25 Qyrkúıek, 2013

Márııam muńy

355 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

M.HakımjanovaSonaý erte shaǵynda ómirden qorlyq kórip kúıingende: «Tyrsyldaǵan kózdiń jasyn, Toqtatatyn ne amal bar. Qor bop ótken qaıran basym, Qashan ǵana joǵalar...» – dep totııaıyn jalaǵandaı, tilin kúıdire jazǵanymen, baqytty aqyn bolyp el kózinde qalǵan edi...

M.HakımjanovaQostanaıdyń oblystyq gazetinde taban aýdarmaı jıyrma eki jyl kóz maıyn taýysyp, qalam soryp, ashy terge malshynyp qyzmet etken jalyndy kúnderim esime tússe júrek tusym kádimgideı yp-yssy bop, saǵynysh sezim tula boıdy sharpyp ketedi. Bal arasynsha lázzattana jınaǵan rýhanı ıgilik, jyldar óte kele kózi bitelýdiń ornyna, tuma bulaqtaı asaýlana bulqynyp, kókirek kómbesinen molynan qarpýǵa yntyqtyra tartady eken...

Iá, sondaı qazynaly qam­ba­dan sáti túsip, aqtarylǵan myna bir sýyrtpaq syr, báli, uzaq jyldar terbelip, ıi qa­nyp, kúni jetkendeı bop, kúm­bir­leı quıylǵan edi. Átteń, biraq tutastaı qumarly qyzyq emes eken, júrekte berishtene tús­ken qaıǵy-muńnyń qatparly qyrǵyshynyń qylpa júzindegi sher-nalaly, shermende zapyrany ispetti-aý, sirá!..

...Sonymen, Qostanaıdaǵy shyǵarmashylyq kúnderdiń jylystanyp jatqan beımaza shaǵy – ótken ǵasyrdyń sekseninshi jyl­darynyń orta sheni bolatyn.

Aq dastarqan basynda Má­rııam Hakimjanovamen qatar otyramyz dep kim oılaǵan? Sáti solaı bolypty. Kórshi-dos, belgili dáriger Esentemir Áb­di­kárimovtiń shańyraǵyndaǵy ýyzy meımildegen osy júzdesý sáti «men– tarıh tegerishi» de­gendeı, syrt-syrt etip, baı­qaý­syz syrǵyp jatyr edi.

Úlken aqynnan ne suraı qoıa­syz, jóppeldemede. Sózge qosy­lýǵa da júreksinip, taǵa­lan­baǵan attaı taıǵanaqtaı beresiń. Esen-saýlyqty kirme esiktiń jaqtaýyndaǵy sákide sharshańqy, boldyryńqyrap otyrǵan Márııam apadan surap-biliskenbiz. Qansha degenmen, seksen seńgiri selkildetpeı qoımaıdy eken-aý. Álde júrek tusy, álde tolysqan deneniń ıkemge kónbeı, aýyrtpalyq salýy ma eken, bir shýyl, demikpe alqynys, jıi kerilgen keýde syryly estilip qalady. Baqsaq, álginde jeńil kólikten túskenin aýyrlap qalǵany baıqalady áziz jannyń. «О́leń sharshatyp, saldyraǵany ma?» degen kúdik serpildi. Sóıtsek, О́leńdi bul kisi súırep júrmepti, О́leń apamyzdy jetelep kele jatqandaı eken... Dátke qýat! Márııam apa óleńiniń qudiretin bilemiz ǵoı. Onyń óleń-motory áleýetti kúshke ıe. «О́zim ólmeı otty óleńim ólmeıdi», dep shabytymen anttasqan ol óleńimen órge órlep keledi.

Qadirli meımanymyzdy joǵarǵy qabatqa bastap kóterildik. Apaı ár baspaldaqty qınalyp attaıdy. Bir, eki, úsh... toqtap, sál tynys alady. Entigin basady. Tolyq baltyrynyń tamyry bileýlenip, keıbir tusy shorlanyp, jarylardaı bop kókbujyrlanyp tyrsıyp tur. Syzdap, shydatpaıtyndaı. «Solqyldatyp, áketip barady-aý!» deıdi de ernin qymqyra tis­telep, qaıyra attaıdy. Bir, eki, úsh... Aldaǵy Esentemir apaıdyń oń qolynan tas qyp us­tap alǵan. Bir jaǵy soǵan tar­tylyp, ekinshi jaǵy sol qo­lymen basqyshtyń erneý aǵashyn syrǵyta, syǵymdaı saý­malap ár qadamyn sanap, zorlana umtylady. Men bolsam, apaıdyń aýyrlaý denesiniń salmaǵyn sál-pál qalaı jeńil­detem dep, birese alǵa laqsha sekirip, baspaldaqty megzegen­deı bolamyn da, endi birde sońynda qalyńqyrap, qaı jerinen ustap, demerimdi bilmeı sasqalaqtap, amalsyz erneý aǵashty mytyp qysqan sol qolynyń bileginen kótere, ıtermeleımin. Munyma qolaı­syzdanyp «shyraǵym, ózim-ózim», deıdi apaı álsizdeý ún­men. Mine, qaltasynan qol ora­ma­lyn alyp, jipsigen mań­daıyna syrǵytty. «Ýh, qansha qaldy?» Qarasurlaý júzinen mon­shaqtap bilingen terin ala­qa­nymen sydyryp tastaǵan Esen­temir dym demeıdi. Shara­syz­danyp, tanaýynyń jelbezegi qýsyrylyp, kózi alaryńqyrap ketken. Apaı kelesi basqyshqa umsyna berip edi, Esentemir trospen tartqandaı etip, oń qolynan taǵy jebeńkireı jyljydy. Bul joly men álsiregen apaı aıaǵy taıyp, shalqalaı qulap ketpesin degendeı saq­tyqpen ıyǵymdy qyryndaı qalqalap, artynan ilbip kelemin. Esentemir «barsyń ba, eı!» dep qoıady. Jaýabym – jaı ǵana jótkiriný. «Qostanaı gorıspolkomy qazaqtarǵa ne birinshi, ne joǵarǵy qabatty beredi», deıdi Esentemir ál­de­kimge shaǵymdanǵandaı bolyp. «Apaıdyń seniń úıińe qonaqqa shaqyrylǵanyn bilmegen ǵoı, áıtpese, osy qalanyń qurmetti azamaty retinde lıft ornata qoıar edi-aý», dep ázildegen bolam. Bul sózim apaıdyń qulaǵyna jaqty bilem, jyljymaı, qalt turyp qaldy. Shynynda da lıft kútip turǵandaı jaılanyp, aǵyl-tegil te