Senat Tóraǵasy saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúni – halqymyz basynan ótkergen qasiretti jyldar jańǵyryǵy ekenin jazady. Onyń aıtýynsha, HH ǵasyrdyń basyndaǵy totalıtarlyq júıeniń saldarynan dástúrli turmysymyz kúshpen ózgertilgen. «El asharshylyqqa tap bolyp, eki mıllıonǵa jýyq adam kóz jumdy. Júzdegen myń qandasymyz týǵan jerin tastap kóshýge májbúr boldy.
Saıası qýǵyn-súrgin jyldary da qazaqqa ońaı tıgen joq. Ulttyń kóshin bastaǵan zııaly tulǵalarymyz tar qapastarǵa qamaldy jáne atý jazasyna kesildi. Olardyń jaqyndary da qýdalaýdan qutyla almady.
Biz osyndaı «tar jol, taıǵaq keshýden» bereke men birliktiń, sabyr men tózimniń, úmit pen senimniń arqasynda aman ótip, ata-babamyz ańsaǵan azattyqqa qol jetkizdik. Az ýaqyttyń ishinde eldiktiń irgesin nyǵaıtyp, táýelsiz memleket qurdyq. Qazirgideı kúrdeli kezeńderdiń ózin abyroımen eńserip kelemiz», deıdi M.Áshimbaev.
Sonymen qatar qanshalyqty qasiretti bolsa da, tól tarıhymyzdy umytýǵa bolmaıtynyn aıta kele, Memleket basshysynyń tarıhı ádildikti qalpyna keltirý jumystaryn aıaqtap, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý úshin arnaıy memlekettik komıssııa qurý tapsyrmasyna toqtalady.
«Shyn máninde, Prezıdentimiz atap kórsetkendeı, ótken ǵasyrdaǵy eń qıly kezeńniń birinde jazyqsyz japa shekkenderdiń rýhyna taǵzym etý – barshamyzdyń perzenttik boryshymyz. Sondyqtan tarıhtan taǵylym alyp, ult úshin bastaryn báıgege tikken arystarymyzdyń esimderin máńgi ulyqtap ótkenimiz jón.
Endi eshqashan mundaı zulmat bolmasyn! Táýelsiz Qazaq eli jasaı bersin!», deıdi Senat tóraǵasy.
Al Dáýren Abaev Prezıdent tapsyrmasymen qurylatyn komıssııanyń mindetteri týraly aıtty.
«Búgin Prezıdent Qasym-Jomart Toqaev óz úndeýinde saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi memlekettik komıssııanyń qurylǵandyǵyn jarııa etti. Bul – tarıhı ádildikti qalpyna keltirý isindegi elimizdiń kezekti qadamy. Sol jyldardaǵy qýǵyn-súrgin – tarıhymyzdyń janyndaǵy jazylmaǵan jara. Prosesterdiń jabyqtyǵy, qupııalyǵy, ókinishke qaraı, tarıhymyzda kóptegen aqtańdaq qaldyrdy. Qýǵyn-súrginge ushyraǵan jazyqsyzdardyń barlyǵy birdeı aqtalǵan joq. Bizdegi málimetterge sáıkes, búgingi kúni 6 myńǵa jýyq isti qaraý qajet. Halqymyzdyń quqy úshin de kúreskenderdi aqtaýǵa tıispiz. Máselen, 1910-1930 jyldardaǵy halyq kóterilisine qatysýshylardy aıtalyq, 1929 jylǵy Batpaqqara kóterilisine qatysqan 500 adamnyń tek úsheýi ǵana aqtalǵan», dep jazdy Dáýren Abaev jelidegi paraqshasynda.
Sonymen qatar ol «Tarıhty ózgertip, tas-talqan bolǵan taǵdyrlardy qalpyna keltire almaımyz. О́lgenderge qaıta ómir berý de múmkin emes. Biraq olardyń urpaqtary, keleshek qazaqstandyq urpaqtar aldyndaǵy paryzymyz – kinásiz sottalǵandardyń jarqyn beınesin saqtaý», dedi.
«Jańadan qurylǵan organnyń mıssııasy – saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyqtaı saıası jáne zańdy túrde aqtaý maqsatynda júıeli jumystardy uıymdastyrý. Prezıdenttiń komıssııa aldyna qoıǵan mindetteri jáne sonyń aıasynda júrgiziletin jumystar mynadaı: birinshiden, jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý týraly zańnamalyq usynystar ázirleý; ekinshiden, jappaı saıası qýǵyn-súrgin qurbanyna teńestiriletin jáne saıası aqtaýǵa jatatyn tulǵalar sanatyn bekitý; úshinshiden, aqtalǵandardy máńgi este qaldyrý, olardyń jerlengen jerlerin izdeý jáne kútip-ustaýdy retke keltirý boıynsha usynystar ázirleý; tórtinshiden, aqtalǵandardyń quqyqtaryn qalpyna keltirý máseleleri boıynsha ótinimder men shaǵymdardy qaraý. Atalǵan mindetter memlekettik komıssııa jumysy sulbasyn naqty beıneleıdi. Onyń barysy jaıynda qoǵamǵa turaqty túrde aqparat beriletin bolady», dep jazdy Dáýren Abaev.
