Bul ózgeristiń halyqqa paıdasy bar ma, tótenshe jaǵdaı jarııalanǵan kezde otandyq kásipkerlerge qandaı jeńildikter jasaldy, osy suraqtarǵa tolyǵyraq Qordyń saraptama jáne boljaý departamentiniń aǵa menedjeri Aqtolqyn Sultanova jaýap berdi.
Jeńildik jasalǵan kezeń degenimiz ne?
Bul kezeńde el azamattary MÁMS Qoryna aýdarymdar men jarna tólegen-tólemegenine qaramastan, jappaı mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý júıesinde shartty túrde saqtandyrylǵan dep esepteledi. Iаǵnı, 1 shildege deıin árbir adamǵa TMKKK jáne MÁMS paketteri boıynsha medısınalyq qyzmetter tegin jáne tolyq kólemde kórsetiledi.
Alaıda, azamattar men jumys berýshiler aı saıyn mindetti tólemderdi tóleýi qajet. Eger adam qandaı da bir sebeptermen medısınalyq saqtandyrý júıesine qatysý úshin tólem jasaı almasa, jeńildik kezeńi ótkennen keıin ol saqtandyrylmaǵan bolyp esepteledi jáne medısınalyq qyzmetterdi tek bir pakette – tegin medısınalyq kómektiń kepildik berilgen kólemi boıynsha ǵana ala alady. Júıege ári qaraı qatysyp, saqtandyrylǵan mártebesin alý úshin 2020 jylǵy 1 qańtardan bastap, ıaǵnı MÁMS paketi boıynsha paıdalanylǵan qyzmetterdiń 6 aılyq aqysyn tóleý qajet.
Kimder MÁMS jarna tóleýden tolyq bosatyldy jáne qansha ýaqytqa?
Iri bıznestiń 10 sanaty – 1 shildege deıin, shaǵyn jáne orta bıznestiń 29 sanaty – 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin bosatyldy. "Ekonomıkany turaqtandyrý jónindegi odan arǵy sharalar týraly" QR Prezıdentiniń 2020 jylǵy 16 naýryzdaǵy № 287 Jarlyǵyn salyq salý máseleleri boıynsha iske asyrý týraly QR Úkimetiniń 2020 jylǵy 20 sáýirdegi № 224 Qaýlysyna sáıkes kásipkerler atalǵan kezeńde jaldamaly qyzmetkerler úshin aýdarymdar jasamaıdy jáne osy aralyqta olarda bereshek bolmaıdy. Al kásiporyndardyń qyzmetkerlerinde saqtandyrý mártebesi saqtalady. Nóldik stavkamen salyqtyq esep tapsyrǵan jaǵdaıda, kásip ıesine jarna tólemegeni úshin ósimaqy men aıyppul da salynbaıdy. Ulttyq ekonomıka mınıstrliginiń boljamdyq esepteri boıynsha, 923 myń adam tólemnen bosatyldy.
Sondaı-aq epıdemııaǵa qarsy is-sharalarǵa qatysqan medısına qyzmetkerlerine 2020 jylǵy 1 naýryzdan bastap tólenetin ústemaqydan da mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý úshin jarna ustalmaıdy.
Iri bıznestiń qaı túri MÁMS tólem jasaýdan bosatyldy?
Úkimet qaýlysymen bıznestiń 10 túri toptastyryldy. Oǵan avtomobılderdiń, jeńil avtokólik quraldarynyń, mysaly, motosıkldiń, avtomobıl bólshekteriniń jáne saýda alańy 2 myń sharshy metrden az jáne odan kóp saýda obektilerindegi kerek-jaraqtardyń bólshek saýdasy, jol boıyndaǵy tehnıkalyq qyzmet kórsetý stansııalary óndirisinen basqa avtomobılderge tehnıkalyq qyzmet kórsetý jáne jóndeý qyzmeti kirýi múmkin. Dárihanalar, tamaq ónimderi, sýsyndar men temeki ónimderiniń saýdasyn qospaǵanda, iri saýda jelilerindegi, stasıonarlyq saýda obektilerindegi, saýda obektileri bolyp tabylatyn mamandandyrylmaǵan dúkenderdegi bólshek saýda da jatady.
Iri bızneske áýe jolaýshylary kóliginiń qyzmeti, qonaq úıler men uqsas qyzmet kórsetý, meıramhanalar jáne tamaq ónimderin jetkizý boıynsha qyzmet, menshikti nemese jalǵa alynǵan jyljymaıtyn múlikti jaldaý jáne basqarý, dárihanalardy jáne tamaq ónimderin, sýsyndar men temeki ónimderiniń bólshek saýdasyn qospaǵanda, kommersııalyq úı-jaılardy jalǵa berý jatady. Olardyń barlyǵy 2020 jyldyń 1 shildesine deıin óz qyzmetkerleri úshin aýdarym tóleýden bosatyldy.
Al ShOB boıynsha qandaı qyzmetter bosatylady?
Shaǵyn jáne orta bızneske de iri bızneske jatatyn qyzmetter kiredi. Sondaı-aq, quqyq salasyndaǵy qyzmet - zań keńesshileri, notarıýstar, advokattar, jeke sot oryndaýshylary, medıatorlardy qosyńyz. Kommersııalyq qyzmet jáne basqarý máseleleri boıynsha konsýltanttar, týrıstik agenttikter men týroperatorlar, sanıtarlyq-epıdemıologııalyq, aýrýhanalyq jáne sanatorııalyq-kýrorttyq uıymdar, mektepke deıingi jeke menshik, bastaýysh jáne orta oqý oryndary, jeke dárigerlik praktıka, stomatologııa, konsert jáne teatr zaldary, fıtnes-klýbtar, toqyma jáne hımııalyq tazalaý, shashtaraz jáne sulýlyq salondary da kiredi. Olardyń barlyǵy 2020 jyldyń 1 qazanyna deıin jaldamaly qyzmetkerler úshin aýdarymdar tóleýden bosatyldy.
Jeke kásipkerler MÁMS júıesine jarnany qalaı tóleıdi?
Eger JK jaldamaly qyzmetkerleri bolsa jáne qyzmeti iri nemese shaǵyn jáne orta bıznes sanatyna jatsa, olar jeńildik kezeńinde aýdarymdardy tóleýden tolyq bosatylady. О́zge jaǵdaıda jeke kásipker ózi úshin aı saıyn 1,4 ETJ-nyń 5% tóleýge mindetti, onyń somasy 2020 jyly 2 975 teńge.
О́zin-ózi jumyspen qamtyǵan azamattar MÁMS qansha tóleıdi áne bul sanatqa kimder kiredi? О́zin-ózi jumyspen qamtyǵandarǵa JK retinde tirkelmegen, biraq 1 175 AEK deıin nemese jylyna 3,2 mln teńgege deıin tabysy bar barlyq jeke tulǵalar jatady. Mundaı azamattar úshin arnaıy ońaılatylǵan salyq rejımi – biryńǵaı jıyntyq tólem qarastyrylǵan, osy arqyly birden úsh qorǵa – zeınetaqy jınaqtaý, áleýmettik saqtandyrý jáne medısınalyq saqtandyrýǵa qatysýǵa bolady. Sońǵy eki aıda júıede 1,8 mln astam BJT tóleýshi tirkelgen.
Respýblıkalyq jáne oblystyq mańyzy bar qalalarda turatyn jeke tulǵalar úshin BJT mólsheri 1 AEK nemese 2 651 teńge. Basqa eldi mekenderde turatyn adamdar úshin - 0,5 AEK nemese 1 326 teńge. Salyq Kodeksiniń 775 babyna sáıkes bul tólem 1 qańtardaǵy AEK mólsherine qaraı belgilenedi.
Sondaı-aq, bul tólemdi árbir eseptik aıda tóleý qajet ekenin eskergen durys. О́tkizip nemese aldyn ala jasaýǵa bolmaıdy. Eger tólem qandaı da bir sebeptermen der kezinde tólenbegen jaǵdaıda, bereshekti derbes tóleýshi retinde 1 ETJ-dan 5% nemese 2 125 teńge tóleýge bolady.
Eger adam azamattyq-quqyqtyq sıpattaǵy jáne mezgildik eńbek sharty boıynsha jumys istese?
AQS shart boıynsha jumys isteıtin jeke tulǵa úshin salyq agenti nemese qyzmetke tapsyrys berýshi shart somasynyń 1% MÁMS júıesine ustap qalady. Ustalatyn aqsha 2021 jyly shart somasynyń 2% bolady. Eger azamat eńbek shartymen ekinshi kompanııada eńbek etse, ol úshin jumys berýshi medısınalyq saqtandyrý Qoryna aýdarymdar jasasa, onda ol negizgi jumys ornynan anyqtama alyp, AQS shart boınysha tirkelgen kompanııaǵa kórsetýi tıis. Bul rette, aýdarymdar ustalǵan shekti tabys 10 AEK nemese 425 myń teńgeden aspaýy tıis.
Jumyssyz jáne tabysy joq azamattar ne isteıdi?
Memleket halyqtyń áleýmettik osal toptaryn 15 jeńildik jasalǵan sanatqa bólip, onyń ishinde jumyssyz retinde resmı tirkelgenderdi anyqtady. Olar aqsha tólemeıdi, biraq "saqtandyrylǵan" degen mártebesi bar. Eger azamat jeńildik jasalǵan sanattardyń birine jatatyn bolsa, biraq júıede "saqtandyrylmaǵan" dep shyǵyp tursa, Azamattarǵa arnalǵan úkimetke júginý qajet. Jalpy, mártebe avtomatty túrde beriledi.
Eger azamat jeńildik jasalǵan sanatqa kirmese, JK retinde de tirkelmese ne isteıdi?
Mundaı jaǵdaıda derbes tóleýshi retinde kez kelgen ekinshi deńgeıli bank, Kassa24, Qiwi, Halyq bank termınaldary, Kaspi mobıldik qosymshasy arqyly 1 ETJ 5% nemese 2 125 teńge mólsherinde jarna aýdara alady.
