Sodan beri kóptegen shara qolǵa alyndy. О́tken ǵasyrdyń 20-jyldary bastalǵan asharshylyq saldarynan Qazaqstan kóp japa shekti. Eń kóp japa shekken eldiń biri desek te bolady. Bıyl 30 mamyrda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Saıası qýǵyn-súrgin jáne asharshylyq qurbandaryn eske alý kúnine oraı Qazaqstan halqyna úndeý joldady. Memleket basshysy óz sózinde qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaýǵa baılanysty búginge deıin biraz jumys júrgizilgenin aıtyp, bul jumystar áli de júıeli jalǵastyrýdy qajet etetinin jetkizdi. Sonymen qatar tarıhı ádildikti qalpyna keltirý jumystaryn aıaqtap, saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý úshin arnaıy memlekettik komıssııa qurýdy tapsyrǵanyn habarlady. Bul quptarlyq ári qajet bastama. Bul elimiz úshin, keler urpaq úshin mańyzdy. Osyǵan qatysty ádildik ornatý qajet. О́ıtkeni halyqty jumyldyratyn da, birlestiretin de – ádildik.
Men tarıhshy retinde uzaq jyldar boıy arhıvterde jumys istep kelemin. Áli kúnge deıin qýǵyn-súrginge qatysty materıaldar jınaımyn. Bul salada kezegin kútip turǵan, áli zerttelmegen júzdegen jumys bar. Olardy da esepke alý mańyzy. Resmı derekter boıynsha, sol kezeńderde Qazaqstanda 20 myń adam atyldy degen málimet bar. Al arhıvterge súıensek, 100 myń adam qýǵyn-súrgin qurbany boldy. Sondyqtan bul máseleni túbegeıli zerttep, anyq-qanyǵyn anyqtaıtyn komıssııa kerek. Onyń quramynda tarıhshylarmen qatar memleket qaıratkerleri, zań salasynyń mamandary, quqyq qorǵaýshylar, jýrnalıster bolýy kerek. Osylaısha, bul isti jan-jaqty zerttep, jazyqsyz jan qıǵandardy aqtap alamyz.
Bul istiń saıası ári zańdy astary bar. Sonymen birge rýhanı qundylyqty da umytpaýymyz kerek. Bul kezinde halyq sanasyna úlken áser etti, adamdarda úreı paıda boldy. Qazaq halqynyń ómiri túbegeıli ózgerdi. Sondyqtan júıeli jumystar kerek-aq.
Georgıı KAN,
tarıh ǵylymdarynyń doktory
ALMATY
