Jaqynda Qytaı Halyq Respýblıkasy Gansý provınsııasynyń Aqsaı qazaq avtonomııaly ýezinde tól kúresimizden toǵyzynshy ret Azııa chempıonaty ótti. Oǵan 14 elden 100-ge jýyq balýan qatysyp, qazaq kúresinen qurlyqtyń bas júldesin sarapqa saldy. Osy beldesýde bizdiń tórt balýanymyz Azııa chempıony bolsa, Qytaı men Irannyń 90-nan asa jáne asa aýyr salmaqtaǵy balýandary chempıon atandy.
Jalpy, bıylǵy Azııa chempıonaty Qytaı elinde óte joǵary deńgeıde ótti. Máselen, jarystyń ashylý saltanatynyń ózi úsh jarym saǵatqa sozyldy, 70 kıiz úı tigilip, sonyń ishine qazaq halqynyń barlyq salt-dástúrinen habar beretin zattar qoıyldy. Osy sharaǵa 1 100 adam qatysyp, qazaqtyń ulttyq kıimderimen ónerin kórsetip, jınalǵan jurtty tánti etti.
Biz osy birinshiliktiń kýási bolǵan respýblıkalyq Qazaq kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti Marat ShÁMShINUROVPEN kezdesip, áńgimelesken edik.
Jaqynda Qytaı Halyq Respýblıkasy Gansý provınsııasynyń Aqsaı qazaq avtonomııaly ýezinde tól kúresimizden toǵyzynshy ret Azııa chempıonaty ótti. Oǵan 14 elden 100-ge jýyq balýan qatysyp, qazaq kúresinen qurlyqtyń bas júldesin sarapqa saldy. Osy beldesýde bizdiń tórt balýanymyz Azııa chempıony bolsa, Qytaı men Irannyń 90-nan asa jáne asa aýyr salmaqtaǵy balýandary chempıon atandy.
Jalpy, bıylǵy Azııa chempıonaty Qytaı elinde óte joǵary deńgeıde ótti. Máselen, jarystyń ashylý saltanatynyń ózi úsh jarym saǵatqa sozyldy, 70 kıiz úı tigilip, sonyń ishine qazaq halqynyń barlyq salt-dástúrinen habar beretin zattar qoıyldy. Osy sharaǵa 1 100 adam qatysyp, qazaqtyń ulttyq kıimderimen ónerin kórsetip, jınalǵan jurtty tánti etti.
Biz osy birinshiliktiń kýási bolǵan respýblıkalyq Qazaq kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti Marat ShÁMShINUROVPEN kezdesip, áńgimelesken edik.
– Máke, bıylǵy Azııa chempıonatynyń jaqsy ótkenin estip jatyrmyz. Ol týraly keńirek aıtyp berseńiz?
– Iá, bıylǵy Azııa chempıonaty óte jaqsy ótti. Ony Qytaıdyń Gansý provınsııasy Dýnhan qalasy Aqsaı qazaq ýezi ótkizdi. Ásirese, Aqsaı aýdanynyń ákimi Baǵdat Muratqa myń da bir rahmetimdi aıtqym keledi. Ol kisi namysqa tyrysyp, tól kúresimizden Azııa chempıonatyn joǵary deńgeıde ótýine bárin jasady. Jarystyń ashylý men jabylý saltanaty óte tamasha boldy. Men shynyn aıtaıyn, buryn dál osyndaı Azııa chempıonatyn kórgen emespin. Ashylý saltanatyna biraz laýazymdy adamdar qatysty. Kimder deseńiz, Qytaı Olımpıada komıteti tóraǵasynyń orynbasary, Sport mınıstriniń orynbasary, Kúres federasııasynyń vıse-prezıdenti, Gansý provınsııasynyń gýbernatory, osy ólkeniń partkomynyń birinshi hatshysy kelip, qazaq kúresine qurmetterin kórsetti. Azııa chempıonaty ótken Gansý provınsııasynda 24 mln. halyq turady eken. Sonyń ortalyǵy Dýrhan qalasynyń Aqsaı qazaq ýezinde shamamen 11 myń halyq bolsa, sonyń 3,5 myńy – ózimizdiń qandastarymyz. Bul óńirde qazaqtardan basqa, qyrǵyzdar men mońǵoldar da turady. Bizdiń qandastarymyzdyń bári halqymyzdyń salt-dástúrin, tilin jaqsy saqtaǵan eken.
– Azııa chempıonatynan basqa neni baıqadyńyz? Bizdiń balýandar qalaı kúresti?
– Bul chempıonatty Qytaı negizi, 2008 jyly ótkizýi kerek bolatyn. Biraq ol kezde Shyńjańda uıǵyr halqynyń bas kóterýine baılanysty qurlyqtyq beldesý ótpeı qaldy. Sodan keıingi chempıonatty Qyzylorda oblysy ótkizip jiberdi. Osyǵan baılanysty Qytaı 2008 jyly ótkize almaǵan chempıonatty bıyl joǵary deńgeıde uıymdastyrýdy myqtap qolǵa alyp, ótkizdi. Bizdiń qazaq kúresinen ótetin barlyq jarystar osylaı ótse deısiń. Chempıonattyń ashylýy men jabylý saltanaty bárine unady dep oılaımyn. Men endi taǵy da aıtaıyn, jarysqa mundaı daıyndyqty esh jerde kórmedim. Chempıonattyń ashylý saltanatynda 70 kıiz úı tigilip, qazaqtyń ul-qyzdary bı bılep, óz ónerlerin ortaǵa saldy. Biz ózimizdi Qytaıda emes, Qazaqstannyń bir oblysynda júrgendeı boldyq. Taǵy bir aıtatyn nárse, uıymdastyrýshylar Azııa chempıonatyna arnaıy jasalǵan taıqazanǵa 56 bas qoı soıyp, pisirdi. Bul taıqazan kólemi 4,5 metr, tereńdigi 2,5 metr etip jasalǵan eken. Sońynan osy taıqazan men pisirilgen qoıdyń sany Gınnester rekordy kitabyna enip, onyń qujaty tıisti mekemege tapsyryldy. Sosyn taıqazannan ydysqa et salynyp, bári odan aýyz tıdi. Osy ydysty keıin bir bıznesmen 1,5 mln. ıýanǵa nemese 10 000 dollarǵa satyp aldy. Jarys kezinde jergilikti qazaqtarmen ǵana emes, bárimen de qazaqsha sóılesip júrdik. Qytaı, orys tili degen joq. Endi balýandarymyz týraly aıtsaq, kimniń qandaı oryn alǵanyn bilesizder. Tórt balýanymyz chempıon atandy, bireýi kúmis, taǵy ekeýi qola júldege ıe boldy. Amangeldi Satybaldınov (60 kg), Aslan Túsiphan (70kg), Ádiljan Ystybaev (80 kg) pen Bekzat Ahmetbekov (90 kg) Azııa chempıony ataǵyn jeńip aldy. Shalqar Jolamanov asa aýyr salmaqta kúmis júldeni, 90 kg salmaqta Oljas Qaıratuly men 60 kg salmaqtaǵy Ǵusman Qyrǵyzbaev qola medaldi ıelendi. Olardyń bári aqshalaı syılyqqa ıe boldy. Azııa chempıony – 1000 dollar, kúmis júldeger – 500, qola júldeger 300 dollardy qaltasyna basty. Sodan keıin Aqsaı qazaq avtonomııaly ýeziniń ákimi Baǵdat Murat óz atynan chempıonǵa aqshalaı syıaqy tabys etti. Azııa chempıony 2000 dollardy, kúmis júldeger 1000, qola júldeger 500 AQSh dollaryn sanap aldy.
– Azııa chempıonatynda otyrys ótken eken. Onda qandaı máseleler qaraldy?
– Biraz másele qaraldy. Aqsaı qazaq avtonomııaly aýdanynyń ákimi Baǵdat Muratty Dúnıejúzilik qazaq kúresi federasııasynyń vıse-prezıdenti etip saıladyq. Qazaq kúresinen Azııa federasııasynyń vıse-prezıdenti bolyp Iran azamaty, al onyń bas hatshysy bolyp Qytaı azamaty saılandy. Kelesi Azııa chempıonatyn ótkizý máselesin de qaradyq. Ol endi osy aıda sheshiledi. Qazir oǵan úsh el úmitker bolyp otyr. Bireýi ózimizdiń Semeı qalasy, ekinshisi Iran, sosyn Tájikstan bar.
Áńgimelesken
Dastan KENJALIN,
«Egemen Qazaqstan».
