Jol jaýapsyzdyqty kótermeıdi

Halyqaralyq, respýblıkalyq kólik dálizderi týraly aıtpaǵan­nyń ózinde Jambyl oblysy orta­lyǵyndaǵy keıbir kóshe­ler­diń kóne zamannan kele jatqan­daı elesteıtini shyn. Taraz qala­syn­daǵy basty kóshelerdiń biri – Abaı dańǵylynyń jóndeýdi qajet etetini jyl saıyn aıtylady. Al kóp jaǵdaıda búgin salynǵan jol­dyń erteń tesilip jatqanyn kóre­miz. Ony qansha jamap-jasqaǵan­men, báribir sapanyń syn kóter­meıtini birden kózge uryp turady.

Oblystyq jolaýshylar kóligi jáne avtomobıl joldary bas­qarmasynyń málimetinshe, óńir­de avtomobıl joldary men eldi meken kósheleriniń jelisi 9989 shaqyrymdy quraıdy. Onyń ishinde 1152 shaqyrym – respýblıkalyq, 1987 shaqyrym – oblystyq, 1188 shaqyrym – aýdandyq jáne 5662 shaqyrym jol aýyldyq kóshelerge jatady.

Jol salasyna jalpy 30,2 m­lrd teń­ge bólingen. Jyl basy­nan be­ri jalpy 122 jobanyń iske asy­­rylýyna respýblıkalyq jáne jer­gilikti bıýdjetterden 10,7 mlrd teńge bólinse, qosymsha «Aýyl – El besigi» baǵdarla­ma­sy aıasynda 84 jobaǵa 2,4 mlrd teńge qarastyrylǵan. Atalǵan basqarmanyń basshysy Baqytjan Jánibekovtiń aıtýynsha, jalpy atqarylǵan jumystardyń nátıjesinde aǵymdaǵy jyldyń qorytyndysymen jaqsy jáne qanaǵattanarlyq jaǵdaıdaǵy jergilikti avtojoldardyń úlesin 85 paıyzdan 90 paıyzǵa jetkizý mejelenipti. «Bul turǵyda oblys ákimi men aýdan ákimderi arasynda, basqarma men aýdan ákimderi arasynda mejeleri belgilengen tıisti kelisimder jasaldy. Jol jóndeý jumystarynyń sapasy bas­ty nazarda. Bul turǵyda, sapany jańa qurylǵan «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» mekemesi turaqty tekseredi. Buǵan bıýdjetten 66,6 mln teńge bólingen. Búginde birlesip nysandarǵa shyǵý kestesi bekitilip, tıisti jumys­tar júrgizilýde», dedi B.Jánibekov. Máselen, oblystyq jolaýshy­­lar kóligi jáne avtomobıl jol­­dary basqarmasynyń málimetinshe, byltyr atalǵan kásiporyn 125 jerge zerdeleý júrgizip, 283 synama alǵan eken. Nátıjesinde, 68 kemshilik anyqtalyp, olarǵa eskertý berilgen. Keıinnen olar jobalardy iske asyrý barysynda joıylǵan.

 Búginde memleket tarapynan tıisti qarajat bólinip, óńirde júzdegen shaqyrym jol salynýda. Degenmen, salynǵanyna kóp ótpeı-aq keıbir turǵyndar sapasynyń nasharlyǵyn aıtyp shaǵymdanyp jatady. О́t­ken jyly el Úkimeti tarapynan «Jol aktıvteriniń ulttyq sapa ortalyǵy» respýblıkalyq mem­le­kettik kásiporny qurylǵan bolatyn. Atalǵan mekeme jumys pen materıaldardyń sapasyna saraptama júrgizip, jol-kólik ınfraqurylymynyń qaýipsizdigin baqylaıdy. Iаǵnı joldyń sapasyna tekseris júrgizedi. Bul bir jaǵynan jumystyń sapaly oryndalýyn qadaǵalasa, ekinshi jaǵynan bıýdjet qarajatyn únemdeýge úles qosady. Jyl saıyn búlingen jerdi jóndeýge qarajat bólgenshe, basynan bastap sapa máselesin qadaǵalaıdy. «Jumystyń da, paıdalanylǵan materıaldardyń da sapasyn baqylaý jumystary jańadan qurylǵan sapa ortalyqtaryna júkteledi. Ortalyq tek respýblı­ka­lyq mańyzy bar avtomobıl joldaryndaǵy jumystar men materıaldar sapasyna saraptama júrgizip qana qoımaıdy, sonymen qatar jergilikti mańyzy bar avtojoldar men eldi mekenderdiń kóshelerin de qamtıdy. Qurylǵan ortalyqtar mamandarmen jáne qajetti jabdyqtarmen, sondaı-aq mamandandyrylǵan jyljymaly zerthanamen tolyq jabdyq­tal­ǵan», deıdi «Jol aktıvteriniń ult­tyq sapa ortalyǵynyń» Jam­byl oblystyq fılıalynyń dırektory Myrzahmet Ibragımov.

2019 jyly atalǵan mekeme tarapynan 300 issapar jasalyp, 312 synama alynǵan. Onyń 4 úlgisi elimizdiń sapa týraly jáne jobalyq smetalyq qujattaryna sáıkes kelmeı, 92 eskertý jasalypty. «Almaty – Tashkent – Termez» tasjolynyń birqatar shaqy­rym­daryn­da alynǵan úlgide asfalt qalyńdyǵy jobalyq-smetalyq qujattamaǵa sáıkes kelmeıtin bolyp shyqty, 355-393 shaqyry­myn­da tóselgen betonnyń tómen­gi jáne joǵarǵy qabatynda jaryq­tar bolǵan. Sonymen qatar «Almaty – Tashkent – Termez» tasjolynyń Qordaı asýy­nyń aınalma jolyndaǵy asfalt­beton jabyndysyndaǵy aqaý­lary joıylmaǵan. Atalǵan kólik dá­liziniń 350, 437 jáne 576-shaqy­rym­darynan anyqtalǵan torly jaryqshaqtar sııaqty aqaýlar qalpyna keltirilmegen. «Jumys isteý barysynda oblys ákimi Ber­di­bek Saparbaev bizdi qoldap otyr. Ákim óńirde 21 asfalt zaýy­tynyń bar ekenin aıtyp, maǵan sol nysannyń bárin aralap shyǵýdy tapsyrdy. Sonymen qatar abyroıdyń bárimizge ortaq ekenin jıi aıtyp, jumysymyzǵa qoldaý bildiredi», deıdi Myrzah­met Ibragımov. Degenmen, «Jol ak­tıv­teriniń ulttyq sapa orta­ly­ǵynyń» jergilikti fılıaly­nyń málimetinshe, ortasha jó­n­deý boıynsha da birqatar kemshi­lik­ter anyqtalǵan. Qordaı aýdany­nyń aýmaǵyndaǵy «Betqaı­nar – Soǵandy» jolynyń 25-28 shaqyrymynda merdiger kom­panııa rezervtegi materıaldy paı­dalan­ǵan bolsa, T.Rysqulov aýdany aýma­ǵyndaǵy «Sholaq-Qaıyń­dy – Tereńózek» jolyndaǵy jıek­terdiń asty tómendetilgen jáne eni jobalyq-smetalyq qujat­tarǵa sáıkes kelmeıtin bolyp shyqqan. Sonymen qatar Jýaly aýdanynyń aýmaǵyndaǵy «B.Momyshuly – Kóltoǵan – Qoshqarata – Qyztoǵan» tasjolynyń 15-33 shaqyrymynda óndiris tehnologııasy buzylǵan. Talas aýdanynan Moıynqum aýdanyna qaraı jalǵasatyn «Aqkól – Oıyq – Ulanbel» jolyndaǵy jumystyń jobalyq-smetalyq qu­jat­tamadaǵy materıalǵa sáı­kes emestigi anyqtalǵan. Mundaı kóp­tegen kemshilik talaı jyldan beri «jyry» bitpeı kele jatqan «Merki – Shý – Býrylbaıtal», «Almaty – Tashkent – Termez» jáne Reseı Federasııasynyń she­ka­ra­synan beri «Nur-Sultan – Qa­raǵandy – Almaty» baǵytyn­daǵy avtojoldarda da kezdesedi eken.

Aýyr júk kólikteriniń baqy­laýsyz júrýinen jergilikti ma­ńy­zy bar avtojoldardyń merziminen buryn tozýy basty másele bolyp tur. Ásirese «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dáli­zi­niń boıy­nan júk tıegen aýyr júk kólik­terin jıi kezdes­tirýge bo­lady. Jambyl oblys­tyq jo­laý­shylar kóligi jáne avto­mo­bıl joldary basqarma­sy­­­nyń máli­­metinshe, bul turǵy­da osy jyl­dyń úsh aıyn­da oblys­tyq kó­lik­tik baqylaý ıns­peksııa­­sy­­men birlesken reıdterde 1872 avto­kólik tekserilgen. Nátıjesinde, 360 ákimshilik hattama toltyrylyp, ıe­lerine 9,5 mln teńge aıyppul sa­lyn­ǵan. Ob­lystyq tabıǵı resýrs­tar jáne tabıǵat paıdalanýdy ret­teý bas­qarmasymen birlese oty­ryp, júk­ti avtojoldar arqyly tasy­mal­daıtyn 50 ken orynynyń ıe­leri­men jer qoınaýyn paıdalaný týraly kelisimshart jasaldy. Ruq­sat etilgen júktemeden asatyn júk tıeýge tyıym salatyn qo­sym­sha kelisimder bar. Sonyń ishin­de, zań buzýshylyqtar jylyna 2 ret qaıtalanǵan jaǵdaı­da jer qoı­naýyn paıdalaný kelisim­shar­tyn birjaqty buzý sharalary da qarastyrylǵan», deıdi B.Jáni­bekov. Sondaı-aq Jambyl ob­lysy ákimdiginiń tarapynan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Roman Sklıardyń atyna HOWO, SHACMAN jáne taǵy da basqa Qytaı óndirisiniń ózi aýdarǵysh júk kó­lik­teriniń karerlerde júk tıeý men tasymaldaýǵa arnalǵan kólik­ter ekenin alǵa tarta otyryp, bul júk kólikteriniń jalpy paı­da­la­nymdaǵy avtojoldarda júrýi­ne zań júzinde tyıym salý talap­tarynyń qabyldanýyna yqpal jasaý boıynsha hat ta jol­danǵan eken. Áıtpese jańa salyn­ǵan jol­­dyń tez búlinip, tozý kórset­ki­shi arta bermek. Joldy jaýapsyz sal­­ǵan merdigerlerdiń de áreketi ásh­­kere bolyp, kemshilikter anyq­tal­sa, olar da jol salýda jaýap­syz­dyq­tyń júrmeıtinin túsiner edi.

Jambyl oblysy