Bilim • 17 Maýsym, 2020

Onlaın oqý ońtaıly ma?

1540 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Koronavırýs indeti ekonomıkaǵa, kúndelikti ómirge jáne bilim salasyna kóptegen ózgerister ákeldi. Qazir tehnologııalar mektepte qosymsha bilim berý nemese oıyn-saýyq retinde ǵana emes, sonymen qatar oqýshylardy tolyqtaı oqytý úshin de taptyrmas qural bolyp tabylady. Pandemııadan keıin mekteptegi bilim berý qanshalyqty ózgeretinin qarastyryp kóreıik.

Onlaın oqý ońtaıly ma?

Máselen, pandemııa Italııa elin qatty eseńkiretkeni ras, soǵan qaramastan Italııa úkimeti muǵalimderge beınekonferensııa baılanystary men sabaq josparlaryna qol jetimdilikti qamtamasyz etý úshin arnaıy veb-saıt qurdy. Sonyń arqasynda eldegi bilim berý salasy óz jumysyn ádettegideı jalǵastyrdy. Mamandardyń aıtýynsha ómirde bolatyn túrli jaǵdaılardy eskere otyryp aıtsaq, qashyqtan oqytý tek epıdemıologııalyq jaǵdaıda ǵana emes, sonymen qatar basqa ýaqyttarda da óte yńǵaıly bolyp sanalady.

2015 jyly Ońtústik Koreıa úkimeti qaǵaz túrindegi oqýlyqtardan tolyǵymen bas tartty. Bilim departamenti mektepterdi ózgertetin jańa sandyq revolıýsııaǵa daıyndalyp jatqandyǵyn habarlady. Dál osyndaı sandyq revolıýsııa álemde birinshi zııatkerlik ultty qurýdy maqsat tutqan Sıngapýrǵa da qatysty.

Qazaqstan ázirge kitaptardan bas tartýǵa daıyn emes, degenmen ınternet jelisin jaqsartatyn kez kelgen sııaqty. Aýyl men qalalarda oqýshylardyń bilimin alýyna esh kedergi bolmaýy tıis. Jalpy qashyqtan oqytý dástúrli mektepti tolyqtaı almastyra almaıtyn sekildi. О́ıtkeni, mektep ýaqyty - bul ósý men tulǵa bolyp qalyptasý kezeńi. Balalar qarym-qatynastyń, ózara kómek kórsetýdiń, dostyqtyń, qıynshylyqtarǵa tótep berýdiń ne ekendigin sezinip bilýi qajet.

Statıstıka boıynsha Qazaqstan halqynyń 70 paıyzdan astamyna ınternet qol jetimdi. Sarapshylardyń pikirinshe, eldegi ınternet jelisiniń jyldamdyǵy tutastaı alǵanda halyqtyń qajettilikterin qanaǵattandyrady, al onyń baǵasy álemdegi eń tómen kórsetkishterdiń biri bolyp tabylady. Osyndaı pozıtıvti statıstıka bolǵanymen aýyl balalary osy oqý jylynyń sońynda biraz qıyndyqtarǵa tap boldy. Bálkim jańa oqý jylynda jańalyqtar bolyp qalar.

Joǵarǵy oqý oryndaryna kóshsek. Bolashaqta epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń shıelenisýine jáne jaqsarýyna baılanysty nemese onlaın daǵdarys jaǵdaıynda gıbrıdti oqý júıesi joǵarǵy oqý ornynda óte yńǵaıly bolyp tabylsa, ıaǵnı oflaın men onlaın rejımin almastyryp paıdalaný. Birinshiden, keıbir stýdentter maqsatqa jetý úshin tek oqýlyqtar men ınternet jelisin jetkilikti dep sanasa, endi biri ustazdar tarapynan qatań baqylaýdy qajet etedi. Eknshiden, stýdenttiń oqyp jatqan fakýltetine baılansty oqý baǵdarlamasy da ártúrli. Eger ol hımııa, bıologııa sııaqty mamandyqta oqysa, onda oǵan mindetti túrde kózben kórip tájirıbe jasaý kerek. Al eger gýmanıtarlyq mamandyq bolsa, onda onlaın rejımde oqýdy jalǵastyrýǵa bolady. Ázirge qaı baǵytta damıtynymyz belgisiz, biraq bir nárse aıqyn. Ol – ómirimizdiń buryńǵydaı bolmaıtyny.

Shyny kerek, Qazaqstan Eýropa elderimen salystyrǵanda joǵarǵy oqý oryndaryndaǵy bilimdi onlaınǵa aýystyrýǵa daıyn bolmady. Sebep taǵy da sol ınternet jelisi, onlaın oqý quraldarynyń jetispeýshiligi, ustazdardyń daıyndyǵynyń joqtyǵy.

Bıyl Qazaqstanda UBT maýsymnyń 20-sy men 5 shilde aralyǵynda ótedi, oǵan aǵymdaǵy jyldyń shamamen 120 myń túlegi jáne orta arnaýly bilimi bar 15 - 20 myń túlek qatysady. Qujattardy qabyldaý jumystary tolyqtaı elektrondy formatta júrgizildi. QR Bilim jáne ǵylym mınıstrligi UBT-ny dástúrli formatta qaǵaz túrinde ótkizetinin málimdedi. Pandemııaǵa baılanysty túlekter qatań sanıtarlyq normalardy saqtaýǵa mindetteldi.

Sheteldik oqý oryndaryna túsý jaıly aıtatyn bolsaq emtıhan tapsyrý men qujattardy jiberýde túlekter úshin eshqandaı qıyn bolmaıdy. Sebebi álemniń túkpir-túkpirinen túlekter elektrondy formatta qujattaryn jiberedi jáne testileý de onlaın túrde ótip júr. Eń bastysy shekaralar ashylyp, áýe qatynasy burynǵydaı qalypqa kelse bolǵany. Keıbir zertteý boıynsha qyrkúıek aıynda stýdentter onlaın túrde sabaqtaryn oqýy ábden múmkin, degenmen jyl sońyna qaraı oqý júıesi ádettegi formatqa kóshedi dep kútilýde.

Sońǵy jańalyqtar