Qoǵam • 28 Mamyr, 2020

Adamzat talaı indetten ekpe arqyly qutylǵan

44 ret kórsetildi

Búgingi tańda medısına qyzmetkeri úshin ınfeksııalar men vaksınalaýdan keletin qaýipterdi túsiný, salystyrý jáne muny pasıent­­ter men ata-analaryna túsindire bilý asa mańyzdy bolyp otyr.

Onyń ústine kózi qaraqty oqyr­man úshin sońǵy jyldary dúnıe jú­zinde vaksınaǵa qarsy lobbı bel­sendi áreket etip otyrǵany bel­gili. Áleýmettik jelilerde eldi qor­qytyp, egýlerden bas tartýǵa sha­qyryp jatady. Vaksınalaýdyń tıim­diligi dáleldengenine jáne qa­zirgi vaksınalardyń reak­to­gen­di­liginiń tómendigine qara­mas­tan oryn alatyn jaǵymsyz jaıt­tar ata-analardyń vaksınalaýdan bas tartýyna ákelip otyr. Alaıda egilmegen balalardyń sany artqan jaǵdaıda ujymdyq ım­mýnıtet, ıaǵnı qoǵamnyń bel­gi­li bir aýrýlarǵa qarsy turý múm­kin­dikteri tómendeıtinin joq­qa shy­ǵarmaǵan jón. Naqty zertteý­ler qoǵamdaǵy egilmegen adamdar paıyzynyń salystyrmaly joǵary bolýy tipti ýaqtyly egilgender ara­­synda da juqtyrý qaýpin art­ty­ra­tynyn dáleldegen.

Máselen, Almatydaǵy Kar­dıo­logııa jáne ishki aýrýlar ǴZI ja­nyn­daǵy Respýblıkalyq allergologııa ortalyǵynyń meńgerýshisi, medısına ǵylymdarynyń kandı­da­ty, joǵary sanatty dári­ger Dınara Talǵatbekova eli­miz­de pro­fı­lak­tıkalyq egý júr­gizil­gen­niń arqa­syn­da halqymyz talaı qaýipti in­det­­terdi juqtyrmaı, odan jeńil ótip, ólim-jitim sany edáýir azaıdy, deıdi.

Mysaly, XVIII ǵasyrda ǵana 60 mln adamnyń ajalyna sebepshi bolǵan sheshek indeti týraly el bú­ginde tek estelikterden ǵana bi­le­di. 1977 jyldan beri 43 jyl bo­ıy álemde eshkim bul aýrýmen aýyr­maǵan.

Dárigerdiń aıtýynsha, vak­sı­na­laýdyń mańyzy aǵzanyń ımmýndy júıesin aldyn ala, qandaı da bir patogender paıda bolǵan jaǵ­daı­da áreket etýge úıretedi. Bul úshin aǵzaǵa álsiregen, belsendi emes patogender nemese olardyń kish­kentaı bólshekteri jiberiledi. Mun­daı patogender aýyr aýrýlardy boldyrmaıdy, biraq este saqtaý jasý­shalaryn qalyptastyrady. Osy­laısha ınfeksııa túsken kezde birden ımmýndyq jaýap qosylady. Este saqtaý jasýshalary birden «dushpandy» tanı ketedi de, dabyl qaǵyp, joıý mehanızmi qosylady, bul úshin bar-joǵy 1-3 kún qajet. Mundaı jaǵdaıda biz ınfeksııaǵa tap bolǵanymyzdy nemese aýrýdan jeńil túrde ótip ketkenimizdi bil­meı qalamyz.

Dınara Jeńisbekqyzy aıt­qan­daı, egýdiń óziniń janama áserleri bar, kóp jaǵdaıda bul árbir aǵza­nyń jeke reaksııasy. Álsizdik, dene qyzýynyń joǵarylaýy, egil­­gen orynnyń aýyratyndyǵy, tá­­bettiń nasharlaýy sııaqty reak­sııa­­lar jıi kezdesedi. Bórtpe, tipti Kvınke isinýine deıin bola­tyn al­ler­gııalyq reaksııalar jáne ana­fı­laksııalyq shok sırek bolady.

Allergııalyq reaksııa tek ekpege ǵana emes, sonymen qatar kez kelgen preparat nemese allergenge týyndaýy múmkin ekenin eskerý qajet. Sonymen qatar aǵzanyń saý bolýy óte mańyzdy. Aýrýmen álsiregen ımmýnıtettiń vaksınamen kúrese almaýy múmkin: aýrý qaýpi bar. Ondaı jaǵdaıda vaksınalaýdy keıinge qaldyrady. Egýden tolyǵymen bas tartýdyń kórsetkishi – ımmýndy tapshylyq aýrýdyń bolýy, sebebi bul jaǵ­daı­da, tipti álsiregen patogen de ómirge qaýip tóndirýi múmkin.

Sozylmaly allergııalyq aýrý­lar balalarda bolatyn aýrý­lar­dyń keń taralǵan tobynyń qata­ryna jatady. Balalarda aller­go­pa­to­lo­gııanyń bolýy vaksınalaýdan bas tartýǵa negiz bolyp tabylmaıdy. Bul ımmýnızasııa júrgizý kezinde erekshe saqtyqty qajet etetin pasıentter toby, sebebi mun­daı balalardyń ımmýndyq jú­ıe­si vaksınaǵa qalypsyz túrde ja­ýap berýi múmkin. Allergııasy bar balalardyń vaksınalary jiti allergııalyq reaksııany bol­dyr­­tatyn keıbir komponentine jo­ǵary sezimtaldyǵy bolýy múm­kin. Barlyq vaksınalarǵa qol­danýǵa bolatyn jalǵyz ǵana abso­lıýt­ti qar­sy kórsetilimi anamnezde al­dyń­ǵy dozaǵa bolǵan ana­fı­lak­sııa nemese vaksına kom­po­nent­teriniń bolýy.

Allergııasy bar balalarda ın­­fek­­sııalyq aýrýlar ádette aýyr­­laý bolatyndyǵyn eskergen jón. Olarǵa eń birinshi kezekte qaýipti aýrýlardan qorǵaný qajet. Tumaý, qyzylsha, kókjótel, bronh demikpesi, atopııalyq dermatıt, allergologııalyq rınıt asqy­nýynyń trıggerleri bolyp tabylatyndyǵy belgili. Son­dyq­tan allergııany vaksınalaýdan bas tartýdyń sebebi retinde qa­byl­daý­ǵa bolmaıdy, desedi mamandar.

 

ALMATY

 

Sońǵy jańalyqtar

Qalalar arasynda blokbeketter qoıylmaıdy

Qazaqstan • Búgin, 15:47

Elbasy koronavırýstan jazylyp shyqty

Elbasy • Búgin, 15:07

8 elden 15 fınteh-startap irikteldi

Qazaqstan • Búgin, 13:37

Tabys ósip, qaryz edáýir azaıdy

Ekonomıka • Búgin, 12:23

Dollardyń búgingi baǵamy belgili boldy

Ekonomıka • Búgin, 11:35

Jambyl oblysynda dinı ahýal turaqty

Aımaqtar • Búgin, 09:45

Qazaqstan men álemdegi fıntehtiń damýy

Ekonomıka • Búgin, 09:39

Turǵyndar Olımpıadaǵa qarsy

Sport • Búgin, 08:44

Uqsas jańalyqtar