Ekonomıka • 05 Maýsym, 2020

Otandyq ónim: «Kúbileı» zaýyty týraly ne bilemiz?

3049 ret kórsetildi

Keıde jumys babymen, dám tartyp kórshiles Reseıdiń Orynbor, Astrahan qalalarynda, Bashqurtstan astanasy Ýfa shaharynda bolyp júrmiz. Sonda «Kúbileı» zaýytynyń qalbyrlary árdaıym aldymyzdan shyǵady, dúken sórelerinde kózge ottaı basylady.

– «Qazaqstanda jasalǵan» taýar! – deımiz maqtanyshpen.

– Bizdiń Oraldyń ónimi! – deımiz odan saıyn masattanyp.

...Astrahanda turatyn Rahmet dosym da ózi ashqan azyq-túlik dúkeniniń eń kórnekti jerine Qazaqstannan ákelgen ta­­ýarlardy qoıyp, qandastar arasynda únemi nasıhattap júredi. Shynyn aıta­ıyq, alys sheteldi bylaı qoıǵanda, irge­de­gi ormandaı orys naryǵynyń ortasynan oıyp oryn alatyn, básekege qabiletti óni­mimiz kóp emes qoı. «Qazaqstanda ja­salǵan» degen tańbasy bar taýardyń qara­paıym taýar ǵana emes, tula boıyna tutas bir ıdeologııany syıdyrǵan erekshe qa­sıeti bolatynyn shekaranyń syrtynda osylaı sezindik...

 

Tabys tarıhy

«Kúbileı» jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń «týǵan» kúni – 1992 jyl­dyń 2 qarashasy. Odaq kezinde ataǵy alysqa ketken Oral et kombınatynyń ónim­derin kórip qalǵan halyqtyń yqylas-peıiline ıe bolý ońaıǵa túsken joq, árıne. Úsh jylǵy tynymsyz eńbekten keıin 1995 jyly konservi-qalbyr óndi­ri­si ıgerildi. Etten, balyqtan jáne et pen ósimdik ónimderinen qalbyrdyń san-alýan túrin shyǵaratyn «Kúbileı» bú­gin­de «Ispat Karmet», «Agrimat export» «Roja», «Sokolow-export», «Voha Agro Servıs» syndy alpaýyt kompanııalarmen seriktes bolyp, olardyń qosalqy ból­shekteri men shıkizatynan tamasha týyn­dy­lardy tutynýshyǵa tartý etip otyr.

Qa­zaq tilinde «toqsan túrli» degen anyq­­­taýysh «óte kóp» degen maǵyna bere­­di. Al «Kúbileıdiń» konveıerinen shy­ǵa­tyn ónim sany odan da kóp. Búginde «Kúbileı» saýda markasymen 100-den astam konservi halyqqa jol tarta­dy. Eli­­mizdiń búkil aımaǵyn aıtpa­ǵan­da, Qyr­­ǵyzstan, Túrikmenstan, О́zbek­stan, Tájikstan jáne Reseı jurty «Kúbi­leı­diń» buqtyrylǵan eti men baly­ǵynyń dámin tatyp, baǵasyn bas barmaǵymen berip qoıǵan. Sońǵy kezde daıyn ónimdi shy­­ǵarý aıyna 2 mln bankaǵa deıin ul­ǵaı­ǵan eken.

– «Kúbileı» konservileriniń sapasy jo­ǵary. Oraldyq ónimder talaı márte Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń qur­met dıplomyn ıelendi. Azyq-túlik taýarlaryn óndirý salasyndaǵy ulttyq jáne halyqaralyq baıqaýlardyń mártebeli marapatyn, medaldary men júldelerin de qansha ret jeńip aldy. «Kúbileı» – ýaqyt synynan ótken, tájirıbesi to­lyq­­­qan, dástúri myǵym kompanııa, – deı­di oblystyq kásipkerlik jáne ın­dýs­­trıal­­yq-ınnovasııalyq damý bas­qar­ma­­sy basshysynyń orynbasary Janna Bekqalıeva.

Árıne kásiporynnyń tórt aıaǵyn teń basyp ketýine memleket te barynsha kó­mek­testi. Eldegi ındýstrııalandyrý baǵ­dar­­­­l­a­­­masy aıasynda óńirdegi birneshe ká­sip­oryn eńsesin tiktep aldy. «Kúbileı» 2015 jyly aýysymyna 400 bas iri qara men 700 bas qoı-eshki soıatyn sehy bar et óń­deý keshenin iske qosty. 2018 jyly mal qal­­dyqtaryn qaıta óńdeý sehy jumysyn bas­­tady. Teri óńdeý sehynyń irgetasy qa­lan­­dy. Búkil oblys halqy úmitpen kútip otyr­ǵan teri óńdeý jobasy bıyl iske asy­­rylmaq.

 1

 

Súıekten – un, teriden – qurym

– Bizdiń kompanııa quramynda 500-den asa jumysshy isteıtin eki zaýyt bar. 1992 jyldan búginge deıin satylap damyp, qazirgi dárejege úlken eńbekpen jet­tik. 2015 jyly iske qosylǵan et za­ýy­tynyń ereksheligi – muzdatylǵan, jańa muzdatylǵan jáne jartylaı fabrıkat ónimder daıyndaýǵa qol jetkizdik. Byl­tyr ishki naryqqa 12 myń tonna ónim usyndyq. Al Iran, Qytaı, Qyr­ǵyz­­stan, Reseı, Túrikmenstan sekildi el­­derge 1,5 myń tonnaǵa jýyq ónim sa­tyl­­dy. Kompanııamyzdyń sońǵy óndi­ris­tik jetistiginiń birden-bir kórinisi – va­kýýmdyq germetıkalyq qaptamadaǵy sıyr eti, qazy jáne sýbónimder. Qa­zir­gi tańda Oral, Aqtaý, Atyraý qala­la­ryn­da­ǵy iri sýpermarketter men dúken­der­­de sa­tylymda, – deıdi kompanııa basshy­sy Talǵat Berekeshov.

Árıne álemdik naryqta sapaly taýar usyný úshin zamanaýı tehnologııa, kúrdeli qural-jabdyq kerek. «Kúbileı» kompanııasyna qarasty eki zaýyttyń ónimin joǵary sapalyq deńgeıge jetkizgen de osy eýropalyq jańa qural-jabdyqtar. «Halyqaralyq saýdada básekege qabiletti jáne tıimdi bolyp qalý úshin biz qazir qal­dyqsyz ónim shyǵarýǵa kúsh-jiger sa­lyp jatyrmyz» deıdi kompanııa basshy­sy.

Qaldyqsyz ónim demekshi, 2018 jyly munda janýarlar ónimderiniń taǵamdyq emes qaldyqtaryn óńdeıtin jáne et-súıek unyn óndiretin jańa seh iske qo­­­syldy. Bul et-súıek uny degenińiz – broı­­ler taýyqtardy tez ósiretin, al me­­kıen­der­diń jumyrtqalaǵysh qasıetin art­­ty­ra­tyn, jumyrtqa qabyǵynyń sapasyn jo­ǵa­­rylatatyn naǵyz mıneraldy aqýyz eken! Sodan da bolar, bul jemdi qus fab­­rıkalary talasa-tarmasa alyp ke­te­di. Al baıaǵyda ájelerimiz qur súıekti qaı­­natyp, maıyn súzip alatyny, qara sa­byn­ǵa qosatyny týraly estip pe edińiz? Za­­manaýı sabyn óndirisinde de qol­da­ny­la­­tyn janýar maıyn alý júıesi de solaı ret­teldi.

– Buıyrsa, bıyl hromdalǵan bylǵary – «WET-BLUE» jartylaı ónimin óń­deı­tin teri sehyn iske qosýdy josparlap otyrmyz. Bul jobany jolǵa qoıýǵa ıta­lııalyq mamandar kómektespek. Qazir olar­dyń Oralǵa kelý máselesin quzyrly memlekettik organdarmen pysyqtap ja­tyr­myz. Bul seh iske qosylǵanda qo­sym­sha jańa jumys oryndary ashylady. COVID-19 indeti álemdi jaılap, jer-jerde qysqartý bolyp jatqan ke­zeń­de bul óte mańyzdy másele emes pe? Sonymen qatar jergilikti halyqtan teri qabyldaı bastaımyz. Italııalyq qural-ja­­b­dyqtyń qýaty bir aýysymda 600 te­ri­ni óńdeýge jetedi. Al jartylaı fab­rı­­katty jergilikti naryqta da, Reseı, Qytaı, Eýropa elderine de eksporttaıtyn bolamyz, – deıdi osy istiń basy-qa­syn­da júrgen Záýre Talǵatqyzy.

 

Otandyq óndiristi qoldaıdy

Iá, elimizdi ındýstrııalandyrý bo­ıyn­sha qolǵa alynǵan memlekettik baǵ­dar­lamanyń sharapaty «Kúbileı» kompa­nııa­syna da tıdi. «Qazindustry» AQ ındýstrııa jáne eksport ortalyǵynyń má­li­metine qaraǵanda, oraldyq «Kúbileı» JShS-nyń «tehnologııalyq úderisterin je­tildirý shyǵyndarynyń bir bóligin mem­leket kóterip alǵan. Bul degenińiz – 6 539 940 teńge. Az qarjy emes, árıne.

– Memleket tarapynan kórsetilgen jár­dem arqyly qaldyqtardy qaıta óń­deý se­hynyń ınvestısııalyq jobasyn montajdaý boıynsha shyǵyndardyń bir bóligi óteldi. Bul elimizdiń ındýstrııa­­lan­dyrý kartasyna engizilgen joba. Jalpy, tótenshe jaǵdaı kezinde tamaq ónerkásibi ká­siporyndary jumysyn toqtatqan joq. Shama-sharqymyzsha eldi taǵam ónim­derimen qamtamasyz ettik. Árıne ju­mys barysynda logıstıka jáne qu­ram­das ónimderge baılanysty birqatar ke­dergi bolǵany ras. Alaıda ókiletti mem­le­ket­tik organdar men «Atameken» ult­tyq ká­sip­ker­ler palatasy arqyly bar­lyq má­se­le óz sheshimin tapty, – deıdi Talǵat Berekeshov.

Qazaqstandaǵy ındýstrııalyq-ınno­va­sııalyq damý baǵdarlamasynyń II bes­jyl­dyǵynda (2015-2019) Batys Qa­zaq­stan oblysynyń kásipkerligin qoldaý kar­­tasy aıasynda jalpy somasy 93,9 mlrd teńge bolatyn 36 joba paıdalanýǵa berilgen eken.

– Bıyl úshinshi besjyldyq bastaldy. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasynyń III besjyldyǵy aıasynda oblys boıynsha 10 joba iske asyrylyp jatyr. Buǵan memleket tarapynan 170,8 mlrd teńge qarastyrylǵan. Atalǵan jobalar júzege asqanda óńirde jańadan 659 jumys orny ashylady, – deıdi oblystyq kásipkerlik jáne ın­dýs­trıalyq-ınnovasııalyq damý bas­qar­ma­sy basshysynyń orynbasary Janna Bekqalıeva.

Bul on jobanyń beseýi buıyrsa, bıyl iske qosylmaq. Olar – Oral transfor­ma­tor zaýytynyń qýaty 35-500 kV trans­for­­matorǵa arnalǵan paneldi radıator ón­di­risi, «134» JShS-nyń kirpish zaýytyn salý, «Kvant» kompanııasynyń jıhaz fab­rıkasy, Oral qus fabrıkasyndaǵy ke­ńeıtý jumystary jáne «Intelligent Protective System» fırmasynyń derbes gaz­­taldaǵyshtar óndirisi. Bul jobalardyń jal­­py quny – 7,5 mlrd teńge. Bári jos­par­­daǵydaı bolsa, 300-deı jańa jumys orny ashylady.

 

Batys Qazaqstan oblysy

 

P.S.: Janna Bekqalıevanyń aıtýynsha, aldaǵy jyldardyń da jospary aı­qyn. Má­selen, 2021-2022 jyldary Ba­tys Qazaqstan oblysynda jalpy quny 163,3 mlrd teń­­gege baǵalanǵan taǵy 5 joba iske asyrylady. Ol jerde 361 adam jumys tappaq. Tarıh­tyń tarazysy úshin ol jobalardy da osy jerge tańbalaı keteıik: «Ringo-Milk» JShS-niń taýarly sút fermasy, «ABS Munaı» kompanııasynyń munaıdy tereń óńdeý zaýyty, «BATYSTRAILER» fırmasynyń jartylaı tirkeme tehnıkasyn ón­di­­retin zaýyt qurylysy, «Gıdroprıbor» ǵylymı-zertteý ınstıtýtynyń shaǵyn ka­ter­­ler­diń keme jasaý óndirisin keńeıtý hám jańartý jobasy jáne «Bısenalıev T.A.» jeke kásipkerliginiń keramıkalyq buıymdaryn shyǵaratyn zaýyty týraly bir-eki jyldan keıin súıinshi surap jazý buıyrsyn deımiz.

 

Sońǵy jańalyqtar

Indetpen kúres jalǵasa beredi

Qoǵam • Búgin, 11:54

Atyraýǵa 470 túrli dári-dármek keldi

Aımaqtar • Búgin, 11:23

Búgin – Jalpyulttyq aza tutý kúni

Vıdeo • Búgin, 10:59

COVID-19-dan barlyǵy 375 adam qaıtys boldy

Koronavırýs • Búgin, 08:54

Shırek fınaldyń jerebesi tartyldy

Fýtbol • Búgin, 07:42

Alǵashqy qadam sátsiz bastaldy

Sport • Búgin, 07:38

Jaýapkershilik tanytaıyq

Pikir • Búgin, 07:35

Ekologııalyq bilim berý mańyzdy

Pikir • Búgin, 07:33

Tabıǵatty aıalaýǵa úıreteıik

Ekologııa • Búgin, 07:30

Otandyq óndiris kólemi artady

Medısına • Búgin, 07:19

Atyraýǵa jedel járdem kerek

Aımaqtar • Búgin, 07:13

«Bireýdiń kisisi ólse, qaraly ol»

Qoǵam • Búgin, 07:05

Jańa pán engizýdi quptaımyn

Pikir • Búgin, 07:05

Jahandyq IJО́ 5,5 paıyzǵa tómendeıdi

Ekonomıka • Búgin, 06:55

Qarǵa adym jer muń bolǵan...

Qoǵam • Búgin, 06:40

Uqsas jańalyqtar