Álem • 25 Mamyr, 2020

Halyqaralyq Túrki akademııasynyń qurylǵanyna 10 jyl toldy

52 ret kórsetildi

Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń 2009 jyldyń 3 qazanynda Ázerbaıjannyń Nahchyvan qalasynda ótken Túrkitildes memleketter basshylarynyń IX sammıtindegi túrki dúnıesin zertteıtin halyqaralyq ǵylymı ortalyq qurý týraly usynysy biraýyzdan qoldaý tapty.

Osylaısha tarıhı Nahchyvan kelisimi negizinde 2010 jyldyń 25 mamyrynda Nur-Sultan qalasynda Túrki akademııasy resmı túrde óz jumysyn bastady. Biregeı ǵylymı-zertteý ortalyǵynyń saltanatty ashylý rásimine Elbasy Nursultan Nazarbaev pen Túrkııanyń 11-shi Prezıdenti Abdýlla Gúl qatysty.

Osydan keıin Qyrǵyz Respýblıkasynyń astanasy Bishkekte 2012 jyldyń 22-23 tamyzy kúnderi ótken Túrki Keńesiniń II sammıtinde Túrki akademııasyna halyqaralyq uıym mártebesin berý jóninde sheshim qabyldandy. Atalǵan qujat múshe memleketter parlamenterinde ratıfıkasııalanǵan soń 2014 jyldyń 28 tamyzynan bastap Túrki akademııasy halyqaralyq mártebege ıe boldy.

Búginde baýyrlas túrki elderiniń ǵylym jáne bilim berý salalaryn úılestiretin ınstıtýsıonaldy ıntegrasııalyq qurylymǵa aınalǵan Túrki akademııasy BUU, IýNESKO, IRCICA, ISESCO qatarly irgeli halyqaralyq uıymdarmen áriptestik baılanystar ornatyp, kóptegen aýqymdy jobalardy júzege asyrýda. 

Akademııanyń qyzmet aýqymy jyldan jylǵa ósip keledi. 2018 jyly Akademııaǵa Majarstan Respýblıkasy baqylaýshy memleket retinde qabyldandy. Al ótken jyly Ázerbaıjanda ótken Túrki keńesiniń VII sammıtinde О́zbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzıeev Akademııaǵa múshe bolýǵa nıetti ekenin málimdedi.

Týys elderdiń barshasymen joǵary deńgeıde baılanys ornatqan Akademııa 10 jyl ishinde Eýrazııa jáne Amerıka qurlyqtary ǵalymdarynyń qatysýymen 120-dan astam ǵylymı sharany júzege asyrdy. Buǵan qosa, álemniń kóptegen tilderinde 170-ten astam jańa ǵylymı eńbekti ázirlep shyǵardy.

Halyqaralyq Túrki akademııasy Túrki keńesi Sammıtinde Memleket basshylary bergen tapsyrmalardy joǵarǵy deńgeıde oryndaýda. Túrki yntymaqtastyǵy úshin mańyzdy birqatar qujattardy ázirledi. Atap aıtqanda, Túrki ıntegrasııasynyń tujyrymdamasy memleket basshylarynyń sammıtinde maquldansa, Akademııa daıyndaǵan ortaq oqýlyqtar baýyrlas elderge keń taralyp, mektep baǵdarlamalaryna engizilgen.

Akademııa janyndaǵy Nahchyvan kelisimi boıynsha qurylǵan Túrki kitaphanasynda 70 myńǵa jýyq kitap qory bar. Sonymen qatar, túrki halyqtarynyń tereńnen tamyr tartatyn mol murasy Túrki mýzeıinde toptastyrylǵan.

Búgingi tańda Halyqaralyq Túrki akademııasy túbiri bir túrki halyqtarynyń altyn arqaýyna aınalyp úlgerdi.

Bıyl Bilge Tonykók eskertkishiniń 1300 jyldyǵy IýNESKO deńgeıinde atalyp ótiledi. Osyǵan oraı Halyqaralyq Túrki akademııasy «Tonykók jylynyń» resmı ashylýyn jarııalady.

Sondaı-aq Halyqaralyq Túrki akademııasynyń 10 jyldyǵy qarsańynda túrki áleminiń tuǵyrly tulǵasy, uly oıshyl Abaı Qunanbaıulynyń 175 jyldyq mereıtoıyn halyqaralyq deńgeıde atap ótý maqsatynda «Abaı jáne XXI ǵasyr: dáýirler sabaqtastyǵy» taqyrybynda onlaın konferensııa ótti.

Sońǵy jańalyqtar

Atyraýda 32 otbasy jańa páterge kóshti

Aımaqtar • Búgin, 19:41

Nashaqorlarǵa qarsy kúres toqtamaıdy

Aımaqtar • Búgin, 18:14

"Bek Eır" AQ-na ekinshi sot isi qozǵaldy

Qazaqstan • Búgin, 16:37

WhatsApp-ta jańa fýnksııalar paıda bolady

Tehnologııa • Búgin, 16:20

Jumys sapasy udaıy baqylaýda bolady

Aımaqtar • Búgin, 16:17

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Búgin, 16:10

Shıkizattyq emes eksport tómendedi

Aımaqtar • Búgin, 15:46

Bıyl Qurban aıt qalaı ótedi?

Qazaqstan • Búgin, 10:17

COVID-19: Jerleý qalaı júrip jatyr?

Qazaqstan • Búgin, 09:39

Toıdy ysyra turǵan jón

Qoǵam • Búgin, 08:39

Shekteýler otandastarymyzǵa oı salsa...

Medısına • Búgin, 08:36

Basty qundylyq – adam ómiri

Qoǵam • Búgin, 08:23

Uqsas jańalyqtar