Talapkerge talap kóbeıip tur

Sóz ben istiń arasy

Jalpy, aldaǵy UBT-da sa­nıtar­lyq talaptardyń qalaı saq­ta­latynyn Premer-Mınıstr­diń oryn­basary Eraly Toǵjanov jaqynda ótken onlaın brı­fıng­tiń birinde: «Barlyq UBT ótkizý oryndary teplovızor, dezınfeksııalyq tonnel jáne aıaqkıimdi zararsyzdandyrýǵa ar­nalǵan kilemsheler, medısı­nalyq pýnktter, sanıtaızerler, maskalarmen qamtamasyz etiledi», dep aıtqan bolatyn. Sondaı-aq E.Toǵjanov UBT-ny ótkizýdiń sanıtarlyq-epıde­mııalyq talaptary bo­ıyn­sha nusqaýlyq­ty ázirleý qajet ekenine, áleý­met­tik ara­qashyq­tyq­ty saqtaý, sanıtarlyq talaptardy mindetti túrde oryndaý, oqýshylardy tes­tileý oryndaryna jetkizýdiń qaýip­­sizdik sharalaryn uıym­das­tyrýǵa toqtalǵan.

Degenmen sóz ben istiń saı kelýi dál qazir mańyzdy máselege aı­nalyp tur. Sebebi attestat tap­­syrý rásimin ótkizý boıyn­sha da Bilim jáne ǵylym mı­nıstr­­ligi tarapynan arnaıy usy­nym jarııalaǵan edi. Onda: «Rásim­ge árbir túlekpen 1 neme­se 2 ata-ana ǵana qatysa alady, odan kóp bolmaýy kerek. Sony­men qatar sanıtarlyq talaptar men adamdar arasyndaǵy ara­qa­shyqtyq saqtalyp, sharaǵa qaty­sý­shylardyń barlyǵy maska taǵýy tıis», dep kórsetilgen-tin. Biraq maýsym aıynyń 3-4 kún­deri­ne belgilengen rásimdi kórý úshin redaksııa mańyndaǵy 1-2 mek­­tepti syrttaı baqyladyq. Son­da oqýshylardyń aýlada top-top bolyp jınalyp turǵanyn kórdik. Ári birazy maskasyz júr.

Bul rette ata-analardyń az bolǵanyn aıta ketken jón. Al óńirlerdegi tanys-týys­tar­dyń áleý­mettik jeliler­de tarat­qan vı­deo­larynan túlek­ter­diń emin-erkin vals bılep júr­geni ara­qa­shyqtyqtyń qansha­lyq­ty deń­geıde saqtalǵanyn anyq kór­sete­tin­deı. Álbette, ómir­­de bir bolatyn sharada kóńil­degini jasaǵan jaqsy, alaıda adam­nyń ómiri bárinen birinshi turýy tıis.

Naqty nátıjege kelgende osyndaı sóz ben istiń alshaqtyǵy, attestat tapsyrý rá­si­mindegi tájirıbe UBT-ny bıyl eki ese kú­­sheıip turǵan talapqa saı ótkizýge sabaq bola ala ma?

Dezınfeksııalaýdyń 5 kezeńinen ótedi

Joǵarydaǵy salmaqty saýalmen Ult­tyq biryńǵaı testileý ortalyǵynyń dırektory Dıdar Smaǵulovqa habarlastyq. Ol bizge bıylǵy testileýdi ótkizý daıyn­dy­ǵyna eki ese kúsh salyp jatqanyn jet­kizdi. Bul jolǵy UBT-da negizgi talaptar­dyń biri eresekterden bas­taý alyp turǵan­daı. Sebebi aldaǵy testileýde UBT ótkizý pýnk­tiniń aýma­ǵynda ata-analardyń, muǵa­lim jáne basqa adamdardyń bolýyna ruqsat etil­meıdi. Bárin baqylaý úshin ár aýdıtorııadan onlaın translıasııa júrgiziledi. UBT-ǵa talapkerlerdi barrıkadty lentalar arqy­ly 2 metr qashyqtyqty saqtaı otyryp ótkizedi.

«Koronavırýstyq ınfeksııanyń taralý qaýpin azaıtý maqsatynda aýdı­torııadaǵy tes­­tileýge qatysý­shylardyń sany 50%-ǵa qys­­qartyldy, olardyń arasynda keminde 2 metr qashyqtyq saqtalady. Sonymen qa­tar talapker dezınfeksııalaýdyń 5 ke­zeńinen ótedi. Birinshi tonnel arqyly túr­­li ınfeksııadan boıyn tazartady, sodan soń aıaq- kıimderin arnaıy kilemshemen dezın­­feksııalaıdy. Úshinshi qoldaryna antı­­septık sebedi. Artynsha dene qyzýyn ólshetip, maskamen qamtamasyz etiledi. Qa­ty­sýshylar arasyndaǵy 2 metrlik araqa­shyqtyq otyratyn oryndarda ǵana emes, testileýge kirgizýde de saqtalýy tıis», deı­di D.Smaǵulov.

Ulttyq biryńǵaı testileý ortalyǵy dırek­torynyń málimdeýinshe, UBT ótki­zý jospary aımaqtardaǵy bas sa­nı­­tar­lyq dárigerlermen kelisilgen. Me­dısınalyq qyzmetkerler men jedel jár­dem mashınalarynyń kezekshiligi qa­ras­­tyrylady. Osyǵan qosa UBT-nyń ót­ki­z­ilý barysyn Sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres agenttiniń janynan qurylǵan Ar­naıy monıtorıngtik top (AMT) baqy­laıdy. Budan bólek baqylaý isine ahýaldyq jáne call-ortalyqtar atsalysady.

Qandaı ózgerister kútip tur?

Bir jyldary talapker qyzdyń ornyna test tapsyrýǵa kirgen stýdent jigittiń jaıy jurtty biraz shýlatqan edi. Endi talapkerler óziniń ornyna UBT-ǵa basqa adamdy kirgize almaıdy. О́ıt­keni bıyldan bastap testileý pýnkt­teriniń kireberisinde talapker jeke tul­ǵany bet-álpetinen tanı­tyn (Face ID) baǵdar­lama arqyly sáı­kestendirýden ótedi.

Bıylǵy UBT-nyń ekinshi bir erekshe ózgerisi sertıfıkatta bolyp tur. Jo­ǵary oqý ornynan keıingi bilim berý depar­tamentiniń dırektory Ádilet Toıbaev bul týraly: UBT-daǵy taǵy bir ózgeris sertıfıkatpen baılanys­ty. Maýsym aıynda ótetin testileýdiń qo­ry­­tyndysynda burynǵydaı qaǵaz túrin­­degi sertıfıkat emes, elektrondy sertıfıkat beriledi», degen-di. Aıt­paqshy sertıfıkatpen qosa bilim grantyn berý týraly kýálik te elektrondy nusqada bolmaq.

Pedagogıkalyq mamandyqtarǵa tapsyratyn talapkerler endi eń az degende 70 ball jınaý kerek. Bul sheshim peda­gogıkalyq mamandyqtyń tartym­dy­ly­ǵyn arttyrý maqsatynda qabyl­dandy. Osy turǵyda peda­gogıkalyq mamandyqtar boıynsha oqýǵ­a túsý úshin shekti balldy 70 bal­ǵa deıin kó­terý qarastyrylǵan. Sondaı-aq peda­go­gıkalyq mamandyqtarda oqıtyn stý­dent­terdiń shákirtaqysy 42 myń teńgege deıin artady.

UBT-daǵy taǵy bir eleýli ózgeris kal­ký­lıatorǵa qatysty bolyp otyr. Aldaǵy testileýdi tapsyrýshylar UBT kezinde kal­kýlıator qoldana alady. Ulttyq tes­tileý ortalyǵy mundaı qa­dam­ǵa ata-analar­dyń qalaýymen barǵa­nyn ha­barlady. Biraq ta­lapkerdiń qala­ǵan qurylǵyny úıinen alyp kelýine bol­maıdy. Testileýge alyp ki­rýge bolatyn qarapaıym kalkýlıatordy tek UBT tapsyrý oryndarynda ǵana beri­­l­edi.

Qazirgi tańda jas býyn sheteldik ýnı­ver­sıtetterdiń talapkerlerge bere­tin  múm­kindigin paıdalanýǵa jáne túr­li álem­dik bilim baıqaýlarynda baq synaýǵa beıim. Osy rette talapty talapkerge UBT­-ny tap­­­syrmaı-aq bilim berý gran­tynyń konkýrsyna qaty­sýǵa jaǵdaı jasalyp otyr. Bul úshin talapker SAT, ACT jáne IB halyq­aralyq standarttalǵan tes­tileý­lerdi tapsyryp, ser­tıfıkat ıelengen bolýy kerek. Sebebi Ulttyq testileý ortalyǵy bıyl atalǵan tes­tilerdi tapsyrǵan talapkerdiń balyn UBT balyna aýystyrý shkalasyn engizýge sheshim qabyldady.

Qosa keteıik, bıyl UBT-ny 131 myń 755 adam tapsyrady. Onyń 111 myń 109-y bıylǵy bitirýshiler bolsa, kolledj jáne ótken jylǵy bi­tirýshilerden 20 myń 646 ótinim tús­ken. Talapkerlerdiń 98 myń 169-y testileýdi (74,5%) qazaq ti­linde, 33 myń 368-i (25,3%) orys ti­linde jáne 218-i (0,2%) aǵylshyn ti­linde tap­syrýǵa nıetti.