń qyz­metkerleri jumyssyz qa­la­myz ba dep shyndyqty aıtýdan qorqady. Byl­tyrdan beri bul meke­me­niń basy daýdan arylmaı tur. Internattyń burynǵy dırektory pro­ký­ratýranyń usynymynan keıin «óz erkimen» jumystan ketkenimen, Aıagóz aýdan­dyq aýmaqtyq áleýmettik kómek kór­se­tý ortalyǵyna dırektor bolyp ta­ǵaıyndalypty. Bizde ókinishke qaraı, osyndaı mekemelerde oqys jaǵdaılar oryn alyp, balalar quqyǵy aıaqqa taptalyp jatyr. Qanshama tekseristen eshqandaı nátıje joq. Ári ketse, basshysy bir mekemeden osy júıedegi bir mekemege jumys aýystyrady. Meniń alańdaıtynym, ınternattaǵy ata-anasy joq balalardyń quqyǵyn qorǵaý qıyn. Janynda qorǵaıtyn ada­my da joq. Mundaı mekemeler oblys ortalyǵynan shalǵaıda orna­las­qandyqtan jumysyn baqylaý ońaı emes. Sondyqtan osyndaı meke­me­lerdi oblys ortalyqtaryna nemese iri qalalarǵa kóshirý kerek dep esepteımin. Sonda óńirdegi basshylar, basqarma, departament jetekshileri, úkimettik emes uıymdar, prokýratýra, qoǵam belsendileri jaǵdaıdy baqylap, balalardyń ómirine aralasar edi» dep jazdy Arýjan Saın óziniń Feısbýktegi paraqshasynda.

Keıbir buqaralyq aqparat qural­da­rynda (naqtyraq aıtsaq, Total.kz saıtynda) ınternattyń balalaryna qyzyl ýyldyryq, qaqtalǵan aqserke, záıtún maıy, kofe, mıneraldy sý, jemis-jıdek pen kókónistiń 25 túri sekildi qunarly taǵam túrleri satyp alynǵandyǵy jaıynda da jazylǵan-dy. Máselen, 2016-2020 jyldar aralyǵynda ınternatqa 6 mıllıon teńgege qyzyl ýyldyryq satyp alynypty. Kópshiliktiń kóńilin kúpti qylǵan osy saýaldy brıfıngte jýrnalıster oblystyq Jumyspen qamtý jáne áleýmettik baǵdarlamalardy úılestirý basqarmasynyń basshysy Jasulan Sársebaevqa qoıǵanda: «Kez kelgen memlekettik satyp alýdyń túr­le­ri memlekettik mekemelerde ashyq júrgiziledi. Internattaǵy memle­ket­tik satyp alýǵa keletin bol­saq, mı­nıs­trliktiń buıryǵynda qara, qy­zyl ýyldyryq sııaq­ty taǵamdar nor­mada bar. Bul norma 2015 jyly Den­saý­lyq saqtaý mınıstrligi men Eńbek jáne halyqty áleýmettik qorǵaý mınıs­tri­niń qaýlysymen bekitilgen», dep qysqa qa­ıyrdy.

Basqarma basshysy «Internattaǵy bala­lar­dyń tamaǵy toq, olarǵa  barlyq qyzmet kórsetilgen» dep otyr­ǵanymen, 22 mamyrda Nur-Sultan qal­a­synda onlaın formatynda ótken vedomstvoaralyq komıssııa otyrysynda buǵan qarama-qaıshy pikirler aıtyldy. Osy jıynda Ulttyq pre­ven­tıvti tetik qatysýshylarynyń Aıagózdegi ınternatta júrgizgen tek­se­rýleriniń qorytyndysy jarııalandy. Otyrysta sóz alǵan Densaýlyq saqtaý mınıstriniń orynbasary Lıýdmıla Bıýrabekova ınternattaǵy kóz jumǵan tórt balanyń densaýlyq jaǵ­daıy durys baqylanbaǵanyn, olar aýdandyq aýrýhanaǵa der kezinde jetkizilmegenin aıtty. «Jergilikti jerdegi medısınalyq kómek kórsetý barysynda eshqandaı aqaý bolǵan joq. Biraq balalar aýyr patologııamen aýyr jaǵdaıda qabyldanǵandyqtan, kóptegen aǵzalyq dert saldarynan kóz jumǵan. Aıagózdegi ortalyqta kóptegen kemshilikter anyqtaldy. Mekemede stasıonarlyq kómek kór­se­týge lısenzııa bar bolǵanymen, ǵımarattyń ózi standartqa saı kel­meı­di. Terapevt-dáriger balalardy ózi qabyldap, ózi tekseredi. Bala­lar­dyń kúndelikti qaralatynyn aıǵaq­taı­tyn qujattar joq. Eshqandaı qu­jat­­tama júrgizilmeıdi, sol sebepti balalardyń tekserilgen, tekseril­me­genin naqty aıtý qıyn. Qazir táýelsiz sarapshylardyń qatysýymen tekseris júrip jatyr» deıdi vıse-mınıstr.

­Al Qazaqstandaǵy adam quqyq­tary jónindegi ýákil Elvıra Ázi­mo­­va­nyń aıtýynsha, Aıagózdegi ınternat talaptarǵa saı kelmeıdi. «Internat 1985 jyly salynǵan bu­­ryn­ǵy balabaqsha ǵımaratynda orna­lasqan. Tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalarǵa qyzmet kórsetýge arnalmaǵan. 2007 jyly qosymsha turǵyn úı qurylysy salynǵan. Biraq ol nysan da ortalyq qyzmetine beıimdelmegen. Munda tirek-qımyl apparaty buzylǵan balalarǵa eń qajetti basseın joq. Sport zaly jertólede ornalasqan. Jaryǵy men aýa almasýy syn kótermeıdi. Sport zal eresekterge arnalǵan qural-jabdyqtarmen jabdyqtalǵan. Ashana dálizde orna­las­qan. Kelip-ketýshiler tamaq iship otyrǵan balalardyń kóńilin aýdarady. Durys jabdyqtalǵan balalarǵa arnalǵan oıyn alańy, pandýstar joq. Ǵımaratta ekinshi qabattan birinshi qabatqa túsetin lıfti ornatylmaǵan. Tekserýshi organdardyń tarapynan baqylaý álsiz. Sebebi mekeme tym shalǵaıda ornalasqan. Ulttyq preventıvtik tetik qatysýshylarynyń paıymynsha, ınternatta tárbıe jumystary jetkiliksiz júrgiziledi. Balalardyń jas erekshelikterin eskeretin tárbıelik sharalar sany óte az. Balalardyń quqyqtary buzyl­ǵan­dyǵyn aıtarlyq múmkin­dik­teri joq. Olardyń quqyqtary qalaı qorǵalatyndyǵy jáne olardyń keri baılanysty qalaı alatyndyǵy túsi­niksiz. Sondyqtan Ulttyq preven­tıv­tik tetik qatysýshylary «Mekeme óz beıinine saı kelmeıdi, ınternatty oblys ortalyǵyna kóshirgen durys» degen qorytyndyǵa keldi», deıdi ol.

Bul usynysty Bilim jáne ǵylym mınıstri Ashat Aımaǵambetov te qoldap otyr. «Vedomstvoaralyq komıs­sııanyń atynan biz Shyǵys Qazaq­stan oblysynyń ákimdigine bar­lyq usynystardy, onyń ishinde mekemeni oblys ortalyǵyna kóshirý máselesin qarastyrýdy tapsyramyz. Úlken qaladan alys óńirlerde bala­lar­dyń densaýlyǵy úshin ma­ńyz­dy qyzmetterdi kórsetýde úlken qaýip bar» deıdi mınıstr.

Kóz jumǵan tórt baladan bólek ınternattyń birneshe qyzmetkeri men tárbıelenýshileri ınfeksııalyq aýrýlarmen aýdandyq aýrýhanaǵa túskeni týraly da aqparat shyqqan-dy. Ákimdik ókilderi brıfıngte muny rastap, 9 tárbıelenýshi men 2 qyzmetkerden qyzylsha anyqtalǵandyǵyn jetkizdi. Olardyń sózinshe, aýrýdy ınternatqa karantınge deıingi ýaqytta mekeme qyzmetkeri ákelgen. Qazirgi ýaqytta qy­zylsha juqtyrǵandar emdelip shyq­qan.

Aıta keteıik, bul ınternatta psı­ho­nevrologııalyq patologııasy bar 18 jasqa deıingi balalar tárbıelenedi.

Túıin

Aıagóz qalasyndaǵy psıho­nev­ro­logııalyq patologııasy bar bala­lar­ǵa áleýmettik qyzmet kórsetý ınter­natyndaǵy jaısyz jaǵdaı kúlli eldiń nazarynda tur. Ártúrli quzyr­ly oryndar tarapynan tekserýler júrgizilip jatyr. Jaqyn arada tıisti sheshim qabyldanady dep senemiz. 

 

Shyǵys Qazaqstan oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Shırek fınaldyń jerebesi tartyldy

Fýtbol • Búgin, 07:42

Alǵashqy qadam sátsiz bastaldy

Sport • Búgin, 07:38

Jaýapkershilik tanytaıyq

Pikir • Búgin, 07:35

Ekologııalyq bilim berý mańyzdy

Pikir • Búgin, 07:33

Tabıǵatty aıalaýǵa úıreteıik

Ekologııa • Búgin, 07:30

Otandyq óndiris kólemi artady

Medısına • Búgin, 07:19

Atyraýǵa jedel járdem kerek

Aımaqtar • Búgin, 07:13

«Bireýdiń kisisi ólse, qaraly ol»

Qoǵam • Búgin, 07:05

Jańa pán engizýdi quptaımyn

Pikir • Búgin, 07:05

Jahandyq IJО́ 5,5 paıyzǵa tómendeıdi

Ekonomıka • Búgin, 06:55

Qarǵa adym jer muń bolǵan...

Qoǵam • Búgin, 06:40

Aınalma jol azaptan qutqarady

Qoǵam • Búgin, 06:37

Aııa Sofııada azan shaqyrylady

Rýhanııat • Búgin, 06:35

Jahan koronavırýs qursaýynda

Álem • Búgin, 06:30

9 oıynshymen kelisimshartyn uzartty

Sport • Búgin, 06:30

Úkimet Atyraý oblysyna kómektesedi

Prezıdent • Búgin, 06:29

Salmaǵy 92 gramdyq prınter

Tehnologııa • Keshe

Qashyqtan oqyp, til úıren!

Bilim • 11 Shilde, 2020

DDU-da táýelsiz komıssııa qurylady

Álem • 11 Shilde, 2020

Atyraý oblysynda kólik jarylyp ketti

Aımaqtar • 11 Shilde, 2020

Uqsas jańalyqtar