Sýbsıdııalaý kólemi azaıdy
Vashıngton metropolıteniniń tranzıttik basqarmasy COVID-19-dyń órshýine baılanysty tasymaldaýshylardyń aılyq shyǵyny 52 mln dollardy quraýy múmkin dep boljaýda. Qazaqstanda tótenshe jaǵdaı engizilgennen keıin turaqty 117 marshrýtqa, naqty aıtqanda, QHR, Reseı, Qyrǵyzstan, О́zbekstan jáne Mońǵolııaǵa tranzıtti jolaýshylar tasymaly, sondaı-aq avtokóliktiń barlyq túrlerimen halyqaralyq jolaýshylar tasymaly men kólik logıstıkasy ýaqytsha toqtatyldy. Bul otandyq tasymaldaýshylardyń tabysynyń 40%-ǵa azaıýyna alyp keldi. Qalyptasqan ahýaldy retteý úshin qazir kóptegen memlekette karantın rejimi jeńildetilip, naryqtaǵy steıkholderler (múddeli tarap) birtindep kásibine kiristi.
Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy juqpaly derttiń sharyqtaý shegi artta qalǵanymen, onyń ekinshi tolqynyna daıyn bolýy kerektigin eskertti. Soǵan qaramastan, tasymaldaýshylar kez kelgen syn-qaterge daıyn ekendikterin jáne jolaýshylarǵa qaýipsiz qyzmet túrin usynýdyń jan-jaqty joldaryn qarastyratyndaryn alǵa tartty. Sala ókilderiniń bul aıtqandaryn túsinýge bolady. Nege deseńiz, qozǵalys rejimi shektelgen sońǵy eki aıda osy segmenttegi bıznes sýbektileri shyǵynǵa batty.
«Karantın kezinde halyqaralyq, oblysaralyq jáne qalaaralyq, sondaı-aq qalalyq qoǵamdyq kólikterdiń qozǵalysyna tyıym salý arqyly jolaýshy tasymaldaýshy kásiporyndar tyǵyryqqa tirelip, kiristiń edáýir bóligin joǵaltty. Máselen, tabys 40%-ǵa tómendedi. Jolaýshy tasymaldaýshylar da basqa kásipkerler syndy qıyn jaǵdaıǵa tap bolyp otyr», dedi «Batys Qazaqstan avtobýs parki» JShS dırektory Marat Ábdirahmanov.
Bul ekonomıkalyq qyspaqtan shyǵýdyń amaly retinde kásipkerler daǵdarysqa qarsy engizilgen salyqtyq preferensııalardy alýmen qatar qalalyq jáne qala mańyndaǵy áleýmettik mańyzy bar baǵyttarda jolaýshylar tasymalyn iske asyratyn kompanııalarǵa ákimdikter tarapynan sýbsıdııa tólense degen usynystaryn bildirdi. Aımaqtyq jergilikti atqarýshy organdar 2020 jylǵa arnalǵan sýbsıdııanyń kólemin 36 mlrd teńge shamasynda belgilegen. Jospar boıynsha bul soma 71 mlrd teńgeni quraýy tıis edi. Osy rette sýbsıdııalaý Almaty, Aqtóbe, Qostanaı jáne Mańǵystaý oblystarynda qarastyrylmaǵandyqtan atalǵan óńirlerde kólik kompanııalary jabylýdyń az-aq aldynda tur. Qalǵan aımaqtarda qoǵamdyq kólik ıeleri jolaýshylar aǵynynyń tómendigine qaramaı, belgilengen baǵyttarda qyzmet kórsetýdi jalǵastyrǵan.
«Bizge sýbsıdııa aýadaı qajet. Búginde kompanııadaǵy kólikterdiń júktemesi 50%-dy nemese 38 baǵyttaǵy avtobýstardy qurap otyr. Bul oraıda kúndelikti túsim kólikterdi kútip ustaýǵa, janar-jaǵarmaıdy satyp alýǵa, sondaı-aq eńbekaqy tóleý qorynyń shyǵyndaryn óteýge áreń jetedi. Bizdiń kompanııa 20 jyldan astam ýaqyt jumys istep keledi. Shtatta 180 kólik júrgizýshisi, 21 kondýktor jumyspen qamtylǵan. Alaıda qoǵamdyq kólikterdiń qozǵalysy toqtatylǵanyna baılanysty qyzmetkerlerdiń eńbekaqysy saqtalmaıtyn demalysqa jiberýge májbúr boldyq. Shyǵynnyń biraz bóligin tabysyn joǵaltýǵa baılanysty taǵaıyndalǵan 42 500 teńge kólemindegi áleýmettik tólem esebinen óteýge týra keldi», dedi «Kókshetaý avtobýs parki» JShS bas dırektory Ásııa Sharımova.
Pandemııa qalalardaǵy jolaýshylardyń aǵynyn aıtarlyqtaı tómendetken. Aıtalyq, Almatyda qoǵamdyq kólikpen qatynaıtyn halyqtyń qarasy 10 esege (kúnine 1,4 mln-nan 140 myń adamǵa deıin) azaıypty. Osy oraıda qalalyq jáne qala mańyndaǵy baǵyttarda 12,5 myń avtobýs jumyldyrylǵanyn jáne salada 60 myńnan asa adam jumys isteıtinin aıta ketý kerek.
Bıyl «Atameken» UKP elimizdiń iskerlik ortasy jáne memlekettik organdarmen birlesip, qalalyq jolaýshylar tasymalyn damytýǵa baǵyttalǵan keshendi sharalardy ázirledi.
«Keshendi sharalardy daıyndaý Memleket basshysynyń 24 qańtardaǵy Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda aıtylǵan tapsyrmasyna sáıkes qolǵa alyndy. Bul jospar jolaýshylar tasymalynyń turaqtylyǵyn qamtamasyz etýge baǵyttalǵan ári ony bekitý bıylǵy mamyr-maýsym aılaryna josparlanǵan», dedi «Atameken»UKP Logıstıka jáne tasymaldaý departamentiniń dırektory Murat Ámrın.
Nıý-Iorktiń kólik basqarmasyna 4 mlrd dollar bóldi
Financial Times halyqaralyq iskerlik gazetiniń málimetinshe, AQSh prezıdenti Donald Tramp federaldy qarjylandyrýdyń esebinen Nıý-Iorktiń qalalyq kólik basqarmasyna 4 mlrd dollar bólýge pármen bergen. Bul týraly Nıý-Iork shtatynyń gýbernatory Endrıý Kýomo málim etti dep jazady basylym. Gýbernator Nıý-Iork pen onyń aınalasyndaǵy qoǵamdyq kólik júıesine jaýapty MTA (Metropolitan Transportation Authority) kompanııasyna 3,9 mlrd dollar kóleminde alǵashqy jarna aýdarylǵanyn jetkizdi. Taıaýda kompanııa metro vagondaryn jınaqtaý jıiligin ulǵaıtyp, bul qosymsha shyǵyndardyń qarjylandyrýyna alyp keldi. Osynyń saldarynan bılet saýdasynan túsetin tabys kúrt azaıdy.
Táýekeldi toptaǵy adamdarǵa qyzmet usynady
Qoǵamdyq kólik júıesinde jumys isteıtin kompanııalar naryqtaǵy konıýnktýrany eskerip, bıznesti júrgizýdiń tyń tásiline kóshti. Soltústik Mıchıgandaǵy Charlevoix County Transit (CCT) – úlken ortalyqtar usynatyn tamaq ónimderin, azyq-túlik jıyntyǵyn qart adamdar men syrtqa shyǵa almaıtyn qaýipti sanattaǵy adamdarǵa arnalǵan dári-dármekterdi úıge deıin jetkizip beretin tranzıttik provaıderlerdiń biri. Sol sekildi tranzıttik agenttik mektepterdegi tamaqtaný oryndaryna nemese stýdentterge jeńildikpen ıakı tegin tamaq usynatyn jergilikti meıramhanalarǵa deıin halyqty jetkizýmen aınalysady.
Taǵy bir mysal retinde Rabbit Transit-ti keltirýge bolady. Bul Pensılvanııa shtatynyń ortalyǵy men ońtústik ortalyǵynyń 10 aýyldyq okrýgine qyzmet kórsetetin qoǵamdyq kólik júıesiniń aımaqtyq basqarmasy. Pandemııaǵa baılanysty atalǵan operator jergilikti densaýlyq saqtaý júıesimen áriptestik negizde turǵylyqty mekeni joq adamdar men qaýipti sanattaǵy otbasylardy zertteý ortalyqtaryna jáne qaýipsiz karantındi oryndarǵa tasymaldaýdy qamtamasyz etti.
CCT sekildi Qurama shtattaǵy kóptegen tranzıttik kompanııalar tarıfterden bas tartyp, júrgizýshiler men jolaýshylardyń arasyn oqshaýlandyratyn túrli jabdyqtar ornatýda. Bul aqylǵa qonymdy sheshim bolǵanymen onyń kompanııalarǵa tıgizetin teris áseri kóp. Mysaly, Rabbit Transit aptasyna 34 000 dollar joǵaltyp keledi.
Amerıkalyq tasymaldaýshylar «Jaqyn qamqorlyq týraly» zań tranzıttik bıýdjettiń shyǵystaryn 25 mlrd dollarǵa deıin qysqartýǵa yqpal etip, salalyq operatorlarǵa jyldam áreket etýge jol ashatynyna senimdi.
London: Qoǵamdyq kólik júıesine – 1,6 mlrd fýnt
BBC-diń habarlaýynsha, Ulybrıtanııa bıligi Londonnyń qoǵamdyq kólik júıesin qoldaýǵa 1,6 mlrd fýnt (1,95 mlrd dollar) bólmek. Taratylǵan aqparatqa sáıkes, bul qarajat Birikken koroldiktiń astanasyndaǵy Transport for London (TfL) kólik júıesi operatoryna beriledi. Bólingen aqsha koronavırýstyq ınfeksııanyń keń etek alýyna baılanysty daǵdarysqa ushyraǵan londondyq kásiporynnyń jaǵdaıyn qalpyna keltirýge tıis deıdi brıtan bıligi.
Áıtse de úkimet Londonnyń metro júıesi jumysty tolyq kólemde jańǵyrtýy tıis degen talap qoıdy. Karantınge baılanysty shaharda ondaǵan stansa jabylyp, poıyzdardyń qozǵalys aralyǵy aıtarlyqtaı artqan-dy. Biraq kólik mınıstri Grant Shepps bul memlekettik qoldaýdyń nátıjesinde qalalyq qoǵamdyq kólikterde jolaqy qymbattaý múmkin ekenin aıtty.
Sıngapýr: Telefonmen sóılesýge tyıym salyndy
Sıngapýr bıligi qoǵamdyq kólikterde uıaly telefonmen sóılesýge tyıym saldy. Buǵan qosa vırýsty ınfeksııanyń taralý qaýpin azaıtý úshin avtobýsta adamdarǵa bir-birimen sóılespeýge keńes berildi. Bul týraly úkimetaralyq jumys tobynyń otyrysynda aıtyldy. Atalǵan elde 1 maýsymnan bastap karantın rejimi birtindep alynady dep kózdelýde.
«Qoǵamdyq kólikte bir metrge deıin áleýmettik qashyqtyqty saqtaý qıyn ekenin túsinemiz. Qalypty ómir rettelgende kóptegen kásiporyndar qyzmetterine oralyp, mektepter men joǵary oqý oryndarynda sabaqtar bastalady. Sondyqtan qaýipsizdikti qamtamasyz etý úshin birqatar shara qabyldaý qajet. Atap aıtqanda, metro men avtobýstarda qatynaıtyn turǵyndar telefon arqyly, sol sekildi bir-birimen sóılesýden bas tartýy kerek», dedi Sıngapýrdyń Ulttyq damý mınıstri Loýrens Von.
Budan basqa, qoǵamdyq oryndarda medısınalyq betperdelerdi taǵyp júrý talaby saqtalady.
