Álem • 07 Sáýir, 2010

ÁLEM О́TKEN APTADA

530 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Zulymdyqtaryn moıyndady

Serbııanyń parlamenti 1995 jyly Serbııa basshylyǵynyń qoldaýymen bosnııalyq serbter­diń bosnııalyq musylmandardy zu­lymdyqpen qyryp-joıǵany úshin álem aldynda keshirim sura­dy.

Sonda bosnııalyq serbterdiń kósemderi Radovan Karadjıch pen general Ratko Mladıchtiń basshy­ly­ǵymen Srebrenısa qalasynda segiz myń qarýsyz musylman­dar­dy qyryp salǵan edi. Bul ekinshi dúnıejúzilik soǵystan keıingi eń úlken genosıdtik aıýandyq áre­ket boldy. Jaýyz Karadjıch qa­zir Halyqaralyq áskerı trı­bý­nal túrmesinde otyrsa, qanisher general Mladıch áli qashyp  júr.

 

AQSh ázir otyr

KHDR-da jaǵdaı kúrdeli. Bul jaıynda AQSh-tyń Tynyq mu­hıt aımaǵyndaǵy teńiz jaıaý ás­ke­ri korpýsynyń qolbasshysy general Keıt Stalder oı bólise kelip, Soltústik Koreıada jaǵdaı budan beter ýshyǵa tússe, bul eldegi atom qarýyn baqylaýǵa alý úshin oǵan teńiz jaıaý áskerin jiberýleri múmkin dedi. Onyń oıynsha, soltústik pen ońtús­tik­tiń áskerı qaqtyǵysynan buryn KHDR-ǵa qaýip – Kım Chen Irdiń kúıreýi. Sondaı jaǵdaıda eldegi atom qarýy baqylaýsyz qalmaýǵa tıis.

 

HAMAS-ty atqylady

Juma kúni Izraıldiń áskeri Gaza sektoryn zymyrannan atqylap, radıkaldyq HAMAS uıymynyń birshama nysandaryn isten shyǵardy. Beısenbi kúni ızraıl jaǵy Gaza ústinen paraq­shalar tastap, jergilikti halyqqa áskerı nysandardy atqylaıty­nyn eskertken kórinedi. Shy­nyn­da da, áskerı qarý-jaraq shy­ǵarýmen aınalysatyn tórt fabrıkaǵa úlken zardap keltiri­lipti. Áskerılerdiń “Gazadaǵy lańkestik áreketterden Izraıl azamattaryna qaýip tónýine ke­lispeıtindigi” jónindegi málim­de­mesine qaraǵanda, bul aımaqta jýyq arada tynyshtyq bola qoımastaı.

 

Borodınniń sandyraǵy

Jaqynda buryn da óziniń dańǵoılyǵymen kózge túsip júrgen Reseı-Belorýssııa odaqtas memleketi deıtinniń memlekettik hatshysy sanalatyn Pavel Borodın Belorýssııa elshisi V.Dolgolevtiń odaqtas memleket qurýdan buryn Keden odaǵyna kóbirek kóńil bólý kerek degen pikirine túsinikteme jasap, “Odaqtas memleketke jaqynda Qazaqstan da, Ýkraına da jáne basqa da bizdiń respýblıkalar kiredi”, dep jaýapsyz málimdeme jasady.

 

Úkimet demalysta

Norvegııada Pasha merekesi aldynda eldiń búkil Mınıstrler kabıneti demalysqa ketti. Muny olar ózderinshe eńbek zańdyly­ǵyn qatań saqtaıtyndyǵymen tú­sindiretin kórinedi. Úkimet jeke adam emes, búkil eldiń jumysyn toqtatyp qoıǵanda, olardyń utatyny da kóp bola qoımas. “Boıaýshy boıaýshy degenge saqalyn boıaıdy” degen maqal, sirá, osyndaıda aıtylsa kerek.

 

Qytaıdaǵy qurǵaqshylyq

Búkil álemdi topansý álekke túsirip jatqanda, Qytaıdyń biraz aımaǵyn aptaǵan ystyq kúıdirip, qurǵaqshylyqtan halyq qatty zardap shegip jatqan kórinedi. Kóktemniń alǵashqy aıynyń aıaǵynda-aq 7,73 mıl­lıon gektar egistik jer kúıip ke­tip­ti. Kún ysı kele onyń kólemi kóbeıe túsýi ábden múmkin. 25 mıllıon adam, sondaı-aq 18 mıl­lıon kúsh kóligi ishetin sýǵa da zárý bolyp qalypty.

 

О́zgenikine tıispe

Japonııa parlamentiniń jo­ǵar­ǵy palatasynyń depýtaty Masatesı Vakabaıası daýys ber­gen kezde qasyndaǵy joq depýtat úshin túımeni basyp, daýys berip jibergeni anyqtalǵan soń, par­lamentten ketýge májbúr boldy. Onyń áreketi fotoǵa túsirilgen eken, ol jurtqa kórsetilipti.

 

Sıqyrǵa jaza bar

Lıvannyń belgili telejúr­gi­zý­­shisi Álı Sabat óz teleshoý­la­rynda ózinshe bolashaqqa boljam aıtyp, kórermenderge keńes berip jatatyn. 2008 jyly ol Saýd Arabııasyna qajylyqqa bar­ǵan kezinde jergilikti polı­sııa ony jurtty sıqyrladyń degen aıyppen qamaýǵa alǵan edi. Endi onyń basyna ólim jazasyna kesilý qaýpi tónip tur. Bul elde sıqyrlyqqa tyıym salynǵan. Áńgime bul eldegi sıqyrlyqqa degen nanymǵa tireledi. Áıtpese, órkenıetti elderde bul kúlki týdyratyn nárse ǵoı.

 

Ázirlegen Mamadııar JAQYP.

Sońǵy jańalyqtar