Pikir • 03 Maýsym, 2020

Salanyń damýy qarjyǵa baılanysty

6 ret kórsetildi

Bizdiń ortalyqtyń, basqa da ǵylymı ujymdardyń agrobıznestegi osyǵan deıin jetken ǵylymı jetistikteri az emes. Áıtse de, memleket tarapynan beriletin kómekke áli de muqtajbyz. Máselen, aýylsharýashylyq daqyldarynyń tyńaıtqyshqa beıimdilik qasıeti kúnnen-kúnge azaıyp bara jatqany málim. Bizdi alańdatatyny da sol. Qara topyraqtyń qunaryn arttyrý úshin áli de zertteý jumystaryn júrgizý kerek. Bul máselede ǵylymı izdenisterge zárýmiz.

Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev ǵylym júıesin túbegeıli reformalaý kerektigin aıtty. Bul ǵylymnyń damýyna serpin berip qana qoı­maı, túbinde ekonomıkamyzdyń jandanýyna jiger beretin úlken bas­tama dep bilemin. Shetel bizden nesimen ozyp otyr? Ultaraqtaı jerine egin egip, ony baptap, Qazaqstannan tórt-bes ese kóp halqyn azyq-túlikten taryqtyrmaı, artyǵyn eksporttaý­men ozyq. Oǵan ǵylymǵa kóńil bólý arqyly qol jetkizdi. Qýatty tyńaıtqyshtardy jasap shyǵaryp, topyraǵyn qunarlandyryp, kól-kósir mol ónim alýda. Ystyqqa da, sýyqqa da tózimdi jańa suryptardy oılap taýyp, ony tıimdi kádege jaratyp,  ekonomıkasyn kóterýde.

Árıne ǵylymnyń agrobıznespen ózara tize qosyp áreket etpeýine baılanysty problemalardy zertteý jumystary jasalyp jatyr. Máselen, sońǵy jyldary topyraqta azotty qorektiń negizgi kózi bolyp tabylatyn nıtratty azottyń tómendigi baıqalýda. Osynyń saldarynan tıisti ónim kólemine qol jetkize almaı júrmiz, oǵan qosa astyqtyń sapasy nashar bolady. Kóktemde topyraqtaǵy azottyń qoryn jáne azotty tyńaıtqyshtardy qoldanýǵa qajet­tilikti durys baǵalaý úshin alqaptardaǵy azottyń mólsherine qandaı faktorlar áser etetinin bilýimiz qajet. Ol úshin zertteý jumystaryn júrgizý kerek.

Sol sııaqty jasymyq ósirý tehnologııasyn zert­teý­diń jetkiliksizdigi aýyspaly egistikti damy­týǵa múm­kindik bermeı otyr. Jasymyq egiletin alqaptar kóle­min ulǵaıtý arqyly azotty tyńaıt­qysh­ty az qol­daný esebinen qarjy únemdeýge jáne to­pyraqtyń qunarlylyǵyn saqtaýǵa bolady. Sondaı-aq aýyl sharýashylyǵynda bul baǵytty qoldaý bizdiń eli­mizdiń eksporttyq áleýetin kóterip, ekonomıkalyq jaǵynan aıtarlyqtaı paıda tabýǵa jol ashar edi.

Eger ǵylymǵa bólinetin qarjy kóbeıse, kóptegen máseleniń túıini sheshiler edi. Jas ǵalymdardyń izde­nýge degen qulshynysy kúsheıip,  salanyń ilge­rileýine septigin tıgizetini anyq.

 

Kenje ABDÝLLAEV,

A.Baraev atyndaǵy astyq sharýashylyǵy ǵylymı-óndiristik ortalyǵynyń bas dırektory

 

Sońǵy jańalyqtar

Bıyl úlken astyqqa oraq erte tústi

Aımaqtar • Búgin, 18:05

KASE-niń jańa mindetteri aıqyndaldy

Ekonomıka • Búgin, 15:25

Ury alysqa uzamady

Aımaqtar • Búgin, 14:46

Dollardyń búgingi baǵamy belgili boldy

Ekonomıka • Búgin, 11:40

Uqsas jańalyqtar