04 Qazan, 2013

Úndestik

610 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Qazaq kúı óneriniń kesheli-búgingi kórnekti ókilderiniń biri, Qazaqstannyń Halyq ártisi, buǵan deıingi qazaq­tyń Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń kórkemdik jetekshisi Tuıaqberdi Sha­melov ótken jyldyń kúzinde beý, dúnıe jalǵannan fánıge attanyp ketip edi. Sol kezde ol shyǵarmashylyq saparmen óziniń týǵan jeri Aqjaıyqta júrgen bolatyn. Tekti, talantty óner ıesiniń máńgilik damyldaıtyn orny qaı jerde ornalasýy kerek degen másele aldan shyqqan kezde, oǵan Oral-Jańaqala kúre jolynyń boıyndaǵy Mámen kesenesiniń jany laıyqty dep tabyldy.

Qazaq kúı óneriniń kesheli-búgingi kórnekti ókilderiniń biri, Qazaqstannyń Halyq ártisi, buǵan deıingi qazaq­tyń Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq halyq aspaptar orkestriniń kórkemdik jetekshisi Tuıaqberdi Sha­melov ótken jyldyń kúzinde beý, dúnıe jalǵannan fánıge attanyp ketip edi. Sol kezde ol shyǵarmashylyq saparmen óziniń týǵan jeri Aqjaıyqta júrgen bolatyn. Tekti, talantty óner ıesiniń máńgilik damyldaıtyn orny qaı jerde ornalasýy kerek degen másele aldan shyqqan kezde, oǵan Oral-Jańaqala kúre jolynyń boıyndaǵy Mámen kesenesiniń jany laıyqty dep tabyldy.

Kez kelgen talanttyń bas ıip, pir tutatyn adamy bolýy tabıǵı qubylys. Aı­talyq, jyr alyby Jam­byldyń piri – Súıin­baı bolsa, tabıǵaty tek qa­ra­­paıymdylyqtan jara­tyl­ǵan Tuıaqberdiniń piri kúı táńirisi – Mámen bola­tyn. Tuıaqberdi Mámendi kór­megen. О́ıtkeni, ol T.Sha­me­lov dúnıege kelmes­ten kóp ýaqyt buryn ómir­den ótken. Áıtse de, Tuıaqberdi Mámenniń artynda qal­dyrǵan kúı mura­sy ta­bı­ǵatynan ózine kere­metteı úndestik tapqan. Onyń qazaq kúı óneriniń qos dúldúli Qalı men Mámenge arnaǵan týyndysy da bar.

Aıtyp-aıtpaı ne kerek, kúı óneriniń eki býyny men eki urpaǵy ókiliniń kesenesi qatar ornalasty. Alystan kóz tartatyn osynaý qos aqshańqan kesene joǵaryda aıtylǵandaı Oral-Jańa­qala kúre jolynyń boıynda ornalasqan. Oral óńirinde «Jańaqalaǵa baryp kúıshimin deme» degen sóz bar. Árıne, halyq aıtsa qalt aıtpaıdy ǵoı. Eger Jańaqala-Orda topyraǵy Qurmanǵazy men Dınanyń, dáýlesker kúıshi Dáýletkereıdiń, Mámenniń, Qalı Jantileýovtiń, Oqap Qabıǵojınniń kir jýyp, kindik kesken kishi otany bolsa, osylaı demegende ne deýge bolady? Qazaq kúı óneriniń taǵy bir qaıtalanbas tulǵasy, Qazaqstannyń Halyq ártisi, marqum Qarshyǵa Ahmedıarovtiń sózimen aıtqanda, osyndaı topyraqtan Tuıaqberdiniń dúnıege kelýi, konsertmeıs­ter bolýy kezdeısoqtyq emes, zańdylyq.

Osydan eki jyl buryn Jańaqala aýdanynyń ákimi Lavr Haıretdınov mádenıet úıiniń aldynan kúıshiler kerýenin ashýǵa bastamashy boldy. Soǵan saı bul aradan joǵaryda atalǵan qazaq kúıiniń paıǵambarlaryna keýde músinder ornatyldy. Solardyń qataryn ala bulty men qara bulty aralasyp, tóbeden tóngen qyrkúıektiń sońǵy kúni Tuıaqberdi Sha­me­lovtiń keýde músini to­lyq­tyrdy.

Kıeli Jańaqala topyra­ǵynda kórnekti kúıshi Tuıaq­berdi Shamelovke arnalyp turǵyzylǵan aqshańqan kese­neniń ashylý rásimine jáne ony eske alý sharalaryna qazaqtyń Qurmanǵazy atyndaǵy akademııalyq ha­lyq aspaptar orkestriniń ujy­my arnaıy kelip, táý etti, kúıshi rýhyna arnap úl­ken konsert qoıdy.

Batys Qazaqstan oblysy,

Jańaqala aýdany.