Belarýs: Bul saılaý burynǵydan ózgerek

Prezıdenttikten úmitker­likke  55 adam ótinish bergen. Qol jınaý naýqany 19 maýsym­da aıaqtaldy. Nátıjesinde, 7 adam­­nyń úmitkerlikke jet­ki­­li­kti qol jınaǵany málim bol­dy. Olardyń qatarynda el pre­zıdenti Aleksandr Lýka­shenko, sondaı-aq Vıktor Baba­rıko, Valerıı Sepkalo, Svetlana Tıhanovskaıa, Anna Kanopaskaıa, Andreı Dmıtrıev pen Sergeı Cherechen syndy tul­ǵalar bar. Saılaý komıs­sııa­synyń aı­­týynsha, táýelsiz eldiń tarıhynda alǵash ret prezıdenttikke úmit­kerler úlken sho­ǵyr­dy kórsetip otyr. Halyq arasynda «Belgaz­prombanktiń» burynǵy basshysy Vıktor Babarıko, «Jo­ǵary tehnolo­gııalar parki­niń» eks-basshysy Valerıı Sep­­­kalony qoldaýshylar kóp. Sa­rap­shylar osy ekeýi buǵan de­ıingi úırenshikti úmitker­ler­den erek bolýy arqyly halyq senimine bólenip otyr deıdi.

Belarýs medıa ókilderi de Ýkraınanyń ssenarııin qaıta­lamaq bolǵandaı, osy joly úmit­kerler qatarynan vıdeoblo­ger Sergeı Tıhanovskıı kórindi. Alaıda saılaý komıssııasy onyń ótinishin maquldamady. Bloger óziniń áıeli Svetlana Tı­hanovskaıany qoldaý tobyn bas­­qarýǵa kirisip  ketti. Sa­rap­­­­shylar joǵaryda atalǵan ekeýi­­­niń el arasyndaǵy ımıdji jaq­sy ekenin, halyqtyń sene­tin adamdary ekenin aıtady. Babarıko men Sepkalaǵa qoldaý bildirýshiler sany kún sanap artyp keledi. Oǵan pandemııa­ǵa qa­ra­mastan halyqtyń qol jı­naýǵa kirisip, uzyn-sonar kezekte turýy dálel.

Bıylǵy jaǵdaı, ıaǵnı jahan­dyq pandemııa men daǵdarys múlde kútpegen nátıje alyp kelýi múmkin deıdi el saıasat­ker­leri. Bul saılaýdan úlken óz­geris kútetin Belarýs halqy pan­­demııaǵa qaramastan narazy­lyqqa shyǵyp, azamattardy daýys berýge shaqyrý qarqyndy júrip jatyr. Bıylǵy jaǵdaıǵa belsendiler «qol qoıý revolıýsııasy» degen at bergen. О́ıtkeni belarýstyqtar buryn-sońdy bolmaǵan belsendilik tanytyp, respýblıkanyń kishigirim qalalarynda da qol jınaýǵa kirisken halyq qarasy qalyń. Jalpy, Belarýsta pandemııa bılik deńgeıinde de eskerilmeı jatqandaı. Esterińizde bolsa, Mınsk Jeńis kúnine oraı 9 mamyr­da úlken parad ótkizgen bola­tyn. Elde meıramhanalar, stadıondar men basqa da qoǵam­dyq oryndar jumysyn toqtat­qan joq. Sońǵy málimet boıynsha, elde 61 myńnan astam vırýs juqtyrǵan adam tirkelgen.

«Toıdyń bolǵanynan boladysy qyzyq» demekshi, elde úmit­kerlerdiń saılaýaldy kam­­panııalary men narazy­lyqtar qyzý. Búginge deıin pre­zı­dent­tikke kandıdattardy usyný bo­ıynsha pıketterge qatysqan 97 adam jaýapqa tartylyp, jalpy alǵanda 1 246 saǵatqa ákimshilik jazaǵa tartylǵan. 105 adam jalpy somasy 90 myń belarýs rýbli (40 myń AQSh dollary) shamasynda aıypul tólegen. Jaýapqa tartylǵan­dar arasynda blogerlerden bólek, qarapaıym jumysshylar, fermerler, tipti zeınetkerler de bar. Mıtıngige shyqqan­dar­dyń barlyǵy elge jańa basshy men ózgeris kerektigin aıtýda. Urandar arasynan tipti «kim bolsa da, Lýkashenko emes» de­gen­di jıi kezdestirýge bolady. 

Belarýs quqyq qorǵaý organ­darynyń ókilderi saılaýaldy kampanııalarynyń úreı men qorqytý atmosferasynda ótip jatqanyn aıtady. Buǵan mamyr aıynda bastalǵan belsendilerdi qýdalaý operasııasy sebep bolsa kerek. Lýkashenkonyń eń ne­gizgi degen qarsylastary qu­qyq qorǵaý organdarynyń tek­serýinen ótip jatqanyn, tipti úı­leri tek­serilgenin aıtady. Al Vık­tor Babarıko qazir tergeý ızolıa­torynda. Onyń esepshottary buǵattaýly.

Eýroparlament músheleri Belarýstaǵy jaǵdaıǵa qatysty málimdeme jasap, el bıligin halyq­ty tyńdaýǵa shaqyrdy. Olar­dyń oıynsha, bılikke úmit­­kerler, belsendiler men – op­po­zı­sıonerlerdi qýdalaýdy – doǵa­ryp, kandıdattyqqa jetki­lik­ti qol jınaǵan jańa aza­mat­tar­dy tirkeýge alýy kerek. Sony­men birge Parla­ment ókil­deri úgit-nasıhat jumys­taryna BAQ-qa shekteý qoıyl­ǵanyna narazy ekendikterin bildirdi.

«Lýkashenkonyń Eýropa odaǵy eldegi mundaı áreket­terge tózbeıtinin, shara qoldanyl­maǵan jaǵdaıda belgili toptar men jeke tulǵalarǵa qatys­ty sank­sııalar salynyp, Bela­rýs­qa baǵyttalatyn qarjy­laı kómek sheshimine áseri bola­tynyn eskergeni jón», delin­gen uıym habarlamasynda. Sony­men qatar bul eskertýler es­kerýsiz qalsa, eldegi demo­kra­­tııalyq toptardy áreketke sha­qy­­ratyny da ashyq jazylǵan. 

Ázirge Lýkashenkonyń eki basty qarsylastary Sepkalo men Babarıkonyń úgit-nasıhat júrgizýine kedergi kóp. Eýro­par­lament eskertýiniń ne ózger­teri belgisiz. Úmtkerlerdiń tir­kelýiniń aıaqtalýyna sanaýly kúnder qaldy. Bul saılaýdyń burynǵydan ózgerek bolyp-bolmaýy da ýaqyt enshisinde.