Bıyl oblys dıqandary 88 myń 241 gektar alqapqa kúrish egýdi josparlapty. Biraq tıisti oryndardyń sý tapshylyǵy týraly boljamyna baılanysty osy jyldyń naýryz aıynan bastap oblys ákimdiginen sharýashylyqtarǵa kúrish kólemin 7 100 gektarǵa azaıtý týraly tapsyrma berilgen.
– Osy tapsyrmanyń oryndalǵany týraly naqty málimet joq. Mysaly, oblystyq aýyl sharýashylyǵy basqarmasynyń 25 mamyrdaǵy málimetinde kúrish alqabynyń 81 954 gektar ekendigi, onyń 73 724 gektary sýǵa bastyrylǵandyǵy jazylǵan. Biraq qansha kólemniń qysqartylǵany týraly aqparat joq, – deıdi «Qazsýshar» RMK oblystyq fılıaly dırektorynyń orynbasary Jorabek Ernazarov.
Jalpy, qysta tolyp, jazda solyp aǵatyn darııa arnasyna senim joq. Osydan 2 jyl buryn sý jetpegendikten 1000 gektarǵa jýyq kúrish alqaby kúıip ketti. Osynsha jerge dán seýip, erteńgi eginnen úmittenip otyrǵan talaı sharýashylyq qyp-qyzyl shyǵynǵa batyp, dıqandar daǵdardy da qaldy. Al byltyr sý tolyq boldy. Shildeniń shilińgir ystyǵynda Syrdarııa, Jalaǵash jáne Qarmaqshy aýdanyndaǵy egistikke sý jetkizip berip otyrǵan «Shirkeıli» kanalynyń deńgeıi bir eli de tómen túsken joq. Osy arqyly dıqandar eginnen mol ónim aldy. Al bıyl...
– Qazir biz mamyrdyń lımıtin taýystyq. Maýsym aıyn da oıdaǵydaı aıaqtaımyz dep oılaımyn. Bizge qıyny, shilde aıy bolyp tur. Aspan aınalyp jerge túsetin ystyqta kanaldaǵy sý deńgeıi túsetin bolsa, dıqannyń ala jazdaıǵy beıneti esh ketti deı berińiz. Al ondaı jaǵdaı bolýy múmkin. «Shardara» men «Kóksaraıdaǵy» qazirgi ahýal osyndaı baılam jasaýymyzǵa májbúr etip otyr, – deıdi Jorabek Sharshybekuly.
Oblys boıynsha egistik ornalastyrý syzbasynda jeri aıqyndalmaǵan, aldyn ala belgilengen sý paıdalaný lımıtine kirmegen sharýashylyqtar da bar. Qala,
aýdan ákimshilikteri josparda joq osy qurylymdardy bir júıege túsirmese, sý tapshylyǵynyń «jyry» jyldan-jylǵa jalǵasa beredi.
Bul máseleniń sheshimin tabý baǵytynda jumystar jasalmaı jatqan joq. Mysaly, osydan biraz buryn oblys ákimdigi men Sý resýrstary komıtetiniń Sý resýrstaryn paıdalanýdy retteý jáne qorǵaý jónindegi «Aral-Syrdarııa basseıindik ınspeksııasy» respýblıkalyq memlekettik mekemesi arasynda 2020 jyly Qyzylorda oblysynda egiletin kúrish kólemin qazirgiden azaıtyp, 78 500 gektarǵa túsirý jóninde kelisimge qol qoıylǵan. Mamandardyń pikirinshe, osy kelisim talaptary qatań saqtalýy kerek. Sonda ǵana dıqannyń alańy da, sý tapshylyǵynyń zardaby da azaıa túspek.
Oblystyq aýylsharýashylyq basqarmasynyń mamandary bıyl oblys ákimdigi tarapynan kúrish alqabyn qysqartý jónindegi berilgen tapsyrmanyń aıaqsyz qalmaıtyndyǵyn aıtady. Osyǵan baılanysty qazir sharýashylyqtarǵa Y.Jaqaev atyndaǵy Qazaq kúrish ǵylymı-zertteý ınstıtýty ǵalymdarynyń keńesi negizinde qysqaratyn egis ornyna sýdy az qajet etetin daqyldar egýge usynys berilip, tıisti sharalar qolǵa alynǵan.
Jalpy, aldaǵy ýaqytta da ǵalymdarmen aqyldasa otyryp, egisti ártaraptandyrý bastamalary jalǵasa bermek. О́ıtkeni egilgennen bastap oraq túskenge deıin sýda turatyn kúrishti ósirý jyldan-jylǵa qıyndap barady.
Bıyl Shardaradan joǵary ornalasqan sý qoımalarynda da jaǵdaı máz emes. Byltyrǵymen salystyrǵanda ondaǵy sý kólemi 1,7 mlrd tekshe metrge kem. Sondyqtan da olar qasqaldaqtyń qanyndaı bolyp turǵan sýdy bizge qııady degen úmit az.
Jalpy, transshekaralyq ózen sanalatyn Syrdarııadaǵy sý resýrstaryn paıdalaný Úkimetaralyq komıssııa deńgeıinde sheshilip kelgen. Biraq sońǵy 4-5 jylda ózen saǵasynda otyrǵan Qyrǵyzstan úkimetiniń qulyqsyzdyǵynan komıssııa jumysynda irkilis kóp bolyp tur. Sondyqtan da mamandar bul máselege memlekettik deńgeıde mán berilýi kerektigin aıtady.
Qyzylorda oblysy
