Sport • 03 Maýsym, 2020

Bostandyqtan shyqqan darabozdar

419 ret kórsetildi

Alystan atajurtqa oralyp, álem­dik arenalarda atoı sal­ǵan oǵlandarymyz jeter­lik. Ásirese sol sportshylar­dyń deni – bir aýdanda týyp, bir to­py­raq­ta ósken azamat­tar. Son­daı talanttardy syı­laǵan meken­­niń biri – О́zbek­stan Res­pýb­­lıkasyndaǵy Bostan­dyq aýda­ny. Búginge deıin aıadaı aýdan­nan eki Olımpıada chempıony, eki Azııa chempıony, álem bi­rin­shiligi men Olımpııa oıyn­­darynyń júldegerleri shyqqan.

Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, EQ

Bostandyq – Tashkent oblysynyń sol­­tústik-shyǵysyndaǵy aýdan. Sol­tús­­­tiginde Qarjan taýy arqy­ly Oń­­tústik Qazaqstannyń Qazyǵurt aýda­ny­men, shyǵysynda Qyrǵyz­stan­nyń Talas oblysymen, batysynda Tash­kent oblysynyń Orta Shyr­shyq aý­dan­­­darymen shektesedi. Bul aýdan ta­bı­­ǵaty kóz tartatyn Tıan-Shan­nyń yq­­­pa­­lyndaǵy taýly ólkede ornalas­qan.

Tarıhqa zer salsaq, áıgili aýdan­nyń 1956 jylǵa deıin Qazaqstannyń Ońtús­tik Qazaqstan oblysynyń ákimshilik quramynda bolǵanyn bile­miz. Alaıda 1956 jyldyń aqpanyn­da KSRO basshysy Nıkıta Hrýshevtiń jarlyǵymen Bostandyq aýdany túgelimen О́zbek KSR-i quramy­na berilgen. Sol jyldary Bostandyq aýdanyndaǵy qazaqtardyń sany jalpy halyqtyń 65 paıyzyn quraǵan. Qazirgi tańda Bostandyq aýdanynda Domalaq, Qosqorǵan, Qara­manas, Abaı, Aıdaraly, Istáı, Tabaq­saı syndy qazaq aýyldary bar.

Keıingi jyldary qansha talasqa tús­kenimen, tarıhı derektermen negiz­delip, qazaqtan shyqqan tuń­ǵysh Olımpıada chempıony ekeni dálel­dengen áıgili uzyntura basketbolshy Áljan Jarmuhamedov 1944 jyly Bostandyq aýdanynyń Tabaqsaı aýylyn­da týǵanyn bireý bilse, bireý bilmes. 1972 jyly Mıýnhende jalaýy jelbiregen XX jazǵy Olımpııa oıyndarynda Á.Jarmuhamedov KSRO quramasy sapynda tórtjyldyqtyń basty dodasyna qatysyp, tuǵyrdyń eń bıik satysyna kóterilgen. Sony­men qatar Áljan aǵamyz KSRO chem­pıonatynyń toǵyz dúrkin chempıony bolǵan (1970-1978 jj, 1980 j.), KSRO quramasynyń sapynda úsh márte Eýropa chempıony (1967, 1971, 1979 jj.) atandy. 1979 jyly «KSRO-ǵa eń­bek sińirgen sport sheberi» ataǵyna ıe boldy. Áljan Jarmuhamedov qazir­gi tańda Máskeýde turady.

Bostandyqtan shyqqan taǵy bir Olımpıada chempıony – Baqyt Sár­sekbaev. Bokstan Beıjiń Olım­pıa­dasynyń bas júldesin oljalaǵan oǵlan Pavlodar qalasynda týǵanymen, Bostandyq aýdanynyń Tabaqsaı aýylyndaǵy ata-ájesiniń qolynda ós­ken, sport álippesin eń alǵash osy aýyl­da úırengen. Keıinnen  Sársekbaev 1999-2001 jyldary Shyrshyq Olım­pııa rezervi bilim ordasynda tálim al­ǵan. 2002 jyly eresekter dýyna aýys­qan otandasymyz á degennen-aq bıik be­lesterdi baǵyndyra bastady. Sol jyly kórshi el quramasynda 64 kılo salmaq dárejesinde О́zbekstan chem­pıo­natynda qarsylas shydatpasa, Ma­laı­zııanyń Seremban qalasynda ótken bokstan Azııa chempıonatynda altyn júlde ıelendi. Sonymen qatar Pýsanda uıymdastyrylǵan XIV jazǵy Azııa oıyndarynda qola júl­deni qanjyǵasyna baılady. Qan­dasymyzdyń bir jylda jetken osynaý tabysty ónerin eskergen О́zbek­stan bıligi Baqyt Sársekbaevqa Halyq­aralyq dárejedegi sport sheberi men О́zbekstan prezıdentiniń 2002 jylǵy 25 shildedegi buıryǵymen «О́zbekstan maqtanyshy» ataǵy berildi.

О́zbekstannyń 7 dúrkin chempıony bolǵan otandasymyzdyń bar ar­man-maqsaty 2004 jyly Afınada uıym­das­tyrylatyn jazǵy Olımpııa oıyn­darynda atoı salý bolatyn. Sol maq­satta jatpaı-turmaı jattyǵyp, aldynda turǵan kez kelgen synaqty jeńý úshin baryn saldy. Alaı­da sporttaǵy solaqaı saıasattyń kesirinen Baqyt Olımpııa oıyndarynan tys qalyp, onyń ornyna Dilshod Mahmýdov bardy. О́zbek bıligine qapa bolǵan Sársekbaev birden Qazaqstanǵa oraldy. Halyqaralyq deńgeıdegi sportshy bolsa da óz otanynda Baqytqa bárin qaıta bastaýǵa týra keldi. Azııa chempıony degen dardaı ataǵy bolsa da otandasymyz alǵash oblystyq deńgeıdegi týrnırlerde óner kórset­ti. О́zin Ulttyq qurama deńgeıinde judyryqtasýǵa tolyq daıyn ekenin dáleldep, 2004 jyly 69 kılo salmaqta el chempıony atandy. Oǵan sol ýaqytta ulttyq qurama tolyqtaı senim artyp, Baqyt ta senim údesinen shyǵa bildi. Eki márte Azııa chempıony atandy. Ony aıtpaǵanda, 2008 jyly Beıjińde ótken Olımpıadada elimizge tıesi­li jalǵyz altyn (aýyr atlet Ilıa Ilınniń 2008 jylǵy Olımpıadadaǵy nátıjesin HOK joqqa shyǵardy) medaldy syılady.

Osydan birer jyl buryn Baqyt Sár­­se­kbaevqa habarlasqanymyzda, ol Almatyda turatynyn, jeke ká­sip­­pen aınalysyp jatqanyn aıtqan edi.

Grek-rım kúresiniń balýany – El­murat Tasmuratov ta Bostandyq aýda­ny­nyń túlegi. 1991 jyly Qyzyltý aýylynda dúnıege kelgen El­murat jastaıynan kúres seksııasyna qatys­qan. 8-cynypty bitirgen soń (2000-jyldardyń ortasy) ata-anasy ony tarıhı otany – Qazaqstanǵa jiberedi. Túrkistandaǵy B.Sattarhanov sport mektep-ınternatynda bilikti bapkerler Aleksandr Kolesnıkov pen Hakim Musaevtan tálim alyp, el ishilik talaı jarystarda top jardy. 2008 jyly D.Turlyqanov týrnırinde jeńilip, Qazaqstan atynan Azııa chempıonatyna barý múmkindiginen aırylyp, ulttyq qurama sapynan da birjola shyǵyp qalady. Sol bir sátti tıimdi paıdalanǵan ózbek bapkerleri oǵan О́zbekstan atynan halyqara­lyq dodalarǵa shyǵýdy usynady. Sodan otandasymyz kelisimin berip, О́zbek­stan atynan qatysqan jasóspirim­der arasyndaǵy alǵashqy básekesinde Azııa chempıonatynda jeńispen oraldy. Osy jaǵdaı onyń sporttyq ǵumyryn belgilep bergendeı boldy. Sol ýaqyttan beri Tasmuratov ózbek eliniń namysyn qorǵap keledi.

Búginge deıin qandasymyz eki Olımpııa oıyndarynda baq synady. Eń alǵash 2012 jyly London Olımpıadasynda 16-oryn ıelense, araǵa tórt jyl salyp  2016 jyly Rıo tórinde ótken alamanda qola júlde enshiledi. Álem chempıonattarynda jeke júlde sanyn bir kúmis, eki qola medalmen tolyqtyrdy. Sonymen qatar onyń Azııa chempıonatynda bes dúrkin chempıon degen dardaı  ataǵy bar. 2013 jyly Úndistannyń Nıý-Delı qalasyndaǵy Azııa birinshiliginde alǵash ret jeńimpaz atansa, keıinnen qatarynan eki jyl taǵy da Azııada teńdessiz balýan dep tanyldy. 2014 jyly Astanada ótken saryqurlyq birinshiliginde top jarsa, 2015 jyly Dohada atoı saldy. 2018 jyly Bishkekte altynnan alqa taǵynsa, bıyl jyl basynda Nıý-Delıde ótken birinshilikte bes dúrkin Azııa chempıo­ny degen ataqqa ıe boldy. Qazirgi tańda Elmurat Tasmuratov óziniń úshinshi Olımpıadasyna daıyndalyp jatyr. Ol byltyr elorda tórinde uıymdastyrylǵan álem chempıonatynda 63 kılo salmaqta Olımpııa oıyndaryna joldama jeńip aldy.

Jýyrda ǵana Tokıo Olımpıa­dasy­na joldama beretin týrnırde Zákir Safıýllınnen fınalda basym túsken Elnur Ábdiraıymov baýyry­myz da Bostandyq aýdanynyń týmasy. Any­ǵyraq aıtqanda, Bostandyq aýda­ny­nyń ortalyǵy – Gazalkentte dúnıege kelgen. 26 jastaǵy Elnurdyń О́zbekstandaǵy juldyzdy sáti 2015 jyly týdy. Sol jyly Bangkokte ótken Azııa chempıonatynda qola júlde ıelense, araǵa aı salyp Dohadaǵy álem birinshiliginde taǵy da qolany qanaǵat tutty. Bul Ábdiraıymovtyń alǵash­qy iri jarystary bolatyn. Árıne, qurlyqtyq birinshilikterge deıin Elnur Qazaqstan, Ázerbaıjan, Reseı jáne Ýkraınada ótken halyqara­lyq týrnırlerde de alǵashqy úshtiktiń qatarynan kórinip júrgen-di.

Dohada ótken álem chempıonatynda Elnur Ábdiraıymov О́zbekstan qura­masyna qola júlde syılap qana qoı­maı, Rıo Olımpıadasynyń joldamasyn ıelengen edi. Alaıda Elnurdan sál aldyn eptilik tanytqan ózbek Hýr­shıd Tojıbaev APB jobasy aıa­synda Olımpıada joldamasyna qol jetkizip qoıǵan bolatyn. Bap­ker­ler quramy aqyldasa kele, Elnur­dyń ornyna Rıoǵa Tojıbaevty Olım­pıadaǵa aparatyn bolyp sheshedi. Osy­laı­sha qandasymyz joldama jeńip al­ǵa­ny­men, Olımpıadaǵa bara almaı qaldy.

Al 2017 jyly О́zbekstanda ótken Azııa chempıonatynda Elnur Ábdi­raıymov 60 kılo salmaqta sary­qur­lyq chempıony atandy. Joǵa­ryda aıtyp ótkendeı, Ábdiraıymov bıyl Iordanııada ótken dodada Olımpıada joldamasyn ıelenip, 2016 jyly oryndalmaǵan armanyna bir taban jaqyndaı tústi.

Sonymen qatar osy týrnırde Qazaqstan quramasy sapynda synǵa túsken 52 kılo salmaqtaǵy otan­da­symyz Sáken Bıbosynov ta Tabaq­saıda týyp-ósken. 1997 jyly dúnıege kelgen byl­ǵary qolǵap sheberi bokstyń qyr-syryn О́zbekstanda úırengen. Tipti jasóspirimder arasyndaǵy oblystyq básekelerde de baq synap úlgergen. Keıinnen Bıbosynovtar otbasy ata-jurtyna qonys aýdaryp, Sáken Qazaq­standa bokspen kásibı túrde aınalysýyn jalǵastyrdy. 2018 jylǵy el chempıonatynda kúmis júlde ıelengen Bıbosynov mamandar kózi­ne birden tústi. Sol jyly ulttyq qura­maǵa qa­byl­­danyp, byltyr Reseı­diń Eka­te­­rın­býrg qalasynda ótken álem chempıonatynyń jartylaı fınalynda úndistandyq Amıt Pangaldan jeńilip, qola medal ıegeri atandy.

Iordanııadaǵy Olımpıadaǵa joldama beretin týrnırdiń shırek fınalynda qytaılyq boksshydan jeńilip, qosymsha kezdesýde fılıppındik Karlo Paalamnıdi jeńip, sońǵy sátte Tokıoǵa barý quqyǵyn ıelendi.

Mine, Bostandyq aýdanynyń búginge deıin tárbıelep shyǵarǵan sań­laqtarynyń tek bir parasy ǵana.

Sońǵy jańalyqtar

Bıyl úlken astyqqa oraq erte tústi

Aımaqtar • Búgin, 18:05

KASE-niń jańa mindetteri aıqyndaldy

Ekonomıka • Búgin, 15:25

Ury alysqa uzamady

Aımaqtar • Búgin, 14:46

Dollardyń búgingi baǵamy belgili boldy

Ekonomıka • Búgin, 11:40

Uqsas jańalyqtar