Álem • 29 Maýsym, 2020

Belarýs: Bul saılaý burynǵydan ózgerek

20 ret kórsetildi

Bıyl 9 tamyzda Belarýs memleketi táýelsiz el bolǵaly altynshy prezıdent saılaýyn ótkizedi. Memleketti 26 jyl boıy basqaryp kele jatqan Aleksandr Lýkashenko osy joly da úmitkerler qatarynda. Degenmen bıylǵy úmitkerler burynǵydan ózgerek.

senno.by

Prezıdenttikten úmitker­likke  55 adam ótinish bergen. Qol jınaý naýqany 19 maýsym­da aıaqtaldy. Nátıjesinde, 7 adam­­nyń úmitkerlikke jet­ki­­li­kti qol jınaǵany málim bol­dy. Olardyń qatarynda el pre­zıdenti Aleksandr Lýka­shenko, sondaı-aq Vıktor Baba­rıko, Valerıı Sepkalo, Svetlana Tıhanovskaıa, Anna Kanopaskaıa, Andreı Dmıtrıev pen Sergeı Cherechen syndy tul­ǵalar bar. Saılaý komıs­sııa­synyń aı­­týynsha, táýelsiz eldiń tarıhynda alǵash ret prezıdenttikke úmit­kerler úlken sho­ǵyr­dy kórsetip otyr. Halyq arasynda «Belgaz­prombanktiń» burynǵy basshysy Vıktor Babarıko, «Jo­ǵary tehnolo­gııalar parki­niń» eks-basshysy Valerıı Sep­­­kalony qoldaýshylar kóp. Sa­rap­shylar osy ekeýi buǵan de­ıingi úırenshikti úmitker­ler­den erek bolýy arqyly halyq senimine bólenip otyr deıdi.

Belarýs medıa ókilderi de Ýkraınanyń ssenarııin qaıta­lamaq bolǵandaı, osy joly úmit­kerler qatarynan vıdeoblo­ger Sergeı Tıhanovskıı kórindi. Alaıda saılaý komıssııasy onyń ótinishin maquldamady. Bloger óziniń áıeli Svetlana Tı­hanovskaıany qoldaý tobyn bas­­qarýǵa kirisip  ketti. Sa­rap­­­­shylar joǵaryda atalǵan ekeýi­­­niń el arasyndaǵy ımıdji jaq­sy ekenin, halyqtyń sene­tin adamdary ekenin aıtady. Babarıko men Sepkalaǵa qoldaý bildirýshiler sany kún sanap artyp keledi. Oǵan pandemııa­ǵa qa­ra­mastan halyqtyń qol jı­naýǵa kirisip, uzyn-sonar kezekte turýy dálel.

Bıylǵy jaǵdaı, ıaǵnı jahan­dyq pandemııa men daǵdarys múlde kútpegen nátıje alyp kelýi múmkin deıdi el saıasat­ker­leri. Bul saılaýdan úlken óz­geris kútetin Belarýs halqy pan­­demııaǵa qaramastan narazy­lyqqa shyǵyp, azamattardy daýys berýge shaqyrý qarqyndy júrip jatyr. Bıylǵy jaǵdaıǵa belsendiler «qol qoıý revolıýsııasy» degen at bergen. О́ıtkeni belarýstyqtar buryn-sońdy bolmaǵan belsendilik tanytyp, respýblıkanyń kishigirim qalalarynda da qol jınaýǵa kirisken halyq qarasy qalyń. Jalpy, Belarýsta pandemııa bılik deńgeıinde de eskerilmeı jatqandaı. Esterińizde bolsa, Mınsk Jeńis kúnine oraı 9 mamyr­da úlken parad ótkizgen bola­tyn. Elde meıramhanalar, stadıondar men basqa da qoǵam­dyq oryndar jumysyn toqtat­qan joq. Sońǵy málimet boıynsha, elde 61 myńnan astam vırýs juqtyrǵan adam tirkelgen.

«Toıdyń bolǵanynan boladysy qyzyq» demekshi, elde úmit­kerlerdiń saılaýaldy kam­­panııalary men narazy­lyqtar qyzý. Búginge deıin pre­zı­dent­tikke kandıdattardy usyný bo­ıynsha pıketterge qatysqan 97 adam jaýapqa tartylyp, jalpy alǵanda 1 246 saǵatqa ákimshilik jazaǵa tartylǵan. 105 adam jalpy somasy 90 myń belarýs rýbli (40 myń AQSh dollary) shamasynda aıypul tólegen. Jaýapqa tartylǵan­dar arasynda blogerlerden bólek, qarapaıym jumysshylar, fermerler, tipti zeınetkerler de bar. Mıtıngige shyqqan­dar­dyń barlyǵy elge jańa basshy men ózgeris kerektigin aıtýda. Urandar arasynan tipti «kim bolsa da, Lýkashenko emes» de­gen­di jıi kezdestirýge bolady. 

Belarýs quqyq qorǵaý organ­darynyń ókilderi saılaýaldy kampanııalarynyń úreı men qorqytý atmosferasynda ótip jatqanyn aıtady. Buǵan mamyr aıynda bastalǵan belsendilerdi qýdalaý operasııasy sebep bolsa kerek. Lýkashenkonyń eń ne­gizgi degen qarsylastary qu­qyq qorǵaý organdarynyń tek­serýinen ótip jatqanyn, tipti úı­leri tek­serilgenin aıtady. Al Vık­tor Babarıko qazir tergeý ızolıa­torynda. Onyń esepshottary buǵattaýly.

Eýroparlament músheleri Belarýstaǵy jaǵdaıǵa qatysty málimdeme jasap, el bıligin halyq­ty tyńdaýǵa shaqyrdy. Olar­dyń oıynsha, bılikke úmit­­kerler, belsendiler men – op­po­zı­sıonerlerdi qýdalaýdy – doǵa­ryp, kandıdattyqqa jetki­lik­ti qol jınaǵan jańa aza­mat­tar­dy tirkeýge alýy kerek. Sony­men birge Parla­ment ókil­deri úgit-nasıhat jumys­taryna BAQ-qa shekteý qoıyl­ǵanyna narazy ekendikterin bildirdi.

«Lýkashenkonyń Eýropa odaǵy eldegi mundaı áreket­terge tózbeıtinin, shara qoldanyl­maǵan jaǵdaıda belgili toptar men jeke tulǵalarǵa qatys­ty sank­sııalar salynyp, Bela­rýs­qa baǵyttalatyn qarjy­laı kómek sheshimine áseri bola­tynyn eskergeni jón», delin­gen uıym habarlamasynda. Sony­men qatar bul eskertýler es­kerýsiz qalsa, eldegi demo­kra­­tııalyq toptardy áreketke sha­qy­­ratyny da ashyq jazylǵan. 

Ázirge Lýkashenkonyń eki basty qarsylastary Sepkalo men Babarıkonyń úgit-nasıhat júrgizýine kedergi kóp. Eýro­par­lament eskertýiniń ne ózger­teri belgisiz. Úmtkerlerdiń tir­kelýiniń aıaqtalýyna sanaýly kúnder qaldy. Bul saılaýdyń burynǵydan ózgerek bolyp-bolmaýy da ýaqyt enshisinde.

Sońǵy jańalyqtar

Qashyqtan oqyp, til úıren!

Bilim • Búgin, 21:30

Atyraý oblysynda kólik jarylyp ketti

Aımaqtar • Búgin, 16:55

Aqtaýǵa reseıden 9 dáriger kómekke keldi

Koronavırýs • Búgin, 14:55

Álemdik ekonomıka úlken qaryzǵa batty

Ekonomıka • Búgin, 14:35

Atyraýda jazǵy dámhana órtendi

Aımaqtar • Búgin, 13:05

Atyraýda blok-posttar qoıylmaıtyn boldy

Aımaqtar • Búgin, 12:45

Qytaı elshiligi jalǵan aqparat taratqan

Koronavırýs • Búgin, 11:20

Araq aýrýdan aıyqtyrmaıdy

Koronavırýs • Keshe

Uqsas jańalyqtar