Qazaqstan • 26 Mamyr, 2020

Ońtústik oblystarda kóktemgi egis naýqany aıaqtalýǵa jaqyn

13 ret kórsetildi

Premer-Mınıstr Asqar Mamınniń tóraǵalyǵymen ótken Úkimettiń selektorlyq otyrysynda kóktemgi egis jumystaryn ótkizý barysy qaraldy. О́ńirlerde kóktemgi dala jumystary týraly Túrkistan oblysynyń ákimi О́mirzaq Shókeev, Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalov, Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetov jáne Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek baıandady. Bul týraly Premer-Mınıstrdiń baspasóz qyzmeti habarlady.

О́mirzaq Shókeevtiń habarlaýynsha, Túrkistan oblysynda aýyl sharýashylyǵy maqsatynda paıdalanylatyn egistik jerlerdiń kólemi 857,2 myń ga quraıdy. Qazirgi kezde kóktemgi dala jumystarynyń 92%-y aıaqtalǵan.

«Egistikti ártaraptandyrý baǵytyna sáıkes, kartop, kókónis, baqsha daqyldarynyń alqaby ótken jylmen salystyrǵanda 3,2 myń ga artyp, 122 myń ga qurady. Mal azyǵy  daqyldary 11,6 myń ga artyp, 213 myń ga qurady», — dedi О́. Shókeev.

Oblysta masaqty daqyldar egistigi ótken jylmen salystyrǵanda 4,8 myń ga azaıyp, 213 myń ga quraǵan. Maqta daqylynyń egistigi 12,7 myń ga azaıtyldy, 118 myń ga jerge egildi. Al maıly daqyldar ótken jylǵy deńgeıde - 91,4 myń ga alqapqa egilgen.

Túrkistan oblysynda aýyl sharýashylyǵyndaǵy eńbek ónimdiligin arttyrý úshin    3 negizgi baǵyttaǵy jumystar qolǵa alynǵan. Sharýa qojalyqtary 3 kooperatıvke biriktirilip, tehnıkamen qamtamasyz etildi, onyń ishinde 11 myń ga jańbyrlatyp sýarý tehnologııasyn engizildi. Italıandyq tehnologııamen 1 200 basqa arnalǵan taýarly-sút fermasy jáne avstralııalyq tehnologııamen 10 myń basqa arnalǵan iri qara mal bordaqylaý alańy quryldy. Sonymen qatar kúrketaýyq fabrıkasyn jem-shóppen qamtamasyz etý jobasy bar.

«11 myń ga jerge 10-15 kooperatıv qurý boıynsha josparymyz bar, osy jumystar júrgizilýde», — dedi óńir basshysy. 

Al kooperatıvterge birikpeıtin 2-3 ga jeri bar agroqurylymdar úshin bir alqaptan jylyna 2-3 ret ónim alý jobasyn engizilýde.

«Bul jobanyń tıimdiligi 1 ga alqaptan jylyna 6 mln teńgeden astam tabys tabýǵa múmkindik berip otyr», — dedi О́. Shókeev.

Oblys basshysynyń aıtýynsha, budan ózge jeke qosalqy sharýashylyqtarda (úı aýlasynda) tamshylatyp sýarý tehnologııasyn engizý arqyly erte pisetin kókónis, baqsha ónimderin óndirý jolǵa qoıylýda. Máselen, 10 sotyq jerge tamshylatyp sýarýǵa jumsalatyn jáne agrotehnıkalyq shyǵyndaryn qosa eseptegende, 462 myń teńge qarjy jumsap, 850 myń teńge tabys tabýǵa bolady.

«Osy úsh baǵytta jumys istesek, eńbek ónimdiligin 2-3 ese arttyrýǵa múmkindigimiz bar», - dedi ol.

Soltústik Qazaqstan oblysynyń ákimi Qumar Aqsaqalovtyń aıtýynsha, bıyl óńirde egis alqabynyń kólemi 4,2 mln gektardy qurady. Dándi daqyldar 2,9 mln ga egiletin bolady. Ártaraptandyrý aıasynda maıly daqyldar 955 myń gektar jerge (barlyq egis alqabynyń 23%) egiledi.

«Búginde kóktemgi egis 2,5 mln ga alqapta nemese 62,5% júrgizildi. Oblys mıneraldyq tyńaıtqyshtardy engizýde respýblıka boıynsha alda keledi. Bıyl 130 myń tonna  tyńaıtqysh satyp alýdy josparlap otyrmyz (ótken jylmen salystyrǵanda 15% artyq), ol 2,3 mln ga alqapqa paıdalanylatyn bolady», - dedi oblys basshysy.

Onyń aıtýynsha, sońǵy eki jylda óńirde suıyq tyńaıtqyshtardy qoldaný óz tıimdiligin kórsetken. Oblystaǵy 6 shaǵyn zaýytta óndirilgen suıyq tyńaıtqysh 500 myń ga alqapta qoldanylyp, nátıjesinde astyqtyń shyǵymdylyǵy orta eseppen 3 sentnerge ósti.

«Bıyl tórt aıda 20 mlrd teńgege jańa tehnıka satyp alyndy, bul ótken jylmen salystyrǵanda 7 mlrd teńgege artyq. Memlekettik qoldaýdyń arqasynda bıyl barlyǵy 40 mlrd teńgege 2 myńnan astam tehnıka alýdy josparlap otyrmyz», - dedi Q. Aqsaqalov.

Oblysta jyl saıyn bıdaı óńdeý kólemi artyp keledi. О́tken jyly paıdalanýǵa berilgen qurama jem zaýytynyń esebinen bıyl bul kórsetkish 47% jetedi dep kútilýde. Budan bólek, ústimizdegi jyly osyndaı taǵy bir zaýyttyń qurylysy bastaldy.

«Osyndaı jobalardyń nátıjesinde kelesi jyly bıdaı óńdeý kórsetkishi 65%  deıin artady», - dep túıindedi óńir basshysy. 

Qostanaı oblysynyń ákimi Arhımed Muhambetovtiń málimeti boıynsha, búgingi tańda oblysta dándi daqyldar egilgen egis kólemi 2,5 mln ga (66%), maıly daqyldar egilgen alqap 394 ga (56%) qurady. Egis naýqanyna barlyq tehnıka jumyldyrylyp, 2-3 aýysymdyq jumys uıymdastyryldy, janar-jaǵarmaımen tolyq qamtamasyz etildi.

«Agrarlyq nesıe korporasııasy» AQ arqyly sharýashylyqtar 21,4 mlrd teńge nesıe qarajatyn aldy. Aýyl sharýashylyǵy ónimderin forvardtyq satyp alý boıynsha 4 mlrd teńge somaǵa ótinim berilip, 2,8 mlrd teńgege bekitildi», — dedi A. Muhambetov.

Qaraǵandy oblysynyń ákimi Jeńis Qasymbek óńirde aýyl sharýashylyǵy salasynyń damý jaǵdaıy týraly aıtyp berdi. Onyń habarlaýynsha, bıylǵy jyly aýyl sharýashylyǵyna 23,3 mlrd teńge ınvestısııa tartý josparlanýda,  byltyrǵy jylmen salystyrǵanda ósim 120% quraıdy.

Oblys boıynsha aýyl sharýashylyǵy taýarlaryn óndirýshilerge 13,6 mln ga alqap bekitilgen. Qazirgi ýaqytta 12,1 mln ga alqap paıdalanylady.

«Jerdi tıimsiz paıdalaný faktileri anyqtalyp, 1,1 mln ga jaıylym alqaptaryn paıdalanbaý boıynsha sharalar qabyldandy. Onyń 225 myń ga memlekettiń jer qoryna qaıtaryldy. 545 myń ga jer aýyl sharýashylyǵy aınalymyna berildi. 240 myń ga aýmaqta Ákimshilik quqyq buzýshylyq kodeksi boıynsha sharalar qabyldandy», — dedi J. Qasymbek.

Oblysta 2019 jyly 360 myń ga jaıylym sýlandyrylǵan, bıyl 375 myń ga jerdi sýlandyrý josparlanǵan.

«Tozǵan jáne qunarsyz jaıylym alqaptaryn qalpyna keltirý úshin pılottyq joba júzege asyrylýda. Bul – turǵyndardyń malyn jaıýǵa arnalǵan jerler. Bıylǵy jyly bıýdjetten tıisti qarajat bólindi», — dep naqtylady oblys basshysy.

Aýyl sharýashylyǵy qurylymynda mal sharýashylyǵy ónimderiniń kólemi 59% quraǵan. 2019 jyly bul salada  200 mlrd teńgege ónim óndirilgen, bıyl ósimdi 211 mlrd teńgege deıin jetkizý josparlanyp otyr. Mal sharýashylyǵymen óńirde 5096 sharýashylyq aınalysady, onyń ishinde 15 bordaqylaý alańy jumys isteıdi.

«Memlekettik qoldaýdyń nátıjesinde shetelden jáne elimizden asyl tuqymdy mal basy satyp alynýda. Bıylǵy jyly 5 myń bas sıyr men 17 myń bas qoı satyp alý josparlanyp otyr. 2020-2023 jyldar aralyǵynda quny 20 mlrd teńgeni quraıtyn qoı etin qaıta óńdeýmen aınalysatyn iri qoı fermasyn qurý jónindegi ınvestısııalyq joba iske asyrylýda», — dedi J. Qasymbek.

«Qarapaıym zattar ekonomıkasy» baǵdarlamasynyń qarjysy jáne «Saryarqa» ÁKK arqyly oblystyq bıýdjet esebinen 5 mlrd teńge bólinip, 3 sút-taýarlyq fermasyn qurý máselesi qaralýda. Olardyń jalpy óndiris kólemi jylyna 19 myń tonnany quraıtyn bolady.

«Jalpy, «QazAgro» AQ ınstıtýttary arqyly 20 mlrd teńgege 79 joba iske asyrylady», — dep túıindedi óńir basshysy.

Sońǵy jańalyqtar

Qazir tek ómir men ólim bar - Bas sanıtar

Koronavırýs • Búgin, 19:10

Koronavırýs indeti 3 kezeńnen turady

Koronavırýs • Búgin, 17:35

О́z tanysyn tonap ketken ury ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 14:30

Ustazdardan zańsyz aqsha jınalmaý kerek

Aımaqtar • Búgin, 12:32

Muhtar Shahanov aýyryp jatyr

Qazaqstan • Búgin, 11:56

Gongkongta mektepter qaıta jabylady

Álem • Búgin, 11:10

Aqsaılyq aýrýhana úsh kólikti boldy

Aımaqtar • Búgin, 09:00

QHL ańyzdarynyń qatarynda

Hokkeı • Búgin, 07:56

«Abaı ánderi» asqaqtaıdy

Abaı • Búgin, 07:46

О́ńirlerdegi jaǵdaı baqylaýda

Úkimet • Búgin, 07:37

Bas aman, baýyr bútin bolǵaı

Pikir • Búgin, 07:30

Kómek qolyn sozǵan memleketter bar

Úkimet • Búgin, 07:20

Uqsas jańalyqtar