Muǵalimder de UBT tapsyrady

Jalǵan jeke kýálik jasatqan

Pedagogter 2 maýsymnan bastap biliktilik sanatyn jo­ǵarylatý úshin Ulttyq bilikti­lik testin tapsyryp jatyr. Ult­tyq testileý ortalyǵynyń máli­meti­ne súıensek, pedagog-mode­ra­tor sanatyna 4 myń 100, peda­­gog-sarapshy sanatyna 4 myń 297, pedagog-zertteýshi sana­ty­na 3 myń 881, pedagog-she­ber sa­natyna 271 muǵalim óti­nish bergen. Testileý tamyz aıy­nyń aıaǵynda aıaqtalady. Testi­leýden ótip, biliktiligin kótergen pedagog sanatyna sáı­kes (pedagog-moderator – 30, pedagog-sarapshy – 35, pedagog-zertteýshi – 40, pedagog-sheber – 50 paıyz) jalaqysyna qosymsha ústemeaqy alady.

Atalǵan testileýdi tapsyrý barysynda túrli zańsyz fak­tiler­diń tirkelgenin Ulttyq testi­leý ortaly­ǵynyń dırektory Dıdar Smaǵulov Bilim jáne ǵylym mınıstr­liginiń jaqyn­da ótken appa­rat jınalysyn­da jarııa etti. Or­ta­lyq basshysynyń baıandaýyn­sha, nebári 2 aptanyń ishinde test tap­syryp úlgergen 12 myń 549 peda­gog­ten 300-ge jýyq tyıym salyn­ǵan zattardy paıdalaný áre­keti tirkelgen. «Pandemııaǵa baı­lanysty Al­maty oblysynda testi­leýdi áli bas­taı almaı otyrmyz.

Joǵaryda atalǵan keleńsiz faktiler Ulttyq biliktilik testileý ótkizilip jatqan ár oblysta bar. Osyǵan deıin 296 pedagogtiń testileý nátıjeleri joıyldy. Testileýdi tapsyrýǵa ózge adamdy kirgizýge 18 pedagog oqtalǵan. Qazirgi tańda 6 faktige baılanysty tergeý jumys­tary bastaldy», dep málimdedi D.Smaǵulov.

Eń soraqysy, shymkenttik muǵalim jalǵan kýálik jasatqan. Osy jaǵdaı jóninde arnaıy akt toltyrylyp, quqyq qorǵaý organdarynyń tergeýine joldan­ǵan. Muǵalimniń mártebesi dep endi qalaı shyryldaısyń?

Test suraqtaryn jattap alý kerek

Belsendi muǵalim О́mir Shyny­bekuly áriptesteriniń mundaı áreketterin aqtaýǵa bolmaıtynyn aıtady. Degenmen onyń oıynsha, tıynnyń ekinshi jaǵynda taǵy bir ózekti másele tur. «Test suraqtary aspannan alynǵan joq. Oqýlyqtarǵa súıenip jasaldy. Al oqýlyqtardyń sapasy, dálirek aıtsaq sapasyzdyǵy jyr bolǵaly qashan. Menińshe, oqýlyqtardaǵy eń úlken olqylyq – ózge el ıdeologııasynyń yqpal­y­nan áli kúnge shyǵa almaýyn­da. Bul – olqylyq emes, soraqylyq. Pedagogıka boıynsha keletin suraqtarda biraz avtorlardyń (Aleksander Robın – Brıtan akademııasynyń múshesi, Ellıot Aronson – amerıkalyq psıholog, Lev Vygotskıı – keńes psıhologi, Kýrt Levın – nemis psıhologi, Nıl Merser – Kembrıdj ýnıversıtetiniń pedagogıka professory) sıtatalary keledi. Olardyń eki-úsheýinen ózgesin alǵash ret 2013 jyly deńgeılik kýrsqa barǵanda estidim. Onda da nusqaýlyqta árqaısynan ári ketse 2-3 sıtata keltiredi. Nusqaýlyqtyń túpnusqasy aǵylshyn tilinde jazylǵan. Aǵyl­shyn tilinen orys tiline, odan qazaqshaǵa aýdarǵanda bastapqy mánmátinniń túpki máni qansha­lyq­ty saqtalady? Men kýrsta 3 aı oqydym. Al joǵaryda atalǵan avtorlardyń eńbekteri týraly birinshi ret bar bolǵany 2 aptalyq kýrsta estigen muǵalimder test tap­syrarda ne isteýi kerek?», deıdi О́.Shynybekuly. Muǵalim­niń aıtýynsha, testtegi keıbir suraq­tardy jattap almasa, ja­ýap berý qıyn. Onyń ústine bilim berý salasyn ǵana emes, jalpy basqarý jaǵyn túzetpeı muǵalimdi túzetemin deý de – qısynsyz.

Bul da – qylmystyń bir túri

Testileýde tyıym salynǵan zattar­dy qoldanýdyń artyn­da pedagogtiń óz-ózine, bilim-biligine degen senimsizdigi jatyr. Respýb­lıkalyq «Úzdik pedagog-2019» baı­qaýynyń jeńimpazy, orys synyp­taryna qazaq tili men ádebıeti páninen sabaq beretin Tamara Ǵabıtqyzy osylaı deıdi. «Jalǵan qujat jasatý, óz ornyna test tapsyrýǵa bógde adamdy kirgizý, telefon nemese shpargalka paıdalaný da qylmysqa jatady. Pedagog testileýdi qabyldap, ótkizip otyrǵandardy aldaımyn dep oılaýy múmkin, shyn máninde ol ózin ózi aldap otyr ǵoı. Mundaı muǵalimderdi aqtaýǵa bolmaıdy. Sebebi attestasııadan ótý, test tapsyrý degen keshe ǵana engizilgen jańalyq emes, qansha jyldan beri osy baǵytta kele jatyr­myz. Buǵan qosa ár muǵalim testi­leýde ózi kúndelikti sabaq berip júrgen pánine, biletin, bilýi tıis jumysyna qatysty suraqtarǵa jaýap beredi. Men, máselen, jetekshilik etken synybym­dy 2018 jyly bitirttim, 28 oqýshymnyń 25-i grantqa tústi. UBT-ny ádil, durys, taza tapsy­rýǵa oqýshylarymdy daıyn­daı­myn dep júrip, ózimniń attes­ta­sııa­­dan ótetinimdi umytyp ketip­­pin. Mektep ákimshiliginen er­teń tes­tileýge kiretinimdi estigende, ázirligimniń joqtyǵy­na azdap qobaljydym», dep eske túsirdi T.Ǵabıtqyzy. Úzdik ustaz daıyndyqsyz testileýge kirip, 110 baldyń 90-yn jınap «pedagog-zertteýshi» sanatyn ıelendi. О́z pánin 30 jyldan beri oqytyp kele jatqan muǵalimniń birinshi bloktan súrinýi múmkin emes. Al T.Ǵabıtqyzynyń ekin­shi bloktaǵy «Pedagogıka, ádis­teme, oqytý» boıynsha testini esh qıyn­dyqsyz tapsyrýyna «Kembrıdj tásilderin qoldaný» kýrsynan ótkeni kómektesipti.

Testileý tazartýǵa túrtki bolýǵa tıis

Jeńil jolmen biliktiligin kóteretin muǵalim oqýshylaryna da UBT-ǵa nemese mańyzdy emtı­handarǵa sondaı qylmysqa jatatyn árekettermen daıyndalýdy úıretedi. Meıli, úıretpegen kúnniń ózinde zańsyz árekettermen joǵary ball jınaǵan pedagogtiń oqýshylarǵa testileýdi taza tapsyrý týraly moral oqýyna moraldyq quqy joq.

Joǵaryda «Endi qalaı muǵa­­lim­niń mártebesi dep shyryl­daı­myz?» dedik qoı. Sol sózimiz­ge qaı­ta oralaıyq. Osyǵan deıin birneshe ret maqalamyzda pedagog­tiń bedeli tek zańmen kóterilmeı­tinin jazdyq. Munda pedagogtiń óz mindetin jaqsy bilýi, kásibıligi men bilim-biligi basty ról oınaıtyny belgili. Iá, naryqtyq qoǵamda mamandyqtyń mártebesi sol salanyń qyzmetkerlerine tólenetin jalaqynyń joǵary bolýymen de ólshenedi. Bul da eskerilip, pedagogterdiń eńbek­aqysy jyl saıyn 25 paıyzǵa kóteri­ledi. Jalaqysy 10 jyldap kóbeıtilmegen keıbir mamandarǵa qaraǵanda áldeqaıda jaqsy yntalandyrý ekenin moıyndaý kerek. Gazetimizde jaqynda jarııalanǵan «Er muǵalim nege az?» atty maqa­la­myzdaǵy bas keıipkerimiz aýyl­da otyryp 400 myń teńgeden asa jalaqy alatynyn aıtyp edi. Megapolısterge jumys izdep ketken qanshama basqa sala mamandary mundaı aılyqty armandap júr. Endeshe, bilim berý salasyn bilimsizderden tazartatyn ýaqyt jetti. Ulttyq biliktilik testileý bilim-biligi joǵary mamandardy iriktep,  mártebeli mamandyqqa kir keltirgen, jaýapty qyzmetke jaýapsyz qaraıtyn, salmaqty salaǵa joldan qosylǵandardan arylýǵa negiz bolýy tıis. Bul pedagog mártebesin kóterýdiń eń tóte, tıimdi joly bolar edi.

Osy oıymyzǵa, ıaǵnı joǵary­daǵy usynysymyzǵa «Pedago­gı­ka­lyq mamandyqtarǵa túsetin talapkerlerge talap kúsheıti­lip, shekti ball 70 balǵa deıin joǵa­­­ryla­dy ǵoı. Ári pedago­gıka­­lyq maman­dyqtarda oqı­tyn stýd­­ent­ter 42 myń teńgege deıin shákirt­aqy almaq» deıtin  ýáj aı­tylýy múmkin. Bul bola­shaq­­tyń enshisindegi sharýa, biz búgin­ge jaýap berýimiz kerek. Mun­daı qadamdar pedagog ma­many­na degen suranysty, jaýap­ker­shi­likti arttyryp, oń kóz­qaras qalyp­tastyrady. Degen­men erteń bilikti mamandar qatarǵa qosylsa da, isi tergeýde jatqan pedagogter már­tebeli mamandyqtyń márte­be­sin túsire­tini anyq. О́ıtkeni «bir qu­malaq bir qaryn maıdy shiritedi».