Osynyń bəri aıtýǵa ońaı. Al shyn məninde, ol oqıǵalardyń ərqaısysy Elbasynyń júıkesin tozdyryp, qanshama qınalý men ter tógýdi qajet etkenin biz oıladyq pa? Nazarbaev bastamasymen iske asyrylǵan sharalardy sarapqa sala aldyq pa? Bul bizdiń bərimizdi oılandyra bilýi kerek. Sonda ǵana biz Elbasyn – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdentin qadirlep, tarıhı mártebesin saqtaý men qorǵaýdyń jolyn aıqyndaýǵa qatysa alamyz. Biraz nərseni eske túsireıik.
Nazarbaevtyń jańa memleket qalyptastyrý jolyndaǵy uly eńbegi Táýelsizdiktiń alǵashqy kezderindegi qıynshylyqtardy jeńýden bastaldy. Ol aldyńǵy qatarly memleketterdiń naryqtyq ekonomıkaǵa kóshý jolyn, kapıtalızmniń ózindik erekshelikterin zerttedi. Sóıte júrip ol əlemdik naryq ekonomıkasyn jete bilip aldy. Ony óz ortasyna jetkizip, mańyndaǵy adamdardy el ustaý men ekonomıkany basqarýdyń jańa ədisterine úıretti. Onyń «Qazaqstan-2030», «Qazaqstan-2050» strategııalary – uzaq merzimge baǵyttalǵan baǵdarlama. Aldyńǵysy elimizde iske asýǵa tıis sharalardyń kólemdi is-josparyna aınalyp, eleýli asýdy baǵyndyrdy. Osynyń bəri, shynyn aıtsaq, bir adamnyń, tek qana Nazarbaevtyń qaısarlyǵy arqasynda iske asty. Ol bərin bildi, aıtty, jol kórsetti, túsindirdi.
Bul turǵyda Nazarbaevtyń ulttyq aqsha jasaý jónindegi saıasaty da jeńiske jetkizgenin, təýelsiz eldiń jańa aqshasyn tez arada jasap, ony ekonomıkaǵa paıdalanǵanyn da atap aıtý kerek.
Elbasy ərqashan halqymen birge boldy. Olarmen jıi kezdesip, betpe-bet əńgimelesti. Qıynshylyqtyń ýaqytsha ekenin túsindirdi. Halyqpen úzbeı baılanysta bolýy Nazarbaevtyń bedelin kóterdi, halqy oǵan erdi, sendi. El men Elbasy tabysyp, birigip, təýelsizdiktiń baıandy bolýyn qamtamasyz etti. Osy bir jyldary Elbasymen birge qyzmet istegen jazýshy-qaıratker marqum Əbish Kekilbaıulynyń təýelsizdik qundylyǵyn arqaý etken «Abylaı han» pesasy jaryq kórip edi. Ol Abylaı hannyń Qazaq eliniń təýelsizdigi jolyndaǵy eńbegin sýrettep jazdy. Sondaǵy Abylaı monologynda:
Teńdiktiń tezi, teńselme,
Erkindik joly – eges-ti.
Baqyttyń joly – bəseke,
Yrystyń joly – beınet-ti.
Azattyq joly – azapty,
Tózemisiń, əleýmet!
Azattyqtyń qamy úshin!
Bolashaqtyń baǵy úshin!
Uly joryq bastaımyn,
Aınalaıyn əleýmet!
Bastaı almasam – maǵan sert!
Qostaı almasań – saǵan sert!
Qazaqtyń qaıran dalasyn,
Jaǵasy jaılaý el qylam.
Qara sıraq balasyn
Basqalarmen teń qylam.
Ketken kegin qaıtaryp,
Irgesi tynysh, tóri keń,
Mereıi bıik, baǵy zor,
Yrysy shalqar kól qylam.
Osy jolda, əleýmet!
Taısalar bolsam – maǵan sert!
Taıqyp ketseń – saǵan sert!
Eremisiń, əleýmet! –
degen joldar bar edi. Eger shyǵarma tilinde sóılese, Nursultan da osyny aıtqan bolar edi. El men Elbasynyń birligi təýelsizdik jolyndaǵy Prezıdent ıdeıasyna qoldaý berdi.
Osy bir qıyn kezeńnen ótip, el esin jııa bastaǵan kezde, ekonomıkamyz əli de tolyǵynan saýyǵyp bolmaǵanyna qaramastan Nursultan taǵy bir úlken is bastady. Ol – respýblıka astanasyn Almatydan Aqmolaǵa kóshirý, onyń atyn bastapqyda Astana dep aýystyrý týraly məseleler. Buǵan da kedergi az bolǵan joq. Oǵan qarsylar əli el jaǵdaıynyń jóndelip bolmaǵanyn, qarjy qıynshylyǵyn, eń bastysy – əsem Almatyny qıyp tastap ketýdiń laıyqsyzdyǵyn alǵa tartty.
Almaty – Nazarbaevtyń óz otany. Ony eske salǵan aǵaıyn-týystar da boldy. Biraq oıyna alǵan maqsatyn istemeı tynbaıtyn Elbasy eshkimniń sózine ermedi. О́ıtkeni bul məseleni ol on oılanyp, júz tolǵanyp baryp sheshken. Astanany Ortalyq Qazaqstanǵa kóshirý arqyly kórshilermen shekara məselesin sheship alýǵa bolatynyn, Aqmolanyń geografııalyq ortalyq ekenin, Almatynyń tabıǵı jaǵdaılary ony órkendetýge tarlyq jasaıtynyn dəleldedi de, jalpy memlekettik múddeni jeke múddeden joǵary qoıa bildi. Parlamenttegi, Úkimettegi qarsylyqtardy birtindep jeńip, sheshim qabyldatty. Sóıtip jańa elorda – Astana qalasy týdy. Qazir bul shahar jańa Qazaqstannyń damýynyń sımvolyna aınaldy.
Bárimiz kúni keshege deıin Astana – Nazarbaev degen ataýlardyń ózara týysyp, baılanysyp, jalǵasyp ketken birtutas uǵymǵa aınalǵanyn baıqadyq. Sondyqtan 2019 jyly naýryzda elimizde memleket bıliginiń tabıǵı transformasııasy bastalǵan sátte, Parlamenttiń qos palatasy bas qosqan jıyn ústinde jańa resmı laýazymdaǵy Q.K.Toqaevtyń elorda ataýyn – Nur-Sultan qalasy dep ózgertýdi jarııa etýin ýaqyt pen zamana sheshimi dep qabyldadyq.
El təýelsizdigi jolyndaǵy kúreste jeńiske jetip, ony ornyqtyryp, onyń ústine Arqanyń tósinen jańa elorda salý – Nazarbaevtyń, tek qana sonyń adal eńbegi, erligi.
Áli esimde, elordanyń 11 jyldyq toıyna oraı Təýelsizdik saraıynda ótken əlemge aty əıgili tenor Plasıdo Domıngonyń konserti boldy. Dúnıe júzin sharlaǵan opera ənshisi Ortalyq Azııa jerine birinshi ret qadam basqan eken. Sol sapary Qazaqstan astanasynan bastalyp, tipti tolqyp, qanattanyp ketipti. Sol kezde jetpisti alqymdap qalǵan ənshiniń shıraq júrisi, salǵan ənderi – bəri de kóńil kúıiniń erekshe shabytty shaǵyn tanytty. Ol seriktesi soprano ənshi Vırgınııa Tolamen birge kezektesip te, dýetpen de talmaı bizge óner syılady. Konserttiń kýlmınasııalyq núktesi – Domıngonyń Abaıdyń «Aıttym səlem, Qalamqasyn» aıtýy jáne sahnaǵa shyqqan Nazarbaevpen qosylyp ən shyrqaýy boldy. Álemdik óner qudyretin túsiný jáne oǵan ult mádenıetin ushtastyrýdyń ónegesi Nurekeńdeı-aq bolar. Aldaǵy ýaqytta Elbasynyń «el astanasyn əlemniń eń tanymal 30 qalasynyń qatarynan kóreıik» degen bastamasy iske asatynyna senemiz.
Osy oraıda 2017 jyly elordada ótken halyqaralyq EKSPO kórmesiniń jóni bólek boldy. Bul da – Elbasynyń álemdik bedeli men eńbeginiń jemisi. 2012 jyly 22 qarasha kúni Parıjde Halyqaralyq kórmeler bıýrosyna múshe 161 memleket ókiliniń jasyryn daýys berý barysynda Astana (qazir Nur-Sultan) EXPO-2017 halyqaralyq mamandandyrylǵan kórmesin ótkizetin qala retinde tańdaldy. Qazaqstan elordasyn 103 el qoldady. Biz TMD elderi ishinde mundaı sharany ótkizýge birinshi bolyp qol jetkizdik. Kórme qalashyǵy men eleýli modern ǵımarattary búginde Nur-Sultan qalasynyń – eń kórikti aýmaǵynyń biri. Mundaǵy «Nur-Álem» kesheni – jańa zaman ǵylymy men tanymynyń izashary.
Tarıhı qysqa merzim ishinde Qazaqstan əlemniń basty memleketterimen til tabysyp, dıplomatııalyq qarym-qatynasqa tústi. Túrki yntymaqtastyǵynyń quramyna kirdi. TMD, ShYU-ny uıymdastyrýǵa uıytqy boldy. Nursultan Ábishulynyń álemdik bedeliniń kúshimen Qazaqstan EQYU, IYU-ǵa tóraǵalyq etti.
Qazaqstannyń kóp ǵasyrlar boıy qaǵaz betine túspeı, jobamen ǵana saqtalǵan shekarasyn zańdastyrdy, ulttyq qaýipsizdikti saqtaý sharalaryn júzege asyrdy. Qazaqstan halqy arasyndaǵy ultaralyq kelisimdi tııanaqtady. Shetel qazaqtaryn birtindep elge shaqyrý isin bastady. Təýelsiz memlekettiń jańa kadrlaryn daıyndaýǵa baǵyttalǵan «Bolashaq» baǵdarlamasy júzege asty. Qazaqstan Ortalyq Azııa men Eýrazııa keńistiginde damýdyń, demokratııalyq óristiń ómirsheń jolyn tapty.
N.Á.Nazarbaevtyń prezıdenttik qyzmetiniń alǵashqy kezinde-aq dúnıe júziniń kóńilin aýdarǵan taǵy bir isi – Qazaqstannyń əlemdik qaýym aldynda ıadrolyq qarýdan bas tartýy boldy. Keńes Odaǵy taraǵannan keıin Qazaqstannyń qolynda qalǵan ıadrolyq qarý-jaraqtyń moldyǵy jaǵynan biz əlemdegi mundaı qarýy bar tórtinshi el sanalǵan edik. Semeı polıgony, Baıqońyr ǵarysh aılaǵy, Saryshaǵan qarý-jaraq qoımasy sııaqty jerler Reseı əskerleriniń bazasy sanaldy. Osyndaı arsenal bireýdiń qolyna túsip kete me, əlde Qazaqstannyń ózi ony ərkimdi qorqytyp-úrkitýge paıdalana ma degen qaýip əlemniń úlken memleketteriniń, əsirese AQSh-tyń mazasyn ketirgeni shyndyq. Bul məseleni Nazarbaev aqylmen sheshti. Ol Qazaqstan jerin ıadrolyq qarýsyz terrıtorııa dep jarııalap, qarýdan bas tartty. Ony joıýǵa kelisti. Ol úshin aldyn ala Qazaqstanǵa basqynshylyq əreket jasamaý týraly AQSh, Ulybrıtanııa, Reseı memleketteriniń kepildigin aldy. Bul tarıhı qujatqa 1994 jyly 4 jeltoqsanda osy úsh eldiń basshysy men N.Á.Nazarbaevtyń qoly qoıyldy. Ol kepildikke səl keıin Qytaı men Fransııa qosyldy. Munyń aldynda, 1991 jyly, keńestik totalıtarlyq júıe əli saqtalyp otyrǵan jaǵdaıda N.Á.Nazarbaev Semeıdiń synaq polıgonyn jabý jónindegi tarıhı qujatqa qol qoıǵan edi. Ol bul sheshimimen de adamzat taǵdyryna degen orasan zor jaýapkershilikti túsinetin jəne ony oryndaý jolynda batyl qadamdar jasaı alatyn kóregen qaıratker ekenin tanytqan.
Tuńǵysh Prezıdenttiń el ishinde júrgizip otyrǵan saıasatynyń keremet bir úlgisi – Qazaqstan halqy birligine baılanysty ustanymy. Taǵdyr bizge ulan-ǵaıyr jer berip, negizgi turǵyn halqyn az etip, ony syrttan kelgender esebinen toltyryp, birigip kún kórýdi jazǵan eken... Jerimizdegi túrli etnostar taǵdyry təýelsiz Qazaqstan ornaǵanda N.Á.Nazarbaevtyń qolyna qarap qaldy jəne sol tusta neshe túrli kóripkelderdiń kóbeıip: «KSRO halqy – kommýnıstik rejimniń kúshimen otyrǵan halyq. Endi olar byt-shyt bolyp bólinedi» degen səýegeılik pikirler aıtyla bastaǵan edi. Sonyń bir mysaly sııaqtanyp Əzerbaıjan men Armenııa, Reseı men Cheshenstan arasynda shataq shyqty. Qazaqstanda da «Lad» syndy qoǵamdyq uıymdar shı shyǵara bastady... Osyndaı jaǵdaıda Qazaqstan halqynyń berekesin saqtap qalý N.Á.Nazarbaev úshin kúrdeli másele bolǵany túsinikti. Ol túrli etnostardyń elden ketýin de, týystyq qarym-qatynasqa syzat túsýin de qalamady. Biz sııaqty basqa respýblıkalarda oryn alǵan ultaralyq qaqtyǵysqa súıenip, qazaqqa qyr kórsetkisi kelgenderdiń ərqıly oılarynyń iske asýyna da jol bermedi. Sol maqsatpen Qazaqstan halqy Assambleıasy quryldy. Sóıtip bul problema kezeń-kezeńmen sheshildi. Assambleıa dúnıe júzi memleketteriniń nazaryn ózine aýdara bastady. Kóp eldiń basshylary men memleket qaıratkerleri ony etnostar úılesimin uıymdastyrýdyń jańa modeli retinde qabyldady.
Qazaqstan Prezıdentiniń osy tatýlyq tujyrymdamasy búkiləlemdik din ókilderin jınap, mədenıetter arasyndaǵy kelisim men izgiliktiń jolyn izdeýge jalǵasty. Əlemdik jəne dəstúrli dinder basshylarynyń el astanasynda ótken sezderi osyǵan muryndyq bolǵan Nursultan Nazarbaevtyń abyroıy men dańqyn dúnıe júzine jaıdy. Elbasynyń: «Jaratýshy – jalǵyz, dúnıe – ortaq, aspan asty keń, endeshe biz bir atanyń balasy, bir ananyń perzenti retinde bir-birimizben bereke-birlik pen yntymaqta ómir súrýimiz kerek... Túrli dinderdiń ǵasyrlar boıy jınaǵan mol jasampazdyq təjirıbesin paıdalanyp, Qudaı sózin bitimgershilik pen kelisimniń pərmendi quraly retinde paıdalanýymyz qajet... Biz lańkesshildik ıdeologııasyn tamyrymen joıyp, izgiliktiń jalpyadamzattyq qundylyqtaryn ornyqtyrý úshin búkil kúsh-jigerdi jumsaýǵa tıispiz» degen sózi qashanda kókeıkesti.
Álemdik saıasattaǵy N.Nazarbaev fenomeni týraly aıtqan Margaret Tetcher, Kofı Annan, Lı Kýan Iý, Djordj Býsh, Hý Szın-Tao, Jak Shırak, Barak Obama, Dmıtrıı Medvedev, Angela Merkel, Donald Tramp, Sı Szınpın, Vladımır Pýtın, Redjep Erdoǵan, Aleksandr Lýkashenko, Shımon Peres, Ilham Álıev, Shavkat Mırzııoev, Sooronbaı Jeenbekov, Pan Gı Mýn t.b. saıası tulǵalardyń pikiri – dáýir men dúnıejúzilik qoǵamdastyq baǵasyn aıqyn kórsetedi. Bul baǵanyń tujyrymyn Djordj Býshtyń: «N.Nazarbaev bolashaqty aldyn ala boljaı alady» degen sózi men Margaret Tetcherdiń: «N.Nazarbaev qalypqa syımaıtyn tulǵa retinde elin bıikke jetkizý úshin batyldyq pen saqtyqtyń úılesimin tapty» degen oıy anyq jetkizdi.
Elbasy eldik saıasat pen ulttyq ıdeologııany da bir sát umytqan emes. Bul oraıda «Mədenı mura», «Halyq tarıh tolqynynda», «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamalaryn erekshe atar edik. Osy jáne basqa da rýhanı baǵyttaǵy eldik izdenister memlekettik «Máńgilik el» tujyrymdamasyn qalyptasyryp, damytty. Təýelsizdik alǵannan keıin-aq ulttyq memleket qurýda bul salanyń mańyzy zor ekenin túsingen Elbasy belgili bir mədenı-qoǵamdyq məselelerdi jınaqtaýǵa ərbir jyldy arnady. Osy eldik istiń negizinde qazir əlemdik kitaphana men qoljazba qorlarynan derekter alynyp, qazaq tarıhyna qatysy bar kóptomdyq jaryq kórdi.
Təýelsizdik alǵannan bergi júrgizilgen tyń jumystar negizinde «Babalar sózi» atty 100 tomdyq qazaq folklorynyń jınaǵy, «Ədebı jədigerler» (20 tom), Əl-Farabı (10 tom), Shoqan Ýəlıhanov (5 tom), M.Əýezov (50 tom), Ə.Marǵulan (14 tom) shyǵarmalary, «Əlemdik fılosofııalyq mura», «Əlemdik folklorıstıka», «Əlemdik ədebıettaný», «Əlemdik ónertaný» sııaqty kóp tomdyq kitaptar jarııalandy. Taza ǵylymı zertteýler qatarynda kóptomdyq «Qazaq ədebıetiniń tarıhy», «Qazaq óneriniń tarıhy», «Qazaq halqynyń fılosofııalyq murasy» sııaqty eńbekter basyldy.
Nursultan Nazarbaevtyń «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty tujyrymdamalyq maqalasy elimizdiń zııatkerlik áleýetin joǵary deńgeıge kóterdi. Ásirese «Jańa gýmanıtarlyq bilim. Qazaq tilindegi 100 jańa oqýlyq» jobasy – biregeı ıdeıa deýge bolady.
«Rýhanı jańǵyrý» aıasyndaǵy «Týǵan jer» jobasy boıynsha jergilikti basqarý júıesi, zııaly qaýym jáne bilim mekemeleri birlesip, qyrýar jumys atqardy.
Elbasynyń «Uly dalanyń jeti qyry» maqalasynan týyndaıtyn jobalar da ǵalymdarymyzdy jańa zertteýlerge jumyldyrdy. «Arhıv-2025» jobasy, «Uly dalanyń tulǵalary» atty ǵylymı-tanymdyq serııalyq eńbekter ázirlep jarııalaý júzege asa bastady. «Túrki órkenıeti» atty irgeli ǵylymı joba qolǵa alynyp, Uly dalanyń jeti qyrynyń árqaısycyna arnaıy ensıklopedııa daıarlaý josparlandy. «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarynda «Qazaqstan-2050» Strategııasynda belgilengen latyn qaripti qazaq álipbıiniń konsepsııasy da Elbasy ıdeıasymen naqtylanyp, júıelengenin atap ótken oryndy.
Nursultan Nazarbaevtyń Memleket basshysy retindegi qyzmeti, bastamashyl qaıratkerligi «Táýelsizdik dáýiri» atty keń tynysty eńbeginde jan-jaqty kórinis tapqan. Munda Elbasy táýelsiz eldiń tarıhyn kanondyq úlgide jazyp berdi desek, aqylǵa syıymdy. Álemdik qoǵamdastyqtan laıyqty oryn alǵan memleket dárejesine kóterilgen elimizdiń tarıhyn Ult kóshbasshysynyń ózi aıshyqtap jazyp berýi Qazaqstan qoǵamynyń jasampaz rýhyn aıǵaqtaıdy. Mańyzy erekshe kitapta elimizdiń dúnıejúzilik masshtabtaǵy memlekettik damý úderisin, jasampaz tarıhymyzdyń óreli óristerin, eldik sanaǵa qýatty serpilis pen asqaq senim ákelgen qubylystardy Elbasy N.Á.Nazarbaev tek ózine tán stılmen asa áserli maǵynada baıandap bere aldy. Munda búgingi ǵylym bıiginen tarıhı qubylystardy shynaıy jazý ádisnamasyna baǵyttaıtyn jáne asa mol statıstıkalyq málimetter men materıaldardy oqyrmanǵa jetkizetin tyń ádisteme bar. Bul – jalpyálemdik órkenıettik úderister arnasynda zerdeleýdiń jańa ádisnamalyq tujyrymdamasy deýge laıyqty eńbek.
Tarıhı betburys pen bılik transformasııasy aldynda jarııalanǵan osy tolymdy kitap otandastarymyzdyń qoldan tastamaıtyn asyl dúnıesine aınalady dep úmittenemiz. Álem tarıhynda mundaı tájirıbe de bar. Máselen, Ýınston Cherchıll Anglııanyń tórt tomdyq tarıhyn jazyp shyqty. Shyǵystyń birtýar qaıratkeri Djavaharlal Nerý «Álem tarıhyna kózqaras» atty eńbeginde Úndistannyń memlekettik ıdeıasyn tujyrymdady. Jańa Túrkııanyń negizin qalaǵan Mustafa Kemal Atatúrik 1927 jyly Respýblıkalyq halyq partııasynyń II kongresinde 36 saǵat «Nutuk» (Sóz) atty baıandamasyn oqyp, túrik sanasynda tóńkeris jasady. Keıin ol 900 bettik kitap bolyp shyqqan. Onyń nátıjesi – jańa Túrkııa Respýblıkasy.
Nursultan Nazarbaev – jaı el basshysy emes, qurýshy, jasampaz, kóregen tulǵa. Sondyqtan bári «birinshi» jáne «tuńǵysh» degennen bastalady. Endeshe bul eńbek – jańa memleketti óz qolymen, óz bastamasymen turǵyzǵan asa iri tarıhı tulǵanyń ári jylnamasy, ári dáýirnamasy.
Birtýar Nursultan Ábishuly – Táýelsiz Qazaqstan Respýblıkasynyń negizin qalaǵan tulǵa, Otan jáne memlekettilik tarıhynyń barlyq kezeńderin jetik biletin saıası qaıratker, tereń tamyrly tujyrymdamaly eńbekterdiń avtory. Endeshe onyń Táýelsiz el tarıhyn ózi bastap baıandaýy qoǵamdyq sanamyzǵa orasan zor oı salyp, memleketimizdi renessanstyq damý satysyna odan saıyn órletkeni sózsiz.
2019 jyly 19 naýryzda Qazaqstan óz damýynyń jańa kezeńine kóterildi. Bul – saıası órkendeýdiń sabaqtastyǵyn, áleýmettik-ekonomıkalyq baǵytymyzdyń júıeliligin kórsetti. Elbasy jańa Prezıdenttikke úmitker retinde Táýelsizdiktiń alǵashqy kúnderinen janynan tabylǵan saıası serigi, senimdi shákirti, qaıratker, dıplomat, álemdik qoǵamdastyqqa tanymal tulǵa Qasym-Jomart Toqaevtyń kandıdatýrasyn usyndy. Elbasy senimi – el senimi. Qasym-Jomart Kemeluly ádil saılaý dodasynda jeńiske jetti. Elbasy men jańa Prezıdent birligi, tandemi jańa Qazaqstan qoǵamyn odan ári uıystyra tústi.
Nursultan Nazarbaev – týa bitken jəne sırek kezdesetin daryn. Ony Jaratqan Ie eńbekshildigimen shyńdap jetildirgen. О́mirge qushtarlyq, oılylyq, batyldyq, bastamashyldyq – onyń ərtúrli qyry. Osylardy ol bilimmen, uly tulǵalar týraly tarıhı derekterdi kóp oqýmen ushtaı túsip, ózi ótken ómir soqpaǵynda izdenýmen tolyqtyra bildi. Tabıǵatynda kemel kósemdik bar. Ol ərqashan batyl da ótkir, onyń mysy basqalardy basyp júredi. Qazaq osyndaı adamdy «arýaqty» deıdi.
Qazaqstan úshin búgingi álemdegi, óńirdegi, eldegi bereke-birliktiń tuǵyry, qaýipsizdiktiń kepili – Elbasynyń aty men zaty, murasy men muraty bolatyny da sondyqtan. Ulttyń baǵyna bitken birtýar tulǵaǵa uzaq ǵumyr, beınettiń zeınetin kórýdi tiledik.
Serik QIRABAEV,
akademık