Bul indettiń betalysy jaman

Aýstralııa ulttyq ýnı­ver­sıtetiniń (ANU) ǵalym­dary kóldeneńnen kelgen koronavırýs keseliniń kesirinen álem ekonomıkasy 2,4 trln dollardan 9 trln dollarǵa deıin quldyraýy múmkin degen boljam jasap otyr. Amerıka Qurama Shtattary – 1,7 trln dollar, QHR – 1,6 trln dollar, Úndistan – 567 mlrd dollar, Japonııa 549 mlrd dollar kóleminde zardap shekpek. Ǵalymdardyń paıymda­ýynsha, bul qaterli indet tórtkúl álemdegi 15 mln adamnyń ómi­rin qıyp ketetin kórinedi. Búgin­de kóptegen órkenıetti elder koronavırýsqa qarsy vaksına izdeý ústinde.

2020 jylǵy 22 maýsymǵa deıin tórt­kúl álemniń 213 elinde 470 665 adam kóz jumǵan. Sonyń ishinde Eýro­pada – 187 387, Soltústik Amerı­kada – 153 627, Ońtústik Amerıkada – 70 324, Azııa elderinde – 47 291, Afrı­­kada – 7 950, Aýstralııa men Muhıt­­tar aıma­ǵynda 124 adam baqılyq bol­ǵan. Álgi ǵalymdar qatty alańdap otyr­ǵan «jasyl qurlyqta» 102 adam kóz jumǵan.

Memleketter arasynan AQSh-ta – 122 247, Brazılııada – 50 659, Uly­brıtanııada – 42 632, Italııada – 34 634, Fransııada – 29 640, Ispanııada – 28 323, Meksıkada – 21 825, Úndistan­da – 13 703, Belgııada – 9 696, Iranda – 9 623, Germanııada – 8 962, Kanadada – 8 430, Perýde – 8 045, Nıderlandyda – 6 090, Shvesııada – 5 053, Túrkııada – 4 950, QHR-da – 4 634, Chılıde – 4 479, Ekvadorda – 4 223, Pákistanda – 3 501, Indonezııada – 2 465, Kolýmbııada – 2 237, Egıpette – 2 193, Shveısarııada – 1 956, Oń­tústik Afrıka Respýblıka­syn­da – 1 930, Irlandııada – 1 715, Por­týga­­­lııa­­da – 1 530, Rýmynııada – 1 512, Ban­g­ladesh­te – 1 464, Polshada – 1 356, Saýd Arabııasynda – 1 267, Fılıp­pınde – 1 169, Irakta – 1 100, Argen­tınada 1 011 adam ómirmen qosh aıtys­qan. О́zge elderdegi ólim kórset­kishi myń adamǵa jetpeıdi.

Burynǵy keńestik keńistiktegi elder arasyndaǵy kisi óliminiń kórsetkishi mynadaı: Reseı Federasııasynda – 8 111, Ýkraınada – 1 002, Moldovada – 473, Armenııada – 350, Belarýste – 346, Ázerbaıjanda – 154, Lıtvada – 76, Estonııada – 69, Tájikstanda – 52, Qyrǵyzstanda – 37, Latvııada – 30, О́zbekstanda – 19, Grýzııada – 14 adam.

Beıresmı málimetterge qaraǵanda, Tájikstanda bul qaterli indetten qaıtys bol­ǵan­­d­ardyń sany 420-ny quraı­dy. Joǵarydan berilgen tapsyrma boıynsha dárigerler marqumdarǵa pnevmonııa, týberkýlez, dońyz tumaýynan kóz jumdy degen qujat toltyrǵan kórinedi. Bul elde karantındik sharalar engizil­megen. Tek adam kóp jumys isteıtin keıbir kásiporyndar ǵana jumysyn toqtatqan.

Al beıtarap avtorıtarly memleket – Túrikmenstanda koronavırýs resmı túrde tirkelmegen. Bylaısha aıtqanda, eshkim kesel juqtyrmaǵan. Adamdarǵa betperde, medısınalyq qolǵap kııýge tyıym salynǵan. El prezıdenti Gýrbangýly Berdimuhamedov saqtyq sharalary retinde úıde adyraspan tutatýdy usynǵan. Sol sebepti bul elde kún saıyn myńdaǵan adamnyń qatysýymen kópshilik is-sharalar ótkizilýde. Mundaıda «Aýrýyn jasyrǵandy ólim áshkere etedi» degen támsil oıǵa oralady eken.

Qazaqstanǵa keletin bolsaq, koronavırýstan 120 adam baqı­lyq bolǵan. Atap aıtqanda, Nur-Sultanda – 32, Almatyda – 20, Shymkent pen Pavlodar oblysynda – 13-ten, Qaraǵandy oblysynda – 10, Aqmola men Túrkistan oblystarynda – 8-den, Batys Qazaqstan oblysynda – 6, Atyraý oblysynda – 3, Qostanaı, Mańǵystaý oblystarynda – 2-den, Aqtóbe, Jambyl, Shyǵys Qazaqstan oblystarynda bir-birden adam kóz jumǵan. Almaty, Qyzylorda, Soltústik Qazaqstan oblystarynda kisi ólimi tirkelmegen.

Ábdisattar ÁLIP

ShYMKENT