Sport • 26 Maýsym, 2020

23 dúrkin Olımpıada jeńimpazy Maıkl Felps 35 jasqa tolady

33 ret kórsetildi

Osydan dál 35 jyl buryn, ıaǵnı 1985 jyldyń 30 maýsymynda AQSh-tyń Baltımor qalasynda Maıkl Felps dúnıege keldi. Jeti jasynan júzýmen aınalysqan jas óren ýaqyt oza tórtkúl dúnıeniń teńdessiz sportshysyna aınaldy. Olımpııa oıyndary men álem chempıonattarynda jeńip alǵan júldeleriniń sany men sapasy jaǵynan jer jahandaǵy birde-bir sańlaq dáp osy Felpstiń aldyna túse almaıdy.

15 jasynda AQSh-tyń ulttyq qurama komandasyna qabyldanǵan Maıkl Felps Sıdneı Olımpıadasyna qatysty. Batterflıaı tásilimen 200 metrge júzý saıysynda synǵa túsken ol besinshi orynǵa taban tiredi. О́zinen áldeqaıda eresek, tájirıbeli ári ataq­t­y sportshylarmen terezesi teń óner kórsetken bozabalaǵa qyraǵy maman­dardyń nazary birden tústi. Dál sol tusta birqatar buqaralyq aqparat quraly ókilderiniń «Mark Spıtstiń izbasary ósip kele jatyr» dep jer jahanǵa jar salǵany da esimizde.

Iá, Mark Spıstiń erligi el esinde. AQSh-tyń Kalıfornııa shtaty týmasynyń 9 dúrkin Olımpıada chempıony degen dardaı ataǵy bar. Onyń ekeýin ol 1968 jyly Mehıkoda jeńip alsa, jeteýine 1972 jyly Mıýn­hende qol jetkizdi. Úlken are­­naǵa Maıkl Felps shyqqanǵa deıin joǵarydaǵy mejeden asqan adam balasy bolmaǵan. Eger ótken tarıhqa zer salsaq, Olımpııa oıyndarynda 9 ret top jarýǵa tek tórt sportshynyń ǵana qarym-qabileti men kúsh-jigeri jetkenin ańǵaramyz. Olar – Fınlıandııanyń jeńil atleti Paavo Naýmı, KSRO-nyń gımnasy Larısa Laty­nına jáne AQSh júzýshisi Mark Spıts pen amerıkalyq jeńil atlet Karl Lıýıs. Basqalaryna ondaı baq buıyrǵan joq.

2004 jyly Afına Olımpıadasyna Felps basty favorıtterdiń biri retinde attandy. Sebebi sonyń aldyndaǵy eki birdeı álem chempıonatynda ol jasyndaı jarqyrady. 2001 jyly Fýkýokada bas júldeni oljalasa, 2003 jyly Barselonada 4 altyn jáne 2 kúmis medaldy qorjynǵa saldy. Pıreneı túbeginde AQSh sportshysy dúnıejúzilik rekordty bes ret jańartty.

Ejelgi Ellada elinde ótken Olım­pııa oıyndarynyń alǵashqy kúni 400 metrge keshendi júzýde Maıkl álemdik rekord ornatty. Jankúıerler «bir» dep bas barmaqtaryn búkti. Biraq kelesi kúni erkin tásil bo­ıynsha 4X100 estafetalyq básekede kileń juldyz amerıkalyqtar máre syzyǵyn nebári úshinshi bolyp qıyp ótti. Endi Spıtstiń rekordyn buzý múmkin emes­teı kórindi. Felps bul sátsizdikke asa qaıǵyra qoıǵan joq. BAQ ókil­derine bergen suhbatynda «Men esh­ýa­qyt­ta Mark Spıtstiń rekordyn jańartýdy maqsat tutqan emespin. On­daı áńgimeni taratyp júrgen jýr­nalıs­­ter. Afınada men jalǵyz altyn al­sam da mise tutar edim», dep aryq sóıledi.

Kópire sóılegennen góri, kóp is tyndyrǵandy jón kóretin júzýshi kóp keshikpeı Afınadaǵy jeńip alǵan altyndarynyń sanyn beske jetkizdi. Endi nebári eki ret jeńis tuǵyryna kóterilse, ataqty Spıtspen teńesedi. Mıllıondaǵan jankúıer sol tarıhı sátti kórýge qulshyndy. О́zge bireý bolsa, tarıhta qalýǵa tyrysyp, janyn salar edi-aý. Biraq Felps oıda-joqta mańyzdy saıystardyń birinde óz ornyn áriptesi Ian Krokerge bosatty. Jankúıer bitkenniń barlyǵy ań-tań, mamandar onyń bul áreketin túsine almaı álek. Al Maıkldyń ózi «О́kinishke qaraı, Krokerdiń enshisinde birde-bir altyn joq. Al men bas báıgeniń beseýin aldym. Sondyqtan da dosyma óz ornymdy usynyp, jo­ǵarydaǵy olqylyqtyń ornyn tol­tyrýǵa múmkindik berdim. Qansha degenmen, biz bárimiz bir komandamyz ǵoı», dep qysqa jaýap qaıyrdy. Kelesi kúni 19 jastaǵy Maıkl Felps al­tynshy márte altyn medal jeńip aldy. Osylaısha, Mark Spıtstiń rekordy buzylmaǵan kúıi qaldy.

Alaıda rekordtyq kórsetkish kóp kúttirgen joq. 2008 jyly Beıjińde 23 jastaǵy Maıkl Felps Olımpııa oıyndarynda taǵy 8 altyn medal jeńip alyp, 14 dúrkin Olımpıada chem­pıony atandy. Osylaısha, ol Spıstiń rekordyn buzyp qana qoımaı, álemdik sport tarıhyndaǵy teńdessiz nátıjege qol jetkizdi.

«Baltımor oǵy» jáne «Ushatyn balyq» degen búrkenshik esimderdi ıelengen aıtýly sportshy odan keıin de jasyndaı jarqyrap, talaı ret tórtkúl dúnıe jurtshylyǵyn tamsandyrdy. 2012 jyly Londonda 4 altyn jáne 2 kúmis alsa, 2016 jyly Rıo-de-Janeıroda 5 altyn jáne 1 kúmisti ıelendi. Nátıjesinde 31 jas­taǵy Maıkl 23 dúrkin Olımpıada chempıony (13 ret jeke saıysta+10 ret estafetada) atanǵannan keıin úl­ken sporttan qol úzý jaıynda tú­be­geıli sheshim qabyldady. Kú­mis pen qola medaldy eseptegende, ol Olım­pıadada barlyǵy 28 ret jeńis tu­ǵyryna kóterilgen eken. Endi ame­rı­kalyq júzýshiniń bul rekor­dynyń qa­shan buzylatyny bir Allaǵa ǵana aıan!

Maıkl Felps tek Olımpııa oıyn­darynda ǵana emes, basqa da asa jaýapty jarystarda adam nan­ǵysyz kórsetkishterge qol jet­kizdi. Máselen, 2001-2011 jyldar ara­lyǵynda alty márte jalaýy jelbiregen álem chempıonattarynda AQSh-tyń juldyzy 26 ret aldyna jan salmady. Odan bólek, 6 kúmis pen 1 qolasy taǵy bar. Barlyǵy – 33 júlde!

Álemdik rekordtardy jańartý jaǵynan da bizdiń búgingi keıipkerimiz Mark Spısten ozdy. HH ǵasyrdyń juldyzy 33 ret (26 ret jeke saıys­ta+7 ret estafetada) rekord ornatsa, HHI ǵasyrdyń sańlaǵyna bul beles 37 márte (29 ret jeke saıysta+8 ret estafetada) baǵyndy.

AQSh júzýshisiniń ózge tabystary jaıynda aıtar bolsaq, Felps 50 ret AQSh chempıony atanyp, sansyz rekordtar ornatty. 8 ret álemniń eń úzdik júzýshisine tıesili arnaıy syılyqty ıelendi. 9 márte óz elinde teńdessiz dep tanyldy. 16 ret Tynyq muhıt chempıonatynda top jardy. Sol júldeleriniń denin ol batter­flıaı, erkin tásil jáne keshendi júzý saıystarynda jeńip aldy.

 

Sońǵy jańalyqtar

Atyraýda bir kúnde 2 adam sýǵa batty

Aımaqtar • Búgin, 19:10

Atyraýda óńirlik jedel shtab quryldy

Aımaqtar • Búgin, 16:20

Dorbalasa dári tapshylyǵy joıylmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 16:07

COVID-19: Hattamaǵa ózgeris qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 09:25

Uqsas jańalyqtar