Infografıkany jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Osy aralyqta shahardyń áleýmettik ómirindegi ózgeristerdi aıtpaǵanda, tótenshe jaǵdaı men karantındik sharalar kezinde qala ekonomıkasy 9,2 paıyzǵa tómendedi. Almaty ekonomıkasynyń shyǵyny shamamen 100 mlrd teńge bolatynyn qala ákiminiń ózi resmı túrde málimdedi. Munyń bári – máseleniń bir qyry, saldary ǵana. Al densaýlyq she, osy aralyqta indet juqtyrǵandar, juqtyryp jatqandar, jazylǵandar men kóz jumǵandar she?
Dál osy joldar jazylyp jatqanda da Almatyda indetke dýshar bolǵandar sany 2957-ge jetip jyǵylǵany jóninde aqparattar dáıektelip jatyr. Demek, koronavırýstyq ınfeksııa juqtyrýda «kóshbasshylyqty» qaıtaryp alǵan Almatyda pandemııa aýyzdyqtaldy dep aıtýǵa áli de erte.
Osy arada bir máselege toqtala ketken jón, oqyrman esinde bolsa, tótenshe jaǵdaı kezinde megapolıstiń medısına salasynda da birqatar túıtkil paıda boldy. Densaýlyq saqtaý basqarmasynyń burynǵy basshysy indet juqtyrǵandarmen baılanysta bolǵandyqtan kabınetinde túneýge májbúr bolǵanyn BAQ ókilderi umytqan joq.
Sonymen sáýir aıynyń jıyrmalarynda jeldeı esken beıresmı aqparattar shyndyqqa aınalyp, onyń ornyna oǵan deıin Densaýlyq saqtaý vıse-mınıstri laýazymdy qyzmetin atqarǵan Kamaljan Nadyrov keldi.
Alaıda K.Nadyrov ta jańa qyzmetine kirispeı jatyp, koronavırýs juqtyrǵany anyqtaldy. Jýyrda dertinen saýyqqan Almaty qoǵamdyq densaýlyq basqarmasynyń jańa basshysy 8 maýsymda ǵana jýrnalıstermen alǵashqy onlaın-brıfıngin ótkizdi.
Sýretti túsirgen Erlan Omar, EQ
Ol qaladaǵy KVI jaǵdaıy turaqtalǵanymen birqatar sharany qabyldaýǵa májbúr bolyp otyrǵanyn jasyrǵan joq. Onlaın-brıfıngte: «О́zderińiz biletindeı, Memleket basshysy medısına qyzmetkerlerin saqtandyrý deńgeıin kúsheıtý jóninde tapsyrma bergen bolatyn. Qazirgi jaǵdaıdy eskere otyryp, medısınalyq uıymdardyń ishinde ınfeksııalyq baqylaýdy kúsheıtý úshin jaqyn arada qalanyń barlyq stasıonarynda bas dárigerdiń ınfeksııalyq baqylaý jónindegi orynbasary laýazymy engiziledi. Bul gospıtaldyq epıdemıologterdiń mártebesin kóterýge, bilikti mamandardy tartýǵa jáne sol arqyly stasıonarlarda tıisti ınfeksııalyq baqylaýdy qamtamasyz etýge múmkindik beredi. MSAK uıymdarynda ınfeksıonısterge qaýipsizdiktiń tıisti deńgeıin qamtamasyz etý úshin aıryqsha ókilettikter beriletin bolady», dedi.
Al Almatynyń bas sanıtarlyq memlekettik dárigeri Jandarbek Bekshın qaladaǵy epıdemııalyq jaǵdaı týraly esep bere otyryp: «Indetke shaldyǵý Almatynyń barlyq aýdanynda tirkelip jatyr. Jalpy Qazaqstannyń basqa óńirleri men shetelderden 107 adam indet ákeldi. Onyń ishinde sheteldik reıstermen 66 jaǵdaı ilesip keldi. Almatyǵa syrttan ákelingen KVI 3,7 paıyzdy quraıdy. Indet juqtyrǵandarmen baılanysta bolǵandardyń arasynan 1678 adamnan aýrý tabyldy. Almatydaǵy indet juqtyrýdyń eń joǵary kórsetkishi 30 mamyrda tirkelip, jalpy almatylyqtarǵa shaqqanda 4,6 paıyz boldy», deıdi.
Almatynyń bas sanıtary óz erkimen test tapsyryp jatqandardyń artqanyn atady. Máselen, 3-10 maýsym aralyǵynda koronavırýsqa shaldyqqany anyqtalǵan 491 oqıǵanyń 248-i sımptomsyz pasıentter. J.Bekshın aýrý belgilerinsiz aýyryp júrgenderdiń kóbeıýin qaladaǵy karantındik sharalardyń bosańsyp, birqatar mekeme men qoǵamdyq orynnyń qyzmetine qaıta kiriskenimen baılanystyryp otyr. О́ıtkeni qaıta jumys isteı bastaǵan kásiporyndar, dámhanalar men iri saýda oryndarynda karantın rejimin buzý kóptep anyqtalyp otyr.
«Al statıstıkanyń óskeninen qoryqpaýǵa bolady. Bul – turǵyndardy keń kólemde testileýdiń nátıjesi. Osy ýaqytqa deıin 155 myńnan asa PTR-test, 27 myń jedel-test jasaldy. Al profılaktıkalyq tekserý kezinde 997 oqıǵa tirkeldi. Onyń ishinde medısına, áskerı jáne áleýmettik sala qyzmetkerleri bar», deıdi J.Bekshın. Onyń baǵalaýynsha, qaladaǵy sanıtarlyq-epıdemııalyq jaǵdaı turaqty.
О́z kezeginde Almatynyń bas sanıtarlyq dárigeri koronavırýs juqtyrý qaýpi joǵary úsh topty atady: «Biz qaladaǵy barlyq osal mekemeler men nysandardy anyqtadyq. Bul – birinshi kezekte, árıne medısına qyzmetkerleri. Osy maqsatta medısına qyzmetkerleri men olardyń pasıentteri arasynda 78 myńnan asa profılaktıkalyq zertteýler júrgizilgende, 950 adamnyń indet juqtyrǵany belgili boldy. Ekinshi kezekte áskerı kontıngentke nazar aýdarylady. О́ıtkeni olar kazarmalyq rejimde ómir súrip jatqandyqtan, juqtyrý qaýpi de joǵary bolatyny belgili. Úshinshi osal top – bular medısınalyq-áleýmettik mekemelerdiń qyzmetkerleri. Bul úsh top ta qalanyń epıdemııalyq-sanıtarlyq qyzmetiniń nazarynda tur» dedi.
Qysqasy, Almatyda áli de indet tolyq aýyzdyqtalmaǵandyqtan, juqtyrý jalǵasa berse, karantındik sharalar qaıta kúshine enýi múmkin be degen saýaldyń týatyny anyq. Bul máselege qatysty Almatynyń bas sanıtary bylaı dep jaýap berdi: «Karantındik rejimge ótkennen keıin biz ınfeksııa beleń almaýy úshin qala turǵyndarynan saqtyq sharalarynyń qadaǵalaýyn talap etip kelemiz. Bul sonshalyqty qıyn emes qoı. Eger vırýs juqtyrǵandar sany ári qaraı tirkele beretin bolsa, biz saqtyq sharalaryn qaıta qaraımyz jáne eskertýdi jalǵastyramyz», deıdi. Sondaı-aq ol kóptegen elde asa qatań qadamdar arqyly jaǵdaıdyń rettelgenin qaperge sala otyryp: «Bizdiń tarapymyzdan da sharalar qoldanylýda. Biz qyzmettiń barlyq baǵyttary – saýda, tamaqtaný, bilim, ónerkásip jáne qurylys, mádenıet jáne sport boıynsha qajetti nusqaýlyqtardy jasadyq. Biz ákimshiliktiń ózi jáne osy uıymdarda jumys isteıtin adamdardyń ózderin, otbasy múshelerin jáne basqalardy qorǵaýǵa múmkindik beretin nusqaýlyqtar ázirledik», deıdi J.Bekshın.
Aınalyp kelgende, sharýasy shash etekten Almatyda qandaı da keleli másele qozǵalsa, onyń bir ushy mindetti túrde jahandy jaılaǵan pandemııaǵa, indetti taratpaýǵa baryp tirelmek. Eger shahar basshysy kún saıyn eki málimdeme jasasa, biri indetke qatysty bolyp keledi. Máselen, osy sátterde de qala ákimi Baqytjan Saǵyntaev kásipkerlerdi sanıtarlyq erejelerdi buzbaýǵa úndepti. Shahar basshysy óziniń áleýmettik paraqshasynda epıdemııalyq jaǵdaı turaqtalǵan soń óndiris, qurylys, saýda men qyzmet kórsetý oryndary jumystaryn kezeń-kezeńmen jandandyra bastaǵanyn eske sala otyryp: «Basty talap – sanıtarlyq normalardy saqtaý. Onyń ózi qıyn emes, ıaǵnı sanıtaızer, qorǵanys betperdesi, qolǵap pen áleýmettik qashyqtyq. Eger iri kásiporyndar óz jumysyn tekserýden keıin bastasa, shaǵyn bıznes salasyna ruqsat habarlama prınsıpi boıynsha berildi. Bul rette jaýapkershilik júgi kásipkerge júkteldi», dep jazady. О́ıtkeni is júzinde jaýapkershilik pen onyń mańyzyn túsinetinder kóp emes. Quzyrly oryndar teksere kelgende 2,4 myńǵa jýyq sýbektiniń 138-inde zańbuzýshylyq anyqtaldy. Keıbireýiniń qyzmetin toqtatýǵa týra kelgen.
– Kásipkerlik qaýymdastyq ókilderinen ótinip surarym, qyzmet túrine qaramastan, belgilengen normalardy ustaný kerek. Eger qaýipti indettiń qaıta órshýine jol bersek, qalanyń tynys-tirshiligine aýyr soqqy bolary anyq. Bir-birimizdi qoldaıyq! – deıdi Almaty qalasynyń ákimi.
ALMATY
