Prezıdent • 29 Maýsym, 2020

Memleket basshysy Ákimshilik rásimdik-prosestik kodeksine qol qoıdy

41 ret kórsetildi

Bul týraly Aqordanyń baspasóz qyzmeti habarlady, - dep jazady Egemen.kz

 

 

QAZAQSTAN RESPÝBLIKASYNYŃ KODEKSI

 

QAZAQSTAN RESPÝBLIKASYNYŃ ÁKIMShILIK RÁSIMDIK-PROSESTIK KODEKSI

 MAZMUNY

 

1-BО́LIM. JALPY EREJELER

1-taraý. QAZAQSTAN RESPÝBLIKASYNYŃ ÁKIMShILIK RÁSIMDER TÝRALY ZAŃNAMASY JÁNE QAZAQSTAN RESPÝBLIKASYNYŃ ÁKIMShILIK SOT ISIN JÚRGIZÝ TÝRALY ZAŃNAMASY

 

 

1-bap.

Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasy

 

2-bap.

Ákimshilik sot isin júrgizýde artyqshylyq kúshi bar quqyqtyq normalardy qoldaný

 

3-bap.

Osy Kodekste retteletin qatynastar

 

4-bap.

Osy Kodekste paıdalanylatyn negizgi uǵymdar

2-taraý. ÁKIMShILIK RÁSIMDERDIŃ JÁNE ÁKIMShILIK SOT ISIN JÚRGIZÝDIŃ MINDETTERI MEN QAǴIDATTARY

 

5-bap.

Ákimshilik rásimderdiń jáne ákimshilik sot isin júrgizýdiń mindetteri

 

6-bap.

Ákimshilik rásimderdiń jáne ákimshilik sot isin júrgizýdiń qaǵıdattary men olardyń máni

 

7-bap.

Zańdylyq qaǵıdaty

 

8-bap.

Ádildik qaǵıdaty

 

9-bap.

Quqyqtardy, bostandyqtar men zańdy múddelerdi qorǵaý

 

10-bap.

Mólsherlestik

 

11-bap.

Ákimshilik qalaýdy júzege asyrý shekteri

 

12-bap.

Quqyqtar basymdyǵynyń qaǵıdaty

 

13-bap.

Senim quqyǵyn qorǵaý

 

14-bap.

Formaldy talaptardy teris paıdalanýǵa tyıym salý

 

15-bap.

Anyqtyq prezýmpsııasy

 

16-bap.

Sottyń belsendi róli

 

17-bap.

Ákimshilik sot isin júrgizýdiń aqylǵa qonymdy merzimi

 

18-bap.

Sot aktileriniń mindettiligi

 

3-taraý. ÁKIMShILIK ORGAN, LAÝAZYMDY ADAM JÁNE ÁKIMShILIK RÁSIMDERGE QATYSÝShYLAR

 

19-bap.

Ákimshilik rásimdegi quqyq qabilettilik

jáne áreket qabilettilik

 

20-bap.

Ákimshilik organ, laýazymdy adam

 

21-bap.

Ákimshilik rásimge qatysýshylar

 

22-bap.

Aryz ıesi

 

23-bap.

Ákimshilik rásimdegi múddeli tulǵa

 4-taraý. SOT

 

24-bap.

Sottyń quramy

 

25-bap.

Sottyń alqaly quramynyń máselelerdi sheshý tártibi. Erekshe pikir

5-taraý. ÁKIMShILIK PROSESKE QATYSÝShYLAR

 

26-bap.

Ákimshilik proseske qatysýshylardyń quramy

 

27-bap.

Ákimshilik prosestik quqyq qabilettilik jáne ákimshilik prosestik áreket qabilettilik

 

28-bap.

Talap qoıýshy

 

29-bap.

Jaýapker

 

30-bap.

Ákimshilik prosestegi múddeli tulǵa

 

31-bap.

Prokýror

 6-taraý. ÁKIMShILIK ISKE QATYSATYN О́ZGE DE ADAMDAR

 

32-bap.

Kýá

 

33-bap.

Sarapshy

 

34-bap.

Maman

 

35-bap.

Aýdarmashy

 

2-BО́LIM. MEMLEKETTIK ORGANDARDYŃ IShKI ÁKIMShILIK RÁSIMDERI

 

7-taraý. MEMLEKETTIK ORGANDARDYŃ IShKI ÁKIMShILIK RÁSIMDERINIŃ JALPY EREJELERI

 

 

36-bap.

Memlekettik organdardyń ishki ákimshilik rásimderin júzege asyrý sharttary

 

37-bap.

Jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktiniń oryndalýyn uıymdastyrý jáne baqylaý

 

38-bap.

Memlekettik organnyń jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktisiniń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti tapsyrmalarynyń oryndalýyn ishki baqylaýdy júzege asyrý tártibi

 

39-bap.

Memlekettik organdardyń jumysyn josparlaý

 

40-bap.

Memlekettik organ jáne memlekettik organnyń

qurylymdyq bólimshesi týraly reglament, ereje

 

41-bap.

Memlekettik organnyń quzyreti, ókilettikteri,

fýnksııalary men mindetteri

 

42-bap.

Jeke-dara ókimdik qyzmet

 

43-bap.

Alqaly memlekettik organ

 

44-bap.

Memlekettik organdarda qyzmettik

qujattardyń qaralýy men ótýi

 

45-bap.

Aqparat almasýǵa qoıylatyn talaptar

 

46-bap.

Qyzmettik qujattardyń oryndalýyn ishki baqylaý

 

8-taraý. ORTALYQ JÁNE (NEMESE) JERGILIKTI ATQARÝShY  ORGANDARDYŃ FÝNKSIIаLARYN BÁSEKELES  ORTAǴA BERÝ

 

 

47-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń

fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berýdiń jalpy erejeleri

 

48-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn aýtsorsıng arqyly básekeles ortaǵa berý

 

49-bap.

Ortalyq atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik tapsyrma arqyly básekeles ortaǵa berý

 

50-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik áleýmettik tapsyrys arqyly básekeles ortaǵa berý

 

51-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy

organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa paıdalanýshylar esebinen berý

 

 

52-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn mindetti múshelikke (qatysýǵa) negizdelgen ózin-ózi retteýdi engizý arqyly básekeles ortaǵa berý

 

53-bap.

Monıtorıng

 

54-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn qaıtarý

 

55-bap.

Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti

 

56-bap.

Memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy

ýákiletti organnyń quzyreti

 

57-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy

organdardyń quzyreti

 

58-bap.

Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kásipkerler

palatasynyń quzyreti

 

59-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri boıynsha ózara is-qımyly

 

60-bap.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylardyń quqyqtary men mindetteri

 

61-bap.

Komıssııanyń qyzmeti men fýnksııalary

 

3-BО́LIM. ÁKIMShILIK RÁSIM

 

9-taraý. ÁKIMShILIK RÁSIMDI QOZǴAÝ

 

 

62-bap.

Ákimshilik rásimdi qozǵaý úshin negizder

 

63-bap.

Joldanymǵa qoıylatyn jalpy talaptar

 

64-bap.

Joldanymdy qabyldaý, tirkeý, qaıtarý

jáne keri qaıtaryp alý

 

65-bap.

Joldanymdy ýákiletti ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa ári qaraı joldaý

 

66-bap.

Ákimshilik rásimdegi habarlama (habarhat)

 

67-bap.

Laýazymdy adamǵa qarsylyq bildirý (ózdiginen bas tartý)

 

68-bap.

Ákimshilik rásimde ókildik etý

 

69-bap.

Ákimshilik isterdi júrgizý jáne esepke alý

 

70-bap.

Ákimshilik rásimdi toqtatý

 

10-taraý. ÁKIMShILIK ISTI QARAÝ

 

 

71-bap.

Ákimshilik isti jeke-dara jáne alqaly túrde qaraý

 

72-bap.

Ákimshilik istiń naqty mán-jaılaryn zertteý

 

73-bap.

Tyńdaý

 

74-bap.

Tyńdaý hattamasy

 

75-bap.

Ákimshilik rásimge qatysýshynyń ákimshilik is materıaldarymen tanysýy

 

76-bap.

Joldanym negizinde qozǵalǵan ákimshilik

rásimniń merzimderi

 

77-bap.

Ákimshilik isti qaraý nátıjeleri boıynsha

sheshimderdiń túrleri

 

11-taraý. ÁKIMShILIK AKT

 

 

78-bap.

Ákimshilik aktilerdiń nysandary

 

79-bap.

Ákimshilik aktige qoıylatyn jalpy talaptar

 

80-bap.

Jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda qabyldanǵan ákimshilik aktiniń mazmuny

 

81-bap.

Ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkizý

 

82-bap.

Qate jazýlardy jáne (nemese) arıfmetıkalyq qatelerdi túzetý

 

83-bap.

Ákimshilik aktiniń kúshine enýi, qoldanysqa engizilýi

jáne qoldanysynyń toqtatylýy

 

84-bap.

Zańsyz ákimshilik aktiniń kúshin joıý

 

85-bap.

Zańdy ákimshilik aktiniń kúshin joıý

 

86-bap.

Ákimshilik aktini oryndaý tártibi men merzimderi

 12-taraý. OŃAILATYLǴAN ÁKIMShILIK RÁSIM

 

87-bap.

Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi júzege asyrý tártibi

 

88-bap.

Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi toqtatý

 

89-bap.

Ákimshilik isti ońaılatylǵan ákimshilik rásimde qaraýdyń nátıjeleri boıynsha sheshimderdiń túrleri

 

90-bap.

Jeke tulǵalardy jáne zańdy tulǵalardyń

ókilderin jeke qabyldaý

 13-taraý. ShAǴYM JASAÝ TÁRTIBI. ShAǴYM BERÝ

 

91-bap.

Shaǵym jasaý tártibi

 

92-bap.

Shaǵym berý merzimi

 

93-bap.

Shaǵymnyń nysany men mazmuny

 

94-bap.

Shaǵymdy qabyldaý, tirkeý, qaıtarý jáne keri qaıtaryp alý

 

95-bap.

Shaǵymdy qaraýsyz qaldyrý

 

96-bap.

Shaǵym berýdiń saldary

14-taraý. ShAǴYMDY QARAÝ

 

 

97-bap.

Shaǵymdy jeke-dara jáne alqaly túrde qaraý

 

98-bap.

Shaǵymdy qaraýdyń jalpy qaǵıdalary

 

99-bap.

Shaǵymdy qaraý merzimi

 

15-taraý. ShAǴYM BOIYNShA ShEShIM

 

 

100-bap.

Shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha

sheshimderdiń túrleri

 

101-bap.

Shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimniń mazmuny

 

4-BО́LIM. ÁKIMShILIK SOT ISIN JÚRGIZÝ

 

16-taraý. ISTERDIŃ SOTTYLYǴY

 

 

102-bap.

Ákimshilik isterdiń sottylyǵy

 

103-bap.

Ákimshilik isterdiń áskerı sottarǵa sottylyǵy

 

104-bap.

Oblystyq jáne oǵan teńestirilgen sottardyń

sottylyǵyna jatatyn ákimshilik ister

 

105-bap.

Ákimshilik isterdiń Qazaqstan Respýblıkasynyń

Joǵarǵy Sotyna sottylyǵy

 

106-bap.

Ákimshilik isterdiń aýmaqtyq sottylyǵy

 

107-bap.

Isterdiń baılanystylyǵy boıynsha jáne

taraptardyń tańdaýy boıynsha sottylyq

 

108-bap.

Ákimshilik isti bir sottyń is júrgizýinen

basqa sotqa berý

 

109-bap.

Sottylyq týraly daýlardy sheshý

 

17-taraý. ÁKIMShILIK ISTER BOIYNShA SOT TALQYLAÝYNYŃ

 JALPY BASTAÝLARY

 

 

110-bap.

Sot talqylaýynyń tikeleı jáne aýyzsha bolýy

 

111-bap.

Ákimshilik isti talqylaý kezinde

sot quramynyń ózgermeıtindigi

 

112-bap.

Sot talqylaýyna qatysý

 

113-bap.

Ákimshilik prosestegi habarlama (habarhat)

 

114-bap.

О́ziniń kelýi

 

115-bap.

Ákimshilik isti kelýge mindetti adamdardyń

qatysýynsyz qaraý

 

116-bap.

Ákimshilik ister boıynsha sot talqylaýynyń

shekteri

 

117-bap.

Ákimshilik sot isin júrgizýdiń jalpy qaǵıdalary

 

118-bap.

Sottyń uıǵarymy

 

119-bap.

Preıýdısııa

 

120-bap.

Tatýlastyrý rásimderi

 

121-bap.

Sotta medıasııa júrgizý tártibi

 

122-bap.

Ákimshilik ister boıynsha sot shyǵystary

 

18-taraý. PROSESTIK MÁJBÚRLEÝ ShARALARY

 

 

123-bap.

Prosestik májbúrleý sharalarynyń túrleri

 

124-bap.

Prosestik májbúrleý sharalaryn qoldanýdyń

negizderi men tártibi

 

125-bap.

Eskertý

 

126-bap.

Sot otyrysy zalynan shyǵaryp jiberý

 

127-bap.

Aqshalaı óndirip alý

 

19-taraý. DÁLELDEMELER JÁNE DÁLELDEÝ

 

 

128-bap.

Dáleldemelerdi jáne dáleldeý prosesin quqyqtyq

retteý tártibi men erekshelikteri

 

129-bap.

Dáleldeý mindeti

 

130-bap.

Dáleldeý erekshelikteri

 

20-taraý. ÁKIMShILIK TALAP QOIý, ONYŃ NYSANY,

 MAZMUNY JÁNE TÚRLERI

 

 

131-bap.

Ákimshilik talap qoıý, onyń nysany men mazmuny

 

132-bap.

Daý aıtý týraly talap qoıý

 

133-bap.

Májbúrleý týraly talap qoıý

 

134-bap.

Áreket jasaý týraly talap qoıý

 

135-bap.

Taný týraly talap qoıý

 

136-bap.

Talap qoıýdy berýge arnalǵan merzim

 

21-taraý. KELIP TÚSKEN IS BOIYNShA SOTTYŃ ÁREKETTERI

 JÁNE ALDYN ALA TYŃDAÝ

 

 

137-bap.

Talap qoıýdy berý

 

138-bap.

Kelip túsken is boıynsha sottyń áreketteri

 

139-bap.

Talap qoıýdy qamtamasyz etý

 

140-bap.

Ákimshilik aktiniń qoldanysyn toqtata turýdyń

kúshin joıý

 

141-bap.

Qujattardy usyný tártibi

 

142-bap.

Talap qoıýdy ózgertý jáne keri qaıtaryp alý.

Talap qoıýdy taný

 

143-bap.

Aldyn ala tyńdaý

 

144-bap.

Ákimshilik is materıaldaryna qol jetkizý

 

145-bap.

Sot talqylaýyn taǵaıyndaý

 

22-taraý. SOT TALQYLAÝY

 

 

146-bap.

Sot talqylaýynyń merzimderi

 

147-bap.

Sot talqylaýyn júrgizýdiń tártibi men erekshelikteri

 

23-taraý. JAZBAShA IS JÚRGIZÝ

 

 

148-bap.

Jazbasha talqylaý

 

149-bap.

Dáleldemelerdi zertteý erekshelikteri

 

150-bap.

Jazbasha is júrgizý tártibimen qaralatyn

ákimshilik is boıynsha sheshim

 

24-taraý. SOTTYŃ ShEShIMI

 

 

151-bap.

Sottyń sheshimin shyǵarý

 

152-bap.

Sheshimniń mazmuny

 

153-bap.

Qysqasha sheshim

 

154-bap.

Sheshimniń zańdylyǵy jáne negizdiligi

 

155-bap.

Sheshim shyǵarý kezinde sot sheshetin máseleler

 

156-bap.

Daý aıtý týraly talap qoıý boıynsha sheshim

 

157-bap.

Májbúrleý týraly talap qoıý boıynsha sheshim

 

158-bap.

Áreket jasaý týraly talap qoıý boıynsha sheshim

 

159-bap.

Taný týraly talap qoıý boıynsha sheshim

 

160-bap.

Zalaldardy óteý týraly talapty sheshý

 

161-bap.

Sot sheshiminiń zańdy kúshine enýi

 

25-taraý. SAILAÝǴA, RESPÝBLIKALYQ REFERENDÝMǴA

 QATYSATYN AZAMATTAR MEN QOǴAMDYQ

 BIRLESTIKTERDIŃ SAILAÝ QUQYQTARYN QORǴAÝ

 TÝRALY ÁKIMShILIK ISTER BOIYNShA IS JÚRGIZÝ

 

 

162-bap.

Talap qoıýdy berý

 

163-bap.

Saılaýǵa, respýblıkalyq referendýmǵa qatysatyn azamattar men qoǵamdyq birlestikterdiń saılaý

quqyqtaryn qorǵaý týraly ákimshilik isti qaraý

 

164-bap.

Sottyń sheshimi, oǵan shaǵym jasaý, prokýrordyń apellıasııalyq ótinishhaty boıynsha qaıta qaraý,

narazylyq bildirý jáne oryndaý

 

26-taraý. JERGILIKTI ATQARÝShY ORGANDARDYŃ AZAMATTARDYŃ  ALQABI RETINDE QYLMYSTYQ SOT ISIN JÚRGIZÝGE  QATYSÝ QUQYǴYN BUZATYN ShEShIMDERINE,  ÁREKETTERINE (ÁREKETSIZDIGINE) DAÝ AITÝ TÝRALY ÁKIMShILIK ISTER BOIYNShA IS JÚRGIZÝ

 

 

165-bap.

Talap qoıýdy berý

 

166-bap.

Ákimshilik isti qaraý

 

167-bap.

Sottyń sheshimi jáne ony oryndaý

 

27-taraý. SOT AKTILERIN QAITA QARAÝ BOIYNShA IS JÚRGIZÝ

 

 

168-bap.

Apellıasııalyq shaǵym jasaý tártibi

 

169-bap.

Kassasııalyq shaǵym jasaý tártibi

 

170-bap.

Jańadan ashylǵan nemese jańa mán-jaılar boıynsha

sot aktilerin qaıta qaraý boıynsha is júrgizý

 

28-taraý. SOT BAQYLAÝY

 

 

171-bap.

Sottyń sheshimin oryndaýǵa jiberý

 

172-bap.

Sottyń aqsha somasyn óndirip alý týraly

sheshimin májbúrlep oryndatý

 

173-bap.

Sot aktisin dereý oryndaý

 

29-taraý. QORYTYNDY EREJELER

 

 

174-bap.

Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasyn jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq

 

175-bap.

Osy Kodeksti qoldanysqa engizý tártibi

         

 

 

  1-BО́LIM. JALPY EREJELER

1-taraý. QAZAQSTAN RESPÝBLIKASYNYŃ ÁKIMShILIK RÁSIMDER TÝRALY ZAŃNAMASY JÁNE QAZAQSTAN RESPÝBLIKASYNYŃ ÁKIMShILIK SOT ISIN JÚRGIZÝ TÝRALY ZAŃNAMASY

1-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasy

 

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasy Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna jáne halyqaralyq quqyqtyń jalpyǵa birdeı tanylǵan qaǵıdattary men normalaryna negizdelgen osy Kodeks pen Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinen turady.
  2. Ákimshilik rásimderdi júzege asyrý erekshelikteri Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilenedi.

Osy Kodeks Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda rettelmegen bóliginde ákimshilik rásimderdi júzege asyrýǵa baılanysty qatynastardy retteıdi.

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵynda ákimshilik sot isin júrgizý tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna jáne halyqaralyq quqyqtyń jalpyǵa birdeı tanylǵan qaǵıdattary men normalaryna negizdelgen Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýsııalyq zańdarynda, osy Kodekste aıqyndalady.

Eger osy Kodekste ózgeshe tártip kózdelmese, ákimshilik sot isin júrgizýde Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń erejeleri qoldanylady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizýdi retteıtin ózge de zańdarynyń erejeleri osy Kodekske engizilýge jatady.

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń halyqaralyq sharttyq jáne ózge de mindettemeleri, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń jáne Joǵarǵy Sotynyń normatıvtik qaýlylary ákimshilik jáne ákimshilik-prosestik quqyqtyń quramdas bóligi bolyp tabylady.

 

2-bap. Ákimshilik sot isin júrgizýde artyqshylyq kúshi bar quqyqtyq normalardy qoldaný

Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń joǵary zań kúshi bar jáne ol Respýblıkanyń búkil aýmaǵynda tikeleı qoldanylady.

  1. Osy Kodekstiń normalary men Qazaqstan Respýblıkasy konstıtýsııalyq zańynyń arasynda qaıshylyqtar bolǵan jaǵdaıda, konstıtýsııalyq zańnyń erejeleri qoldanylady.

Osy Kodekstiń normalary men ózge de zańdardyń arasynda qaıshylyqtar bolǵan jaǵdaıda, osy Kodekstiń erejeleri qoldanylady.

  1. Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq sharttar osy Kodeks aldynda basymdyqqa ıe. Eger Qazaqstan Respýblıkasy ratıfıkasııalaǵan halyqaralyq shartta Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasynda kózdelgenderden ózgeshe qaǵıdalar belgilengen bolsa, halyqaralyq sharttyń qaǵıdalary qoldanylady.

 

3-bap. Osy Kodekste retteletin qatynastar

Osy Kodeks memlekettik organdardyń ishki ákimshilik rásimderin, ákimshilik rásimderdi júzege asyrýǵa baılanysty qatynastardy, sondaı-aq ákimshilik sot isin júrgizý tártibin retteıdi.

  1. Memlekettik organdar, ákimshilik organdar, laýazymdy adamdar, sondaı-aq jeke jáne zańdy tulǵalar osy Kodekste retteletin qatynastardyń qatysýshylary bolyp tabylady.
  2. Memlekettik organdardyń osy Kodekste kózdelgen ishki ákimshilik rásimderin júzege asyrý tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń normatıvtik quqyqtyq aktilerinde rettelmegen bóliginde:

1) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń qyzmetinde, memleket basshysynyń qyzmetin qamtamasyz etetin memlekettik organdar men laýazymdy adamdardyń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine tikeleı baǵynatyn jáne esep beretin memlekettik organdardyń;

2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Keńsesiniń;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń Parlamenti Palatalary, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ortalyq saılaý komıssııasy apparattarynyń;

4) Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵary Sot Keńesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Qaýipsizdik Keńesi, Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty apparattarynyń jáne sottary keńseleriniń;

5) Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Premer-Mınıstri Keńsesiniń, Qazaqstan Respýblıkasy ortalyq atqarýshy organdarynyń jáne olardyń qurylymdyq jáne aýmaqtyq bólimsheleriniń;

6) Qazaqstan Respýblıkasynyń jergilikti ókildi organdary apparattarynyń;

7) Qazaqstan Respýblıkasynyń jergilikti atqarýshy organdarynyń qyzmetinde qoldanylady.

  1. Osy Kodekste belgilengen ákimshilik rásimderdiń tártibi:

1) Qazaqstan Respýblıkasynyń qylmystyq-prosestik, azamattyq prosestik zańnamasynda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamasynda;

2) Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi týraly, Joǵary Sot Keńesi týraly Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda;

3) memlekettik jáne bıýdjettik josparlaý túrlerin júzege asyrý tártibi bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń bıýdjet zańnamasynda;

4) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamalyq jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerin ázirleý, usyný, talqylaý, qoldanysqa engizý jáne jarııalaý tártibi bóliginde «Quqyqtyq aktiler týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda;

5) Qazaqstan Respýblıkasynyń saılaý jáne respýblıkalyq referendým týraly zańnamasynda;

6) Qazaqstan Respýblıkasynyń syrtqy barlaý týraly, qarsy barlaý,
jedel-izdestirý qyzmeti týraly, sondaı-aq kúzetiletin adamdar men obektilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jáne kúzetý is-sharalaryn júrgizý jónindegi zańnamasynda;

7) notarıattyq áreketterdi jasaý bóliginde Qazaqstan Respýblıkasynyń notarıat týraly zańnamasynda retteletin qatynastarǵa qoldanylmaıdy.

  1. Osy Kodekstiń 12, 13, 14 jáne 15-taraýlaryn qospaǵanda, osy Kodekstiń ákimshilik rásimderdi júzege asyrý tártibine baılanysty kúshi
    Qazaqstan Respýblıkasynyń arnaýly memlekettik organdar týraly zańnamasynda retteletin qatynastarǵa qoldanylmaıdy.
  2. Osy Kodekstiń 1, 2, 12, 13, 14 jáne 15-taraýlaryn qospaǵanda, osy Kodekstiń ákimshilik rásimderdi júzege asyrý tártibine baılanysty kúshi ákimshilik aktini qabyldaýǵa baılanysty emes ákimshilik áreketti jasaý (áreketsizdik tanytý) tártibine baılanysty qatynastarǵa qoldanylmaıdy.
  3. Mynalar:

1) tekserilýi Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń aıryqsha quzyretine jatqyzylǵan quqyqtyq aktiler;

2) is júrgizý tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń qylmystyq-prosestik, azamattyq prosestik zańnamasynda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly zańnamasynda kózdelgen ister ákimshilik sot isin júrgizý tártibimen qaralýǵa jatpaıdy.

 

4-bap. Osy Kodekste paıdalanylatyn negizgi uǵymdar

 Osy Kodekste qamtylǵan uǵymdar mynadaı maǵynada qoldanylady:

1) aryz – ákimshilik rásimge qatysýshynyń óz quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin nemese basqa tulǵalardyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin iske asyrýǵa járdemdesý týraly ótinishhaty qamtylǵan joldanym nysandarynyń biri;

2) aryz ıesi – ákimshilik rásimdi júzege asyrý úshin ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa joldanym bergen adam, sondaı-aq ózine qatysty ákimshilik akt qabyldanatyn, ákimshilik áreket jasalatyn (áreketsizdik tanylatyn) adam (ákimshilik aktiniń adresaty);

3) aýyrtpalyq salatyn ákimshilik akt – ákimshilik rásimge qatysýshynyń quqyǵyn iske asyrýdan bas tartatyn, shekteıtin, toqtatatyn nemese oǵan mindet júkteıtin, sondaı-aq onyń jaǵdaıyn ózgeshe túrde nasharlatatyn akt;

4) ákimshilik akt – jarııa-quqyqtyq qatynastarda ákimshilik organ, laýazymdy adam qabyldaıtyn, belgili bir tulǵanyń nemese jeke-dara aıqyndalǵan tulǵalar tobynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen quqyqtary men mindetterin iske asyratyn sheshim;

5) ákimshilik áreket (áreketsizdik) – ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń jarııa-quqyqtyq qatynastardaǵy, ákimshilik akt bolyp tabylmaıtyn áreketi (áreketsizdigi);

6) ákimshilik qalaý – ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen maqsattarda jáne shekterde zańdylyǵyn baǵalaý negizinde yqtımal sheshimderdiń birin qabyldaý ókilettigi;

7) ákimshilik organ – Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes ákimshilik aktini qabyldaý, ákimshilik áreket jasaý (áreketsizdik tanytý) jóninde ókilettikter berilgen memlekettik organ, jergilikti ózin-ózi basqarý organy, memlekettik zańdy tulǵa, sondaı-aq ózge uıym;

8) ákimshilik rásim – ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń ákimshilik isti qaraý, ol boıynsha sheshimdi qabyldaý jáne oryndaý jónindegi, joldanym negizinde nemese óz bastamasy boıynsha jasalatyn qyzmeti, sondaı-aq ońaılatylǵan ákimshilik rásim tártibimen júzege asyrylatyn qyzmet;

9) ákimshilik talap qoıý (talap qoıý) – jarııa-quqyqtyq qatynastardan týyndaıtyn, buzylǵan nemese daý aıtylatyn quqyqtardy, bostandyqtardy nemese zańdy múddelerdi qorǵaý jáne qalpyna keltirý maqsatynda sotqa berilgen talap;

10) ákimshilik is – ákimshilik rásimdi júzege asyrý barysy men nátıjelerin jáne (nemese) sotta jarııa-quqyqtyq daýdyń qaralýyn tirkep-bekitetin materıaldar;

11) básekeles orta – kvazımemlekettik sektor sýbektilerin qospaǵanda, naryq sýbektileri;

12) beınejoldanym – «Azamattarǵa arnalǵan úkimet» memlekettik korporasııasy júzege asyratyn, ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa jiberilgen beıneformattaǵy jeke nemese ujymdyq aryz, shaǵym;

13) beınekonferens-baılanys – ózara qashyq birneshe abonenttiń naqty ýaqyt rejıminde aýdıo- jáne beıneaqparat almasý múmkindigi berilip, ınteraktıvtik ózara is-qımyl jasaýy úshin aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar paıdalanylatyn kórsetiletin baılanys qyzmeti;

14) berilgen fýnksııalardyń monıtorıngi (budan ári – monıtorıng) – ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn júzege asyrý jónindegi derekterdi júıeli jáne úzdiksiz jınaýǵa, óńdeýge, taldaýǵa jáne baǵalaýǵa baǵyttalǵan is-sharalar jıyntyǵy;

15) jaýapker – sotta talap qoıý berilgen ákimshilik organ nemese laýazymdy adam;

16) joldanym – ákimshilik organǵa nemese laýazymdy adamǵa jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nemese aýyzsha nysanda, sondaı-aq beınekonferens-baılanys, beınejoldanym nysanynda jiberilgen aryz nemese shaǵym;

17) joldanymdy esepke alý – joldanymdardy qabyldaý jáne qaraý jónindegi málimetterdi tirkep-bekitý jáne olardy memlekettik quqyqtyq statıstıkalyq eseptilikte kórsetý;

18) joldanymdy qabyldaý – ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń ákimshilik rásimge qatysýshynyń joldanymyn qabyldaý jónindegi áreketi;

19) joldanymdy qaraý – ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń óz quzyreti sheginde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes sheshim qabyldaýy;

20) joldanymdy tirkeý – joldanymnyń mazmuny boıynsha qysqasha derekterdi esepke alynatyn aqparattyq qujatta tirkep-bekitý jáne árbir kelip túsken joldanymǵa tirkeý nómirin berý;

21) qolaıly ákimshilik akt – ákimshilik rásimge qatysýshynyń quqyǵyn iske asyratyn nemese oǵan júktelgen mindetti toqtatatyn, sondaı-aq onyń jaǵdaıyn ózgeshe túrde jaqsartatyn akt;

22) qyzmettik aqparat – memlekettik fýnksııalardy oryndaý kezinde jasalatyn, óńdeletin jáne beriletin, menshik ıesi, ıelenýshisi nemese paıdalanýshysy memleket bolyp tabylatyn aqparat;

23) laýazymdy adam – Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes ákimshilik aktini qabyldaý, ákimshilik áreket jasaý (áreketsizdik tanytý) jóninde ókilettikter berilgen adam;

24) memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti
organ – ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý boıynsha basshylyqty jáne salaaralyq úılestirýdi júzege asyratyn ortalyq atqarýshy organ;

25) memlekettik organ – Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń, Qazaqstan Respýblıkasy zańdarynyń jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktileriniń negizinde:

jalpyǵa birdeı mindetti minez-qulyq qaǵıdalaryn aıqyndaıtyn aktilerdi basyp shyǵarý;

áleýmettik mańyzy bar qoǵamdyq qatynastardy basqarý jáne retteý;

memleket belgilegen jalpyǵa birdeı mindetti minez-qulyq qaǵıdalarynyń saqtalýyn baqylaý jónindegi fýnksııalardy memleket atynan júzege asyratyn memlekettik bılik uıymy;

26) memlekettik organdardyń ishki ákimshilik rásimi – memlekettik organdy uıymdastyrý, qyzmettik qujattardy qaraýdyń, ótkerýdiń ishki tártibi jáne olardyń oryndalýyn ishki baqylaý máselelerine baılanysty laýazymdy adamnyń jeke-dara ókimdik qyzmeti nemese alqaly memlekettik organnyń qyzmeti, memlekettik organdardyń, olardyń qurylymdyq jáne aýmaqtyq bólimsheleriniń jáne laýazymdy adamdardyń arasynda aqparat almasýdy, sondaı-aq memlekettik fýnksııalardyń básekeles ortaǵa berilýin júzege asyrýdy reglamentteıtin rásim;

27) ońtaılandyrý – ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń, onyń ishinde fýnksııalardy básekeles ortaǵa berýge baılanysty shtat sanyn qysqartýǵa, shyǵystaryn qysqartýǵa jáne (nemese) qaıta bólýge baǵyttalǵan sharalar kesheni;

28) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylar – osy Kodekste belgilengen tártippen ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn júzege asyratyn kásipkerlik sýbektileri jáne olardyń birlestikteri, ózin-ózi retteıtin jáne úkimettik emes uıymdar;

29) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn paıdalanýshylar (budan ári – paıdalanýshylar) – jeke jáne zańdy tulǵalar;

30) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn tolyq berý – ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretinen fýnksııalardy alyp tastaý jáne olardy júzege asyrýdy mindetti múshelikke (qatysýǵa) negizdelgen ózin-ózi retteý arqyly nemese paıdalanýshylardyń esebinen básekeles ortaǵa berý;

31) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar fýnksııalarynyń aýtsorsıngi (budan ári – aýtsorsıng) – ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn júzege asyrý úshin sharttar jasasý arqyly básekeles ortaǵa berý;

32) suraý salý – ákimshilik rásimge qatysýshynyń jeke nemese qoǵamdyq sıpattaǵy qyzyǵýshylyq týǵyzatyn máseleler boıynsha aqparat berý týraly ótinishi;

33) talap qoıýshy – óziniń buzylǵan nemese daý aıtylatyn quqyqtaryn, bostandyqtaryn, zańdy múddelerin qorǵaý úshin sotqa júgingen adam ne onyń múddesi úshin prokýror, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda osyndaı ókilettik berilgen ózge adam talap qoıýdy bergen tulǵa;

34) tóraǵalyq etýshi – ákimshilik isti alqaly túrde qaraýǵa basshylyq etetin ne ákimshilik isti jeke-dara qaraıtyn sýdıa;

35) usynys – ákimshilik rásimge qatysýshynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryn jáne ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerin, memlekettik organdardyń qyzmetin jetildirý, qoǵamdyq qatynastardy damytý, memleket pen qoǵamnyń áleýmettik-ekonomıkalyq jáne ózge de qyzmeti salalaryn jaqsartý jónindegi usynymy;

36) ún qosý – ákimshilik rásimge qatysýshynyń memleket júrgizip otyrǵan ishki jáne syrtqy saıasatqa, sondaı-aq qoǵamdyq sıpattaǵy oqıǵalar men qubylystarǵa óz kózqarasyn bildirýi;

37) habar – ákimshilik rásimge qatysýshynyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdary men ózge de normatıvtik quqyqtyq aktileriniń buzylǵany, memlekettik organdardyń, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń, memleket júz paıyz qatysatyn zańdy tulǵalardyń jáne olardyń laýazymdy adamdarynyń jumysyndaǵy kemshilikter týraly habardar etýi;

38) shaǵym – ákimshilik rásimge qatysýshynyń óziniń jáne basqa da tulǵalardyń ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) buzǵan quqyqtaryn, bostandyqtaryn nemese zańdy múddelerin qalpyna keltirý nemese qorǵaý týraly talaby qamtylatyn joldanym nysandarynyń biri;

39) ishki baqylaý – memlekettik organ qabyldaǵan sheshimderdi,
sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptaryn onyń qurylymdyq jáne aýmaqtyq bólimsheleriniń, vedomstvolyq baǵynysty memlekettik organdar men uıymdardyń, laýazymdy adamdardyń oryndaýyna memlekettik organ júzege asyratyn baqylaý.

  1. Basqa da arnaıy uǵymdar osy Kodekstiń tıisti baptarynda,
    sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda aıqyndalatyn maǵynalarda paıdalanylady.

 

2-taraý. ÁKIMShILIK RÁSIMDERDIŃ JÁNE ÁKIMShILIK SOT ISIN

 JÚRGIZÝDIŃ MINDETTERI MEN QAǴIDATTARY

 

5-bap. Ákimshilik rásimderdiń jáne ákimshilik sot isin júrgizýdiń mindetteri 

  1. Ákimshilik rásimderdiń mindetteri:

jeke jáne zańdy tulǵalardyń jarııa quqyqtaryn, bostandyqtary men múddelerin tolyq iske asyrý;

jarııa-quqyqtyq qatynastarda jeke jáne qoǵamdyq múddelerdiń teńgerimine qol jetkizý;

tıimdi jáne búkpesiz memlekettik basqarýdy, onyń ishinde adamdardyń basqarý sheshimderin qabyldaýǵa qatysýy arqyly qamtamasyz etý;

jarııa-quqyqtyq saladaǵy zańdylyqty nyǵaıtý bolyp tabylady.

  1. Ákimshilik sot isin júrgizýdiń mindeti jarııa-quqyqtyq qatynastarda jeke tulǵalardyń buzylǵan nemese daý aıtylatyn quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin, zańdy tulǵalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin tıimdi túrde qorǵaý jáne qalpyna keltirý maqsatynda ákimshilik isterdi ádil, beıtarap jáne ýaqtyly sheshý bolyp tabylady.

 

6-bap. Ákimshilik rásimderdiń jáne ákimshilik sot isin júrgizýdiń qaǵıdattary men olardyń máni 

  1. Ákimshilik rásimder men ákimshilik sot isin júrgizý osy taraýda baıandalǵan qaǵıdattar negizinde júzege asyrylady.
  2. Osy taraýda belgilengen ákimshilik rásimderdiń qaǵıdattary túpkilikti bolyp tabylmaıdy jáne quqyqtyń basqa da qaǵıdattaryn qoldanýǵa kedergi bolmaıdy.
  3. Azamattyq sot isin júrgizý qaǵıdattary, eger bul osy taraýda baıandalǵan qaǵıdattarǵa qaıshy kelmese, ákimshilik sot isin júrgizýde qoldanylady.
  4. Ákimshilik rásimderdiń jáne ákimshilik sot isin júrgizýdiń qaǵıdattaryn buzý onyń sıpatyna jáne eleýli bolýyna qaraı ákimshilik aktilerdi, ákimshilik áreketterdi (áreketsizdikti) zańsyz dep tanýǵa, sondaı-aq shyǵarylǵan sot aktileriniń kúshin joıýǵa alyp keledi.

 

7-bap. Zańdylyq qaǵıdaty 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik rásimderdi óz quzyreti sheginde jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasyna, osy Kodekske jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerine sáıkes júzege asyrady.
  2. Sot ákimshilik isterdi qaraý jáne sheshý kezinde Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııasynyń, konstıtýsııalyq zańdardyń, osy Kodekstiń, basqa da normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń, qoldanylýǵa jatatyn Qazaqstan Respýblıkasy halyqaralyq sharttarynyń talaptaryn dálme-dál saqtaýǵa mindetti.
  3. Sottar adam men azamattyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda bekitilgen quqyqtary men bostandyqtaryna nuqsan keltiretin zańdar men ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerdi qoldanýǵa quqyly emes. Eger sot qoldanýǵa jatatyn zań nemese ózge de normatıvtik quqyqtyq akt adam men azamattyń Konstıtýsııada bekitilgen quqyqtary men bostandyqtaryna nuqsan keltiredi dep eseptese, ol ákimshilik is boıynsha is júrgizýdi toqtata turýǵa jáne osy aktini konstıtýsııalyq emes dep taný týraly usynýmen Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesine júginýge mindetti. Sot Qazaqstan Respýblıkasy Konstıtýsııalyq Keńesiniń sheshimin alǵan soń is boıynsha is júrgizý qaıta bastalady.
  4. Ákimshilik isterdi qaraýǵa ýákilettik berilgen sottardyń konstıtýsııalyq emes dep tanylǵan zańǵa nemese ózge de normatıvtik quqyqtyq aktige negizdelgen sheshimderiniń kúshi joıylýǵa jatady.
  5. Daýly quqyqtyq qatynasty retteıtin quqyq normalary bolmaǵan jaǵdaıda, sot soǵan uqsas qatynastardy retteıtin quqyq normalaryn qoldanady, al mundaı normalar bolmaǵan kezde, daýdy Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń jalpy bastaýlary men maǵynasyn negizge ala otyryp sheshedi.

 

8-bap. Ádildik qaǵıdaty 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam jáne sot ákimshilik isti qaraý kezinde obektıvtilik pen beıtaraptyqty saqtaı otyryp, ákimshilik iske qatysýshylardyń árqaısysyna olardyń ákimshilik istiń mán-jaılaryn jan-jaqty jáne tolyq zertteýge quqyqtaryn iske asyrýyna teń múmkindik pen jaǵdaıdy qamtamasyz etýge mindetti.
  2. Eger zańda nemese daý taraptarynyń kelisiminde tıisti máselelerdi sottyń sheshetini kózdelse, sot bul máselelerdi ádildik pen aqylǵa qonymdylyq ólshemsharttaryn negizge alyp sheshýge mindetti.

 

9-bap. Quqyqtardy, bostandyqtar men zańdy múddelerdi qorǵaý 

  1. Árkim buzylǵan nemese daý aıtylatyn quqyqtaryn, bostandyqtaryn nemese zańdy múddelerin qorǵaý úshin osy Kodekste belgilengen tártippen ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa nemese sotqa júginýge quqyly.

Ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa nemese sotqa júginý quqyǵynan bas tartý jaramsyz bolady.

  1. Memlekettik organdar – óz quzyreti sheginde, jeke jáne zańdy tulǵalar osy Kodekste belgilengen tártippen basqa tulǵalardyń nemese aıqyndalmaǵan tulǵalar tobynyń buzylǵan nemese daý aıtylatyn zańdy múddelerin qorǵaý týraly talap qoıýmen sotqa júginýge quqyly.

Prokýror osy Kodekste belgilengen tártippen ózine júktelgen mindetterdi júzege asyrý maqsatynda talap qoıýmen sotqa júginýge quqyly.

  1. Eger zańda daýdy sotqa deıingi retteý tártibi belgilense, osy tártip saqtalǵannan keıin sotqa joldanym berýge bolady.
  2. Eshkimniń de óziniń kelisýinsiz zańda ol úshin kózdelgen sottylyǵyn ózgertýge bolmaıdy.
  3. Ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa nemese sotqa júginý quqyǵynan bas tartýǵa májbúrleý zańsyz bolyp tabylady jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen jaýaptylyqqa alyp keledi.

 

10-bap. Mólsherlestik 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik qalaýdy júzege asyrý kezinde ákimshilik rásimge qatysýshy men qoǵam múddeleriniń ádil teńgerimin qamtamasyz etedi.

Bul rette ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) mólsherles, ıaǵnı jaramdy, qajetti jáne proporsııaly bolýǵa tıis.

  1. Eger ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen maqsatqa qol jetkizý úshin qolaıly bolsa, jaramdy dep esepteledi.

Eger ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) ákimshilik rásimge qatysýshynyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin barynsha az dárejede shekteıtin bolsa, qajetti dep esepteledi.

Eger ákimshilik rásimge qatysýshynyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin shekteý nátıjesinde alynǵan qoǵamdyq ıgilik osy shekteýler keltirgen zııannan kóp bolsa, ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) proporsııaly dep esepteledi.

 

11-bap. Ákimshilik qalaýdy júzege asyrý shekteri 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik qalaýdy
    Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen shekterde júzege asyrýǵa mindetti.
  2. Ákimshilik qalaýdy júzege asyrý kezinde ákimshilik aktini qabyldaý jáne (jáne) ákimshilik áreketti jasaý (áreketsizdik tanytý) osy ókilettiktiń maqsattaryna sáıkes kelýge tıis.

 

12-bap. Quqyqtar basymdyǵynyń qaǵıdaty 

Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasyndaǵy barlyq kúmándar, qaıshylyqtar men kómeskilikter ákimshilik rásimge qatysýshynyń paıdasyna túsindiriledi.

 

13-bap. Senim quqyǵyn qorǵaý 

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshynyń ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń qyzmetine senimi Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda qorǵalady.
  2. Ákimshilik organ, laýazymdy adam nemese sot Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes teris dep belgilemeıinshe, ákimshilik akti, ákimshilik áreket (áreketsizdik) zańdy jáne negizdi dep esepteledi.
  3. Ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń kinásinen qabyldanǵan zańsyz ákimshilik akt, sondaı-aq ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń kinásinen jasalǵan zańsyz ákimshilik áreket (áreketsizdik) ákimshilik rásimge qatysýshy úshin aýyrtpalyq salatyn saldarǵa alyp kelmeıdi.
  4. Senim quqyǵy zańsyz áreketter jasaýǵa (áreketsizdik tanytýǵa) negiz bola almaıdy.

 

14-bap. Formaldy talaptardy teris paıdalanýǵa tyıym salý 

Ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń ákimshilik rásimge qatysýshynyń quqyǵyn iske asyrýdan bas tartýyna, shekteýine, toqtatýyna, sondaı-aq oǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilenbegen talaptardy saqtaý maqsatynda mindet júkteýine tyıym salynady.

 

15-bap. Anyqtyq prezýmpsııasy 

  1. Ákimshilik rásimdi júzege asyrý kezinde ákimshilik rásimge qatysýshy usynǵan materıaldar, obektiler, qujattar men málimetter ákimshilik organ, laýazymdy adam teris dep belgilemeıinshe, anyq dep esepteledi.
  2. Materıaldardyń, obektilerdiń, qujattar men málimetterdiń tólnusqalyǵyna kúmán bolǵan kezde ákimshilik organ, laýazymdy adam olardyń tólnusqalyǵyn ózi derbes tekserýge mindetti.

 

16-bap. Sottyń belsendi róli 

  1. Ákimshilik sot isin júrgizý sottyń belsendi róli negizinde júzege asyrylady.
  2. Sot ákimshilik proseske qatysýshylardyń túsiniktemelerimen, aryzdarymen, ótinishhattarymen, olar usynǵan dáleldermen, dáleldemelermen jáne ákimshilik istiń ózge de materıaldarymen shektelip qana qoımaı, ákimshilik isti durys sheshý úshin mańyzy bar barlyq naqty mán-jaıdy jan-jaqty, tolyq jáne obektıvti túrde zertteıdi.

Sýdıa ákimshilik istiń naqty jáne (nemese) zańdy tustaryna jatatyn quqyqtyq negizdemeler boıynsha óziniń aldyn ala quqyqtyq pikirin aıtýǵa quqyly.

  1. Sot óz bastamasy nemese ákimshilik proseske qatysýshylardyń ýájdi ótinishhaty boıynsha qosymsha materıaldar men dáleldemelerdi jınaıdy, sondaı-aq ákimshilik sot isin júrgizý mindetterin sheshýge baǵyttalǵan ózge de áreketterdi oryndaıdy.

 

17-bap. Ákimshilik sot isin júrgizýdiń aqylǵa qonymdy merzimi 

  1. Jekelegen prosestik áreketterdi júrgizýdi qosa alǵanda, ákimshilik sot isin júrgizý aqylǵa qonymdy merzimde júzege asyrylady.
  2. Ákimshilik isterdiń jekelegen sanattaryn qaraý jáne sheshý osy Kodekste belgilengen merzimderde júzege asyrylady.
  3. Aqylǵa qonymdy merzimdi aıqyndaý kezinde ákimshilik istiń quqyqtyq jáne naqty kúrdeliligi, ákimshilik proseske qatysýshylardyń prosestik quqyqtardy paıdalaný jáne prosestik mindetterdi oryndaý dárejesinen kórinetin minez-qulqy, sottyń ákimshilik isti jedel qaraý maqsatynda júzege asyrylatyn áreketteriniń prosestik turǵydan jetkiliktiligi men tıimdiligi sııaqty mán-jaılar eskeriledi.

 

18-bap. Sot aktileriniń mindettiligi 

  1. Birinshi satydaǵy sot ákimshilik ister boıynsha sot aktilerin sheshimder jáne uıǵarymdar nysanynda qabyldaıdy.

Apellıasııalyq, kassasııalyq satylardaǵy sottar sot aktilerin qaýlylar jáne uıǵarymdar nysanynda qabyldaıdy.

  1. Zańdy kúshine engen sot aktileri, sondaı-aq sottar men sýdıalardyń sot tóreligin iske asyrý kezindegi ókimderi, talaptary, tapsyrmalary, shaqyrýlary, suraý salýlary men basqa da joldanymdary barlyq memlekettik organdar, jergilikti ózin-ózi basqarý organdary, zańdy tulǵalar, laýazymdy adamdar, jeke tulǵalar úshin mindetti jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń búkil aýmaǵynda oryndalýǵa jatady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq Keńesi konstıtýsııalyq emes dep tanyǵan zańǵa nemese ózge de normatıvtik quqyqtyq aktige negizdelgen sot aktileri oryndalýǵa jatpaıdy.

  1. Sot aktilerin, sol sııaqty sottyń talaptaryn oryndamaý osy Kodekste kózdelgen prosestik májbúrleý sharalaryn qoldanýǵa alyp keledi.
  2. Sot aktisiniń mindettiligi ákimshilik proseske qatyspaǵan múddeli tulǵalardy buzylǵan nemese daý aıtylatyn quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý úshin sotqa júginý múmkindiginen aıyrmaıdy.
  3. Sot aktilerin sot túpkilikti daıyn bolǵan kúninen bastap úsh jumys kúni ishinde ákimshilik prosestiń taraptaryna jiberedi.

 

 

3-taraý. ÁKIMShILIK ORGAN, LAÝAZYMDY ADAM JÁNE ÁKIMShILIK RÁSIMDERGE QATYSÝShYLAR

 

19-bap. Ákimshilik rásimdegi quqyq qabilettilik jáne áreket qabilettilik 

  1. Ákimshilik rásimde quqyqtar men mindetterge ıe bolý qabilettiligi barlyq ákimshilik organdar, laýazymdy adamdar, sondaı-aq jeke jáne zańdy tulǵalar úshin teń dárejede tanylady.
  2. Ákimshilik rásimde quqyqtar men mindetterdi óz áreketterimen júzege asyrý qabilettiligi Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes barlyq ákimshilik organdar, laýazymdy adamdar, sondaı-aq jeke jáne zańdy tulǵalar úshin teń dárejede tanylady.

 

20-bap. Ákimshilik organ, laýazymdy adam 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam:

1) joldanymdardy qabyldaıdy jáne tirkeıdi, olardy jáne olarǵa qosa berilgen qujattardy resimdeýge járdemdesedi, formaldy qatelerdi joıýǵa jáne qosa beriletin qujattardy tolyqtyrýǵa múmkindik beredi;

2) ákimshilik rásimge qatysýshyǵa onyń ákimshilik rásimdi júzege asyrýǵa baılanysty máseleler boıynsha quqyqtary men mindetterin túsindiredi;

3) ákimshilik rásimdi júzege asyrýǵa qajetti aqparatty Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen suratady jáne alady;

4) ákimshilik rásimge qatysýshyny ótkiziletin tyńdaýdyń orny men ýaqyty týraly kúni buryn habardar etedi;

5) osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, ákimshilik rásim boıynsha sheshim qabyldaý aldynda ákimshilik rásimge qatysýshyny tyńdaıdy;

6) ákimshilik aktini osy Kodekste belgilengen tártippen ákimshilik rásimge qatysýshynyń ne olardyń ókilderiniń nazaryna jetkizedi;

7) osy Kodekste belgilengen jaǵdaılarda jáne negizder boıynsha ákimshilik rásimge qatysýshynyń quqyqtaryn iske asyrýdan bas tartady;

8) osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılarda, óz quzyreti sheginde ákimshilik organdarǵa, laýazymdy adamdarǵa járdem kórsetedi;

9) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

  1. Memlekettik organ, jergilikti ózin-ózi basqarý organy, memleket júz paıyz qatysatyn zańdy tulǵalar kelip túsken, qaralǵan joldanymdardyń, habarlardyń, ún qosýlardyń, usynystardyń, suraý salýlardyń sany jáne olardy quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý salasyndaǵy statıstıkalyq qyzmetti óz quzyreti sheginde júzege asyratyn memlekettik organ belgilegen merzimderde jáne kólemde qaraý nátıjeleri týraly memlekettik quqyqtyq statıstıkalyq aqparatty berýge mindetti.

 

21-bap. Ákimshilik rásimge qatysýshylar 

  1. Aryz ıesi jáne múddeli tulǵa ákimshilik rásimge qatysýshylar bolyp tanylady.
  2. Quqyq mırasqorlyǵy Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattyq zańnamasynda belgilengen tártippen júzege asyrylady.

 

22-bap. Aryz ıesi 

  1. Ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa joldanymdy bir nemese birneshe tulǵa (ujymdyq joldanym) bere alady.

Eger ákimshilik rásim joldanymdy berý arqyly qozǵalǵan bolsa, onda múddeli tulǵalar bastalyp ketken ákimshilik rásimge kirisýge quqyly. Bul jaǵdaıda kórsetilgen tulǵalardyń árqaısysynyń joldanymy boıynsha jeke ákimshilik rásimdi qozǵaý talap etilmeıdi.

  1. Aryz ıesiniń:

1) ákimshilik organnan, laýazymdy adamnan óziniń ákimshilik rásimdi júzege asyrýǵa baılanysty máseleler boıynsha quqyqtary men mindetteri týraly túsindirme alýǵa;

2) osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, ákimshilik rásim boıynsha sheshim qabyldaý aldynda tyńdalýǵa;

3) ákimshilik isti qaraý barysynda da, qaraǵannan keıin de ákimshilik ispen tanysýǵa, úzindi-kóshirmeler jasaýǵa jáne kóshirmelerin túsirip alýǵa;

4) ótinishhat málimdeýge;

5) ákimshilik aktige, ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) shaǵym berýge;

6) ákimshilik organ, laýazymdy adam qarap qoıǵan másele boıynsha osy Kodekste belgilengen tártippen qaıta joldanym berýge;

7) shaǵym jasaý barysynda dáleldemeler usynýǵa jáne olardy zertteýge qatysýǵa, onyń ishinde túsinikter berýge, zattaı dáleldemeler men ózge de qujattardy usynýǵa;

8) eger rásim onyń joldanymy boıynsha qozǵalǵan bolsa, ákimshilik rásimdi toqtatýǵa;

9) ákimshilik rásimde ana tilinde nemese ózi biletin tilde sóıleýge, aýdarmashynyń kórsetiletin qyzmetterin paıdalanýǵa;

10) osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılarda qarsylyq bildirýlerdi málimdeýge;

11) ókiliniń bolýyna;

12) osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılarda ótemaqy tóleýdi talap etýge;

13) osy Kodekste jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda belgilengen basqa da quqyqtardy paıdalanýǵa quqyǵy bar.

  1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda, zańdarynda jáne halyqaralyq sharttarda ózgeshe kózdelmese, sheteldikter, azamattyǵy joq adamdar jáne sheteldik zańdy tulǵalar Qazaqstan Respýblıkasynyń azamattarymen jáne zańdy tulǵalarymen birdeı quqyqtarǵa ıe bolady jáne mindetterdi atqarady.

 

23-bap. Ákimshilik rásimdegi múddeli tulǵa 

  1. О́ziniń quqyqtaryn, bostandyqtaryn nemese zańdy múddelerin ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) qozǵaǵan nemese qozǵaýy múmkin tulǵa múddeli tulǵa bolyp tanylady.
  2. Múddeli tulǵa osy Kodekstiń 22-baby ekinshi bóliginiń
    8) tarmaqshasyn qospaǵanda, osy Kodekstiń 22-babynda kózdelgen quqyqtardy paıdalanady.

 

4-taraý. SOT

 24-bap. Sottyń quramy

 

  1. Ákimshilik isterdi birinshi satydaǵy sotta sottyń atynan áreket etetin sýdıa jeke-dara qaraıdy jáne sheshedi.
  2. Osy Kodekstiń 102-babynyń úshinshi bóliginde kózdelgen ákimshilik isterdi Nur-Sultan qalasynyń sotynda sýdıa birinshi satydaǵy sottyń qaǵıdalary boıynsha jeke-dara qaraıdy jáne sheshedi.
  3. Osy Kodekstiń 105-babynyń birinshi bóliginde kózdelgen ákimshilik isterdi Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Sotynda sýdıa birinshi satydaǵy sottyń qaǵıdalary boıynsha jeke-dara qaraıdy jáne sheshedi.
  4. Ákimshilik isterdi apellıasııalyq satydaǵy sotta sýdıalardyń taq sandaǵy (keminde úsh sýdıa) alqaly quramy qaraıdy, olardyń biri tóraǵalyq etýshi bolyp tabylady. Sýdıa sottar shyǵarǵan uıǵarymdarǵa jekeshe shaǵymdardy jeke-dara qaraıdy.
  5. Ákimshilik isterdi kassasııalyq satydaǵy sotta sot alqasy tóraǵasynyń ne onyń tapsyrmasy boıynsha sýdıalardyń bireýiniń tóraǵalyq etýimen Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty sýdıalarynyń taq sandaǵy (keminde úsh sýdıa) alqaly quramy qaraıdy.
  6. Kassasııalyq satydaǵy sot qaýlylaryn qaıta qaraý jónindegi ákimshilik isterdi qaraýdy Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty Tóraǵasynyń nemese onyń tapsyrmasy boıynsha sýdıalardyń bireýiniń tóraǵalyq etýimen sýdıalardyń taq sandaǵy (keminde jeti sýdıa) alqaly quramy júrgizedi.
  7. Ákimshilik isti qaraý úshin sottyń quramy sot talqylaýynyń nátıjesine múddeli tulǵalardyń ony qalyptastyrýǵa yqpalyn bolǵyzbaıtyn tártippen sýdıalardyń júktemesi men mamandanýy eskerile otyryp, onyń ishinde avtomattandyrylǵan aqparattyq júıeni paıdalaný arqyly qalyptastyrylady.

 

25-bap. Sottyń alqaly quramynyń máselelerdi sheshý tártibi. Erekshe pikir 

  1. Ákimshilik isterdi sottyń alqaly quramymen qaraý jáne sheshý kezinde barlyq sýdıalar birdeı quqyqtardy paıdalanady. Ákimshilik isti sottyń alqaly quramymen qaraý jáne sheshý kezinde týyndaıtyn barlyq máselelerdi sýdıalar kópshilik daýyspen sheshedi. Sýdıalardyń eshqaısysy da daýys berýden qalys qalýǵa quqyly emes. Tóraǵalyq etýshi eń sońynda daýys beredi.
  2. Sot aktisin qabyldaý úshin daýys bergen sýdıalardyń kópshiliginiń pikirimen kelispeıtin nemese qabyldanǵan sot aktisi úshin daýys bergen, biraq qabyldanǵan sot aktisiniń qandaı da bir basqa máselesi boıynsha nemese ýájdemesi boıynsha daýys bergen kezde azshylyqta qalǵan sýdıa sot aktisine qol qoıýǵa mindetti jáne óziniń erekshe pikirin jazbasha túrde baıandaýǵa quqyly.
  3. Sýdıa óziniń erekshe pikirin ákimshilik is boıynsha sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap on jumys kúninen aspaıtyn merzimde baıandaýǵa tıis. Sýdıanyń erekshe pikiri ákimshilik istiń materıaldaryna qosa tigiledi, biraq ákimshilik is boıynsha qabyldanǵan sheshimdi habarlaý kezinde jarııa etilmeıdi, sondaı-aq jarııalanýǵa jatpaıdy.

 

 5-taraý. ÁKIMShILIK PROSESKE QATYSÝShYLAR

 

26-bap. Ákimshilik proseske qatysýshylardyń quramy 

  1. Talap qoıýshy, jaýapker, múddeli tulǵa jáne prokýror ákimshilik proseske qatysýshylar bolyp tabylady.
  2. Ákimshilik sot isin júrgizýde ókildik etý Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

 

27-bap. Ákimshilik prosestik quqyq qabilettilik jáne ákimshilik prosestik áreket qabilettilik 

  1. Eger barlyq jeke jáne zańdy tulǵalar, ákimshilik organdar, laýazymdy adamdar osy Kodekske sáıkes óz quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin sot arqyly qorǵatý quqyǵyna ıe bolsa, olar úshin ákimshilik sot isin júrgizýde prosestik quqyqtarǵa ıe bolý jáne prosestik mindetterdi atqarý qabilettiligi (ákimshilik prosestik quqyq qabilettilik) teń dárejede tanylady.
  2. О́z áreketterimen prosestik quqyqtardy júzege asyrý, onyń ishinde ákimshilik is júrgizýdi ókilge tapsyrý jáne ákimshilik sot isin júrgizýde prosestik mindetterdi oryndaý qabilettiligi (ákimshilik prosestik áreket qabilettiligi) on segiz jasqa tolǵan jáne áreketke qabiletsiz dep tanylmaǵan jeke tulǵalarǵa, zańdy tulǵalarǵa, ákimshilik organdarǵa, laýazymdy adamdarǵa tıesili.
  3. Zańda kózdelgen negizder boıynsha emansıpasııalanǵan kámeletke tolmaǵandar emansıpasııalanǵan kezden bastap ózderiniń prosestik quqyqtary men prosestik mindetterin jeke ózderi júzege asyrady.
  4. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılarda, jarııa-quqyqtyq qatynastardan týyndaıtyn ákimshilik ister boıynsha on tórt jastan on segiz jasqa deıingi kámeletke tolmaǵandardyń óz quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin jeke ózderi qorǵaýǵa quqyǵy bar. Kámeletke tolmaǵan adamnyń zańdy ókilderin osyndaı ákimshilik isterge qatysýǵa tartýǵa sottyń quqyǵy bar.
  5. On tórt jastan on segiz jasqa deıingi kámeletke tolmaǵan adamnyń, sondaı-aq áreket qabileti shekteýli dep tanylǵan adamnyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin sotta olardyń zańdy ókilderi qorǵaıdy, alaıda sot kámeletke tolmaǵan adamnyń ózin nemese áreket qabileti shekteýli dep tanylǵan adamdy, sondaı-aq prokýrordy osyndaı ákimshilik isterge qatysýǵa tartýǵa quqyly.
  6. On tórt jasqa jetpegen kámeletke tolmaǵan adamnyń, sondaı-aq áreketke qabiletsiz dep tanylǵan adamnyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin sotta olardyń zańdy ókilderi, prokýror qorǵaıdy.

 

28-bap. Talap qoıýshy 

  1. Talap qoıýshynyń:

1) ákimshilik istiń materıaldarymen tanysýǵa, olardan úzindi-kóshirmeler jasaýǵa jáne kóshirmelerin túsirip alýǵa;

2) dáleldemeler usynýǵa jáne olardy zertteýge qatysýǵa;

3) ákimshilik proseske basqa da qatysýshylarǵa, kýálarǵa, sarapshylarǵa jáne mamandarǵa suraqtar qoıýǵa;

4) berilgen talap qoıý boıynsha aýyzsha jáne jazbasha túsiniktemeler, aıǵaqtar berýge jáne dálelder keltirýge;

5) ákimshilik sot isin júrgizý barysynda týyndaıtyn barlyq másele boıynsha óz dálelderin keltirýge;

6) ákimshilik isti qaraý barysynda týyndaıtyn barlyq másele boıynsha ótinishhattardy jáne qarsylyq bildirýlerdi málimdeýge, aıǵaqtar, túsiniktemeler berýge;

7) aýdarmashynyń tegin kómegin paıdalanýǵa, ókiliniń bolýyna;

8) óziniń múddelerin qozǵaıtyn qabyldanǵan sheshimder týraly bilýge jáne málimdelgen talap qoıýǵa qatysty prosestik sheshimderdiń kóshirmelerin alýǵa;

9) kez kelgen sot satysynda ákimshilik isti qaraýǵa qatysýǵa;

10) ákimshilik proseske basqa da qatysýshylardyń ótinishhattary men dálelderine qarsy bolýǵa;

11) sot jaryssózderinde sóıleýge, sot aktilerine shaǵymdar berýge;

12) sot otyrysynyń hattamasymen tanysýǵa jáne oǵan eskertýler berýge;

13) ákimshilik is boıynsha keltirilgen shaǵymdar, prokýrordyń ótinishhattary men narazylyqtary týraly bilýge jáne olarǵa qarsylyqtar berýge;

14) málimdelgen shaǵymdardy, prokýrordyń ótinishhattary men narazylyqtaryn sotta qaraýǵa qatysýǵa quqyǵy bar.

  1. Talap qoıýshy sotqa ákimshilik istiń shyn mánindegi mán-jaılary týraly tolyq jáne shynaıy túrde málimdeýge, ákimshilik proseske basqa da qatysýshylardyń rastaıtyn faktilerin teriske shyǵaratyn qujattardy sotqa aıtýǵa nemese usynýǵa mindetti. Talap qoıýshynyń prosestik mindetterdi oryndamaýy osy Kodekste kózdelgen prosestik saldarlardyń bastalýyna alyp keledi.
  2. Talap qoıýshy sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasynda kózdelgen basqa quqyqtardy paıdalana alady jáne basqa mindetterdi atqarady.

 

29-bap. Jaýapker 

  1. О́zine berilgen talap qoıýǵa baılanysty óz múddelerin qorǵaý maqsatynda jaýapkerdiń:

1) talap qoıýdyń mánin bilýge;

2) talap qoıýǵa qarsy bolýǵa;

3) ákimshilik is materıaldarymen tanysýǵa, olardan úzindi-kóshirmeler jasaýǵa jáne kóshirmelerin túsirip alýǵa;

4) dáleldemeler usynýǵa jáne olardy zertteýge qatysýǵa;

5) ákimshilik prosestiń basqa qatysýshylaryna, kýálarǵa, sarapshylarǵa jáne mamandarǵa suraqtar qoıýǵa;

6) ákimshilik sot isin júrgizý barysynda týyndaıtyn barlyq másele boıynsha óz dálelderin keltirýge;

7) berilgen talap qoıýdyń máni boıynsha ótinishhattardy jáne qarsylyq bildirýlerdi málimdeýge, aıǵaqtar, túsiniktemeler berýge jáne dálelder keltirýge;

8) aýdarmashynyń tegin kómegin paıdalanýǵa, ókiliniń bolýyna;

9) óziniń múddelerin qozǵaıtyn qabyldanǵan sheshimder týraly bilýge jáne málimdelgen talap qoıýǵa qatysty prosestik sheshimderdiń kóshirmelerin alýǵa;

10) kez kelgen sot satysynda talap qoıýdy qaraýǵa qatysýǵa;

11) ákimshilik proseske basqa qatysýshylardyń ótinishhattary men dálelderine qarsy bolýǵa;

12) sot jaryssózderinde sóıleýge, sot aktilerine shaǵymdar berýge;

13) sot otyrysynyń hattamasymen tanysýǵa jáne oǵan eskertýler berýge;

14) ákimshilik is boıynsha keltirilgen shaǵymdar, prokýrordyń ótinishhattary men narazylyqtary týraly bilýge jáne olarǵa qarsylyqtar berýge;

15) málimdelgen shaǵymdardy, prokýrordyń ótinishhattary men narazylyqtaryn sotta qaraýǵa qatysýǵa quqyǵy bar.

  1. Jaýapker sotqa ákimshilik istiń shyn mánindegi mán-jaılary týraly tolyq jáne shynaıy túrde málimdeýge, ákimshilik isti, ákimshilik proseske basqa da qatysýshylardyń rastaıtyn faktilerin teriske shyǵaratyn qujattardy sotqa aıtýǵa nemese usynýǵa mindetti. Jaýapkerdiń prosestik mindetterdi oryndamaýy osy Kodekste kózdelgen prosestik saldarlardyń bastalýyna alyp keledi.
  2. Ákimshilik isti máni boıynsha qaraý men sheshý bastalǵanǵa deıin jaýapkerdi aýystyrýǵa jol beriledi. Sot talap qoıý boıynsha jaýap berýge tıisti emes tulǵaǵa talap qoıý berilip otyrǵanyn anyqtap, talap qoıýshyny shaqyrady, tıisti emes jaýapkerge talap qoıýdy berýdiń saldarlaryn túsindiredi jáne talap qoıýshynyń kelisýimen tıisti emes jaýapkerdi tıisti jaýapkermen aýystyrýǵa jol beredi. Tıisti emes jaýapker aýystyrylǵannan keıin ákimshilik isti sot otyrysynda aldyn ala tyńdaý men qaraý basynan bastap júrgiziledi. Ákimshilik isti qaraý merzimi ákimshilik is sot otyrysynda talqylaýǵa taǵaıyndalǵan kúnnen bastap esepteledi.
  3. Eger talap qoıýshy jaýapkerdi basqa tulǵamen aýystyrýǵa kelispese, sot talap qoıýshynyń kelisýinsiz bul tulǵany ekinshi jaýapker retinde tarta alady.
  4. Jaýapker sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasynda kózdelgen basqa quqyqtardy paıdalana alady jáne basqa mindetterdi atqarady.

 

30-bap. Ákimshilik prosestegi múddeli tulǵa 

  1. Sot aktisi óziniń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qozǵaǵan nemese qozǵaýy múmkin tulǵa múddeli tulǵa dep tanylady.
  2. Múddeli tulǵalar ákimshilik isti birinshi satydaǵy sotta qaraý men sheshý aıaqtalatyn sot aktisi qabyldanǵanǵa deıin, eger bul sot aktisi olardyń quqyqtaryna, mindetteri men zańdy múddelerine áser etýi múmkin bolsa, ákimshilik iske óz bastamasy boıynsha talap qoıýshynyń nemese jaýapkerdiń tarapynan kirýge quqyly. Múddeli tulǵalar sottyń bastamasy boıynsha nemese ákimshilik proseske qatysýshylardyń ótinishhaty boıynsha ákimshilik iske qatysýǵa tartylýy múmkin.
  3. Múddeli tulǵalar talap qoıýdyń negizin nemese nysanasyn ózgertý, talap qoıýdy keri qaıtaryp alý, talap qoıýdy taný nemese tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim jasasý quqyǵyn qospaǵanda, talap qoıýshynyń nemese jaýapkerdiń prosestik quqyqtaryn paıdalanady jáne prosestik mindetterin atqarady.

 

31-bap. Prokýror 

  1. Ákimshilik ister boıynsha zańdy kúshine engen sot aktileriniń zańdylyǵyna joǵary qadaǵalaýdy memleket atynan Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas Prokýrory tikeleı de, ózine baǵynysty prokýrorlar arqyly da júzege asyrady.
  2. Prokýror ózine zańda júktelgen mindetterdi júzege asyrý maqsatynda salyqtyq, kedendik, bıýdjettik qatynastardan, tabıǵı resýrstardy paıdalanýǵa jáne qorshaǵan ortaǵa áser etýge baılanysty sharýashylyq jáne ózge de qyzmetti júzege asyrý kezinde qorshaǵan ortany qorǵaý, qalpyna keltirý jáne saqtaý, tabıǵı resýrstardy paıdalaný jáne molaıtý salasyndaǵy qatynastardan týyndaıtyn ákimshilik ister boıynsha, memleketten jáne memleket kirisine óndirip alý týraly atqarýshylyq qujattardy oryndaý kezinde memlekettik sot oryndaýshysynyń áreketterine (áreketsizdigine) shaǵym jasaý týraly ákimshilik ister boıynsha qorytyndy berý úshin, saılaýǵa, respýblıkalyq referendýmǵa qatysatyn azamattar men qoǵamdyq birlestikterdiń saılaý quqyqtaryn qorǵap, sondaı-aq ákimshilik akt, ákimshilik áreket (áreketsizdik) fızıkalyq, psıhıkalyq jáne ózge de mán-jaılarǵa oraı quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin ózi derbes qorǵaýdy júzege asyra almaıtyn adamdardyń nemese shektelmegen tulǵalar tobynyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin shekteýi múmkin bolǵanda ne prokýrordyń qatysý qajettigin sot tanyǵanda proseske kirisedi.

Prokýrordyń kórsetilgen ókilettikteri sottyń ınternet-resýrsynda tıisti aqparatty ornalastyrý arqyly sottyń qaraýǵa taǵaıyndalǵan barlyq ákimshilik ister týraly ýaqtyly habarlaýy arqyly qamtamasyz etiledi.

Ákimshilik istiń qaralatyn ýaqyty men orny týraly habarlanǵan prokýrordyń kelmeýi ákimshilik is boıynsha sot talqylaýyna kedergi bolmaıdy.

  1. Prokýror Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes:

1) fızıkalyq, psıhıkalyq jáne ózge de mán-jaılarǵa oraı quqyqtary men múddelerin qorǵaýdy óz betinshe júzege asyra almaıtyn adamdardyń;

2) eger bul adamdardyń ómiri, densaýlyǵy ne Qazaqstan Respýblıkasynyń qaýipsizdigi úshin orny tolmas saldarlardy boldyrmaý úshin qajet bolsa, adamdardyń, qoǵamnyń jáne memlekettiń buzylǵan quqyqtaryn qalpyna keltirý jáne múddelerin qorǵaý úshin sotqa talap qoıýmen júginýge quqyly.

Osy bóliktiń 2) tarmaqshasynda kózdelgen jaǵdaılarda, prokýror adamnyń ótinishi men talap qoıýyna qaramastan, sotqa talap qoıýdy bere alady.

  1. Eger talap qoıýshy prokýror málimdegen talapty qoldamasa, eger múddeli tulǵalardyń quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri qozǵalmaıtyn bolsa, sot talap qoıýdy qaıtarady.
  2. Ákimshilik organ, laýazymdy adam zańǵa sáıkes kelmeıtin ákimshilik aktige, sondaı-aq ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) narazylyqty qabyldamaǵan jaǵdaıda, prokýror talap qoıýmen sotqa júginedi.
  3. Talap qoıýdy bergen prokýror tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim jasasý quqyǵynan basqa, talap qoıýshynyń barlyq prosestik quqyǵyn paıdalanady, sondaı-aq barlyq prosestik mindetin atqarady. Prokýrordyń basqa tulǵanyń múddelerin qorǵaý úshin berilgen talap qoıýdan bas tartýy osy tulǵany «Salyq jáne bıýdjetke tólenetin basqa da mindetti tólemder týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Kodeksiniń (Salyq kodeksi) talaptaryna sáıkes memlekettik bajdy tólegeninen keıin ákimshilik isti máni boıynsha qaraýdy talap etý quqyǵynan aıyrmaıdy.
  4. Sot qaraıtyn daýda talap qoıýshy nemese jaýapker retinde prokýratýra organdarynyń múddelerin bildiretin prokýror taraptardyń prosestik quqyqtary men mindetterin paıdalanady. Eger ákimshilik is prokýrordyń talap qoıýy negizinde qozǵalǵan bolsa, ol ákimshilik is boıynsha qorytyndy bermeıdi.

 

6-taraý. ÁKIMShILIK ISKE QATYSATYN О́ZGE DE ADAMDAR

 

32-bap. Kýá 

  1. Ákimshilik isti qaraý jáne sheshý úshin mańyzy bar naqty mán-jaılar týraly qandaı da bir málimetter belgili bolýy múmkin adam kýá bolyp tabylady.
  2. Mynalar:

1) qaraýǵa ózi qatysqan istiń mán-jaılary týraly – sýdıa;

2) óz mindetterin oryndaýyna baılanysty ózderine belgili bolǵan mán-jaılar týraly – tóreshi, alqabı;

3) ókildiń nemese qorǵaýshynyń mindetterin oryndaýyna baılanysty ózderine belgili bolǵan mán-jaılar týraly – azamattyq is boıynsha ókilder nemese qylmystyq is, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly is boıynsha ókilder, qorǵaýshylar;

4) táýbaǵa kelý ústinde ózine belgili bolǵan mán-jaılar týraly – dinı qyzmetshi;

5) óziniń jasynyń tolmaýyna ne psıhıkalyq nemese dene kemistikterine oraı ákimshilik is úshin mańyzy bar mán-jaılardy durys qabyldaýǵa jáne olar týraly aıǵaqtar berýge qabiletsiz adam;

6) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, medıasııany júrgizýge baılanysty ózine belgili bolǵan mán-jaılar týraly – medıator;

7) ulttyq qaýipsizdikke qater tóndiretin jaǵdaılardy qospaǵanda, óz qyzmetin júzege asyrýǵa baılanysty ózine belgili bolǵan mán-jaılar týraly – ulttyq aldyn alý tetiginiń qatysýshysy;

8) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kórsetilgen ózge de adamdar kýá retinde jaýap alýǵa jatpaıdy.

  1. Kýániń:

1) ózine, jubaıyna (zaıybyna) jáne aıasy zańda aıqyndalatyn jaqyn týystaryna qarsy aıǵaqtar berýden bas tartýǵa;

2) óziniń ana tilinde nemese ózi biletin tilde aıǵaqtar berýge;

3) ákimshilik sot isin júrgizýde aýdarmashynyń tegin kómegin paıdalanýǵa;

4) ózinen jaýap alýǵa qatysatyn aýdarmashyǵa qarsylyq bildirýdi málimdeýge;

5) ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń áreketine (áreketsizdigine) shaǵym berýge, óziniń quqyqtaryna, bostandyqtary men zańdy múddelerine qatysty ótinishhattar málimdeýge quqyǵy bar.

  1. Kýá:

1) sottyń shaqyrýy boıynsha kelýge;

2) ákimshilik is boıynsha belgili bolǵannyń bárin shynaıy túrde habarlaýǵa jáne qoıylǵan suraqtarǵa jaýap berýge;

3) tyńdaý jáne sot otyrysy kezinde belgilengen tártipti saqtaýǵa mindetti.

  1. Eger kýá óziniń habardar bolý kózin kórsete almasa, ol habarlaǵan málimetter dáleldemeler bolyp tabylmaıdy.
  2. Kýániń tyńdaýǵa kelýi múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, onyń aıǵaqty jazbasha nysanda berýge quqyǵy bar. Bul jaǵdaıda kýá árbir betti óziniń qolymen kýálandyrýǵa tıis. Kýániń qolymen kýálandyrylǵan aıǵaq qol qoıylǵan kúni kórsetile otyryp, laýazymdy adamnyń qolymen rastalady.
  3. Kýá retinde shaqyrylǵan adam, osy baptyń segizinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaıdy qospaǵanda, sotqa belgilengen ýaqytta kelýge, qaralyp jatqan ákimshilik istiń máni boıynsha jeke ózine belgili málimetterdi habarlaýǵa, sottyń jáne ákimshilik proseske qatysýshylardyń qosymsha suraqtaryna jaýap berýge mindetti.
  4. Eger kýá syrqatynyń, káriliginiń, múgedektiginiń nemese basqa da dáleldi sebepteriniń saldarynan sotqa shaqyrý boıynsha kelýge jaǵdaıy bolmasa, sot kýádan onyń bolatyn jerinde jaýap alýy múmkin.
  5. Eger kýá sotqa shaqyrý boıynsha kele almaıtyn bolsa, ol kele almaý sebepterin kórsete otyryp, bul týraly sotqa kúni buryn habarlaýǵa mindetti.
  6. Kýá ákimshilik sot isin júrgizýde kórineý jalǵan aıǵaqtar bergeni jáne zańda kózdelmegen negizder boıynsha aıǵaqtar berýden bas tartqany úshin zańda belgilengen qylmystyq jaýaptylyqta bolady.
  7. Kýániń sotqa shaqyrýǵa baılanysty shyǵystardy ótettirýge quqyǵy bar. Shyǵystar men ótemaqynyń mólsheri Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda aıqyndalady.

 

33-bap. Sarapshy 

  1. Arnaıy ǵylymı bilimi bar jáne sot osy Kodekste jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksinde kózdelgen jaǵdaılarda jáne tártippen, naqty ákimshilik is boıynsha mán-jaılardy anyqtaý maqsatynda óziniń aldyna qoıylǵan jáne arnaıy ǵylymı bilimdi talap etetin máseleler boıynsha sot saraptamasyn júrgizý men qorytyndy berýdi tapsyrǵan, ákimshilik iste múddeli emes adam sarapshy bolyp tabylady.
  2. Sot ákimshilik proseske qatysýshylardyń ótinishhaty boıynsha nemese óz bastamasy boıynsha sot saraptamasyn taǵaıyndaıdy.
  3. Sarapshynyń:

1) ákimshilik istiń sot saraptamasy nysanasyna qatysty materıaldarymen tanysýǵa;

2) ózine qorytyndy berýge qajetti qosymsha materıaldardy berý týraly ótinishhatty málimdeýge;

3) sottyń ruqsatymen prosestik áreketterdi júrgizýge, sot otyrysyna qatysýǵa jáne ákimshilik iske qatysýshylarǵa sot saraptamasy nysanasyna qatysty suraqtar qoıýǵa;

4) ózi qatysqan prosestik árekettiń hattamasymen, sondaı-aq tıisti bóliginde sot otyrysynyń hattamasymen tanysýǵa jáne hattamalarǵa óziniń áreketteri men aıǵaqtarynyń tolyq jáne durys tirkelip-bekitilýine qatysty engizilýge jatatyn eskertýler jasaýǵa;

5) sot saraptamasyn taǵaıyndaǵan sotpen kelisý boıynsha sot-saraptamalyq zertteý barysynda anyqtalǵan, ákimshilik is úshin mańyzy bar mán-jaılar boıynsha, onyń ishinde tujyrymdalǵan máselelerdiń sheginen shyǵatyn mán-jaılar boıynsha qorytyndy berýge;

6) ana tilinde nemese ózi biletin tilde qorytyndy usynýǵa jáne aıǵaqtar berýge; aýdarmashynyń tegin kómegin paıdalanýǵa; aýdarmashyǵa qarsylyq bildirýdi málimdeýge;

7) sot saraptamasyn júrgizý kezinde prosestik quqyqtardy buzatyn tulǵalardyń sheshimderine, áreketterine shaǵym jasaýǵa;

8) sot saraptamasyn júrgizý kezinde shekken shyǵystardyń ótemin alýǵa jáne eger sot saraptamasyn júrgizý óziniń laýazymdyq mindetteriniń aıasyna kirmeıtin bolsa, oryndalǵan jumysy úshin syıaqy alýǵa quqyǵy bar.

  1. Sarapshy:

1) sotqa bildirmeı, ákimshilik proseske qatysýshylarmen sot saraptamasyn júrgizýge baılanysty máseleler boıynsha kelissózder júrgizýge;

2) zertteý úshin materıaldardy óz betinshe jınaýǵa;

3) eger buǵan sottyń arnaıy ruqsaty bolmasa, obektilerdi tolyq nemese ishinara joıýǵa ne olardyń syrtqy túrin nemese negizgi qasıetterin ózgertýge alyp kelýi múmkin zertteýler júrgizýge quqyly emes.

  1. Sarapshy:

1) sottyń shaqyrýy boıynsha kelýge;

2) ózine usynylǵan obektilerge jan-jaqty, tolyq jáne obektıvti zertteý júrgizýge, qoıylǵan suraqtar boıynsha negizdi jáne obektıvti jazbasha qorytyndy berýge;

3) qorytyndy berýden bas tartýǵa jáne qorytyndy berýdiń múmkin emes ekeni týraly ýájdi jazbasha habar jasaýǵa jáne ony sotqa jiberýge;

4) júrgizilgen zertteýge jáne berilgen qorytyndyǵa baılanysty máseleler boıynsha aıǵaqtar berýge;

5) zertteýge usynylǵan obektilerdiń saqtalýyn qamtamasyz etýge;

6) ákimshilik istiń mán-jaılary týraly málimetterdi jáne sot saraptamasyn júrgizýge baılanysty ózine belgili bolǵan ózge de málimetterdi jarııa etpeýge;

7) sotqa shyǵystar smetasyn jáne sot saraptamasyn júrgizýge baılanysty shekken shyǵystar týraly esepti usynýǵa mindetti.

  1. Sarapshy kórineý jalǵan qorytyndy bergeni úshin zańda belgilengen qylmystyq jaýaptylyqta bolady.
  2. Sot saraptamasy organdarynyń qyzmetkeri bolyp tabylatyn sarapshy óz qyzmetiniń túrine qaraı óziniń quqyqtarymen jáne mindetterimen tanysqan dep jáne kórineý jalǵan qorytyndy bergeni úshin qylmystyq jaýaptylyq týraly eskertilgen dep esepteledi.

 

34-bap. Maman 

  1. Sot konsýltasııalar (túsinikter) berý arqyly dáleldemelerdi jınaýǵa, zertteýge jáne baǵalaýǵa járdemdesý jáne ǵylymı-tehnıkalyq quraldardy qoldanýǵa kómek kórsetý maqsatynda sot otyrysyna nemese prosestik áreketterge qatysý úshin arnaýly bilimi jáne (nemese) daǵdylary bar, ákimshilik istiń nátıjesine múddeli emes, kámeletke tolǵan adamdy maman retinde tartýy múmkin.

Sot ákimshilik proseske qatysýshylardyń ótinishhaty boıynsha da mamandardy tartýǵa quqyly. Ákimshilik proseske qatysýshylar sottan arnaýly bilimi jáne (nemese) daǵdylary bar naqty adamdy maman retinde tartýdy ótine alady.

  1. Mamannyń:

1) ákimshilik istiń zertteý nysanasyna qatysty materıaldarymen tanysýǵa;

2) ózine qorytyndy berýge qajetti qosymsha materıaldardy berý týraly ótinishhatty málimdeýge;

3) óziniń shaqyrylý maqsatyn bilýge;

4) eger tıisti arnaýly bilimi men daǵdylary bolmasa, ákimshilik is boıynsha is júrgizýge qatysýdan bas tartýǵa;

5) ákimshilik proseske qatysýshylarǵa sottyń ruqsatymen suraqtar qoıýǵa; olardyń nazaryn dáleldemelerdi jınaýǵa, zertteý men baǵalaýǵa jáne ǵylymı-tehnıkalyq quraldardy qoldanýǵa, ákimshilik istiń materıaldaryn zertteýge, saraptama taǵaıyndaý úshin materıaldardy daıyndaýǵa járdem kórsetý kezindegi óziniń áreketterine baılanysty mán-jaılarǵa aýdarýǵa;

6) ózi qatysqan prosestik árekettiń hattamasymen, sondaı-aq tıisti bóliginde sot otyrysynyń hattamasymen tanysýǵa jáne hattamaǵa ózi qatysqan kezde júrgizilgen áreketterdiń barysy men nátıjeleriniń tolyq jáne durys tirkelip-bekitilýine qatysty engizilýge jatatyn málimdemeler men eskertýler jasaýǵa;

7) ana tilinde nemese ózi biletin tilde qorytyndy usynýǵa jáne konsýltasııa (túsinik) berýge; aýdarmashynyń tegin kómegin paıdalanýǵa; aýdarmashyǵa qarsylyq bildirýdi málimdeýge;

8) sot áreketterin júrgizýge qatysýyna baılanysty ózi shekken shyǵystardyń ótemin alýǵa jáne eger ákimshilik is boıynsha is júrgizýge qatysý óziniń laýazymdyq mindetteriniń aıasyna kirmeıtin bolsa, oryndalǵan jumysy úshin syıaqy alýǵa quqyǵy bar.

  1. Maman:

1) sotqa bildirmeı, ákimshilik iske qatysýshylarmen zertteýler júrgizýge baılanysty máseleler boıynsha kelissózder júrgizýge;

2) zertteý materıaldaryn óz betinshe jınaýǵa quqyly emes.

  1. Maman:

1) sottyń shaqyrýy boıynsha kelýge;

2) dáleldemelerdi jınaýǵa, zertteýge jáne baǵalaýǵa járdem kórsetý úshin arnaýly bilimdi, daǵdylar men ǵylymı-tehnıkalyq quraldardy paıdalana otyryp, prosestik áreketterdi júrgizýge jáne sot talqylaýyna qatysýǵa;

3) ózi oryndaıtyn áreketter boıynsha túsinik berýge;

4) ákimshilik istiń mán-jaılary týraly málimetterdi jáne ákimshilik iske qatysýyna baılanysty ózine belgili bolǵan ózge de málimetterdi jarııa etpeýge;

5) sot otyrysy kezinde tártip saqtaýǵa;

6) zertteýge usynylǵan obektilerdiń saqtalýyn qamtamasyz etýge mindetti.

  1. Maman kórineý jalǵan qorytyndy bergen jaǵdaıda, zańda belgilengen qylmystyq jaýaptylyqta bolady.

 

35-bap. Aýdarmashy 

  1. Ákimshilik iske múddeli emes, ákimshilik sot isin júrgizý júzege asyrylatyn tildi biletin, bir tilden ekinshi tilge aýdarý úshin qajetti bilimi bar adam ne sańyraýmen, mylqaýmen, kereń-mylqaýmen qarym-qatynas jasaý tehnıkasyn erkin biletin adam aýdarmashy retinde shaqyrylady.
  2. Aýdarmashynyń:

1) aýdarmany júzege asyrý kezinde qatysýshy adamdarǵa aýdarmany naqtylaý úshin suraqtar qoıýǵa;

2) is júrgizýde ózi qatysqan prosestik árekettiń hattamasymen, sondaı-aq tıisti bóliginde sot otyrysynyń hattamasymen tanysýǵa jáne aýdarmanyń tolyqtyǵyna jáne durystyǵyna qatysty hattamaǵa engizilýge jatatyn eskertýler jasaýǵa;

3) eger onyń aýdarma úshin qajetti bilimi bolmasa, ákimshilik iske qatysýdan bas tartýǵa;

4) sot áreketterin is júrgizýge qatysýyna baılanysty ózi shekken shyǵystardyń ótemin jáne eger is boıynsha is júrgizýge qatysý óziniń laýazymdyq mindetteriniń sheńberine kirmeıtin bolsa, oryndaǵan jumysy úshin syıaqy alýǵa quqyǵy bar.

  1. Aýdarmashy:

1) sottyń shaqyrýy boıynsha kelýge;

2) tolyq jáne durys aýdarmany júzege asyrýǵa;

3) ákimshilik iske qatysýshylarǵa olardyń ana tiline nemese olar biletin tilge aýdarylyp tabys etiletin qujattardaǵy aýdarmanyń durystyǵyn óz qoltańbasymen kýálandyrýǵa;

4) ákimshilik istiń mán-jaılary týraly málimetterdi jáne aýdarmashy retinde tartylýyna baılanysty ózine belgili bolǵan ózge de derekterdi jarııa etpeýge;

5) sot otyrysy kezinde tártip saqtaýǵa mindetti.

  1. Aýdarmashy kórineý durys emes aýdarma jasaǵan jaǵdaıda, zańda belgilengen qylmystyq jaýaptylyqta bolady.

 

 

2-BО́LIM. MEMLEKETTIK ORGANDARDYŃ IShKI ÁKIMShILIK RÁSIMDERI

 7-taraý. MEMLEKETTIK ORGANDARDYŃ IShKI ÁKIMShILIK  RÁSIMDERINIŃ JALPY EREJELERI

 

36-bap. Memlekettik organdardyń ishki ákimshilik rásimderin júzege asyrý sharttary 

Osy Kodekste kózdelgen memlekettik organdardyń ishki ákimshilik rásimderi:

1) memlekettik saılaý organdaryn qospaǵanda, tómen turǵan memlekettik organdar men laýazymdy adamdardyń joǵary turǵandarǵa baǵynýy;

2) jeke adamnyń, qoǵam men memlekettiń ózara jaýaptylyǵy men múddeleriniń teńbe-teń bolýy;

3) memlekettiń barlyq memlekettik organdary men laýazymdy adamdarynyń quzyretiniń naqty ajyratylýy jáne kelisip jumys isteýi jaǵdaılarynda júzege asyrylady.

 

37-bap. Jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktiniń oryndalýyn uıymdastyrý jáne baqylaý 

  1. Jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktiniń oryndalýyn uıymdastyrý tıisti ýákiletti memlekettik organnyń laýazymdy adamynyń qabyldanǵan sheshimdi ýaqtyly jáne túpkilikti oryndaý jónindegi sharalardy ázirleýi men qabyldaýynan turady.
  2. Qajet bolǵan jaǵdaıda jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktiniń oryndalýyn qamtamasyz etý úshin ýákiletti memlekettik organ (laýazymdy adam) ony oryndaý jónindegi uıymdastyrý is-sharalarynyń josparyn ázirleıdi jáne bekitedi, ol tikeleı oryndaýshylardyń nazaryna jetkiziledi.
  3. Eger jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktide ony oryndaýdyń naqty merzimderi men tikeleı oryndaýshylary aıqyndalmasa, onda olardy oryndaýshy memlekettik organ nemese joǵary turǵan organ belgileıdi jáne tikeleı oryndaýshylardyń nazaryna dereý jetkiziledi.
  4. Qabyldanǵan sheshimderdi ýaqtyly jáne túpkilikti oryndaý maqsatynda memlekettik organ nemese laýazymdy adam olardyń oryndalýyn baqylaýdy júzege asyrýǵa tıis.

 

38-bap. Memlekettik organnyń jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktisiniń, Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti tapsyrmalarynyń oryndalýyn ishki baqylaýdy júzege asyrý tártibi 

  1. Ishki baqylaý:

1) jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktilerdiń (oryndalýy quqyqtyq aktilerde kózdelgen is-sharalardyń) oryndalýyn baqylaý bolyp bólinedi. Bul jaǵdaıda oryndalýǵa jatatyn is-sharalar qamtylatyn jeke qoldanylatyn barlyq quqyqtyq aktiler baqylaýǵa alynady;

2) Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń jáne memlekettik organnyń basshy laýazymdy adamdarynyń qyzmettik sıpattaǵy ózge de qujattardan týyndaıtyn tapsyrmalarynyń oryndalýyn baqylaý bolyp bólinedi.

  1. Ishki baqylaý:

1) qajetti aqparatty talap etip aldyrý;

2) oryndalýy týraly esepter men baıandamalardy tyńdaý jáne talqylaý;

3) revızııa jáne qujattamalyq tekserýdiń ózge de nysandary;

4) sol jerge baryp tekserý;

5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna qaıshy kelmeıtin basqa da tásilder arqyly júrgiziledi.

  1. Ishki baqylaý mynadaı parametrler boıynsha júrgiziledi:

1) qurylymdyq, aýmaqtyq bólimsheler, vedomstvolyq baǵynysty memlekettik organdar men uıymdar jáne olardyń laýazymdy adamdary qyzmetiniń ózderiniń aldyna qoıylǵan mindetterge sáıkestigi;

2) oryndaýdyń ýaqtylyǵy jáne tolyqtyǵy;

3) oryndaý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasy talaptarynyń saqtalýy.

  1. Kúshine engen jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktiniń ne Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń jáne memlekettik organnyń basshy laýazymdy adamdarynyń qyzmettik sıpattaǵy ózge de qujattardan týyndaıtyn tapsyrmalarynyń oryndalýyn baqylaýdy júzege asyrýǵa ýákilettik berilgen laýazymdy adam ne memlekettik organnyń tıisti qurylymdyq bólimshesi qajet bolǵan kezde baqylaý jónindegi is-sharalardy ázirleıdi.

Bul rette baqylaýdy júzege asyrýǵa ýákilettik berilgen laýazymdy adam ne memlekettik organnyń tıisti qurylymdyq bólimshesi onyń oryndalýy týraly kelip túsetin aqparatty:

1) jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktiniń oryndalý dárejesi men sapasyn;

2) jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktini oryndaýda aýytqýshylyqtardyń bar-joǵyn, olardyń sebepterin jáne aýytqýshylyqtardy joıý úshin yqtımal sharalar belgileýdi;

3) baqylaýdan alý ne oryndalý merzimin uzartý múmkindigin;

4) jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktini oryndamaǵany nemese tıisinshe oryndamaǵany úshin naqty laýazymdy adamdardyń jaýaptylyǵyn aıqyndaý úshin taldaıdy.

Aqparatty taldaý qorytyndylary boıynsha ázirlengen usynystar tıisti sheshim qabyldaý úshin memlekettik organnyń basshylyǵyna baıandalady. Aqparatqa taldaý júrgizgen memlekettik organnyń oryndaýshylaryna qabyldanǵan sheshim týraly habarlanady.

  1. Jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktide kózdelgen is-sharalardy baqylaýdan alýdy jáne olardyń oryndalý merzimderin uzartýdy memlekettik organnyń basshylyǵy júzege asyrady.

Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń, Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń tapsyrmalaryn baqylaýdan alý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen júzege asyrylady.

  1. Joǵary turǵan memlekettik organnyń ne oryndaýshy organnyń baqylaý qyzmeti jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktide belgilengen oryndalý merzimi ótkenge deıin oryndaýshyǵa memlekettik organnyń reglamentinde aıqyndalatyn tártippen tıisti jazbasha eske salý jiberedi.

Ishki baqylaýdy uıymdastyrýdyń jáne júzege asyrýdyń qosymsha máselelerin memlekettik organnyń ózi ne oǵan qatysty joǵary turǵan memlekettik organ aıqyndaýy múmkin.

Osy bóliktiń kúshi Qazaqstan Respýblıkasynyń Bıýdjet kodeksine sáıkes júrgiziletin, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti ishki baqylaý boıynsha ýákilettik bergen organ júzege asyratyn ishki baqylaýǵa qoldanylmaıdy.

 

39-bap. Memlekettik organdardyń jumysyn josparlaý 

  1. Memlekettik organdar óz qyzmetin strategııalyq jáne operasııalyq josparlarǵa, sondaı-aq qajet bolǵan kezde toqsanǵa, bir jylǵa jáne uzaq merzimdi perspektıvaǵa arnalyp jasalatyn jumys josparlaryna sáıkes júzege asyrady.
  2. Strategııalyq josparlar ázirlemeıtin memlekettik organdar óz qyzmetin toqsanǵa, bir jylǵa jáne uzaq merzimdi perspektıvaǵa arnalyp jasalatyn jumys josparlaryna sáıkes júzege asyrady.
  3. Memlekettik organdardyń jumys josparlary memlekettik organnyń qurylymdyq bólimsheleriniń usynystary negizinde jáne quqyqtyq aktilerdi oryndaý úshin aldyn ala jasalady.

Memlekettik organnyń jumys jospary negizinde osy memlekettik organnyń qurylymdyq bólimsheleri óz jumys josparlaryn jasaıdy.

 

40-bap. Memlekettik organ jáne memlekettik organnyń qurylymdyq bólimshesi týraly reglament, ereje 

  1. Memlekettik organ óz qyzmetin uıymdastyrý jáne ishki tártibi máseleleri boıynsha reglament qabyldaıdy.
  2. Memlekettik organnyń mártebesi men ókilettikteri memlekettik organ týraly erejede aıqyndalady.

Memlekettik organ týraly erejeni ázirleý jáne bekitý jónindegi nusqaýlyqty Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti bekitedi.

Memlekettik organ týraly úlgilik erejeni Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Ákimshiligimen kelisý boıynsha bekitedi.

  1. Memlekettik organnyń qurylymdyq bólimshesiniń mártebesi men ókilettikterin aıqyndaý máseleleri boıynsha ereje bekitiledi.

Memlekettik organnyń qurylymdyq bólimshesi týraly erejeni ázirleý men bekitý tártibin Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti bekitedi.

 

41-bap. Memlekettik organnyń quzyreti, ókilettikteri, fýnksııalary men mindetteri 

  1. Memlekettik organ qyzmetiniń nysanasyn aıqyndaıtyn onyń belgilengen ókilettikteriniń jıyntyǵy memlekettik organnyń quzyreti dep túsiniledi.

Memlekettik organnyń quqyqtary men mindetteri memlekettik organnyń ókilettikteri dep túsiniledi.

Memlekettik organ qyzmetiniń negizgi baǵyttary memlekettik organnyń mindetteri dep túsiniledi.

Memlekettik organnyń óz quzyreti sheginde qyzmetti júzege asyrýy memlekettik organnyń fýnksııalary dep túsiniledi.

Memlekettik organnyń quzyreti, ókilettikteri, fýnksııalary men mindetteri Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti, ózine qatysty joǵary turǵan ortalyq memlekettik organ qabyldaıtyn ózge de normatıvtik quqyqtyq aktilerinde belgilenedi.

  1. Memlekettik organnyń fýnksııalary strategııalyq, retteý, iske asyrý jáne baqylaý fýnksııalary bolyp bólinedi:

josparly qujattardy ázirleý, qabyldaý, halyqaralyq qatynastardy, ulttyq qaýipsizdik pen qorǵanys qabilettiligin qamtamasyz etý jónindegi fýnksııalar strategııalyq fýnksııalar bolyp tabylady;

memlekettik fýnksııalardyń iske asyrylýyn normatıvtik quqyqtyq qamtamasyz etý, normatıvtik quqyqtyq aktilerdi tirkeý jáne olardyń oryndalýyna taldaý júrgizý, memlekettik organdardyń qyzmetin úılestirý, memlekettik aktıvterdi basqarý jónindegi fýnksııalar retteý fýnksııalary bolyp tabylady;

josparly qujattardy, normatıvtik quqyqtyq aktilerdi oryndaýǵa, memlekettik organnyń josparly qujattarynda kózdelgen maqsattar men mindetterge qol jetkizýge, memlekettik qyzmetter kórsetýge, onyń ishinde ruqsattardy, sondaı-aq olarǵa qosymshalardy berýge, uzartýǵa, qaıta resimdeýge, jańartýǵa jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda ruqsattarǵa, sondaı-aq olarǵa qosymshalarǵa qatysty kózdelgen basqa da áreketterdi júzege asyrýǵa baǵyttalǵan fýnksııalar iske asyrý fýnksııalary bolyp tabylady;

jeke jáne zańdy tulǵalar, onyń ishinde memlekettik mekemeler qyzmetiniń normatıvtik quqyqtyq aktilerde belgilengen talaptarǵa, al Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaǵdaılarda,
Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jarlyqtarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń qaýlylarynda belgilengen talaptarǵa sáıkestigi turǵysynan tekserý jáne baıqaý jónindegi fýnksııalar baqylaý fýnksııalary bolyp tabylady.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentine esep beretin memlekettik organdardyń qurylymynda fýnksııalardy strategııalyq, retteý, iske asyrý jáne baqylaý fýnksııalary dep bólýdi – Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti, al ortalyq atqarýshy organdarda Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaıdy.

  1. Memlekettik organdardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda ózderine kózdelmegen fýnksııalardy júzege asyrýyna tyıym salynady.

 

42-bap. Jeke-dara ókimdik qyzmet 

  1. Memlekettik organdarda laýazymdy adamdar júzege asyratyn, ýákiletti laýazymdy adamdardyń jeke qoldanylatyn quqyqtyq aktilerge jeke-dara qol qoıýynan, qaramaǵyndaǵy qyzmetkerlerge nusqaýlar men tapsyrmalar berýinen, memlekettik fýnksııalardy júzege asyrý jóninde ózge de uıymdyq-ókimdik sharalardy jeke-dara qabyldaýynan turatyn qyzmet jeke-dara ókimdik qyzmet bolyp tabylady.
  2. Memlekettik organnyń basshysy (alqaly memlekettik organdardy qospaǵanda) jeke-dara ókimdik qyzmet arqyly senip tapsyrylǵan organǵa basshylyqty júzege asyrady jáne qabyldanatyn sheshimderdiń zańdylyǵyna derbes jaýaptylyqta bolady.
  3. Jeke-dara ókimdik qyzmetti júzege asyrǵan kezde tómen turǵan laýazymdy adamdar ózderiniń áreketterin joǵary turǵan laýazymdy adamnyń sheshimderimen qatań sáıkestikte júzege asyrady. Eger memlekettik fýnksııalar tek jeke-dara ókimdik qyzmet arqyly júzege asyrylsa, onda bul jaǵdaıda tómen turǵan laýazymdy adamdardyń mindeti ýákiletti tulǵanyń osy qyzmetin qamtamasyz etý bolyp tabylady.

 

43-bap. Alqaly memlekettik organ 

  1. Sheshimderi memlekettik organdar músheleriniń kópshilik daýsymen qabyldanatyn organdar alqaly memlekettik organdar bolyp tabylady. Alqaly organ qabyldaıtyn sheshimderdiń zańdylyǵy úshin jaýaptylyq, sheshimdi qabyldaǵan kezde qarsy daýys bergenderdi qospaǵanda, alqaly organnyń daýys berýge qatysqan barlyq múshelerine júkteledi.
  2. Alqaly memlekettik organdar qyzmetiniń negizgi nysany osy organdardyń sheshimderi qabyldanatyn olardyń otyrystary bolyp tabylady.
  3. Alqaly memlekettik organdardyń otyrystaryn daıyndaý jáne ótkizý kezinde ýákiletti organdar (olardyń qurylymdyq bólimsheleri) men laýazymdy adamdar mynadaı máselelerdi sheshedi:

1) tıisinshe bir toqsan jáne bir jyl merzimge alqaly memlekettik organnyń basshysy ne alqaly memlekettik organnyń qyzmetin qamtamasyz etetin organnyń basshysy bekitetin, múddeli organdar men laýazymdy adamdardyń nazaryna jetkiziletin, otyrystardy ótkizý josparyn ázirleý jáne bekitý;

2) alqaly memlekettik organnyń otyrysyna shyǵarylatyn máselelerdi daıyndaýdy, otyrysty ótkizý jónindegi ózge de uıymdastyrý is-sharalaryn onyń tıisti qurylymdyq bólimsheleri ne alqaly memlekettik organnyń qyzmetin qamtamasyz etetin organ júzege asyrady.

  1. Otyrystardy ótkizý tártibi alqaly memlekettik organdardyń reglamentterinde aıqyndalady.
  2. Alqaly memlekettik organnyń otyrysy hattamaǵa túsiriledi.
  3. Otyrysta qabyldanǵan sheshimder alqaly memlekettik organnyń reglamentine sáıkes qaýlylarmen resimdeledi jáne oryndaýshylardyń nazaryna jetkiziledi. Qajet bolǵan jaǵdaıda qabyldanǵan sheshimderdi iske asyrý jónindegi is-sharalar jospary ázirlenedi jáne bekitiledi, olardyń oryndalýyna baqylaý belgilenedi.

 

44-bap. Memlekettik organdarda qyzmettik qujattardyń qaralýy men ótýi 

  1. Memlekettik organǵa nemese tikeleı osy organnyń basshylyǵyna arnalǵan qyzmettik qujattar kelip túskennen jáne is qaǵazdaryn júrgizý qyzmetinde tirkelgennen keıin basshylyqqa beriledi, basshylyq olardy qaraıdy jáne olar boıynsha tapsyrmalar (qararlar) daıyndaıdy.
  2. Memlekettik organnyń laýazymdy adamy máseleni óz qaraýyna alǵan kezde qoıylǵan máseleni sheshý osy organnyń nemese osy laýazymdy adamnyń quzyretine jatatynyna kóz jetkizýge tıis.
  3. Qujattarǵa memlekettik organnyń atynan onyń basshysy, ony aýystyratyn adam (osy organda belgilengen qyzmettik mindetterdi bólýge sáıkes) ne osy organnyń ózge ýákiletti laýazymdy adamy qol qoıady.
  4. Memlekettik organǵa qaıtarýdy talap etetin qujatty jiberý kezinde oǵan osy memlekettik organǵa qaıtarý qajettigi týraly belgi qoıylady.
  5. Qujattardyń memlekettik organdarda qaralý merzimi, eger
    Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda ózgeshe belgilenbese, bir aıdan aspaýǵa tıis.

 

45-bap. Aqparat almasýǵa qoıylatyn talaptar 

  1. Memlekettik organdar laýazymdy adamdarynyń ózderiniń qyzmettik ókilettikterin júzege asyrýy kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen aqparatty jóneltýi jáne alýy aqparat almasý bolyp tabylady.
  2. Aqparat almasýdy reglamentteıtin rásimder:

1) Qazaqstan Respýblıkasynyń biryńǵaı aqparattyq keńistiginiń irkilissiz jumys isteýine, onyń álemdik baılanys pen ınformatıka júıesine enýine;

2) aqparatty, onyń ishinde memlekettik aqparattyq resýrstardy qorǵaýdyń ulttyq júıesin nyǵaıtýǵa yqpal etýge tıis.

Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik organdary men laýazymdy adamdarynyń sheshimder qabyldaýy obektıvti jáne aldyn alýshy aqparatqa negizdelýge tıis.

  1. Memlekettik organdar men olardyń qurylymdyq bólimsheleri arasynda aqparat almasý ózara aqparattar leginiń eń az qajetti kólemine, beriletin basqarýshylyq aqparattyń qaıtalanýyna jol bermeýge negizdeledi.
  2. Aqparattyq rásimder memlekettik qupııalardy, taratylýy shektelgen qyzmettik aqparatty jáne zańmen qorǵalatyn ózge de aqparatty quraıtyn málimetterdiń jarııa bolýyna jol bermeýge tıis jáne barlaý, qarsy barlaý, jedel-izdestirý qyzmetine jáne kúzetiletin adamdar men obektilerdiń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi kúzet is-sharalaryna baılanysty aqparatqa qol jetkizýdi shekteýdi qamtamasyz etýge tıis.

Taratylýy shektelgen qyzmettik aqparatqa «Qyzmet babynda paıdalaný úshin» degen belgi qoıylady.

Málimetterdi taratylýy shektelgen qyzmettik aqparatqa jatqyzý jáne onymen jumys isteý qaǵıdalaryn Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti belgileıdi.

Memlekettik qyzmetshilerge qyzmettik aqparat ózderine júktelgen qyzmettik mindetterdi oryndaý úshin ǵana beriledi. Bul aqparat qyzmetten tys maqsattarda paıdalanylmaıdy.

  1. Memlekettik organdar Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qupııalar týraly zańnamasyna sáıkes memlekettik qupııalarǵa jatatyn málimetterdi qamtıtyn aqparattyq júıelerdi qospaǵanda, aqparattyq júıelerdi aqparattandyrý salasyndaǵy ýákiletti organ belgilegen tártippen jáne merzimderde ıntegrasııalaýdy júrgizedi.
  2. Memlekettik organdar memlekettik fýnksııalardy júzege asyrý jáne memlekettik qyzmetter kórsetý kezinde qaǵaz jetkizgishtegi qujattardy paıdalanýdy jáne olardy usyný boıynsha talaptardy qysqartý (bolǵyzbaý) jónindegi sharalardy qabyldaıdy.

Memlekettik organdardyń ishki ákimshilik rásimderin oryndaý prosesinde qaǵaz jetkizgishtegi qujattar paıdalanylǵan jaǵdaıda, qaǵaz jetkizgishtegi qujattardy elektrondyq qujattar nysanyna aýdarý jónindegi sharalar qabyldanady.

 

46-bap. Qyzmettik qujattardyń oryndalýyn ishki baqylaý 

  1. Memlekettik organ basshysynyń nemese ózge de joǵary turǵan laýazymdy adamnyń atalǵan laýazymdy adamdar shyǵarǵan aktilerge baılanysty emes tapsyrmalarynyń oryndalýyn ishki baqylaý osy memlekettik organnyń tıisti bólimshelerine júkteledi.
  2. Qyzmettik qujattar boıynsha tapsyrmalardyń oryndalý merzimderin ishki baqylaýdy memlekettik organnyń is qaǵazdaryn júrgizý qyzmeti júzege asyrady.
  3. Birneshe oryndaýshyǵa berilgen tapsyrmalardyń oryndalýyn tapsyrmada birinshi bolyp kórsetilgen laýazymdy adam úılestiredi.
  4. Is qaǵazdaryn júrgizý qyzmeti baqylaýdaǵy tapsyrmanyń oryndalý merzimi aıaqtalǵanǵa deıin tıisti bólimshege bul týraly aldyn ala eske salý jiberedi.
  5. Tapsyrmany oryndaý úshin qosymsha ýaqyt qajet bolǵan jaǵdaıda oryndaýshy tapsyrmany bergen laýazymdy adamǵa tapsyrmany oryndaý merzimin uzartý týraly jazbasha ótinish beredi. Tapsyrmany oryndaýdyń qosymsha merzimin tapsyrmany bergen basshy belgileıdi.
  6. Tapsyrmany bergen laýazymdy adam ne ózge ýákiletti laýazymdy adam oryndalǵan qujattardy baqylaýdan alady.

 

8-taraý. ORTALYQ JÁNE (NEMESE) JERGILIKTI ATQARÝShY  ORGANDARDYŃ FÝNKSIIаLARYN BÁSEKELES

 ORTAǴA BERÝ 

 

47-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berýdiń jalpy erejeleri 

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berýdiń negizgi maqsattary mynalar bolyp tabylady:

1) básekeles ortany damytýǵa jáne jetildirýge járdemdesý;

2) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn júzege asyrýdyń tıimdiligi men sapasyn arttyrý;

3) memlekettik basqarý júıesin jetildirý;

4) ońtaılandyrý.

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berýdiń negizgi qaǵıdattary mynalar bolyp tabylady:

1) azamattardyń, bıznes-qoǵamdastyq pen memleket múddeleriniń teńgerimin saqtaý;

2) azamattardyń, bıznes-qoǵamdastyq pen memlekettiń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin teń dárejede qorǵaýdy qamtamasyz etý;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berýdiń negizdiligi men tıimdiligi;

4) bıznes-qoǵamdastyq pen memlekettiń ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn júzege asyrý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen jaýaptylyǵy;

5) ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý boıynsha prosesterdiń úzdiksizdigi jáne tutastyǵy, sondaı-aq oǵan baılanysty ońtaılandyrý.

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri jónindegi komıssııanyń (budan ári – Komıssııa) sheshimderi negizinde jyl saıynǵy negizde osy Kodekske sáıkes júzege asyrylady.
  2. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý:

1) aýtsorsıng;

2) memlekettik tapsyrma;

3) memlekettik áleýmettik tapsyrys;

4) paıdalanýshylar esebinen berý;

5) mindetti múshelikke (qatysýǵa) negizdelgen ózin-ózi retteýdi engizý arqyly júzege asyrylady.

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń aýtsorsıngti, memlekettik tapsyrmany jáne memlekettik áleýmettik tapsyrysty júzege asyrý arqyly beriletin fýnksııalary ishinara berýge jatady. Bul rette fýnksııa ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretinen alyp tastalmaıdy.
  2. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalaryn irikteý ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý úshin irikteý ádistemesine sáıkes júzege asyrylady.
  3. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý úshin irikteýdiń negizgi ólshemsharttary mynalar bolyp tabylady:

1) halyqtyń múddeleri men qajettilikterin eskere otyryp, ortalyq jáne (nemese) jergilikti organdardyń fýnksııalaryn júzege asyrýdyń tıimdiligi men sapasyn arttyrý múmkindigi;

2) naryqtyń daıyndyǵy nemese básekeles ortanyń bolýy;

3) naryqty damytýdyń áleýetti múmkindigi.

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń konstıtýsııalyq qurylysty qorǵaýǵa, qoǵamdyq tártipti, adamnyń quqyqtary men bostandyqtaryn, halyqtyń densaýlyǵy men ımandylyǵyn qorǵaýǵa baǵyttalǵan, kapıtaldy syrtqa shyǵarýdy, joǵary qadaǵalaýdy, qylmystyq is boıynsha sotqa deıingi is júrgizýdi, jedel-izdestirý qyzmetin, sot tóreligin júzege asyrý jónindegi, sondaı-aq ulttyq, aqparattyq qaýipsizdik, memlekettik qupııalardy qorǵaý, qorǵanys, kóshi-qon, memlekettik statıstıka salalaryndaǵy fýnksııalaryn jáne olardy berý memleket múddelerine zalal keltirýi múmkin ózge de fýnksııalardy básekeles ortaǵa berýge tyıym salynady.
  2. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary iriktelgennen keıin ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalarynyń qunyn aıqyndaý ádistemesine sáıkes ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar fýnksııalarynyń qunyn esepteý júzege asyrylady.
  3. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý kezinde ońtaılandyrý nysanasyna esepteý júrgiziledi. Bul rette ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń shyǵystaryn qaıta bólýge olarǵa qosymsha fýnksııalar júktelgen jaǵdaılarda ǵana jol beriledi.
  4. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalaryn júzege asyrý úshin naryqtyń daıyndyǵyn taldaý ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵyna taldaý júrgizý ádistemesine sáıkes júrgiziledi.
  5. Monıtorıng osy Kodekstiń 53-babyna sáıkes júrgiziledi.
  6. Paıdalanýshylar men básekeles ortany aqparattandyrý maqsatynda memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organnyń jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasynyń ınternet-resýrstarynda mynadaı málimetter ornalastyrylady jáne keıinnen jańartylady:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalarynyń tizbesi;

2) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń qandaı normatıvtik quqyqtyq aktimen berilgeni kórsetilgen tizilim;

3) Komıssııanyń sheshimi, monıtorıng nátıjeleri jáne monıtorıng qorytyndylary boıynsha ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretine qaıtarylǵan ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar fýnksııalarynyń qandaı normatıvtik quqyqtyq aktimen qaıtarylǵany kórsetilgen tizbesi.

 

48-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn aýtsorsıng arqyly básekeles ortaǵa berý 

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik satyp alý týraly zańnamasyna sáıkes aýtsorsıng arqyly júzege asyrý úshin olar básekeles ortaǵa beriledi.

 

49-bap. Ortalyq atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik tapsyrma arqyly básekeles ortaǵa berý 

  1. Ortalyq atqarýshy organdardyń fýnksııalary Qazaqstan Respýblıkasynyń bıýdjet zańnamasynda belgilengen memlekettik tapsyrmany ázirleý jáne oryndaý tártibine sáıkes memlekettik tapsyrma arqyly básekeles ortaǵa beriledi.
  2. Memlekettik tapsyrmany oryndaý onda nátıjeler kórsetkishteri kórsetile otyryp, respýblıkalyq bıýdjettik baǵdarlama ákimshisi men memlekettik tapsyrmany oryndaýshy arasynda azamattyq-quqyqtyq mámile jasasý arqyly bekitilgen respýblıkalyq bıýdjettik baǵdarlamalardy iske asyrý sheńberinde júzege asyrylady.

 

50-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik áleýmettik tapsyrys arqyly básekeles ortaǵa berý 

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik áleýmettik tapsyrys arqyly básekeles ortaǵa berý Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik áleýmettik tapsyrys, Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy úkimettik emes uıymdarǵa arnalǵan granttar jáne syılyqaqylar týraly zańnamasyna sáıkes júzege asyrylady.

 

51-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa paıdalanýshylar esebinen berý 

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalary ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń quzyretinen fýnksııalardy alyp tastaý arqyly básekeles ortaǵa beriledi jáne paıdalanýshylar esebinen júzege asyrylady.

 

52-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn mindetti múshelikke (qatysýǵa)

negizdelgen ózin-ózi retteýdi engizý arqyly básekeles ortaǵa berý

 

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn mindetti múshelikke (qatysýǵa) negizdelgen, kásipkerlik nemese kásiptik qyzmet salasyndaǵy ózin-ózi retteıtin uıymdarǵa berý ózin-ózi retteıtin uıymdardyń daıyndyǵy rastalǵannan keıin qamtamasyz etiledi.
  2. Mindetti múshelikke (qatysýǵa) negizdelgen ózin-ózi retteıtin uıymdardyń ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn júzege asyrýǵa daıyndyǵy ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn paıdalanýshylar, oryndaýshylar jáne memleket úshin paıda men shyǵyndy aıqyndaý maqsatynda retteýshilik áserge taldaý júrgizý arqyly qamtamasyz etiledi.

 

53-bap. Monıtorıng 

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýyn baıqaý monıtorıngtiń maqsaty bolyp tabylady.
  2. Monıtorıngtiń nátıjeleri ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń básekeles ortada júzege asyrylýynyń basty kórsetkishterin salystyrý jáne tıisti sheshimder men sharalar qabyldaý úshin paıdalanylady.
  3. Memlekettik áleýmettik tapsyrystyń júzege asyrylýyna monıtorıngti qospaǵanda, monıtorıng:

1) jeke jáne zańdy tulǵalardyń ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýy máseleleri jónindegi joldanymdaryn taldaýǵa;

2) básekeles ortadan, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasynan alynatyn, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýy máseleleri jónindegi aqparatty taldaýǵa;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýy máseleleri jónindegi derekterdi jınaý jáne taldaý júıesine;

4) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar men múddeli tulǵalar júrgizetin naryqtyń daıyndyǵyn taldaýǵa negizdeledi.

  1. Monıtorıngti kvazımemlekettik sektor sýbektilerin qospaǵanda, osy Kodekske sáıkes ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar men múddeli tulǵalar júrgizedi.
  2. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýyna táýelsiz baǵalaýdy alý úshin Komıssııanyń usynystary negizinde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasy tartylady.
  3. Memlekettik áleýmettik tapsyrysty júzege asyrý monıtorıngi úkimettik emes uıymdarmen ózara is-qımyl salasyndaǵy ýákiletti organ bekitetin memlekettik áleýmettik tapsyrystyń iske asyrylýyna monıtorıng júrgizý qaǵıdalaryna sáıkes júrgiziledi.
  4. Aýtsorsıngti, memlekettik tapsyrmany júzege asyrý, paıdalanýshylar esebinen berý monıtorıngi ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýyna monıtorıng júrgizý qaǵıdalaryna sáıkes nátıjelilik pen prosess ólshemsharttary negizinde júrgiziledi.

Nátıjelilik ólshemsharty ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýynyń ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar belgilegen basty kórsetkishterine qol jetkizýin aıqyndaıdy.

Prosess ólshemsharty ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýyn baǵalaýdy jeke jáne zańdy tulǵalardyń joldanymdaryn, básekeles ortadan, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasynan alynatyn ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylýy máseleleri jónindegi aqparatty taldaýdyń negizinde aıqyndaıdy.

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasy monıtorıng júrgizý kezinde ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylardan, memlekettik qupııalardy, kommersııalyq jáne zańmen qorǵalatyn ózge de qupııany quraıtyn aqparatty qospaǵanda, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń ınternet-resýrstarynda olardyń fýnksııalarynyń júzege asyrylýy salasyna jatatyn aqparat bolmaǵan jaǵdaıda, qajetti aqparatty suratýǵa quqyly.

 

54-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn qaıtarý 

  1. Eger monıtorıng nátıjeleri boıynsha ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııasynyń sapasyz júzege asyrylýyn anyqtaǵan jaǵdaıda, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar bes jumys kúni ishinde bul týraly memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organdy jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasyn habardar etedi.
  2. Memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organ habarlama alǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııasynyń sapasyz júzege asyrylýy týraly máseleni Komıssııanyń qaraýyna shyǵarady.
  3. Komıssııa ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn qaıtarý týraly sheshim qabyldaǵan kezde, mynadaı:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń ishinara berýi sheńberinde – mundaı fýnksııalardy qaıtarý ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshymen Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilegen tártippen jasalǵan shartty buzý arqyly qamtamasyz etiledi;

2) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń tolyq berýi sheńberinde – mundaı fýnksııalardy qaıtarý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes normatıvtik quqyqtyq aktiniń jobasyn ázirleý jóninde sharalar qabyldanady.

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn qaıtarý úshin Komıssııanyń usynymdarynan keıin ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetine fýnksııalardy ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdarǵa qaıtarýdy qamtamasyz etý úshin qajetti normatıvtik quqyqtyq aktiniń jobasyn ázirleý týraly usynys engizedi.

  1. Mindetti múshelikke (qatysýǵa) negizdelgen ózin-ózi retteý maqsattaryna qol jetkizilmegen jaǵdaıda, ruqsat berý nemese habarlama jasaý tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń Kásipkerlik kodeksine sáıkes joıylýǵa tıis.

 

55-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń quzyreti 

Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý jónindegi memlekettik saıasattyń negizgi baǵyttaryn ázirleıdi;

2) ózine Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııasynda,
Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda jáne Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń aktilerinde júktelgen ózge de fýnksııalardy oryndaıdy.

 

56-bap. Memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organnyń quzyreti 

Memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organ:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý jónindegi memlekettik saıasatty iske asyrady;

2) jyl saıynǵy negizde Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetin ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý jóninde júrgizilip jatqan jumystyń nátıjeleri týraly habardar etedi;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar fýnksııalarynyń aýtsorsıngin júzege asyrý qaǵıdalaryn ázirleıdi jáne bekitedi;

4) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý qaǵıdalaryn ázirleıdi jáne bekitedi;

5) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý úshin irikteý ádistemesin ázirleıdi jáne bekitedi;

6) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalarynyń qunyn aıqyndaý ádistemesin ázirleıdi jáne bekitedi;

7) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵyna taldaý júrgizý ádistemesin ázirleıdi jáne bekitedi;

8) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń júzege asyrylý monıtorıngin júrgizý qaǵıdalaryn ázirleıdi jáne bekitedi;

9) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý jónindegi ádistemelik kómekti jáne ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń qyzmetin úılestirýdi júzege asyrady;

10) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar júrgizgen naryqtyń daıyndyǵyn taldaýǵa olardyń saraptamalyq qorytyndylaryn daıyndaıdy jáne beredi;

11) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar básekeles ortaǵa berý úshin usynatyn ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn irikteý nátıjelerine óz quzyreti sheginde saraptama júrgizedi;

12) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar júrgizgen ońtaılandyrý nysanasyna usynylǵan esep-qısap boıynsha qorytyndy daıyndaıdy jáne beredi;

13) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

 

57-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń quzyreti 

  1. Ortalyq atqarýshy organdar:

1) jyl saıynǵy negizde múddeli tulǵalarmen, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylarmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik basqarýdyń tıisti salasyndaǵy (aıasyndaǵy) básekeles ortaǵa berý úshin irikteýdi júzege asyrady;

2) múddeli tulǵalarmen, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylarmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, memlekettik basqarýdyń tıisti salasynda (aıasynda) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵyna taldaý júrgizedi;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organǵa básekeles ortaǵa berý máseleleri jóninde usynystar engizedi;

4) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn memlekettik basqarýdyń tıisti salasyndaǵy (aıasyndaǵy) básekeles ortaǵa berý, sondaı-aq ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn qaıtarý máseleleri jónindegi normatıvtik quqyqtyq aktilerdiń jobalaryn ázirleıdi;

5) paıdalanýshylardyń quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri buzylǵan jaǵdaıda, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes olardy qalpyna keltirýge baǵyttalǵan sharalardy qabyldaıdy;

6) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylardy mınıtorıng nátıjelerimen tanystyrýǵa mindetti;

7) ortalyq atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý kezinde ońtaılandyrý nysanasyna esep-qısap júrgizedi jáne ony memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organǵa kelisýge jiberedi;

8) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda, Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń jáne Qazaqstan Respýblıkasy Úkimetiniń aktilerinde kózdelgen ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

  1. Jergilikti atqarýshy organdar:

1) jyl saıynǵy negizde múddeli tulǵalarmen, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylarmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý úshin irikteýdi júzege asyrady;

2) múddeli tulǵalarmen, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylarmen jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen birlesip, jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵyna taldaý júrgizedi;

3) memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organǵa jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri jóninde usynystar engizedi;

4) paıdalanýshylardyń quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri buzylǵan jaǵdaıda, Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes olardy qalpyna keltirýge baǵyttalǵan sharalardy qabyldaıdy;

5) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylardy mınıtorıng nátıjelerimen tanystyrýǵa mindetti;

6) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý kezinde ońtaılandyrý nysananyna esep-qısap júrgizedi jáne ony memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organǵa kelisýge jiberedi;

7) jergilikti memlekettik basqarý múddelerinde jergilikti atqarýshy organdarǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda júkteletin ózge de ókilettikterdi júzege asyrady.

 

58-bap. Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kásipkerler palatasynyń quzyreti 

Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasy:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha kásipkerlik sýbektileriniń jáne olardyń birlestikteriniń usynystaryn jınaýdy, taldaýdy jáne jarııalaýdy júzege asyrady;

2) memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organǵa, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdarǵa ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri jóninde usynystar engizedi;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalarynyń sapasyz júzege asyrylýy týraly máselelerdi qaraýǵa qatysady;

4) osy Kodekste jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ózge de zańdarynda kózdelgen ózge de fýnksııalardy júzege asyrady.

 

59-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri boıynsha ózara is-qımyly 

Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdar Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasymen Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen, onyń ishinde:

1) jyl saıynǵy negizde ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý úshin irikteýge;

2) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵyna taldaý júrgizýge;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń kásipkerlik sýbektileriniń múddelerin qozǵaıtyn fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri jónindegi usynystardy ázirleý jónindegi jumysqa qatysý arqyly ózara is-qımyl jasaıdy.

 

60-bap. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylardyń quqyqtary men mindetteri 

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylar:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn júzege asyrý úshin qajetti aqparat úshin ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdarǵa suraý salýmen júginýge;

2) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵynyń balamaly taldaýyn júrgizýge;

3) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri boıynsha memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organǵa, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdarǵa usynystar engizýge;

4) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berý úshin usynylatyn fýnksııalary boıynsha naryqtyń daıyndyǵyna taldaý júrgizýge qatysýǵa;

5) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý úshin jyl saıynǵy negizde irikteý júrgizýge qatysýǵa;

6) monıtorıng nátıjelerimen tanysýǵa;

7) monıtorıng nátıjelerin alǵan kúnnen bastap on jumys kúninen keshiktirmeı, monıtorıngtiń nátıjelerimen kelispeý týraly jazbasha túsiniktemeler ne Komıssııanyń qaraýyna jatatyn eskertýlerdi joıý jónindegi is-sharalar josparyn usynýǵa quqyly.

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn oryndaýshylar:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn sapaly júzege asyrý úshin jaǵdaı jasaýǵa;

2) múmkindigi shekteýli adamdar ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa beriletin fýnksııalaryn alǵan kezde olar úshin qajetti jaǵdaılar jasaýǵa;

3) osy Kodekste kózdelgen jaǵdaıda, ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdarǵa, Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq kásipkerler palatasyna monıtorıng júrgizý úshin qajetti aqparatty jáne (nemese) qujattardy berýge;

4) paıdalanýshylarǵa ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn júzege asyrý tártibi týraly tolyq jáne anyq aqparat berýge;

5) paıdalanýshylardyń buzylǵan quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qalpyna keltirýge baǵyttalǵan sharalardy Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes qabyldaýǵa mindetti.

 

61-bap. Komıssııanyń qyzmeti men fýnksııalary 

  1. Ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri jónindegi usynystar men usynymdardy ázirleý maqsatynda konsýltatıvtik-keńesshi organ – Komıssııa qurylady.

Komıssııanyń quramyna Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń depýtattary, ortalyq jáne jergilikti atqarýshy organdardyń, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kásipkerler palatasynyń, kásipkerlik sýbektileriniń jáne úkimettik emes uıymdardyń ókilderi kirýi múmkin.

  1. Komıssııa mynadaı fýnksııalardy júzege asyrady:

1) ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń fýnksııalaryn básekeles ortaǵa berý máseleleri jóninde usynystar men usynymdar ázirleıdi;

2) memlekettik basqarýdy júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organnyń, Qazaqstan Respýblıkasy Ulttyq kásipkerler palatasynyń usynystary negizinde ortalyq jáne (nemese) jergilikti atqarýshy organdardyń básekeles ortaǵa berilgen fýnksııalaryn qaıtarý jóninde usynystar men usynymdar ázirleıdi.

  1. Komıssııanyń qyzmeti týraly aqparat memlekettik basqarý júıesin damytý salasyndaǵy ýákiletti organnyń resmı ınternet-resýrsynda keminde jarty jylda bir ret ornalastyrylady jáne jańartylady.

 

 

3-BО́LIM. ÁKIMShILIK RÁSIM

 9-taraý. ÁKIMShILIK RÁSIMDI QOZǴAÝ

 

 62-bap. Ákimshilik rásimdi qozǵaý úshin negizder 

  1. Mynalar ákimshilik rásimdi kozǵaý úshin negizder bolyp tabylady:

1) joldanym;

2) ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń bastamasy.

  1. Osy baptyń birinshi bóliginiń 1) tarmaqshasynda kózdelgen jaǵdaıda, ákimshilik rásim joldanym qabyldanǵan kezden bastap qozǵaldy dep esepteledi.
  2. Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasynyń talaby nemese ákimshilik qalaý osy baptyń birinshi bóliginiń
    2) tarmaqshasyna sáıkes ákimshilik rásimdi qozǵaý úshin negiz bolyp tabylady.

 

63-bap. Joldanymǵa qoıylatyn jalpy talaptar 

  1. Aýyzsha nysanda berilgen joldanymdy ákimshilik organnyń joldanymdy qabyldaǵan laýazymdy adamy nemese jumyskeri jekelegen hattamaǵa engizedi.
  2. Jazbasha nysanda ne elektrondyq qujat nysanynda berilgen joldanymda, hattamada:

1) jeke tulǵanyń tegi, aty, ákesiniń aty (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kórsetilse), jeke sáıkestendirý nómiri (ol bolǵan kezde), poshtalyq mekenjaıy ne zańdy tulǵanyń ataýy, poshtalyq mekenjaıy, bıznes-sáıkestendirý nómiri (ol bolǵan kezde);

2) joldanym beriletin ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń ataýy;

3) joldanymnyń máni;

4) joldanymnyń berilgen kúni;

5) aryz ıesiniń nemese onyń ókiliniń qoly;

6) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen ózge de málimetter kórsetiledi.

  1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes ákimshilik rásim aqyly negizde júzege asyrylsa, aryz ıesi tólemdi rastaıtyn qujatty usynýǵa tıis.

 

64-bap. Joldanymdy qabyldaý, tirkeý, qaıtarý jáne keri qaıtaryp alý 

  1. Osy Kodekste belgilengen tártippen berilgen joldanym mindetti túrde qabyldanýǵa, tirkelýge, esepke alynýǵa jáne qaralýǵa jatady.

Joldanymdy qabyldaýdan bas tartýǵa tyıym salynady.

  1. Joldanym memlekettik organǵa, jergilikti ózin-ózi basqarý organyna, memleket júz paıyz qatysatyn zańdy tulǵaǵa berilgen jaǵdaıda aryz ıesine kúni men ýaqyty, joldanymdy qabyldaǵan adamnyń tegi men aty-jóni, laýazymy kórsetilgen biregeı nómiri bar talon beriledi.
  2. Joldanym kelip túsken kúni tirkeledi.

Eger joldanym jumys istemeıtin kúni kelip túsken bolsa, onda ol jaqyn ýaqyttaǵy keıingi jumys kúnimen tirkeledi.

  1. Jalpyǵa qoljetimdi aqparattyq júıeler boıynsha kelip túsken jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń elektrondyq qujat jáne elektrondyq sıfrlyq qoltańba týraly zańnamasynyń talaptaryna sáıkes keletin joldanymdar osy Kodekste belgilengen tártippen qaralýǵa jatady.
  2. Ákimshilik rásimge qatysýshylardyń memlekettik organdardyń basshylaryna jáne olardyń orynbasarlaryna beınekonferens-baılanys nemese beınejoldanym arqyly joldanym berý tártibin aqparattandyrý salasyndaǵy ýákiletti organ aıqyndaıdy.
  3. Joldanym osy Kodekstiń 63-babynda belgilengen talaptarǵa sáıkes kelmegen jaǵdaıda, ákimshilik organ, laýazymdy adam aryz ıesine júginý qandaı talaptarǵa saı kelmeıtinin kórsetedi jáne ony talaptarǵa sáıkes keltirý úshin aqylǵa qonymdy merzimdi belgileıdi.
  4. Eger aryz ıesi joldanymdy ákimshilik organ, laýazymdy adam belgilegen merzimde Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń talaptaryna sáıkes keltirmese, ákimshilik organ, laýazymdy adam ony qaıtarady.
  5. Joldanymdy qaıtarý qaıta júginýge kedergi keltirmeıdi.
  6. Aryz ıesi ákimshilik is boıynsha sheshim qabyldanǵanǵa deıin joldanymdy óziniń jazbasha aryzy negizinde keri qaıtaryp ala alady.

Aryz ıesiniń joldanymdy keri qaıtaryp alýy merzimder saqtalǵan kezde, eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe kózdelmese, ony qaıta joldanym berý quqyǵynan aıyrmaıdy.

 

 

65-bap. Joldanymdy ýákiletti ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa ári qaraı joldaý 

  1. Joldanymdy qaraý ókilettigine kirmeıtin ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa kelip túsken joldanym, kelip túsken kúninen bastap úsh jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde ákimshilik rásimge qatysýshyǵa bir mezgilde habardar ete (habarlaı) otyryp, ýákiletti ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa joldanady.
  2. Joldanymda qamtylǵan bir nemese birneshe ótinishhatty, talaptardy qaraý ókilettigine kirmeıtin ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa olar kelip túsken kúnnen bastap úsh jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde ákimshilik rásimge qatysýshyǵa bir mezgilde habardar ete (habarlaı) otyryp, ýákiletti ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa odan ári joldanady.
  3. Odan ári joldanǵan joldanym nemese onyń bóligi boıynsha ýákiletti ákimshilik organ, laýazymdy adam osy Kodekste belgilengen tártippen ákimshilik rásimdi qozǵaıdy.

 

66-bap. Ákimshilik rásimdegi habarlama (habarhat) 

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy tyńdaý nemese ákimshilik rásimdi júzege asyrý úshin qajetti ózge de is-sharalar ótkiziletin ýaqyt pen oryn týraly habardar etiledi.
  2. Habarlama (habarhat) tapsyrys hattyń tabys etilgendigi týraly habarlamamen tapsyrys hatpen, telefonogrammamen nemese telegrammamen, uıaly baılanystyń abonenttik nómiri boıynsha mátindik habarmen nemese elektrondyq mekenjaı boıynsha ne habarhattyń nemese shaqyrýdyń tirkelip-bekitilýin qamtamasyz etetin ózge de baılanys quraldary paıdalanylyp jiberiledi.
  3. Eger ákimshilik rásimge qatysýshy kórsetilgen mekenjaıda is júzinde turmasa, habarlamalar (habarhattar) zańdy mekenjaı boıynsha nemese onyń jumys orny boıynsha jiberilýi múmkin.

Zańdy tulǵaǵa arnalǵan habarlamalar (habarhattar) onyń ornalasqan jeri boıynsha jiberiledi.

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy ózi kórsetken turǵylyqty jeriniń (ornalasqan jeriniń) meken-jaıy, jumys orny, uıaly baılanystyń abonenttik nómiri, elektrondyq mekenjaıy durys ekendigin, al kórsetilgen kontaktilerge jiberilgen habarlama (habarhat) tıisti jáne jetkilikti dep sanalatyndyǵyn óziniń qoltańbasymen rastaıdy.
  2. Ákimshilik rásimge qatysýshy habarlamany (habarhatty) qabyldaýdan bas tartqan kezde, ony jetkizetin nemese tabys etetin adam habarlamaǵa (habarhatqa) tıisti belgi jasaıdy, ol ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa qaıtarylady.

 

67-bap. Laýazymdy adamǵa qarsylyq bildirý (ózdiginen bas tartý) 

  1. Eger laýazymdy adam:

1) ákimshilik rásimge qatysýshy nemese onyń ókili retinde osy ákimshilik rásimge qatysqan bolsa;

2) ákimshilik rásimge qatysýshynyń jaqyn týysy, jubaıy (zaıyby) nemese jekjaty bolyp tabylsa;

3) ákimshilik rásimge qatysýshyǵa qyzmettik nemese ózge de táýeldi bolsa;

4) ákimshilik istiń nátıjesine jeke-dara, tikeleı nemese janama túrde múddeli bolsa ne onyń obektıvtiligi men ádildigi týraly kúmán týǵyzatyn ózge de mán-jaılar bar bolsa, ol ákimshilik rásimdi júzege asyra almaıdy.

  1. Tulǵanyń laýazymdy adam retinde ákimshilik rásimdi buryn júzege asyrýy onyń ákimshilik rásimge tıisti dárejede odan ári qatysýyn bolǵyzbaıtyn mán-jaı bolyp tabylmaıdy.
  2. Laýazymdy adamǵa málimdelgen qarsylyq bildirýge (ózdiginen bas tartýǵa) ol málimdelgen kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde ruqsat beriledi.
  3. Ákimshilik rásimdi júzege asyratyn laýazymdy adamǵa málimdelgen qarsylyq bildirýge (ózdiginen bas tartýǵa) joǵary turǵan laýazymdy adam ruqsat beredi.
  4. Ákimshilik organnyń alqaly quramy ákimshilik isti qaraý kezinde laýazymdy adamdardyń birine málimdelgen qarsylyq bildirýge (ózdiginen bas tartýǵa) ákimshilik organnyń alqaly quramynyń basqa laýazymdy adamdary ruqsat beredi.
  5. Ákimshilik organnyń basshysyna málimdelgen qarsylyq bildirýge (ózdiginen bas tartýǵa) joǵary turǵan ákimshilik organ ruqsat beredi.
  6. Joǵary turǵan ákimshilik organy joq ákimshilik organnyń basshysyna málimdelgen qarsylyq bildirýge (ózdiginen bas tartýǵa) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańynda atalǵan tulǵa ruqsat beredi.

Eger zańda tıisti tulǵa kózdelmese, qarsylyq bildirýge (ózdiginen bas tartýǵa) ákimshilik organ basshysynyń orynbasary, al ol bolmaǵan kezde basqa laýazymdy adam ruqsat beredi.

  1. Qarsylyq bildirý (ózdiginen bas tartý) týraly aryz qanaǵattandyrylsa, ákimshilik rásimdi Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasynda belgilengen tártippen basqa laýazymdy adam júzege asyrady.
  2. Buryn málimdelgen mán-jaılarǵa baılanysty qarsylyq bildirý (ózdiginen bas tartý) týraly qaıta aryz berýge jol berilmeıdi.
  3. Qarsylyq bildirý (ózdiginen bas tartý) týraly aryzdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshim shaǵym jasaýǵa jatpaıdy.

 

68-bap. Ákimshilik rásimde ókildik etý 

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy óziniń ákimshilik isterin jeke ózi, ókil arqyly nemese onymen birge júrgizýge quqyly.
  2. Ákimshilik rásimde ókildik etý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júzege asyrylady.

Ákimshilik rásimge qatysýshy óziniń ákimshilik isterin basqa adamnyń júrgizýine ýákilettik berýge quqyly, bul týraly ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa aýyzsha nysanda habarlaıdy. Bul jaǵdaıda ákimshilik organ, laýazymdy adam ókildiń ókilettigin jazbasha nysanda resimdeıdi, oǵan ókildik berýshi qol qoıady.

  1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda ózgeshe kózdelmese, ókil ókildik berýshiniń atynan ákimshilik rásimdi júzege asyrýǵa baılanysty barlyq áreketterdi jasaýǵa quqyly.
  2. Ákimshilik rásimdi júzege asyratyn ákimshilik organnyń laýazymdy adamy nemese qyzmetkeri bolyp tabylatyn tulǵa ókil bolýǵa quqyly emes.
  3. Osy baptyń tórtinshi bóliginde kórsetilgen ókilderdi ákimshilik organ, laýazymdy adam shettetedi.

О́kil shettetilgen kezde ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik rásimdi júzege asyrýdy basqa ókildiń ókilettikterin resimdeý úshin qajetti, biraq úsh jumys kúninen aspaıtyn merzimge keıinge qaldyrady.

 

69-bap. Ákimshilik isterdi júrgizý jáne esepke alý 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik rásimdi júzege asyrý úshin qajetti qujattardan turatyn ákimshilik isti qaǵaz jetkizgishte jáne (nemese) elektrondyq nysanda qalyptastyrady.
  2. Ákimshilik isterdi, olardy esepke alý jýrnaldaryn júrgizýdi ákimshilik organ Memlekettik jáne memlekettik emes uıymdarda qujattama jasaý, qujattamany basqarý jáne elektrondyq qujat aınalymy júıelerin paıdalaný qaǵıdalarynyń negizinde júzege asyrady.
  3. Memlekettik organdarǵa, jergilikti ózin-ózi basqarý organdaryna, memleket júz paıyz qatysatyn zańdy tulǵalarǵa kelip túsetin ótinishterdi tirkeý, esepke alý, sondaı-aq «Elektrondyq joldanymdar» aqparattyq-taldaý júıesin júrgizý tártibi quqyqtyq statıstıka jáne arnaıy esepke alý salasyndaǵy statıstıkalyq qyzmetti óz quzyreti sheginde júzege asyratyn memlekettik organ belgilegen tártippen júzege asyrylady.

Jarnamasy bar usynystar, sondaı-aq «Memlekettik kórsetiletin qyzmetter týraly» Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 4-baby 1-tarmaǵynyń 3) tarmaqshasynda kózdelgen joldanymdardy qospaǵanda, memlekettik qyzmetter kórsetý máseleleri boıynsha kelip túsken joldanymdar esepke alýǵa jatpaıdy.

  1. Memlekettik organdardyń basshylary jeke jáne zańdy tulǵalardyń joldanymdarymen jumysty uıymdastyrýǵa, is júrgizýdiń jaı-kúıine derbes jaýapty bolady.

 

70-bap. Ákimshilik rásimdi toqtatý 

  1. Myna mán-jaılardyń tym bolmaǵanda biri bolǵan kezde:

1) ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń joldanymda kórsetilgen sol nysana týraly jáne sol negizder boıynsha ákimshilik rásimge qatysýshyǵa qatysty ákimshilik is boıynsha sheshimi bar bolsa;

2) sol nysana týraly jáne sol negizder boıynsha sol adamǵa qatysty shyǵarylǵan zańdy kúshine engen sot aktisi bar bolsa;

3) ákimshilik organ, laýazymdy adam joldanymdy qaıtarsa;

4) ákimshilik organ, laýazymdy adam aryz ıesinen joldanymdy keri qaıtaryp alýdy qabyldasa;

5) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen ózge de negizder bar bolsa, joldanym negizinde qozǵalǵan ákimshilik rásim toqtatylýǵa jatady.

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam óz bastamasy boıynsha qozǵalǵan ákimshilik rásimdi, eger ákimshilik rásimdi júzege asyrý ony qozǵaýǵa negiz bolǵan mán-jaılardyń ózgerýine baılanysty qajet bolmaı qalsa nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen basqa negizder boıynsha toqtata alady.
  2. Ákimshilik rásim ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń sheshimimen toqtatylady, bul týraly sheshim qabyldanǵan kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde ákimshilik rásimge qatysýshyǵa habarlanady.
  3. Ákimshilik rásimdi toqtatý týraly sheshimge osy Kodekste belgilengen tártippen shaǵym berilýi múmkin.
  4. Aryz ıesi, eger jańa dálelder nemese jańadan ashylǵan mán-jaılar bar bolsa, osy Kodekste belgilengen tártippen qaralǵan másele boıynsha qaıta joldanym berýge quqyly.

 

 10-taraý. ÁKIMShILIK ISTI QARAÝ

 

71-bap. Ákimshilik isti jeke-dara jáne alqaly túrde qaraý 

Ákimshilik isti laýazymdy adam jeke-dara, al Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen jaǵdaılarda ne ákimshilik organnyń sheshimi boıynsha alqaly quram qaraıdy.

 

72-bap. Ákimshilik istiń naqty mán-jaılaryn zertteý 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik isti durys qaraý úshin mańyzy bar naqty mán-jaılardy jan-jaqty, tolyq jáne obektıvti zertteý úshin sharalar qabyldaýǵa mindetti.
  2. Ákimshilik istiń naqty mán-jaılaryn zertteý tártibi men shekterin ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik rásimge qatysýshylardyń pikirlerin eskere otyryp aıqyndaıdy.
  3. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik istiń dálelderine, naqty mán-jaılaryna baılanysty bolmaıdy jáne ákimshilik isti tolyq kólemde tekseredi.
  4. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik istiń naqty mán-jaılaryn belgileý maqsatynda óz bastamasy boıynsha dáleldemelerdi jınaýǵa quqyly.
  5. Ákimshilik organ, laýazymdy adam qaraý ózderiniń quzyretine jatatyn ákimshilik rásimge qatysýshylar usynǵan aryzdar men qujattardy zertteýden bas tartýǵa quqyly emes.

 

73-bap. Tyńdaý 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik rásimge qatysýshyǵa ákimshilik is boıynsha aldyn ala sheshimge óz ustanymyn bildirýge múmkindik berýge mindetti, bul týraly ákimshilik rásimge qatysýshy aldyn ala, biraq ákimshilik akt qabyldanǵanǵa deıin úsh jumys kúninen keshiktirmeı habardar etiledi.

Tyńdaý:

1) ákimshilik rásimge qatysýshyny ákimshilik is boıynsha tyńdaýǵa shaqyrý, onyń ishinde beınekonferens-baılanys nemese ózge de kommýnıkasııa quraldary arqyly;

2) aqparattyq júıelerdi paıdalaný;

3) ákimshilik rásimge qatysýshyǵa óziniń ustanymyn baıandaýǵa múmkindik beretin ózge de baılanys tásilderi arqyly júzege asyrylýy múmkin.

  1. Osy baptyń birinshi bóliginiń erejeleri, eger:

1) ákimshilik organ, laýazymdy adam basqa adamdardyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qozǵamaıtyn qolaıly ákimshilik aktini qabyldaıtyn;

2) atqarýshylyq is júrgizý júzege asyrylatyn;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda ákimshilik rásimdi júzege asyrý úshin úsh kúndik merzimnen az ýaqyt belgilengen;

4) azamattar men zańdy tulǵalardyń quqyqtaryn, bostandyqtaryn, qoǵamdyq jáne (nemese) memlekettik múddelerdi qorǵaý maqsatynda ákimshilik aktini dereý qabyldaý talap etiletin;

5) ákimshilik rásimge qatysýshy bul týraly ótinishhat bergen;

6) ońaılatylǵan ákimshilik rásim júzege asyrylatyn;

7) ákimshilik is boıynsha sheshim avtomattandyrylǵan prosesti júzege asyrý kezinde qabyldanatyn, bul rette ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa ákimshilik tańdaý berilmegen jaǵdaılarǵa qoldanylmaıdy.

Osy bóliktiń 4) tarmaqshasynda belgilengen jaǵdaıda, ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik aktide tyńdaý júrgizilmegen dálelderdi kórsetýge mindetti.

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy ákimshilik is boıynsha aldyn ala sheshimge qarsylyqty alǵan kúnnen bastap eki jumys kúninen keshiktirmeıtin merzimde ony berýge nemese bildirýge quqyly.
  2. Ákimshilik rásimge qatysýshy óz qarsylyǵyn aýyzsha bildirgen jaǵdaıda, ákimshilik organ, laýazymdy adam tyńdaý hattamasyn júrgizedi.

 

74-bap. Tyńdaý hattamasy 

  1. Tyńdaý hattamasy kompıýterlik, elektrondyq, mashınkamen jazý ne qoljazba tásilderimen daıyndalady.
  2. Tyńdaý hattamasynda:

1) ákimshilik is qaralatyn oryn men kún, onyń bastalatyn jáne aıaqtalatyn ýaqyty;

2) ákimshilik organnyń ataýy, laýazymdy adamnyń, hatshynyń tekteri jáne aty-jóni;

3) ákimshilik rásimge qatysýshy jáne (nemese) ákimshilik iske qatysatyn ózge de adam týraly málimetter;

4) qaralatyn máseleniń mazmuny;

5) qatysatyn tulǵalardyń túsiniktemeleriniń, suraqtary men jaýaptarynyń, sóılegen sózderiniń mazmuny kórsetiledi.

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy jáne (nemese) ákimshilik iske qatysatyn ózge de adam ákimshilik isti qaraý úshin ózderi eleýli dep esepteıtin naqty mán-jaılar týraly málimetterdi tyńdaý hattamasyna engizý týraly ótinishhat berýge quqyly.
  2. Tyńdaý hattamasyn tóraǵalyq etýshi men hatshy daıyndaýǵa jáne qol qoıýǵa tıis.
  3. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik rásimge qatysýshyǵa jáne ákimshilik iske qatysatyn ózge de tulǵaǵa tyńdaý hattamasymen tanysý múmkindigin qamtamasyz etýge mindetti.
  4. Ákimshilik rásimge qatysýshy jáne ákimshilik iske qatysatyn ózge de adam tanysqannan keıin úsh jumys kúni ishinde tyńdaý hattamasyna óz eskertýlerin berýge quqyly.

Eskertýlerdi qaraý nátıjeleri boıynsha tóraǵalyq etýshi olardy qanaǵattandyrý ne olardy tolyq nemese ishinara qabyldamaý týraly sheshim qabyldaıdy.

 

75-bap. Ákimshilik rásimge qatysýshynyń ákimshilik is materıaldarymen tanysýy 

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshyǵa ákimshilik is qaralǵannan keıin ótinishhat málimdelgen kúnnen bastap úsh jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde ákimshilik is materıaldarymen tanysý múmkindigi berilýge tıis.
  2. Ákimshilik rásimge qatysýshy ákimshilik is materıaldarymen tanysqan kezde ákimshilik organ, laýazymdy adam Qazaqstan Respýblıkasynyń memlekettik qupııalar jáne zańmen qorǵalatyn ózge de qupııa týraly zańnamasynyń saqtalýyn qamtamasyz etýge mindetti.
  3. Ákimshilik rásimge qatysýshy ákimshilik is materıaldarymen tanysý prosesinde kez kelgen málimetterdi jáne kez kelgen kólemde kóshirip alýǵa, memlekettik qupııalardy nemese zańmen qorǵalatyn ózge de qupııany qamtıtyn málimetterdi qospaǵanda, qujattardyń kóshirmelerin, onyń ishinde ǵylymı-tehnıkalyq quraldardyń kómegimen túsirip alýǵa quqyly.

 

76-bap. Joldanym negizinde qozǵalǵan ákimshilik rásimniń merzimderi 

  1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe kózdelmese, joldanym negizinde qozǵalǵan ákimshilik rásimniń merzimi joldanym kelip túsken kúnnen bastap on bes jumys kúnin quraıdy.
  2. Joldanym negizinde qozǵalǵan ákimshilik rásimniń merzimi ol qozǵalǵan kezden bastap esepteledi.
  3. Joldanym negizinde qozǵalǵan ákimshilik rásimniń merzimin ákimshilik organ basshysynyń nemese onyń orynbasarynyń ýájdi sheshimimen aqylǵa qonymdy, biraq ákimshilik isti durys qaraý úshin mańyzy bar naqty mán-jaılardy belgileý qajettigine oraı eki aıdan aspaıtyn merzimge uzartylýy múmkin, ákimshilik rásimge qatysýshy bul týraly merzim uzartylǵan kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde habardar etiledi.
  4. Sheshim qabyldaýǵa ýákilettik berilgen adam ákimshilik rásim merzimin negizsiz uzartqany úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes tártiptik jáne ózge de jaýaptylyqta bolady.

 

77-bap. Ákimshilik isti qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimderdiń túrleri 

  1. Ákimshilik isti qarap, ákimshilik organ, laýazymdy adam:

1) ákimshilik aktini qabyldaý;

2) ákimshilik rásimdi toqtatý týraly sheshimderdiń birin shyǵarady.

  1. Ákimshilik isti qaraý aıaqtalǵannan keıin jazbasha nysanda sheshim shyǵarylady, ol ákimshilik rásimge qatysýshyǵa jiberiledi.

 

 

11-taraý. ÁKIMShILIK AKT

 

78-bap. Ákimshilik aktilerdiń nysandary 

  1. Eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe kózdelmese, ákimshilik akt jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda qabyldanady.
  2. Eger ákimshilik rásim joldanymnyń negizinde qozǵalǵan bolsa, ákimshilik akt jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda ǵana qabyldanady.
  3. Ákimshilik akt, eger:

1) azamattar men zańdy tulǵalardyń quqyqtaryn, bostandyqtaryn, qoǵamdyq nemese memlekettik múddelerdi qorǵaý talap etilse;

2) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen ózge de jaǵdaılarda aýyzsha nemese ózge nysanda qabyldanýy múmkin.

  1. Aýyzsha nemese ózge nysanda qabyldanǵan ákimshilik akt ákimshilik rásimge qatysýshynyń ótinishhaty boıynsha osyndaı ótinishhat málimdelgen kúnnen bastap bir jumys kúni ishinde jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda resimdelýge tıis.

 

79-bap. Ákimshilik aktige qoıylatyn jalpy talaptar 

  1. Ákimshilik akt zańdy jáne negizdelgen bolýǵa tıis.
  2. Ákimshilik akt túsiný úshin anyq bolýǵa, birizdi qoldanýdy qamtamasyz etýge, onyń kúshi qoldanylatyn adamdar qataryn tolyq aıqyndaýǵa tıis.

 

80-bap. Jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda qabyldanǵan ákimshilik aktiniń mazmuny 

  1. Jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda qabyldanǵan ákimshilik aktide mynalar kórsetiledi:

1) ákimshilik aktini qabyldaǵan ákimshilik organnyń ataýy, laýazymdy adamnyń tegi jáne aty-jóni;

2) ákimshilik aktiniń qabyldanǵan kúni;

3) aryz ıesi týraly málimetter: jeke tulǵalar úshin – tegi, aty, ákesiniń aty (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kórsetilse), zańdy tulǵalar úshin: ataýy, uıymdyq-quqyqtyq nysany;

4) ákimshilik aktini qabyldaǵan kezde sheshiletin máselelerdiń sıpattamasy jáne ákimshilik aktiniń negizdemesi;

5) laýazymdy adamnyń qoly.

  1. Jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda qabyldanǵan ákimshilik aktiniń negizdemesi, eger:

1) ákimshilik organ, laýazymdy adam basqa adamdardyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qozǵamaıtyn qolaıly ákimshilik aktini qabyldaǵan;

2) ákimshilik organ, laýazymdy adam kúntizbelik otyz kún ishinde sany bes ákimshilik aktiden asatyn bir nysana týraly uqsas ákimshilik aktilerdi úzdiksiz qabyldaǵan nemese ákimshilik aktilerdi ınternet-resýrstarda ornalastyrýdy qosa alǵanda, buqaralyq aqparat quraldarynda jarııalaǵan jáne árbir jaǵdaıda negizdeý qajettigi bolmaǵan;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen ózge de jaǵdaılarda talap etilmeıdi.

  1. Jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda qabyldanǵan ákimshilik akt qoldanysy ákimshilik aktiniń qoldanylý merziminen aspaıtyn qosymshalar men basqa da qosymsha qujattardy qamtýy múmkin.
  2. Qosymshalar men basqa da qosymsha qujattar ákimshilik aktiniń ajyramas bóligi bolyp tabylady.

 

81-bap. Ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkizý 

  1. Jazbasha (qaǵaz) nysanda qabyldanǵan ákimshilik akt osy Kodekstiń 66-babyna sáıkes ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkiziledi.
  2. Elektrondyq nysanda qabyldanǵan ákimshilik akt Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkiziledi.
  3. Aýyzsha nysanda qabyldanǵan ákimshilik akt aýyzsha habarlaý arqyly ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkiziledi.
  4. О́zge nysanda qabyldanǵan ákimshilik akt ony kórip jáne (nemese) estip qabyldaý úshin qoljetimdiligin qamtamasyz etý arqyly ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkiziledi.
  5. Memlekettik qupııalardy nemese zańmen qorǵalatyn ózge de qupııany quraıtyn málimetterdi qamtymaıtyn ákimshilik akt, eger ákimshilik aktiniń adresaty týraly málimetter belgisiz bolsa, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen ózge de jaǵdaılarda ınternet-resýrstarda ornalastyrýǵa jatady.

 

82-bap. Qate jazýlardy jáne (nemese) arıfmetıkalyq qatelerdi túzetý 

  1. Ákimshilik organ, laýazymdy adam óziniń bastamasy boıynsha nemese ákimshilik rásimge katysýshynyń ótinishhaty boıynsha ákimshilik aktiniń mazmunyn ózgertpeı, ákimshilik aktide jiberilgen qate jazýlardy jáne (nemese) arıfmetıkalyq qatelerdi túzetýge quqyly.
  2. Ákimshilik organ, laýazymdy adam túzetý úshin qajet qujatty talap etýge quqyly.
  3. Qate jazýlardy jáne (nemese) arıfmetıkalyq qatelerdi túzetýler týraly ótinishhatty qaraý aryz kelip túsken kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde júzege asyrylady.
  4. Qate jazýlar jáne (nemese) arıfmetıkalyq qateler laýazymdy adamnyń qolymen rastalady.
  5. Túzetilgen ákimshilik aktiniń kóshirmesi ákimshilik akt túzetilgen kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde ákimshilik rásimge qatysýshyǵa jiberiledi.

 

83-bap. Ákimshilik aktiniń kúshine enýi, qoldanysqa engizilýi jáne qoldanysynyń toqtatylýy 

  1. Ákimshilik akt, eger onda anaǵurlym kesh merzim kórsetilmese, qabyldanǵan kezden bastap kúshine enedi.
  2. Ákimshilik akt osy Kodekstiń 81-babynda belgilengen tártippen ákimshilik rásimge qatysýshynyń nazaryna jetkizilgen kezden bastap qoldanysqa engiziledi.
  3. Ákimshilik aktide kózdelgen oqıǵa bastalǵan, onyń talaptary oryndalǵan, ákimshilik aktiniń kúshi joıylǵan nemese qoldanys merzimi ótken kezden bastap ákimshilik akt qoldanysyn toqtatady.

 

84-bap. Zańsyz ákimshilik aktiniń kúshin joıý 

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasyn buzý, eger mundaı buzý durys emes ákimshilik akt qabyldaýǵa alyp kelse ne alyp kelýi múmkin bolsa, ákimshilik aktini zańsyz dep taný úshin negiz bolyp tabylady.

Máni boıynsha durys ákimshilik akt bir ǵana formaldy negizder boıynsha zańsyz dep tanyla almaıdy.

  1. Zańsyz ákimshilik aktiniń tolyq nemese bir bóliginde kúshi joıylýy múmkin.
  2. Zańsyz ákimshilik aktiniń kúshi joıylǵan kezde ákimshilik aktini zańsyz dep tanýdyń zańdy saldary týraly sheshim qabyldanady.

Ákimshilik akt qabyldanǵan kezden bastap ta, ol zańsyz dep tanylǵan kezden bastap ta jaramsyz dep tanylýy múmkin.

  1. Zańsyz aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik akt mindetti túrde kúshi joıylýǵa jatady.
  2. Zańsyz qolaıly ákimshilik aktiniń kúshin joıǵan kezde ákimshilik rásimge qatysýshynyń senim quqyǵyn qorǵaý qaǵıdaty nazarǵa alynady.
  3. Ákimshilik rásimge qatysýshy, eger:

1) sonyń negizinde ákimshilik akt shyǵarylǵan quqyqtyq akt konstıtýsııalyq emes dep tanylsa;

2) ákimshilik rásimderge qatysýshy usynǵan qujattyń ne málimetterdiń qasaqana anyq emestigi belgilense;

3) ákimshilik akt ákimshilik rásimge qatysýshynyń zańdy kúshine engen sot úkimimen nemese qaýlysymen, prokýrordyń, qylmystyq qýdalaý organynyń, ákimshilik quqyq buzýshylyq týraly isterdi qaraýǵa ýákilettik berilgen organnyń (laýazymdy adamnyń) qaýlysymen belgilengen quqyqqa qarsy áreketterdi jasaýy nátıjesinde qabyldansa;

4) ákimshilik akt memlekettik nemese qoǵamdyq múddelerdi, memlekettiń qaýipsizdigin qozǵaıtyn ne adamdardyń ómiri, densaýlyǵy úshin aýyr eńserilmes saldarǵa alyp kelýi múmkin bolsa, senim quqyǵyn qorǵaý qaǵıdatyna silteme jasaýǵa quqyly emes.

  1. Zańsyz qolaıly ákimshilik akt osy baptyń altynshy bóliginde kózdelgen jaǵdaılarda ǵana kúshi joıylýǵa jatady.
  2. Zańsyz qolaıly ákimshilik aktiniń kúshin joıý saldarynan týyndaǵan zııan ákimshilik rásimge qatysýshyǵa orny toltyrylýǵa jatady, onyń senim quqyǵy Qazaqstan Respýblıkasy azamattyq zańnamasynyń qaǵıdalaryna sáıkes Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarymen qorǵalady.

 

85-bap. Zańdy ákimshilik aktiniń kúshin joıý 

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynyń negizinde jáne talaptaryna sáıkes qabyldanǵan ákimshilik akt zańdy bolyp esepteledi.
  2. Zańdy ákimshilik aktiniń tolyq nemese bir bóliginde kúshin joıylýy múmkin.
  3. Zańdy aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktiniń kúshin joıýǵa Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda tyıym salynǵan jaǵdaılardy qospaǵanda, ákimshilik organ, laýazymdy adam mundaı aktiniń kúshin joıýy múmkin.
  4. Eger:

1) ákimshilik aktiniń kúshin joıý múmkindigi Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda jáne ákimshilik aktide kózdelse;

2) ákimshilik akt shartpen qabyldansa jáne bul shart oryndalmasa ne tıisinshe túrde oryndalmasa, zańdy qolaıly ákimshilik aktiniń kúshi joıylýy múmkin.

 

86-bap. Ákimshilik aktini oryndaý tártibi men merzimderi 

  1. Ákimshilik akt barlyq memlekettik organdar, jergilikti ózin-ózi basqarý organdary, zańdy tulǵalar, laýazymdy adamdar, azamattar úshin mindetti jáne oryndalýǵa jatady.
  2. Ákimshilik aktini, eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe belgilenbese, ony qabyldaǵan ákimshilik organ, laýazymdy adam oryndaýǵa engizedi.
  3. Ákimshilik akt, eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda nemese ákimshilik aktide ózgeshe belgilenbese, bes jumys kúni ishinde oryndalýǵa tıis.

 

 

12-taraý. OŃAILATYLǴAN ÁKIMShILIK RÁSIM

 

87-bap. Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi júzege asyrý tártibi 

  1. Habarlamalardy, usynystardy, ún qosýlardy jáne suraý salýlardy qaraý ońaılatylǵan ákimshilik rásim tártibimen júzege asyrylady.
  2. Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi memlekettik organ, jergilikti
    ózin-ózi basqarý organy, memleket júz paıyz qatysatyn zańdy tulǵa jáne olardyń laýazymdy adamdary osy bólimde belgilengen tártippen, osy taraýda belgilengen ereksheliktermen júzege asyrady.
  3. Osy taraýdyń maqsaty úshin memlekettik organǵa, jergilikti ózin-ózi basqarý organyna, memleket júz paıyz qatysatyn zańdy tulǵaǵa jáne olardyń laýazymdy adamdaryna habarlama, usynys, ún qosý nemese suraý salý jibergen tulǵa aryz ıesi dep túsiniledi.

 

88-bap. Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi toqtatý 

  1. Myna mán-jaılardyń tym bolmaǵanda biri bolǵan kezde:

1) qaıtalama habarlamalarda, usynystarda, ún qosýlarda, suraý salýlarda jańa dálelder nemese jańadan ashylǵan mán-jaılar keltirilmese, al aldyńǵy habarlamanyń, usynystyń, ún qosýdyń, suraý salýdyń materıaldarynda tekserýdiń qajetti materıaldary bolsa jáne aryz ıesine belgilengen tártippen jaýaptar berilse;

2) habarlamanyń, usynystyń, ún qosýdyń, suraý salýdyń avtoryn anyqtaý múmkin bolmasa, aryz ıesiniń qoltańbasy, onyń ishinde elektrondyq sıfrlyq qoltańbasy, poshtalyq mekenjaıy bolmasa, olarda daıyndalyp jatqan nemese jasalǵan qylmystyq quqyq buzýshylyq ne memlekettik nemese qoǵamdyq qaýipsizdikke tóngen qater týraly jáne olardyń quzyretine sáıkes memlekettik organdarǵa dereý joldanýǵa jatatyn málimetter qamtylǵan jaǵdaılardy qospaǵanda;

3) habarlamada, usynysta, ún qosýda, suraý salýda máseleniń máni baıandalmasa, ońaılatylǵan ákimshilik rásim toqtatylýǵa jatady.

  1. Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi toqtatý týraly sheshimdi habarlamany, usynysty, ún qosýdy, suraý salýdy qaraıtyn sýbektiniń basshysy nemese onyń orynbasary qabyldaıdy.
  2. Ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi toqtatý týraly sheshimge osy Kodekste belgilengen tártippen shaǵym jasalýy múmkin.

 

89-bap. Ákimshilik isti ońaılatylǵan ákimshilik rásimde qaraýdyń nátıjeleri boıynsha sheshimderdiń túrleri 

  1. Ákimshilik isti ońaılatylǵan ákimshilik rásimde qaraý qorytyndylary boıynsha mynadaı:

1) jaýap, onyń ishinde habardyń, usynystyń, ún qosýdyń, suraý salýdyń máni boıynsha aqparat berý;

2) nazarǵa alý;

3) ońaılatylǵan ákimshilik rásimdi toqtatý týraly sheshimderdiń biri shyǵarylady.

  1. Habarǵa, usynysqa, ún qosýǵa, suraý salýǵa jaýaptar Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna silteme jasaı otyryp, memlekettik tilde nemese ótinish berilgen tilde mazmuny boıynsha negizdelgen jáne ýájdelgen bolýǵa, onyń qabyldanǵan sheshimge shaǵym berý quqyqtary túsindirile otyryp, aryz ıesiniń dálelderin joqqa shyǵaratyn nemese rastaıtyn naqty faktilerdi qamtýǵa tıis.
  2. Habardy, usynysty, ún qosýdy, suraý salýdy qaraıtyn sýbektiler men laýazymdy adamdar aryz ıesine ákimshilik isti qaraýdyń nátıjeleri jáne qabyldanǵan sharalar týraly habar beredi.

 

90-bap. Jeke tulǵalardy jáne zańdy tulǵalardyń ókilderin jeke qabyldaý 

  1. Memlekettik organdardyń, jergilikti ózin-ózi basqarý organdarynyń basshylary jáne olardyń orynbasarlary tıisti memlekettik organnyń basshysy bekitetin qabyldaý kestesine sáıkes aıyna keminde bir ret azamattardy jáne zańdy tulǵalardyń ókilderin, onyń ishinde osy organdardyń qyzmetkerlerin jeke qabyldaýdy júrgizýge mindetti.
  2. Qabyldaý belgilengen jáne jeke jáne zańdy tulǵalardyń nazaryna jetkizilgen kúnder men saǵattarda jumys orny boıynsha ótkizilýge tıis.
  3. Eger joldanymdy laýazymdy adam qabyldaý kezinde sheshe almasa, ol jazbasha nysanda baıandalady jáne onymen jazbasha joldanym retinde jumys júrgiziledi.

 

 

13-taraý. ShAǴYM JASAÝ TÁRTIBI. ShAǴYM BERÝ

 

91-bap. Shaǵym jasaý tártibi 

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy ákimshilik (sotqa deıingi) tártippen ákimshilik aktini qabyldaýǵa baılanysty emes ákimshilik aktige, ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) shaǵym jasaýǵa quqyly.

Osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılarda ákimshilik rásimge qatysýshy ákimshilik aktini qabyldaýǵa baılanysty ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) shaǵym jasaýǵa quqyly.

  1. Eger ákimshilik organ, laýazymdy adam osy Kodekste belgilengen merzimderde ákimshilik aktini qabyldamasa, ákimshilik áreket jasamasa, onda merzimder ótken kúnnen bastap ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik aktini qabyldaýdan, ákimshilik áreket jasaýdan bas tartty dep esepteledi.
  2. Shaǵymdy ákimshilik tártippen (sotqa deıingi) qaraýdy joǵary turǵan ákimshilik organ, laýazymdy adam (budan ári – shaǵymdy qaraıtyn organ) júrgizedi.

Ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organ, laýazymdy adam úshin baǵynystylyq tártibimen joǵary turǵan bolyp tabylatyn Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdentin, Qazaqstan Respýblıkasynyń Premer-Mınıstrin, Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimetin qospaǵanda, ákimshilik organ, laýazymdy adam, sondaı-aq Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes shaǵymdardy qaraýǵa ýákilettik berilgen ózge de ákimshilik organ, laýazymdy adam osy Kodekstiń maqsattary úshin shaǵymdy qaraıtyn organ dep tanylady.

  1. Shaǵym ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa beriledi.

Ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organ, laýazymdy adam shaǵym kelip túsken kúnnen bastap úsh jumys kúninen keshiktirmeı ony jáne ákimshilik isti shaǵymdy qaraıtyn organǵa jiberedi.

Bul rette ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organ, laýazymdy adam, eger ol úsh jumys kúni ishinde shaǵymda kórsetilgen talaptardy tolyq qanaǵattandyratyn qolaıly ákimshilik akt qabyldasa, ákimshilik áreket jasasa, shaǵymdy qaraıtyn organǵa shaǵymdy jibermeýge quqyly.

  1. Eger zańda ózgeshe kózdelmese, sotqa deıingi tártippen shaǵym jasalǵannan keıin sotqa júginýge jol beriledi.
  2. Joǵary turǵan ákimshilik organ, laýazymdy adam bolmaǵan jaǵdaıda, ákimshilik aktige, ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) sotqa shaǵym jasalýy múmkin, bul týraly ákimshilik is boıynsha sheshim qabyldaý kezinde ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organ ákimshilik rásimge qatysýshyǵa habar beredi.
  3. Shaǵymdardy prokýratýra organdarynyń qaraýy «Prokýratýra týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańynda belgilengen negizderde jáne shekterde júzege asyrylady.

 

92-bap. Shaǵym berý merzimi 

  1. Ákimshilik aktige, ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) shaǵym ákimshilik rásimge qatysýshyǵa ákimshilik aktini qabyldaý nemese ákimshilik áreket jasaý (áreketsizdik tanytý) týraly belgili bolǵan kúnnen bastap úsh aıdan keshiktirmeı ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa beriledi.
  2. Osy baptyń birinshi bóliginde belgilengen merzim dáleldi sebeppen ótkizip alǵan jaǵdaıda, eger Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda ózgeshe kózdelmegen jaǵdaıda, bul merzimdi ákimshilik rásimge qatysýshynyń ótinishhaty boıynsha shaǵymdy qaraıtyn organ qalpyna keltirýi múmkin.

Shaǵym berýdiń ótkizip alynǵan merzimin qalpyna keltirý maqsatynda shaǵymdy qaraıtyn organ aýrýdy, eńserilmeıtin kúshtiń mán-jaılaryn jáne adamdy shaǵym berý múmkindiginen aıyratyn ózge de sebepterdi dáleldi sebepter retinde tanıdy.

  1. Shaǵym jasaý úshin ótkizip alynǵan merzim shaǵymdy qaraıtyn organnyń shaǵymdy qabyldaýdan bas tartýy úshin negiz bolyp tabylmaıdy. Merzimdi ótkizip alý sebepteri shaǵymdy qaraý kezinde anyqtalady jáne shaǵymdy qanaǵattandyrýdan bas tartý úshin negizderdiń biri bolyp tabylýy múmkin.

 

93-bap. Shaǵymnyń nysany men mazmuny 

  1. Shaǵym jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq) nysanda beriledi.
  2. Shaǵymda mynalar kórsetiledi:

1) shaǵymdy qaraıtyn organnyń ataýy;

2) jeke tulǵanyń tegi, aty, ákesiniń aty (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kórsetilse), jeke sáıkestendirý nómiri, poshtalyq mekenjaıy ne zańdy tulǵanyń ataýy, poshtalyq mekenjaıy, bıznes-sáıkestendirý nómiri;

3) jeke tulǵanyń naqty turatyn jáne zańdy tulǵanyń ornalasqan jeriniń mekenjaıy;

4) ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) daý aıtylatyn ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń ataýy;

5) ákimshilik rásimge qatysýshy óz talaptaryn jáne dálelderin negizdeıtin mán-jaılar;

6) shaǵym berý kúni;

7) ákimshilik rásimge qatysýshynyń qoly;

8) shaǵymǵa qosa beriletin qujattardyń tizbesi;

9) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen ózge de málimetter.

 

94-bap. Shaǵymdy qabyldaý, tirkeý, qaıtarý jáne keri qaıtaryp alý 

  1. Shaǵymdy qabyldaý, tirkeý, esepke alý, qaıtarý jáne keri qaıtaryp alý osy Kodekstiń 64-babynyń erejelerine sáıkes júzege asyrylady.
  2. Shaǵymdy tirkegennen keıin ákimshilik rásimge qatysýshyǵa shaǵymdy qaraý kezindegi onyń quqyqtary men mindetteri túsindirilýge tıis.

 

95-bap. Shaǵymdy qaraýsyz qaldyrý 

  1. Shaǵymdy qaraıtyn organ, eger:

1) shaǵymdy qaraıtyn organnyń ákimshilik rásimge qatysýshyǵa qatysty shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha shaǵymda kórsetilgen sol nysana týraly jáne sol negizder boıynsha sheshimi bar bolsa;

2) sol adamǵa qatysty, sol nysana týraly jáne sol negizder boıynsha shyǵarylǵan, zańdy kúshine engen sot aktisi bar bolsa;

3) shaǵymdy qaraıtyn organ shaǵymdy qaıtarsa;

4) shaǵymdy qaraıtyn organ aryz ıesinen shaǵymdy keri qaıtaryp alýdy qabyldaǵan bolsa, shaǵymdy qaraýsyz qaldyrady.

  1. Ákimshilik rásimge qatysýshy shaǵymdy qaraıtyn organ shaǵymdy qaraýsyz qaldyrý týraly sheshim qabyldaǵan kúnnen bastap úsh jumys kúni ishinde habarlandyrylady.
  2. Shaǵymdy qaraýsyz qaldyrý úshin negiz bolǵan mán-jaılar joıylǵannan keıin ákimshilik rásimge qatysýshy qaıtadan shaǵym berýge quqyly.

 

96-bap. Shaǵym berýdiń saldary 

Shaǵym berý mynalardy:

1) azamattar men zańdy tulǵalardyń quqyqtaryn, qoǵamdyq nemese memlekettik múddelerdi qorǵaý qajettiligin;

2) tıisti sheshim qabyldaǵanǵa deıin qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý, baqylaý jáne qadaǵalaý jónindegi ýákiletti organ nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki óz quzyreti sheginde qabyldaǵan qarjy naryǵyndaǵy qyzmetti júzege asyrýǵa arnalǵan lısenzııalardyń qoldanysyn toqtata turý jáne (nemese) olardan aıyrý, qarjy uıymdaryn konservasııalaýdy júrgizý jónindegi ákimshilik aktini, onyń jazbasha nusqamalaryn, qarjy naryǵy men qarjy uıymdaryn retteý jáne qadaǵalaý jónindegi ýákiletti organ nemese Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq Banki óz quzyreti sheginde qabyldaǵan qadaǵalap den qoıý (qadaǵalap den qoıýdyń usynymdyq sharalarynan basqa) sharalaryn qoldaný jónindegi, bankti onyń depozıtorlary men kredıtorlarynyń múddelerine qater tóndiretin jáne (nemese) qarjy júıesiniń turaqtylyǵyna qater tóndiretin qarjylyq jaǵdaıy turaqsyz bankter sanatyna jatqyzý týraly, bankti tólemge qabiletsiz bankter sanatyna jatqyzý jáne oǵan «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy bankter jáne bank qyzmeti týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańyna sáıkes retteý jónindegi sharalardy qoldaný týraly ákimshilik aktini, sondaı-aq bıýdjet qarajatyn orynsyz jáne negizsiz paıdalanýdyń anyqtalǵan faktilerine baılanysty memlekettik aýdıt jáne qarjylyq baqylaý organdarynyń ákimshilik aktilerin;

3) Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen ózge de jaǵdaılardy qospaǵanda, ákimshilik aktiniń, ákimshilik árekettiń oryndalýyn toqtata turady.

 

14-taraý. ShAǴYMDY QARAÝ

 

97-bap. Shaǵymdy jeke-dara jáne alqaly túrde qaraý 

  1. Shaǵymdy laýazymdy adam – jeke-dara, al Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen jaǵdaılarda ne ákimshilik organnyń sheshimi boıynsha alqaly quram qaraıdy.
  2. Ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn laýazymdy adam mynadaı:

1) mundaı adam shaǵymdy qaraıtyn organnyń alqaly quramyna kiretin;

2) osy Kodekstiń 91-babynyń tórtinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, shaǵymdy qaraýǵa jiberilmeıdi.

 

98-bap. Shaǵymdy qaraýdyń jalpy qaǵıdalary 

  1. Shaǵymdy qaraıtyn organ shaǵymdy durys qaraý úshin mańyzy bar naqty mán-jaılardy jan-jaqty, tolyq jáne obektıvti zertteý úshin sharalar qabyldaýǵa mindetti.
  2. Naqty mán-jaılardy zertteýdiń nysanasy men shekterin shaǵymdy qaraıtyn organ aıqyndaıdy.
  3. Shaǵymdy qaraıtyn organ ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) daý aıtylatyn laýazymdy adamdy, osy Kodekstiń 74-babyna sáıkes ákimshilik rásimge qatysýshyny tyńdaıdy.
  4. Shaǵymdy qaraıtyn organ ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń, ákimshilik rásimge qatysýshynyń dálelderimen, sondaı-aq shaǵymda baıandalǵan talaptarmen baılanysty emes jáne ákimshilik isti tolyq kólemde tekseredi.
  5. Shaǵymdy qaraıtyn organ osy Kodekstiń 75-babyna sáıkes ákimshilik ispen tanysý múmkindigin qamtamasyz etedi.
  6. Aryz ıesine zııan keltirip shaǵym berýge jol berilmeıdi.

 

99-bap. Shaǵymdy qaraý merzimi 

Shaǵymdy qaraý merzimi shaǵym kelip túsken kúnnen bastap jıyrma jumys kúnin quraıdy.

 

 

15-taraý. ShAǴYM BOIYNShA ShEShIM

 

100-bap. Shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimderdiń túrleri 

  1. Shaǵymdy qaraıtyn organ shaǵymdy qaraı otyryp, myna sheshimderdiń birin shyǵarady:

1) ákimshilik aktiniń kúshin joıý týraly;

2) ákimshilik aktiniń kúshin joıý jáne jańa ákimshilik aktini qabyldaý týraly;

3) ákimshilik áreketti jasaý týraly;

4) shaǵymdy qanaǵattandyrýsyz qaldyrý týraly;

5) ákimshilik isti jol berilgen buzýshylyqtardy jáne olardy joıý jónindegi usynystardy kórsete otyryp júzege asyrý úshin ákimshilik rásimdi ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa jiberý týraly;

6) shaǵymdy qaraýsyz qaldyrý týraly.

  1. Shaǵymdy qaraıtyn organ, eger ákimshilik aktini qabyldaý, ákimshilik áreket jasaý shaǵymdy qaraıtyn organnyń quzyretine jatatyn jaǵdaıda, osy baptyń birinshi bóliginiń 1), 2) nemese 3) tarmaqshalarynda kózdelgen sheshimdi shyǵarady.

Shaǵymdy qaraıtyn organ ákimshilik rásimdi júzege asyrý úshin sheshim shyǵarylǵan kúnnen bastap bes jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde jol berilgen buzýshylyqtardy kórsete otyryp jáne, eger tıisti aktini qabyldaý, ákimshilik áreket jasaý shaǵymdy qaraıtyn organnyń quzyretine jatpasa, olardy joıý jónindegi usynystarmen shaǵymdy ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa jiberedi.

  1. Mynalar:

ákimshilik isti durys qaraý úshin mańyzy bar mán-jaılardyń aýqymyn durys aıqyndamaý jáne anyqtamaý;

ákimshilik akti, ákimshilik áreket (áreketsizdik) mazmunynyń ákimshilik istiń materıaldaryna sáıkes kelmeýi;

Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyn buzý nemese durys qoldanbaý osy baptyń birinshi bóliginiń 1), 2), 3) jáne 5) tarmaqshalarynda kózdelgen sheshimderdi shyǵarý úshin negizder bolyp tabylady.

  1. Shaǵymdy máni boıynsha qaraý aıaqtalǵannan keıin jazbasha nysanda sheshim shyǵarylady, ol ákimshilik rásimge qatysýshyǵa jiberiledi, al sheshimniń kóshirmesi ákimshilik aktisine, ákimshilik áreketine (áreketsizdigine) shaǵym jasalatyn ákimshilik organǵa, laýazymdy adamǵa jiberiledi.

Shaǵymdy qanaǵattandyrýdan bas tartý dáleldi bolýǵa tıis.

Shaǵymdy qaraıtyn organnyń sheshimi oryndaý úshin mindetti bolyp tabylady.

  1. Eger shaǵymdy qaraıtyn organ osy Kodekste belgilengen merzimderde shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshim qabyldamasa, onda merzimder ótken kúnnen bastap shaǵymdy qaraıtyn organ shaǵymdy qanaǵattandyrýdan bas tartty dep esepteledi.
  2. Shaǵymdy qaraıtyn organnyń sheshimimen kelispegen jaǵdaıda ákimshilik rásimge qatysýshy shaǵymdy qaraıtyn basqa organǵa nemese sotqa ákimshilik aktige, ákimshilik áreketke (áreketsizdikke) shaǵym jasaýǵa quqyly.

 

101-bap. Shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimniń mazmuny 

  1. Shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimde mynalar kórsetiledi:

1) sheshim qabyldanǵan kún;

2) shaǵymdy qaraıtyn organnyń ataýy;

3) shaǵymdy bergen adam týraly málimetter: jeke tulǵalar úshin – tegi, aty, ákesiniń aty (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kórsetilse), jeke sáıkestendirý nómiri, zańdy tulǵalar úshin – ataýy, uıymdyq-quqyqtyq nysany, zańdy tulǵa (fılıal men ókildik) úshin bıznes-sáıkestendirý nómiri;

4) shaǵym jasalatyn ákimshilik aktiniń, ákimshilik árekettiń (áreketsizdiktiń) qysqasha mazmuny;

5) shaǵymnyń máni;

6) shaǵymdy qaraıtyn organ shaǵym boıynsha sheshim shyǵarǵan kezde basshylyqqa alǵan Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń normalaryna siltemesi bar negizdeme.

  1. Sheshimde Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda kózdelgen jáne (nemese) shaǵymdy durys qaraý úshin mańyzy bar, sondaı-aq sheshim qabyldaý úshin negiz bolǵan ózge málimetter de kórsetilýi múmkin.

 

 

4-BО́LIM. ÁKIMShILIK SOT ISIN JÚRGIZÝ

 16-taraý. ISTERDIŃ SOTTYLYǴY

 

102-bap. Ákimshilik isterdiń sottylyǵy 

  1. Ákimshilik sot isin júrgizýdi mamandandyrylǵan aýdandyq jáne olarǵa teńestirilgen ákimshilik sottar júzege asyrady. Eger tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń aýmaǵynda mamandandyrylǵan aýdandyq jáne oǵan teńestirilgen ákimshilik sot qurylmasa, onyń sottylyǵyna jatqyzylǵan ákimshilik isterdi aýdandyq (qalalyq) sot osy Kodekste belgilengen tártippen qaraıdy.
  2. Osy Kodekste kózdelgen ákimshilik sot isin júrgizý tártibimen jarııa-quqyqtyq qatynastardan týyndaıtyn daýlar sottardyń sottylyǵyna jatady.
  3. Nur-Sultan qalasynyń soty birinshi satydaǵy sottyń qaǵıdalary boıynsha ákimshilik organdardyń, laýazymdy adamdardyń ákimshilik aktilerine, ákimshilik áreketterine (áreketsizdigine) shaǵym jasaý jónindegi Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń 27-babynyń tórtinshi bóliginde kórsetilgen ınvestorlardyń talap qoıýlaryn qaraıdy.

 

103-bap. Ákimshilik isterdiń áskerı sottarǵa sottylyǵy 

Áskerı sottar, eger áskerı basqarý organdary, áskerı bólim jaýapker bolyp tabylsa, mamandandyrylǵan basqa sottardyń sottylyǵyna jatatyn isterdi qospaǵanda, Qazaqstan Respýblıkasy Qarýly Kúshteriniń, basqa da áskerler men áskerı quralymdardyń áskerı qyzmetshileriniń, áskerı jıyndardan ótip júrgen azamattardyń talap qoıýlary boıynsha ákimshilik isterdi qaraıdy.

Eger tıisti ákimshilik-aýmaqtyq birliktiń aýmaǵynda áskerı sot qurylmasa, onyń sottylyǵyna jatqyzylǵan ákimshilik isterdi mamandandyrylǵan aýdandyq jáne olarǵa teńestirilgen ákimshilik sottar osy Kodekste belgilengen tártippen qaraıdy.

 

104-bap. Oblystyq jáne oǵan teńestirilgen sottardyń sottylyǵyna jatatyn ákimshilik ister

Oblystyq jáne olarǵa teńestirilgen sottar ákimshilik isterdi apellıasııalyq tártippen qaraıdy.

 

105-bap. Ákimshilik isterdiń Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Sotyna sottylyǵy 

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty birinshi satydaǵy sottyń qaǵıdalary boıynsha Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń sheshimderi men áreketterine (áreketsizdigine), Ortalyq referendým komıssııasynyń sheshimderi men áreketterine (áreketsizdigine) daý aıtý týraly ákimshilik isterdi qaraıdy.
  2. Ákimshilik ister boıynsha sot aktileri kassasııalyq tártippen Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Sotynda qaralýǵa jatady.

 

106-bap. Ákimshilik isterdiń aýmaqtyq sottylyǵy

 

  1. Ákimshilik ister ákimshilik aktiniń shyǵarylǵan orny boıynsha nemese jaýapkerdiń ornalasqan jeri boıynsha qaralýǵa jatady.
  2. Qazaqstan Respýblıkasynyń sheginen tysqary jerde shyǵarylǵan ákimshilik akt Nur-Sultan qalasynyń mamandandyrylǵan aýdanaralyq ákimshilik sotynda qaralýǵa jatady.
  3. Elektrondyq qujat nysanynda shyǵarylǵan ákimshilik akt talap qoıýshynyń turǵylyqty (ornalasqan) jeri boıynsha qaralady.
  4. Ákimshilik organǵa onyń aýmaqtyq bólimshesiniń, fılıalynyń, ókildiginiń qyzmetinen týyndaıtyn talap qoıý aýmaqtyq bólimsheniń, fılıaldyń, ókildiktiń ornalasqan jeri boıynsha beriledi.

 

107-bap. Isterdiń baılanystylyǵy boıynsha jáne taraptardyń tańdaýy boıynsha sottylyq 

  1. Birneshe jaýapkerge talap qoıý jaýapkerlerdiń bireýiniń ornalasqan jeri boıynsha berilýi múmkin. Osy bapqa sáıkes is sottylyǵyna jatatyn birneshe sot arasyndaǵy tańdaý talap qoıýshyǵa tıesili bolady.
  2. Taraptar ákimshilik is sot otyrysynda talqylaýǵa taǵaıyndalǵanǵa deıin ózderiniń arasyndaǵy kelisim boıynsha osy ákimshilik is úshin, onyń ishinde sottyń is júrgizýindegi ákimshilik ister boıynsha da aýmaqtyq sottylyqty ózgerte alady.
  3. Ákimshilik aktimen, ákimshilik áreketpen (áreketsizdikpen) ushtasqan jaýapker keltirgen zalaldy óteý týraly talapty mamandandyrylǵan aýdandyq jáne oǵan teńestirilgen ákimshilik sot qaraıdy.
  4. Moraldyq zııandy óteý týraly talap azamattyq sot isin júrgizý tártibimen qaralady.
  5. Talap qoıýshy birneshe talap qoıý talaptaryn, eger olar bir jaýapkerge qoıylsa, ózara baılanysty bolsa jáne olardy qaraý bir sottyń quzyretine kirse, bir talap qoıýǵa biriktire alady.
  6. Eger osy Kodekste ózgeshe belgilenbese, ártúrli sot isin júrgizý tártibimen qaralýǵa jatatyn birneshe talapty bir is júrgizýge biriktirýge jol berilmeıdi. Bul rette jarııa-quqyqtyq daýlarǵa qatysy joq jáne bólýge jatpaıtyn talaptar bólip kórsetilýge jáne sottylyǵy boıynsha tıisti aýdandyq (qalalyq) sotqa jiberilýge tıis.

 

108-bap. Ákimshilik isti bir sottyń is júrgizýinen basqa sotqa berý 

  1. Sottylyq qaǵıdalary saqtala otyryp, sottyń is júrgizýine qabyldanǵan jáne sot otyrysynda qaraýǵa taǵaıyndalǵan ákimshilik is, eger ony qaraý barysynda ol basqa sottyń sottylyǵyna jatqyzylsa da, ol máni boıynsha qaralýǵa tıis.
  2. Eger:

1) ákimshilik isti osy sotta qaraý kezinde onyń is júrgizýge sottylyq qaǵıdalary buzyla otyryp qabyldanǵany anyqtalsa;

2) bir nemese birneshe sýdıaǵa qarsylyq bildirilgennen keıin ne basqa sebepter boıynsha sýdıalar aýystyrylsa nemese ákimshilik isti osy sotta qaraý múmkin bolmasa;

3) osy Kodekstiń 107-babynyń ekinshi bóliginde kózdelgen negizder týyndasa, sot ákimshilik isti basqa sottyń qaraýyna beredi.

  1. Ákimshilik isti basqa sotqa berý nemese ákimshilik isti basqa sotqa berýden bas tartý týraly sottyń uıǵarymy shyǵarylady, oǵan shaǵym jasalýy múmkin. Ákimshilik isti basqa sotqa berý – shaǵym jasaý merzimi ótken soń, al shaǵym berilgen jaǵdaıda shaǵymdy qanaǵattandyrýsyz qaldyrý týraly sottyń uıǵarymy shyǵarylǵannan keıin júzege asyrylady.

Eki tarap sot aıqyndaǵan sottylyqpen kelisken jaǵdaıda, olardyń jazbasha ótinishhaty boıynsha ákimshilik isti bir sottan ekinshisine berý uıǵarym shyǵarylǵannan keıin dereý júrgiziledi.

 

 

109-bap. Sottylyq týraly daýlardy sheshý 

  1. Sottar arasyndaǵy sottylyq týraly daýlardy joǵary turǵan sot sheshedi, onyń sheshimi túpkilikti bolyp tabylady jáne qaıta qaraýǵa jatpaıdy.
  2. Ártúrli oblystarda, respýblıkalyq mańyzy bar qalalarda jáne astanada ornalasqan birinshi satydaǵy sottar arasyndaǵy daýdy tıisti oblystyq nemese oǵan teńestirilgen sottyń usynýy boıynsha Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty sheshedi.

 

 

17-taraý. ÁKIMShILIK ISTER BOIYNShA SOT TALQYLAÝYNYŃ  JALPY BASTAÝLARY

 

110-bap. Sot talqylaýynyń tikeleı jáne aýyzsha bolýy 

  1. Ákimshilik ister boıynsha sot talqylaýy sottarda, osy Kodekstiń 23-taraýyndaǵy tártippen qaralǵan ákimshilik ister boıynsha is júrgizýdi qospaǵanda, aýyzsha júrgiziledi.

Ákimshilik ister boıynsha dáleldemeler sot talqylaýynda tikeleı zerttelýge jatady. Sot taraptardyń jáne ákimshilik proseske basqa da qatysýshylardyń túsiniktemelerin, kýálar men sarapshylardyń aıǵaqtaryn tyńdaýǵa, zattaı dáleldemelerdi qarap-tekserýge, jazbasha dáleldemelermen jáne ózge de qujattarmen tanysýǵa, dybysjazbalaryn tyńdaýǵa jáne beınejazbalardy, kıno-, fotomaterıaldardy qórýge, ózge de aqparat jetkizgishterdegi materıaldarmen tanysýǵa, sondaı-aq dáleldemelerdi zertteý boıynsha basqa da áreketterdi jasaýǵa tıis.

Erekshe jaǵdaılarda ákimshilik proseske qatysýshylardyń aýyzsha aıǵaqtaryn (túsinikterin) tikeleı tyńdaý múmkin bolmaǵan kezde sot olardyń ákimshilik rásim barysynda alynǵan aıǵaqtaryn (túsinikterin) jarııa etýge quqyly.

  1. Qajet bolǵan jaǵdaılarda ákimshilik is boıynsha dáleldemelerdi zertteý kezinde sot mamannyń konsýltasııalary men túsinikterin tyńdaıdy.
  2. Ákimshilik prosestiń taraptarynyń, basqa da qatysýshylarynyń túsiniktemelerin, kýálardyń aıǵaqtaryn, sarapshylardyń, mamandardyń qorytyndylaryn tyńdaýdy sot beınekonferens-baılanys arqyly júzege asyrýy múmkin.
  3. Ákimshilik is boıynsha túpkilikti sheshimder, memlekettik qupııalardy nemese zańmen qorǵalatyn ózge de qupııany qamtıtyn qujattardy qospaǵanda, tikeleı sot otyrysynda zerttelgen dáleldemelerge ǵana negizdelýi múmkin.

 

111-bap. Ákimshilik isti talqylaý kezinde sot quramynyń ózgermeıtindigi 

  1. Ákimshilik isti sol bir sýdıa nemese sottyń quramy qaraýǵa tıis.
  2. Sýdıanyń sot talqylaýyna qatysýy múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, ol basqa sýdıamen aýystyrylady, al ákimshilik isti talqylaý basynan bastalady.

Sýdıany nemese birneshe sýdıany aýystyrý:

1) sýdıa Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksinde belgilengen tártippen málimdelgen jáne qanaǵattandyrylǵan ózdiginen bas tartqan nemese qarsylyq bildirgen;

2) sýdıa aýyrýyna, demalysta bolýyna, oqýda bolýyna, qyzmettik issaparda júrýine baılanysty uzaq ýaqyt bolmaǵan;

3) sýdıanyń ókilettikteri «Qazaqstan Respýblıkasynyń sot júıesi men sýdıalarynyń mártebesi týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń Konstıtýsııalyq zańynda kózdelgen negizder boıynsha toqtatylǵan nemese toqtatyla turǵan jaǵdaıda múmkin bolady.

  1. Keıinge qaldyrýǵa bolmaıtyn jaǵdaılarda prosestik áreketterdi basqa sýdıanyń jasaýy, onyń ishinde talap qoıýdy qamtamasyz etý týraly aryzdy qaraý, sot talqylaýyn keıinge qaldyrý sýdıany aýystyrý bolyp tabylmaıdy.

 

112-bap. Sot talqylaýyna qatysý 

  1. Sot talqylaýy, osy baptyń ekinshi bóliginde kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, jaýapker mindetti túrde qatysqan kezde júrgiziledi.

Jaýapker kelmegen kezde sot ákimshilik isti qaraýdy keıinge qaldyrady.

Sot jaýapkerge aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa, al qaıta kelmegen jaǵdaıda ákimshilik isti onyń qatysýynsyz qaraýǵa quqyly.

  1. Ákimshilik isti jaýapkerdiń qatysýynsyz talqylaýǵa, eger bul ákimshilik isti tolyq, obektıvti jáne jan-jaqty qaraýǵa kedergi keltirmese, jol berilýi múmkin.
  2. Sot talap qoıýshyǵa sot talqylaýyna tikeleı qatysýǵa múmkindik berýge mindetti. Sońǵysynyń dálelsiz sebeptermen kelmeýi ákimshilik isti onyń qatysýynsyz qaraýǵa kedergi bolyp tabylmaıdy.
  3. Múddeli adamdar sottyń bastamasy boıynsha ne ákimshilik proseske qatysýshynyń ótinishhaty boıynsha ákimshilik iske qatysýǵa tartylýy múmkin.

 

113-bap. Ákimshilik prosestegi habarlama (habarhat) 

  1. Ákimshilik proseske qatysýshylarǵa istiń qaralatyn nemese jekelegen prosestik áreketterdiń jasalatyn ýaqyty men orny týraly habarlanady jáne tıisti uıǵarym shyǵarylǵan kúnnen bastap ne sot talqylanatyn kún taǵaıyndalǵan kúnnen bastap kelesi jumys kúninen keshiktirilmeı habarlamalarmen (habarhattarmen) sotqa shaqyrylady.

Habarlama (habarhat) telefonogrammamen, uıaly baılanystyń abonenttik nómiri boıynsha nemese elektrondyq mekenjaı boıynsha mátindik habarmen, jedelhatpen nemese tabys etilgeni týraly habarlamasy bar tapsyrys hatpen ne habarhattyń nemese shaqyrýdyń tirkelip-bekitilýin qamtamasyz etetin ózge de baılanys quraldary paıdalanyla otyryp jiberiledi.

Eger ákimshilik iste kórsetilgen mekenjaı boıynsha adam is júzinde turmasa, habarlama (habarhat) onyń zańdy mekenjaıy boıynsha nemese jumys orny boıynsha jiberilýi múmkin. Zańdy tulǵaǵa arnalǵan habarlama (habarhat) onyń tirkelgen orny jáne (nemese) naqty ornalasqan jeri boıynsha jiberiledi.

  1. Habarlama (habarhat):

1) habarlanatyn adam ákimshilik is boıynsha is júrgizý prosesinde kórsetken jáne óziniń qoltańbasymen rastaǵan uıaly baılanystyń abonenttik nómiri boıynsha nemese elektrondyq mekenjaı boıynsha mátindik habar jiberilgen;

2) adamnyń ózine jeke nemese onymen birge turatyn kámeletke tolǵan otbasy músheleriniń birine tabys etilgeni týraly jiberýshige qaıtarylýǵa jatatyn habarlamaǵa qolyn qoıǵyzyp tabys etiletin jedelhatpen, tapsyrys hatpen habarlanǵan jaǵdaılarda tıisti túrde jetkizilgen jáne anyq bolyp esepteledi.

Zańdy tulǵaǵa arnalǵan habarlama (habarhat) zańdy tulǵanyń basshysyna nemese jumyskerine tabys etiledi, ol óziniń tegin, aty-jóni men laýazymyn kórsete otyryp, tabys etilgeni týraly habarlamada (habarhatta) habarhatty alǵany jóninde qol qoıady;

3) habarlamany (habarhatty) tıisinshe jetkizý faktisin tirkep-bekitýge (kýálandyrýǵa) múmkindik beretin ózge de tásilmen jiberilgen jaǵdaılarda tıisti túrde jetkizilgen jáne anyq bolyp esepteledi.

Kez kelgen basqa habarlama (habarhat) prosestik áreketterdi júrgizý jáne sheshimder qabyldaý úshin jetkilikti dep eseptelmeıdi.

Ákimshilik proseske qatysatyn adamdar prosestik jáne ózge de qujatta ákimshilik is boıynsha is júrgizý barysynda ózi buryn erikti túrde kórsetken turǵylyqty jeri (ornalasqan jeri) mekenjaıynyń, jumys ornynyń, uıaly baılanystyń abonenttik nómiriniń, elektrondyq mekenjaıynyń anyq ekendigimen tanysqanyn óz qoltańbasymen rastaıdy, al kórsetilgen kontaktilerge (mekenjaıǵa) jiberilgen habarlama (habarhat) tıisinshe jáne jetkilikti dep esepteletin bolady.

  1. Adresat habarlamany (habarhatty) qabyldaýdan bas tartqan kezde ony jetkizýshi nemese tabys etýshi adam habarlamaǵa (habarhatqa) tıisti belgi soǵady, ol sotqa qaıtarylady. Sot mundaı habarlamany (habarhatty) tıisinshe jetkizildi dep esepteýge quqyly.
  2. Habarhatta (habarlamada) mynalar qamtylýǵa tıis:

1) sottyń ataýy men dál mekenjaıy;

2) sot otyrysy nemese jekelegen prosestik áreket ótkiziletin ýaqyt jáne oryn;

3) adresatqa habarlanatyn ákimshilik istiń ataýy;

4) sotqa shaqyrylatyn nemese habarlanatyn adamdy (tegin, atyn, ákesiniń atyn (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kórsetilse) jáne adamnyń turǵylyqty jerin kórsetý ne habarlama (habarhat) joldanǵan organnyń nemese zańdy tulǵanyń ataýy jáne onyń ornalasqan jeri, sondaı-aq ákimshilik is boıynsha mártebesi;

5) shaqyrylyp nemese habarlanyp otyrǵan adam qandaı áreketterdi jáne qandaı merzimde jasaýǵa quqyly nemese mindetti ekenin kórsetý;

6) adresattyń bolmaýyna baılanysty habarhatty (habarlamany) qabyldaǵan adamnyń alǵashqy múmkindik bolǵan kezde ony adresatqa tabys etý mindetin kórsetý;

7) sotqa kelmeýdiń saldary men kelmeý sebepterin sotqa habarlaý mindetin kórsetý;

8) habarlamany (habarhatty) jibergen adamnyń qoly.

 

114-bap. О́ziniń kelýi 

  1. Ákimshilik proseske qatysýshylar sotqa kelýge mindetti.

Sot ákimshilik iske qatysatyn kez kelgen adamnyń sotqa óziniń kelýi týraly ókim bere alady.

  1. Ákimshilik proseske qatysýshylar jazbasha nysanda, onyń ishinde elektrondyq sıfrlyq qoltańbamen kýálandyrylǵan elektrondyq qujat nysanynda sottyń ákimshilik isti olardyń qatysýynsyz qaraýy jáne olarǵa sot aktisiniń kóshirmelerin jiberýi týraly suraýǵa quqyly.

 

115-bap. Ákimshilik isti kelýge mindetti adamdardyń qatysýynsyz qaraý 

  1. Ákimshilik iske qatysatyn adamdardyń kelmeýi olarǵa tıisinshe habarlanǵan jaǵdaıda sot otyrysyn ótkizýge kedergi bolyp tabylmaıdy.

Sot qatysýy mindetti dep tanylǵan adamdar kelmegen jaǵdaıda, sot olarǵa osy Kodekstiń 18-taraýyna sáıkes prosestik májbúrleý sharalaryn qoldanýǵa quqyly.

  1. Eger sot ákimshilik proseske qatysýshylardyń qaısybiriniń nemese olardyń ókilderiniń kelmeýi saldarynan ákimshilik isti osy sot otyrysynda qaraý múmkin emes dep tanysa, talap qoıýdyń nysanasy men negizi ózgergen, sondaı-aq ákimshilik proseske ákimshilik istiń jańa qatysýshylary tartylǵan jaǵdaılarda, ákimshilik isti talqylaýdy keıinge qaldyrýǵa jol beriledi.

 

 

116-bap. Ákimshilik ister boıynsha sot talqylaýynyń shekteri 

  1. Talap qoıýdyń nysanasyn aıqyndaý kezinde sot talap qoıý talaptarynyń tujyrymdamasymen, talap qoıý mátinimen jáne oǵan qosa berilgen nemese keıin usynylǵan qujattarmen baılanysty bolmaıdy.

Sot quqyqtyq saldardy aldyn ala túsindire otyryp, tarapqa talap qoıý talaptaryn tujyrymdaýda jáne (nemese) ózgertýde járdem kórsetýge quqyly.

Sot talap qoıýdyń málimdelgen negizdemesimen baılanysty bolmaıdy, biraq talap qoıý talaptarynyń sheginen shyǵýǵa quqyly emes.

  1. Sot talqylaýy barysynda sot ákimshilik qalaý shekteriniń artyp ketpeýin jáne olardyń Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen ákimshilik aktini qabyldaý maqsattaryna sáıkestigin (mólsherlestigin) tekserýge mindetti.

 

117-bap. Ákimshilik sot isin júrgizýdiń jalpy qaǵıdalary 

Ákimshilik sot isi mynadaı negizgi satylardy ret-retimen ótýdi bildiredi:

1) talap qoıýdy sotta tirkeý;

2) sottyń kelip túsken ákimshilik is boıynsha áreketteri jáne aldyn ala tyńdaý;

3) sot talqylaýy;

4) sottyń sheshimin shyǵarý, ony jarııa etý jáne túsindirý;

5) sottyń sheshimin oryndaý jáne sot baqylaýy.

 

118-bap. Sottyń uıǵarymy 

  1. Ákimshilik isti máni boıynsha sheshpeıtin sot aktisi uıǵarym nysanynda shyǵarylady. Sot uıǵarymdardy sot otyrysynda da, sot otyrysynan tys ta shyǵarýy múmkin.
  2. Sot kúrdeli emes máseleler boıynsha sot otyrysy zalynan shyqpastan uıǵarym shyǵarady, ol hattamaǵa engiziledi.
  3. Jeke prosestik qujat túrinde shyǵarylatyn uıǵarymda mynalar kórsetilýge tıis:

1) uıǵarymnyń shyǵarylǵan kúni men orny;

2) uıǵarymdy shyǵarǵan sottyń ataýy, sottyń quramy men sot otyrysynyń hatshysynyń tegi men aty-jóni;

3) ákimshilik proseske qatysýshylar men daýdyń nysanasy;

4) uıǵarym shyǵarylatyn másele;

5) sottyń óz qorytyndylaryna kelý ýájderi jáne sot basshylyqqa alǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna silteme;

6) prosestik sheshim;

7) eger uıǵarym shaǵym jasalýǵa jatatyn bolsa, oǵan shaǵym jasaý tártibi men merzimi.

  1. Sot otyrysy zalynda shyǵarylatyn uıǵarymda osy baptyń úshinshi bóliginiń 4), 5) jáne 6) tarmaqshalarynda sanamalanǵan málimetter qamtylýǵa tıis.
  2. Aýyzsha tyńdaý barysynda uıǵarym shyǵarylǵan kezde uıǵarym ne onyń qarar bóligi shyǵarylǵannan keıin dereý jarııa etiledi. Túpkilikti nysandaǵy uıǵarym onyń qarar bóligi jarııa etilgennen keıin bes jumys kúninen keshiktirilmeıtin merzimde ázirlenýi múmkin.

 

119-bap. Preıýdısııa 

  1. Ákimshilik is boıynsha zańdy kúshine engen sottyń sheshimi anyqtalǵan mán-jaılarǵa da, ózderi shyǵarylǵan adamǵa qatysty olardy quqyqtyq baǵalaýǵa da qatysty barlyq ákimshilik organdar, laýazymdy adamdar, jeke jáne zańdy tulǵalar úshin mindetti. Bul ereje sottyń sheshimi men basqa da sot aktilerin appelıasııalyq jáne kassasııalyq tártiptermen tekserýge, kúshin joıýǵa jáne ózgertýge kedergi keltirmeıdi.
  2. Ákimshilik is boıynsha zańdy kúshine engen sottyń sheshimi is úshin mańyzy bar faktilerdi jáne dáleldemelersiz anyqtalatyn naqty derekterdi anyqtaý kezinde kez kelgen sot jáne organ úshin mindetti bolady.

 

120-bap. Tatýlastyrý rásimderi 

  1. Taraptar ózara jol berý negizinde ákimshilik prosestiń barlyq satysynda (kezeńinde) sot sheshim shyǵarýǵa ketkenge deıin tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim jasasý arqyly ákimshilik isti tolyǵymen nemese ishinara aıaqtaı alady.

Jaýapkerdiń ákimshilik qalaýy bolǵan kezde taraptardyń tatýlasýyna jol beriledi.

  1. Daýdy medıasııa jáne partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý sotta osy Kodekske jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes júrgiziledi.
  2. Tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim jazbasha nysanda jasalady jáne oǵan taraptar nemese olardyń ókilderi qol qoıady.
  3. Tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim májbúrleý tártibimen oryndaýshylyq talaptarǵa saı kelýge jáne taraptardy tatýlastyratyn sharttardy, sondaı-aq sot shyǵystaryn, onyń ishinde ókilder kórsetken qyzmetke aqy tóleýge arnalǵan shyǵystardy bólý tártibin qamtýǵa tıis.
  4. Sot taraptardyń tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimdi bekitý týraly ótinishhatyn sot otyrysynda nemese aldyn ala tyńdaýda qaraıdy.

Tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimdi bekitý týraly ótinishhatty qaraý nátıjeleri boıynsha sot osyndaı kelisimdi bekitý ne odan bas tartý týraly uıǵarym shyǵarady.

  1. Sot taraptardyń tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimin bekitken kezde sot talap qoıýdy tolyǵymen nemese tıisti bir bóliginde qaıtarý týraly uıǵarym shyǵarady.
  2. Erikti túrde oryndalmaǵan tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim sot kelisim jasaǵan adamnyń ótinishhaty boıynsha beriletin atqarý paraǵynyń negizinde májbúrlep oryndatýǵa jatady.
  3. Sot (sýdıa) taraptardyń tatýlasýy úshin sharalardy qabyldaıdy, olarǵa daýdy prosestiń búkil satysynda retteýge járdemdesedi.
  4. Sot tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimdi, eger onyń sharttary zańǵa qaıshy keletin bolsa nemese basqa da adamdardyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin buzatyn bolsa, bekitpeıdi.
  5. Eger taraptar tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimge qol jetkizbese nemese sot kelisimniń sharttaryn bekitpese, ákimshilik isti talqylaý jalpy tártippen júrgiziledi.

 

121-bap. Sotta medıasııa júrgizý tártibi 

  1. Birinshi satydaǵy sotta medıasııa júrgizý úshin ákimshilik is medıasııa týraly kelisimdi bekitetin basqa sýdıaǵa beriledi.

Taraptardyń ótinishhaty boıynsha medıasııany ákimshilik is óziniń is júrgizýindegi sýdıa júrgizýi múmkin.

Apellıasııalyq satydaǵy sotta medıasııa júrgizý úshin ákimshilik is, ádette, sottyń alqaly quramyn sýdıalardyń birine beriledi.

Kassasııalyq satydaǵy sotta daýdy (janjaldy) medıatıvti kelisim jasasý arqyly retteý týraly ótinishhatpen bir mezgilde taraptar atalǵan kelisimdi usynýǵa tıis.

  1. Medıasııa júrgizetin sýdıa medıasııa júrgiziletin kúndi taǵaıyndaıdy jáne taraptarǵa onyń ótkiziletin ýaqyty men orny týraly habarlaıdy.

Eger basqa adamdardyń qatysýy daýdy (janjaldy) retteýge yqpal etetin bolsa, sot olardy medıasııaǵa shaqyrýǵa quqyly.

  1. Medıasııa júrgizý hattamasy sotta júrgizilmeıdi.

 

122-bap. Ákimshilik ister boıynsha sot shyǵystary 

  1. Sot shyǵystaryn bólý jónindegi máseleler Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalary boıynsha qaralady.
  2. Talap qoıýdy osy Kodekstiń 138-baby ekinshi bóliginiń 5), 6), 12), 13), 14) jáne 15) tarmaqshalarynda kózdelgen negizder boıynsha qaıtarý kezinde sot shyǵystary ótelmeıdi.

 

 

18-taraý. PROSESTIK MÁJBÚRLEÝ ShARALARY

 

123-bap. Prosestik májbúrleý sharalarynyń túrleri

 

Prosestik májbúrleý sharalaryna mynalar jatady:

1) eskertý;

2) sot otyrysy zalynan shyǵaryp jiberý;

3) aqshalaı óndirip alý.

 

124-bap. Prosestik májbúrleý sharalaryn qoldanýdyń negizderi men tártibi 

  1. Osy Kodekstiń 123-babynyń 1) jáne 2) tarmaqshalarynda kózdelgen prosestik májbúrleý sharalaryn qoldaný sot otyrysynyń hattamasyna engiziledi.
  2. Sot osy Kodekstiń 123-babynyń 3) tarmaqshasynda kózdelgen prosestik májbúrleý sharalaryn qoldaný týraly uıǵarym shyǵarady.

Osy uıǵarymǵa shaǵym jasaý prosestik májbúrleý sharalarynyń oryndalýyn toqtata turmaıdy. Aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa jekeshe shaǵym berýge qoldanylǵan óndirip alý oryndalǵannan keıin jol beriledi.

  1. Eger tańdap alynǵan prosestik májbúrleý sharasy nátıjeler bermegen jaǵdaıda, prosestik májbúrleýdiń ózge sharasyn qoldanýǵa jol beriledi. Prosestik májbúrleý sharalary qaıtalap qoldanylýy múmkin.
  2. Adamǵa prosestik májbúrleý sharalaryn qoldaný bul adamdy osy Kodekste belgilengen tıisti mindetterdi oryndaýdan bosatpaıdy.
  3. Eger sot otyrysy tártibin buzýshynyń áreketterinde qylmystyq quqyq buzýshylyq belgileri bolsa, sot materıaldardy sotqa deıingi tergep-tekserýdi bastaý týraly máseleni sheshý úshin prokýrorǵa jiberedi.

 

125-bap. Eskertý 

Tóraǵalyq etýshi sot otyrysynyń zalynda tártip buzýshy adamǵa eskertý jarııalaýǵa quqyly. Sonymen birge tóraǵalyq etýshi qaıtalanǵan jaǵdaıda, oǵan qatysty neǵurlym qatań májbúrleý sharasyn qoldanýy múmkin ekendigin túsindiredi.

 

126-bap. Sot otyrysy zalynan shyǵaryp jiberý 

  1. Ákimshilik proseske qatysatyn adam ózine jasalǵan eskertý jarııalanǵannan keıin sot otyrysynyń zalynda tártip buzǵan jaǵdaıda, tóraǵalyq etýshi ony ákimshilik isti qaraýdyń barlyq kezeńinde nemese onyń bir bóliginde shyǵaryp jiberýge quqyly.
  2. Tártip buzýshy basqa da qatysýshy adamdar sot otyrysynda tóraǵalyq etýshiniń ókimimen olarǵa aldyn ala aýyzsha eskertý jarııalanbastan shyǵaryp jiberilýi múmkin.

 

127-bap. Aqshalaı óndirip alý 

  1. Sot osy Kodekste belgilengen jaǵdaılarda aqshalaı óndirip alýdy qoldanady.
  2. Aqshalaı óndirip alý jeke tulǵaǵa, laýazymdy adamǵa, zańdy tulǵaǵa ne onyń ókiline on aılyq eseptik kórsetkishten bastap bir júz aılyq eseptik kórsetkishke deıingi mólsherde qoldanylady. Sot aqshalaı óndirip alýdy qoldaný týraly uıǵarym shyǵarady, onyń kóshirmesi aqshalaı óndirip alý qoldanylatyn adamǵa tabys etiledi.

Aqshalaı óndirip alýdy qoldaný týraly máseleni qaraý ózine qatysty májbúrleý sharasy qoldanylatyn adamǵa aldyn ala habarlana otyryp, sot otyrysynda júrgiziledi.

  1. Sot prosestik quqyqtardy teris paıdalanatyn nemese prosestik mindetterdi oryndamaıtyn tulǵaǵa, onyń ishinde sot belgilegen merzimdi dálelsiz sebeptermen buza otyryp dálelder usynylǵan, tapsyrmalar oryndalǵan jaǵdaılarda, eger bul ákimshilik isti qaraýdyń sozylýyna alyp kelse, árbir áreket (áreketsizdik) úshin on aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa quqyly.
  2. Sottyń talabyn, suraý salýyn oryndamaǵany, ákimshilik iske qatysýshy adamnyń sotqa kelmegeni, sotqa ýaqtyly habarlamaǵany, keri qaıtaryp alýdy ýaqtyly bermegeni, sot otyrysynda tóraǵalyq etýshiniń ókimderine baǵynbaǵany, sotta belgilengen qaǵıdalardy buzǵany, sondaı-aq sotty jáne (nemese) sýdıany qurmettemegeni týraly anyq kýálandyratyn ózge de áreketter (áreketsizdik) úshin sot jıyrma aılyq eseptik kórsetkishke deıingi mólsherde aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa quqyly.
  3. Sottyń sheshimin, sottyń taraptardyń tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimin bekitý týraly uıǵarymyn oryndamaǵany úshin sot osy sot aktisinde ol bir aıdan aspaıtyn merzim ishinde oryndalýǵa jatatyn merzimdi kórsete otyryp, jaýapkerge elý aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aqshalaı óndirip alýdy qoldanady.
  4. Aqshalaı óndirip alýdy tóleý uıǵarym tabys etilgen kúnnen bastap bes jumys kúni ishinde júzege asyrylady jáne ol respýblıkalyq bıýdjettiń kirisine óndirip alynady.
  5. Aqshalaı óndirip alý qoldanylǵan tulǵa ony tóleýden bosatý nemese aqshalaı óndirip alý mólsherin azaıtý týraly ótinishhatpen sotqa júginýge quqyly.

Aryz sot otyrysynda aryz ıesin shaqyrta otyryp qaralady.

  1. Aqshalaı óndirip alý qoldanylǵan kezde sot uıǵarymnyń oryndalýyn keıinge qaldyrýǵa nemese eki aıǵa deıingi merzimge bólip tóleýdi berýge quqyly.
  2. Osy baptyń úshinshi jáne tórtinshi bólikterinde kórsetilgen sot aktisin nemese sottyń talaptaryn oryndamaǵan kezde sot tulǵaǵa on aılyq eseptik kórsetkishke ulǵaıtylǵan mólsherde qaıtadan aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa quqyly.

 

19-taraý. DÁLELDEMELER JÁNE DÁLELDEÝ

 

128-bap. Dáleldemelerdi jáne dáleldeý prosesin quqyqtyq retteý tártibi men erekshelikteri

Dáleldemelerdi, dáleldemeler retinde alynbaıtyn naqty derekterdi, dáleldeý nysanasy men dáleldemelerdiń derekkózderin quqyqtyq retteý, sondaı-aq dáleldemelerdi (dáleldeýdi) jınaý, zertteý, baǵalaý jáne paıdalaný tártibi jáne dáleldemeler men dáleldeý týraly basqa da erejeler osy Kodekste belgilengen erekshelikterdi qospaǵanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksiniń normalarynda aıqyndalady.

 

129-bap. Dáleldeý mindeti 

  1. Talap qoıýshy óz múmkindikterine sáıkes dáleldemelerdi jınaýǵa qatysýǵa mindetti. Berilgen talap qoıý túrine qaramastan, talap qoıýshy quqyqtarynyń, bostandyqtary men zańdy múddeleriniń buzylǵany týraly ózine málim bolǵan ýaqytty, sondaı-aq keltirilgen zalaldyń mólsherin dáleldeýge mindetti.
  2. Dáleldeý aýyrtpalyǵyn:

1) daý aıtý jónindegi talap qoıý boıynsha — aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini qabyldaǵan jaýapker;

2) májbúrleý týraly talap qoıý boıynsha – suratylyp otyrǵan ákimshilik aktini qabyldaýdan bas tartý úshin negiz bolǵan faktiler bóliginde jaýapker jáne ózi úshin qolaıly ákimshilik aktiniń qabyldanýy negizdeletin faktiler bóliginde talap qoıýshy kóteredi.

Eger jaýapker naqty jaǵdaıda talap qoıýshy qalaǵan ákimshilik aktini shyǵarýdy bolǵyzbaıtyn is júzindegi sharttardyń bolýyna silteme jasasa, mundaı sharttardy dáleldeý jónindegi mindet osy jaýapkerge júkteledi;

3) áreket jasaý týraly talap qoıý boıynsha – suratylyp otyrǵan áreket jasaýdan (áreketsizdik tanytýdan) bas tartý úshin negiz bolyp tabylǵan faktiler bóliginde jaýapker jáne ózi úshin qolaıly faktiler bóliginde talap qoıýshy;

4) taný týraly talap qoıý boıynsha qandaı da bir quqyqtyq qatynastyń bolýyn nemese bolmaýyn rastaıtyn faktiler bóliginde talap qoıýshy jáne budan bylaı zańdy kúshi joq aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktiniń, sondaı-aq qandaı da bir jasalǵan árekettiń (áreketsizdiktiń) quqyqqa syıymdylyǵyn negizdeıtin faktiler bóliginde jaýapker kóteredi.

  1. Jaýapker ákimshilik aktide atalǵan negizdemelerge ǵana silteme jasaı alady.
  2. Eger barlyq dáleldemelerdi zerttegennen keıin ákimshilik istiń nátıjesine negizdelgen qandaı da bir fakt dáleldenbeı qalsa, onda ákimshilik isti qaraý jáne sheshý nátıjeleriniń teris saldarlaryn osy faktini dáleldeýdiń aýyrtpalyǵyn kóteretin tarap kóteredi.

 

130-bap. Dáleldeý erekshelikteri 

  1. Sot prosestiń barlyq satylarynda formaldy qatelerdi joıýǵa, túsiniksiz sózderdi naqtylaýǵa, ákimshilik istiń máni boıynsha ótinishhattardy berýge, tolyq emes naqty derekterdi tolyqtyrýǵa, ákimshilik istiń mán-jaılaryn tolyq aıqyndaý men obektıvti baǵalaý úshin mańyzy bar barlyq jazbasha túsiniktemelerdi berýge járdem kórsetýge mindetti.
  2. Eger ákimshilik proseske qatysýshylar usynǵan dáleldemeler jetkiliksiz bolyp tabylsa, sot olardy óz bastamasy boıynsha jınaıdy.

Ákimshilik proseske qatysýshylar sotqa ákimshilik istiń naqty mán-jaılaryn zertteýge jáne dáleldemelerdi jınaýǵa járdem kórsetýge mindetti.

Sot taraptardyń túpkilikti sheshim shyǵarý kezinde ruqsat etiletin dáleldemelerdiń jaramdylyǵy týraly aryzymen baılanysty emes.

  1. Ákimshilik proseske qatysýshylar sot talap etken qujattardy, sondaı-aq qajetti málimetterdi berýge mindetti. Sot bul qujattardy belgili bir merzimge talap ete alady.

Ákimshilik proseske qatysýshylar osy qujattarǵa ózderi silteme jasaıtyn elektrondyq qujattardy, qujattardy ne olardan úzindi-kóshirmelerdi qosa berýge mindetti.

  1. Ákimshilik iske qatysatyn adamdar qandaı da bir dáleldemeni joıýǵa nemese jasyrýǵa ne dáleldemelerdi alýǵa múmkindik týdyrmaı nemese ony qıyndata otyryp, ony zertteý men baǵalaýǵa ózge tásilmen kedergi keltirýge quqyly emes. Mundaı jaǵdaıda sot dáleldeý aýyrtpalyǵyn osy Kodekstiń 129-babynyń ekinshi bóliginde belgilengen qaǵıdalarǵa qaramastan, kedergi keltirýshi tarapqa júkteýi múmkin.
  2. Sot ózi belgilegen merzimde dáleldemelerdi usynýdyń múmkin emestigi týraly habardar etilmegen, sondaı-aq sot dálelsiz dep tanyǵan sebepter boıynsha sot talap etken dáleldemeni usyný mindeti oryndalmaǵan jaǵdaıda, sot osy Kodekstiń 127-babynda belgilengen tártippen aqshalaı óndirip alýdy qoldanýǵa quqyly.
  3. Eger osy qujattar nemese aktiler mazmunynyń ashylýy zańmen qorǵalatyn múddelerge nuqsan keltirilýi múmkin bolsa ne olar memlekettik qupııalardy nemese zańmen qorǵalatyn ózge de qupııany quraıtyn málimetterdi qamtıtyn bolsa, sot osy qujattardy nemese aktilerdi, sondaı-aq málimetterdi jabyq sot otyrysynda zertteý týraly uıǵarym shyǵarady.

 

20-taraý. ÁKIMShILIK TALAP QOIý, ONYŃ NYSANY,  MAZMUNY JÁNE TÚRLERI

 

131-bap. Ákimshilik talap qoıý, onyń nysany men mazmuny 

  1. Ákimshilik sotta ákimshilik is talap qoıý negizinde qozǵalady.

Osy Kodekstiń maqsattary úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda kózdelgen sotqa ózge de joldanymdar da talap qoıýlar dep túsiniledi.

Mynalar sotqa beriletin talap qoıýlar bolyp tabylady:

1) daý aıtý týraly talap qoıý;

2) májbúrleý týraly talap qoıý;

3) áreket jasaý týraly talap qoıý;

4) taný týraly talap qoıý.

  1. Talap qoıý sotqa jazbasha nysanda ne talap qoıýshynyń jáne (nemese) onyń ókiliniń elektrondyq sıfrlyq qoltańbasy arqyly kýálandyrylǵan elektrondyq qujat nysanynda beriledi.

Talap qoıýda mynalar kórsetilýge tıis:

1) talap qoıý beriletin sottyń ataýy;

2) eger talap qoıýshy jeke tulǵa bolsa, talap qoıýshynyń tegi, aty jáne ákesiniń aty (eger ol jeke basty kýálandyratyn qujatta kórsetilse), onyń turǵylyqty jeri, onyń týǵan kúni men jeri, eger talap qoıýdy ókil berse, ókildiń ataýy men onyń mekenjaıy; talap qoıýshynyń, onyń ókiliniń telefon nómirleri, elektrondyq poshtasynyń mekenjaılary;

eger talap qoıýshy zańdy tulǵa nemese ózge uıym bolsa, talap qoıýshynyń ataýy, onyń ornalasqan jeri, bıznes-sáıkestendirý nómiri jáne banktik derektemeleri;

3) jaýapkerdiń ataýy, ornalasqan jeri, banktik derektemeleri (eger olar talap qoıýshyǵa málim bolsa) jáne bıznes-sáıkestendirý nómiri (eger ol talap qoıýshyǵa málim bolsa). Eger olar talap qoıýshyǵa málim bolsa, talap qoıýda jaýapkerdiń telefondarynyń nómirleri men elektrondyq mekenjaıy kórsetilýge tıis;

4) talap qoıý talaptarynyń mazmuny (talap qoıý nysanasy) jáne talap qoıýshy óz talaptaryn negizdeıtin mán-jaılardy baıandaý (talap qoıý negizderi), talap qoıýshynyń quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri buzylýynyń nemese buzylý qaýpiniń máni. Talap qoıý birneshe jaýapkerge berilgen jaǵdaıda, jaýapkerlerdiń árqaısysyna qatysty talap qoıý talaptarynyń mazmuny;

5) eger bul zańda belgilengen bolsa, jaýapkerge sotqa deıin júginý tártibiniń saqtalýy týraly málimetter;

6) qujattardyń jáne basqa da qosa beriletin materıaldardyń tizbesi (bolǵan kezde).

  1. Talap qoıýda, ádette, mynalar da kórsetiledi:

1) talap qoıýshynyń jaýapkerdiń onyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin buzǵany týraly, olardy júzege asyrýǵa kedergilerdiń belgilengeni týraly ne ózine qandaı da bir mindettiń zańsyz qoldanylǵany týraly negizdelgen pikiri;

2) qajet bolǵan jaǵdaıda – memlekettik baj tóleýdi keıinge qaldyrý, ony bólip tóleý, tóleýden bosatý týraly; sot saraptamasyn taǵaıyndaý týraly; dáleldemelerdi talap etý týraly; kýálardy shaqyrý týraly; talap qoıýdy qamtamasyz etý týraly jazbasha ótinishhat jáne basqa da ótinishhattar.

  1. Talap qoıý talaptary negizdeletin mán-jaılardy rastaý úshin talap qoıýshy dáleldemelerdi usynady, al múmkin bolmaǵan jaǵdaıda tıisti sebepterdi kórsete otyryp, ózi derbes bere almaıtyn dáleldemelerdi kórsetedi.
  2. Talap qoıýǵa talap qoıýshy nemese oǵan qol qoıýǵa ókilettigi bolǵan jaǵdaıda onyń ókili qol qoıady. Eger talap qoıýdy ókil berse, onda ókildiń aty, onyń poshtalyq mekenjaıy, sondaı-aq eger ondaılar bar bolsa, telefondarynyń nómirleri, elektrondyq poshtasynyń mekenjaıy kórsetiledi.
  3. Prokýror azamattyń múddesinde júgingen jaǵdaıda, talap qoıýda adamnyń talap qoıýdy óziniń bere almaý sebepteriniń negizdemesi qamtylýǵa tıis.
  4. Talap qoıýǵa qosa beriletin qujattar, ádette, tólnusqalarda usynylady. Qujattardy tólnusqalarda usyný múmkin bolmaǵan kezde olar zańda belgilengen tártippen kýálandyrylǵan kóshirmelerde usynylýy múmkin. Eger tólnusqanyń bolmaýy sebebinen qujattyń kóshirmesin kýálandyrý múmkin bolmasa, talap qoıýda mundaı áreketterdi jasaýdyń múmkin bolmaý sebebi jazylýǵa tıis.
  5. Talap qoıýǵa mynalar qosa beriledi:

1) ákimshilik proseske qatysýshylardyń sany boıynsha talap qoıýdyń jáne oǵan qosa berilgen qujattardyń kóshirmeleri;

2) memlekettik bajdyń tólengenin rastaıtyn qujat;

3) senimhat nemese ókildiń ókilettigin kýálandyratyn ózge de qujat;

4) talap qoıýshy óz talaptaryn negizdeıtin mán-jaılardy rastaıtyn qujattar;

5) eger bul tártip zańda belgilense, daýdy retteýdiń sotqa deıingi tártibiniń saqtalýyn rastaıtyn qujattar;

6) eger talap qoıýdy zańdy tulǵa berse, jarǵynyń, memlekettik tirkeý týraly kýáliktiń nemese anyqtamanyń kóshirmeleri jáne basqa da qujattar;

7) eger talap qoıý osy Kodekstiń 102-baby úshinshi bóliginiń tártibimen berilse, ınvestor men ýákiletti memlekettik organ arasynda jasalǵan ınvestısııalyq kelisimsharttyń kóshirmeleri, sondaı-aq ınvestordyń ınvestısııalyq qyzmetin rastaıtyn qujattar.

 

132-bap. Daý aıtý týraly talap qoıý

Aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktide talap qoıýshynyń quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri buzylǵan jaǵdaıda, ol ákimshilik aktiniń tolyq nemese onyń qandaı da bir bóliginiń kúshin joıý talabymen daý aıtý týraly talap qoıý berýge quqyly.

 

133-bap. Májbúrleý týraly talap qoıý 

  1. Májbúrleý týraly talap qoıý boıynsha talap qoıýshy qabyldanýynan bas tartylǵan ne ákimshilik organnyń, laýazymdy adamnyń áreketsizdigi sebebinen qabyldanbaǵan qolaıly ákimshilik aktiniń qabyldanýyn talap etýi múmkin.

Mundaı jaǵdaılarda bas tartýǵa daý aıtý týraly jeke talap etý qajet etilmeıdi.

  1. Májbúrleý týraly talap qoıý jaýapkerdiń aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini qabyldamaý mindeti týraly talapty qamtýy múmkin.

 

134-bap. Áreket jasaý týraly talap qoıý

Áreket jasaý týraly talap qoıý boıynsha talap qoıýshy belgili bir áreketter jasaýdy nemese ákimshilik aktini qabyldaýǵa baǵyttalmaǵan mundaı áreketterden qalys qalýdy talap etýi múmkin.

  1. Áreket jasaý týraly talap qoıý boıynsha talap qoıýshy zańda belgilengen merzimde ákimshilik aktiniń qabyldanbaýy saldarynan ákimshilik akt qabyldandy dep tanylǵan jaǵdaıda zańda kózdelgen sol nysana boıynsha tıisti qujatty berýdi de talap etýi múmkin.

 

135-bap. Taný týraly talap qoıý

 Taný týraly talap qoıý boıynsha talap qoıýshy, eger ol osy Kodekstiń 132, 133 jáne 134-baptaryna sáıkes talap qoıýdy bere almasa, qandaı da bir quqyqtyq qatynastyń bar nemese joq ekenin tanýdy talap etýi múmkin.

  1. Taný týraly talap qoıý boıynsha talap qoıýshy budan bylaı zańdy kúshi joq, aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini zańsyz dep tanýdy talap etýi de múmkin.
  2. Talap qoıýshy osy qatynastardy qysqa merzimderde ornatýǵa jetkilikti dárejede múddeli bolǵan jaǵdaıda taný týraly talap qoıý berilýi múmkin. Talap qoıýshynyń quqyqtyq qatynastardy ornatýǵa múddeliliginiń quqyqtyq, moraldyq nemese materıaldyq sıpaty bolýy múmkin.

 

136-bap. Talap qoıýdy berýge arnalǵan merzim

Daý aıtý týraly, májbúrleý týraly talap qoıýlar shaǵymdy qaraıtyn organnyń shaǵymdy qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimi tabys etilgen kúnnen bastap bir aı ishinde sotqa beriledi.

Eger zańda sotqa deıingi tártip kózdelmegen nemese shaǵymdy qaraıtyn organ bolmasa, talap qoıý ákimshilik akt tabys etilgen kúnnen bastap nemese osy Kodekste jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen nazaryna jetkizilgen kezden bastap bir aı ishinde beriledi.

  1. Áreket jasaý týraly talap qoıý adamǵa árekettiń jasalǵany týraly málim bolǵan, sondaı-aq áreket jasaý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen merzim ótken kúnnen bastap bir aı ishinde sotqa beriledi.
  2. Taný týraly talap qoıý sotqa tıisti quqyqtyq qatynas týyndaǵan kezden bastap bes jyl ishinde beriledi.

Budan bylaı zańdy kúshi joq, aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini zańsyz dep taný týraly talap adamǵa osy akt arqyly onyń quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri buzylǵany týraly málim bolǵan kúnnen bastap úsh aı ishinde málimdelýi múmkin.

  1. Sot oryndaýshysynyń atqarýshylyq qujattardy oryndaý jónindegi áreketterine (áreketsizdigine) talap qoıý áreket jasalǵan (áreket jasaýdan bas tartylǵan) kúnnen bastap nemese sot oryndaýshysynyń áreket jasaý ýaqyty men orny týraly habarlanbaǵan óndirip alýshyǵa nemese boryshkerge ol týraly belgili bolǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde sotqa beriledi.
  2. Quqyqtary, bostandyqtary men zańdy múddeleri ákimshilik aktide qozǵalatyn, ákimshilik rásimge qatyspaǵan adam ákimshilik aktiniń qabyldanǵany týraly adam bilgen nemese bilýi múmkin bolǵan kúnnen bastap bir aı ishinde, biraq ol qabyldanǵan kúnnen bastap bir jyldan keshiktirmeı sotqa talap qoıýdy berýge quqyly.
  3. Shaǵymdy qaraıtyn organǵa shaǵym bergen adam shaǵym boıynsha sheshim tabys etilgen kezden bastap bir aı ishinde ne shaǵymdy qaraý merzimi ótken soń, eger shaǵym boıynsha sheshim qabyldanbasa, talap qoıýmen sotqa júginýge quqyly.
  4. Dáleldi sebeppen ótkizip alynǵan talap qoıýdy berýge arnalǵan merzimdi sot Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalary boıynsha qalpyna keltirýi múmkin. Talap qoıýdy sotqa berýge arnalǵan merzimderdi ótkizip alý sebepteri men olardyń mánin ákimshilik istiń durys sheshilýi úshin sot aldyn ala tyńdaýda anyqtaıdy.
  5. Talap qoıýdy sotqa berýge arnalǵan merzimdi dáleldi sebepsiz ótkizip alý, sondaı-aq sotqa júginýdiń ótip ketken merzimin qalpyna keltirýdiń múmkin bolmaýy talap qoıýdy qaıtarý úshin negiz bolyp tabylady.

  

21-taraý. KELIP TÚSKEN IS BOIYNShA SOTTYŃ ÁREKETTERI  JÁNE ALDYN ALA TYŃDAÝ

 

137-bap. Talap qoıýdy berý

 Is talap qoıýdy berý arqyly is júrgizýge qabyldanady.

 

138-bap. Kelip túsken is boıynsha sottyń áreketteri

 Sot talqylaýy bastalǵanǵa deıin sýdıa daýdy múmkindiginshe bir sot otyrysy barysynda sheshý úshin qajetti barlyq áreketterdi, ókimderdi júrgizedi.

  1. Sot mynadaı negizder boıynsha talap qoıýdy qaıtarý týraly uıǵarym shyǵarady:

1) talap qoıýshy osy sanattaǵy ister úshin zańda belgilengen daýdy sotqa deıingi retteý tártibin saqtamasa jáne bul tártipti qoldaný múmkindigi joıylmasa;

2) talap qoıý osy Kodekstiń 131-baby ekinshi bóliginiń talaptaryna sáıkes kelmese jáne aldyn ala tyńdaǵanǵa deıin kemshilikterdi joıýdyń múmkin emestigi anyqtalsa;

3) aryzdy áreketke qabiletsiz adam berse;

4) aryzǵa oǵan qol qoıýǵa nemese ony usynýǵa ókilettikteri joq adam qol qoısa;

5) osy nemese basqa sottyń is júrgizýinde sol taraptar arasyndaǵy sol nysana týraly daý boıynsha jáne sol negizder boıynsha is bolsa;

6) talap qoıýshy bergen talap qoıýdy keri qaıtaryp alsa;

7) sottyń talaptaryna qaramastan, isti onyń qatysýynsyz talqylaý týraly suramaǵan talap qoıýshy sotqa ekinshi shaqyrý boıynsha kelmese;

8) múddesi úshin is qozǵalǵan tulǵa málimdelgen talapty qoldamasa;

9) taraptar tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisim jasasa jáne ony sot bekitse;

10) Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksinde belgilengen tártippen memlekettik baj tólenbese nemese tolyq tólenbese;

11) is ákimshilik sot isin júrgizý tártibimen qaraýǵa jatpasa;

12) sol taraptar arasyndaǵy sol nysana týraly daý boıynsha jáne sol negizder boıynsha shyǵarylǵan zańdy kúshine engen sottyń sheshimi nemese tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimdi bekitý týraly sottyń uıǵarymy bolsa;

13) is boıynsha taraptardyń biri bolyp tabylatyn azamat qaıtys bolǵannan keıin daýly quqyqtyq qatynas quqyq mırasqorlyǵyna jol bermese;

14) is boıynsha tarap bolatyn uıym onyń qyzmetin toqtatýmen jáne quqyq mırasqorlarynyń bolmaýynan taratylsa;

15) sot talap qoıýdy berýge ótkizip alynǵan merzimdi qalpyna keltirýden bas tartsa;

16) eger zańda ózgeshe kózdelmese, taraptar arasynda zańǵa sáıkes osy daýdy tóreliktiń sheshýine berý týraly kelisim jasalsa;

17) is osy sottyń sottylyǵyna jatpasa.

  1. Talap qoıýdy qaıtarý, osy baptyń ekinshi bóliginiń 3), 5), 9), 11), 12), 13), 14), 15) jáne 17) tarmaqshalaryn qospaǵanda, sol jaýapkerge sol nysana men sol negizder týraly sotqa talap qoıýmen qaıtadan júginýine kedergi keltirmeıdi.
  2. Ákimshilik isti aldyn ala tyńdaýǵa daıyndaý maqsatynda sýdıa:

1) talap qoıýshyǵa talap qoıýdyń joıýǵa bolatyn kemshilikterin kórsetedi jáne olardy túzetý úshin, ádette, mundaı talap tabys etilgen kúnnen bastap on jumys kúninen aspaıtyn merzimdi, oǵan sottyń talaptaryn oryndamaýdyń prosestik saldarlaryn túsindire otyryp belgileıdi;

2) ákimshilik isti durys jáne ýaqtyly qaraý men sheshý úshin qajetti, Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksinde kózdelgen prosestik áreketterdi júrgizedi.

  1. Sýdıa jaýapkerdi Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń talaptaryna, ákimshilik iske (bar bolsa) sáıkes daıyndalǵan jáne resimdelgen jazbasha pikirdi on jumys kúninen aspaıtyn merzimde berýge mindetteıdi.

Talap qoıýshy aldyn ala tyńdaý satysyndaǵy pikirmen tanysady.

Pikirdi sýdıa belgilegen merzimde usynbaý aqshalaı óndirip alýdy qoldaný úshin negiz bolyp tabylýy múmkin jáne ákimshilik isti máni boıynsha qaraýǵa kedergi keltirmeıdi.

  1. Sýdıa osy Kodekste kózdelgen jaǵdaılardy qospaǵanda, aqylǵa qonymdy merzimde aldyn ala tyńdaý júrgizedi.

 

139-bap. Talap qoıýdy qamtamasyz etý 

  1. Talap qoıýdy qamtamasyz etý negizderi, sharalary, olardy aýystyrý jáne olardyń kúshin joıý, talap qoıýdy qamtamasyz etý tártibi, osy bapta kózdelgen erekshelikterdi qospaǵanda, Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalarynda aıqyndalady.
  2. Talap qoıýmen bir mezgilde kelip túsken talap qoıýdy qamtamasyz etý týraly aryzdy sýdıa talap qoıý kelip túsken kúnnen bastap bes jumys kúni ishinde qaraıdy.

Osy bes kúndik merzim ótken soń talap qoıýdy qamtamasyz etý týraly aryz kelip túsken kezde aryzdy sýdıa ol sotqa kelip túskennen keıingi kelesi jumys kúninen keshiktirmeı sheshedi.

 

140-bap. Ákimshilik aktiniń qoldanysyn toqtata turýdyń kúshin joıý 

Jaýapker osy Kodekstiń 96-babyna sáıkes daý aıtylatyn ákimshilik aktini dereý qoldanysqa engizý qajettigi týraly ýájdi ótinishhatpen júginýge quqyly.

Mundaı ótinishhat ákimshilik prosestiń kez kelgen satysynda málimdelýi múmkin jáne sýdıa ony talap qoıýdy qamtamasyz etý jónindegi sharalar týraly qaǵıdalarǵa sáıkes qaraıdy.

Daý aıtý týraly talap qoıýdy qabyldamaý týraly sheshim shyǵarylǵan kezde, sondaı-aq sheshim zańdy kúshine engenge deıin kez kelgen ýaqytta sot ákimshilik proseske qatysýshylardyń ýájdi ótinishhaty boıynsha daý aıtylǵan ákimshilik aktiniń qoldanysyn toqtata turýdyń nemese oryndalýynyń kúshin joıady.

 

141-bap. Qujattardy usyný tártibi 

  1. Jazbasha (qaǵaz jáne (nemese) elektrondyq nysandaǵy) ótinishhattardy, qarsylyqtardy, túsindirmelerdi jáne olarǵa baılanysty qujattardy usyný úshin sýdıa taraptarǵa qajetti merzimderdi belgileıdi.

Sot belgilegen merzim ótkennen keıin sotqa kelip túsken kórsetilgen qujattar, eger tarap olardy sot belgilegen merzimde usynýdyń múmkin emestigin negizdese jáne olar sot sheshim shyǵarǵanǵa deıin kelip tússe, qabyldanady.

  1. О́tinishhattarǵa, qarsylyqtarǵa, túsindirmelerge olar silteme jasaıtyn qujattardyń tolyq túpnusqalary nemese olardyń belgilengen tártippen rastalǵan kóshirmeleri ne olardan úzindi-kóshirmeler qosa berilýge tıis.
  2. Sot taraptardyń kelip túsken qujattarmen tanysýyn qamtamasyz etedi.

 

142-bap. Talap qoıýdy ózgertý jáne keri qaıtaryp alý.

Talap qoıýdy taný 

  1. Sot sheshim shyǵarý úshin ketkenge deıin jazbasha aryz berý arqyly talap qoıýshy – talap qoıýdy tolyq nemese bir bóliginde keri qaıtaryp alýǵa, al jaýapker talap qoıýdy tolyq nemese bir bóliginde tanýǵa quqyly.

Talap qoıýshy sot sheshim shyǵarý úshin ketkenge deıin jazbasha aryz berý arqyly talap qoıýdyń negizin jáne nysanasyn ózgertýge, talap qoıý talaptarynyń mólsherin arttyrýǵa nemese azaıtýǵa quqyly. Ákimshilik isti qaraý merziminiń ótýi bastapqy talap qoıylǵan kúnnen bastap esepteledi.

Sot talap qoıý nysanasy ózgergen kezde osy Kodekstiń 138-babynyń ekinshi jáne tórtinshi bólikterinde kózdelgen máselelerdi qaraıdy, sondaı-aq jaýapkerge jańa jazbasha pikir daıyndaýǵa ýaqyt beredi.

Taraptar mundaı áreketterdi óz bastamasy boıynsha da, sol sııaqty sýdıanyń aldyn ala pikirin bildirý qorytyndylary boıynsha da jasaýǵa quqyly.

Sot óz bastamasy boıynsha talap qoıýdyń nysanasyn ózgertýge quqyly emes.

  1. Talap qoıýshynyń talap qoıýdy sot otyrysynda nemese aldyn ala tyńdaýda tolyqtaı keri qaıtaryp alý týraly aryzy kelip túsken jaǵdaıda, sot talap qoıýdy keri qaıtaryp alýdyń saldaryn túsindiredi. О́zge jaǵdaılarda sýdıa ákimshilik proseske qatysýshylardy shaqyrmaı memlekettik bajdy qaıtara otyryp, talap qoıýdy qaıtarady.
  2. Jaýapkerdiń talap qoıýdy tanýy qabyldanǵanǵa deıin sot taraptarǵa prosestik saldardy túsindiredi. Jaýapkerdiń talap qoıýdy tanýy sotty dáleldemelerdi zertteý mindetinen bosatady.

Talap qoıý ishinara tanylǵan jaǵdaıda dáleldemelerdi zertteý jaýapker talap qoıýdy tanymaǵan bóliginde ǵana júrgiziledi jáne daýdyń máni boıynsha sheshim shyǵarylǵan kezde sheshiledi.

  1. Sot talap qoıýdyń ózgertilýin nemese ony keri qaıtaryp alýdy, jaýapkerdiń talap qoıýdy tanýyn, eger bul áreketter zańǵa qaıshy kelse ne bireýdiń quqyqtaryn, bostandyqtaryn nemese zańdy múddelerin buzsa, sondaı-aq apellıasııalyq jáne kassasııalyq qaıta qaraýda qabyldamaıdy. Bul jaǵdaıda ákimshilik isti qaraý jalpy tártippen jalǵasady.

 

143-bap. Aldyn ala tyńdaý 

  1. Aldyn ala tyńdaýda sot:

1) ákimshilik proseske qatysýshylardyń quramy týraly máseleni sheshedi;

2) merzimdi ótkizip alý sebepterin anyqtaıdy jáne ótkizip alǵan merzimdi qalpyna keltirý týraly máseleni sheshedi. О́tkizip alǵan merzimdi qalpyna keltirýden bas tartylǵan jaǵdaıda talap qoıýdy qaıtarady;

3) tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý týraly kelisimder jasasý múmkindigin talqylaıdy;

4) taraptar kelisken kezde olarǵa ákimshilik isti jazbasha is júrgizý tártibimen qaraý múmkindigi týraly túsindiredi;

5) ákimshilik iske qatyspaıtyn adamdardy sotqa qajetti materıaldar men qujattardy usynýǵa mindetteıdi;

6) ákimshilik isti sheshýge baǵyttalǵan ózge de áreketterdi jasaıdy.

Ýákiletti organnyń memlekettik satyp alýdy ótkizýdi tekserý qorytyndylary boıynsha sheshimderine, qorytyndylaryna, nusqamalaryna, sondaı-aq sot oryndaýshylarynyń áreketine (áreketsizdigine) daý aıtý týraly ákimshilik ister boıynsha aldyn ala tyńdaý sotqa talap qoıý berilgen kúnnen bastap jıyrma jumys kúninen keshiktirmeı júrgiziledi.

  1. Aldyn ala tyńdaýda naqty derekterdi zerttemesten tolyq ashý qamtamasyz etiledi.
  2. Aldyn ala tyńdaýdyń nátıjeleri boıynsha sot qaıtalama aldyn ala tyńdaýdy taǵaıyndaýǵa quqyly.

 

144-bap. Ákimshilik is materıaldaryna qol jetkizý 

Ákimshilik istiń qujattary men materıaldaryn sottyń elektrondyq servısterinde ornalastyrý qujattardy ákimshilik iske qatysatyn adamdarǵa jiberýmen teńestiriledi.

Sottarda elektrondyq qujat nysanyndaǵy ákimshilik is qujattarymen jáne materıaldarymen tanysý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen tártippen aıqyndalady.

 

145-bap. Sot talqylaýyn taǵaıyndaý 

Sýdıa ákimshilik isti daıyndalǵan dep tanyp, taraptarǵa jáne ákimshilik prosestiń basqa da qatysýshylaryna ákimshilik istiń qaralatyn orny men ýaqyty týraly habarlaıdy.

 

22-taraý. SOT TALQYLAÝY

 

146-bap. Sot talqylaýynyń merzimderi 

  1. Ákimshilik is aqylǵa qonymdy, biraq talap qoıylǵan kúnnen bastap úsh aıdan aspaıtyn merzimderde qaralady jáne sheshiledi.

Asa kúrdeli ákimshilik ister boıynsha bul merzim sottyń ýájdi uıǵarymymen aqylǵa qonymdy, biraq úsh aıdan aspaıtyn merzimge uzartylýy múmkin.

Sot talqylaýynyń merzimin uzartý týraly uıǵarym prokýrordyń ótinishhaty boıynsha shaǵym jasaýǵa, qaıta qaraýǵa jatpaıdy.

  1. Ýákiletti organnyń memlekettik satyp alýdy ótkizýdi tekserý qorytyndylary boıynsha sheshimderine, qorytyndylaryna, nusqamalaryna jáne sot oryndaýshysynyń áreketine (áreketsizdigine) daý aıtý týraly ákimshilik ister oǵan sot otyrysynda talqylaý taǵaıyndalǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde qaralady jáne sheshiledi.
  2. Ákimshilik is boıynsha is júrgizýdi toqtata turý Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

 

147-bap. Sot talqylaýyn júrgizýdiń tártibi men erekshelikteri 

  1. Sot talqylaýy, sot otyrysyn ótkizý tártibin, tóraǵalyq etýshiniń ókilettikterin, hattama, onyń ishinde qysqasha hattama jasaý, sot otyrysyn tirkep-bekitý, sottyń ótinishhattardy sheshý jáne dáleldemelerdi zertteý tártibin qosa alǵanda, osy bapta belgilengen erekshelikterdi qospaǵanda, Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

Bul rette qysqasha hattama mátindi avtomatty túrde taný jolymen alynǵan aýdıojazbanyń mátinin ashyp jazýmen birge júrýge tıis.

  1. Ákimshilik is boıynsha sot jaryssózderinen keıin sot sheshim shyǵarýǵa ketedi. Sot sheshimniń qarar bóligin sot otyrysynyń zalynda jarııa etedi. Sot sheshiminiń qarar bóligi jarııa etilgennen keıin tóraǵalyq etýshi ony qabyldaýdyń quqyqtyq negizderi men saldaryn, sheshimge shaǵym jasaýdyń tártibi men merzimderin túsindiredi, sheshimniń túpkilikti nysanda jasalǵan jáne ákimshilik iske qatysýshy adamdar onyń kóshirmesin ala alatyn kún týraly habarlaıdy.
  2. Ákimshilik iske qatysýshy adamdar kelmegen jaǵdaıda sheshimdi sot otyrysynda jarııalaný júrgizilmeıdi.
  3. Eger sheshimniń qarar bóligin jarııa etý tikeleı sot otyrysy aıaqtalǵannan keıin júrgizilmese, onda tóraǵalyq etýshi sot otyrysy zalyndaǵy adamdarǵa jarııa etý kúni men ýaqytyn habarlaýǵa mindetti.
  4. Osy bapta kózdelgen jarııalaý tártibi is boıynsha is júrgizý aıaqtalatyn ózge de sot aktilerine qoldanylady.

  

23-taraý. JAZBAShA IS JÚRGIZÝ

 

148-bap. Jazbasha talqylaý 

  1. Sot taraptardyń kelisimimen ákimshilik isti jazbasha talqylaýda aqylǵa qonymdy, biraq talap qoıylǵan kúnnen bastap úsh aıdan aspaıtyn merzimde qaraýǵa quqyly.

Asa kúrdeli ákimshilik ister boıynsha bul merzim sottyń ýájdi uıǵarymymen aqylǵa qonymdy, biraq úsh aıdan aspaıtyn merzimge uzartylýy múmkin.

Sot talqylaýynyń merzimin uzartý týraly uıǵarym prokýrordyń ótinishhaty boıynsha shaǵym jasaýǵa, qaıta qaraýǵa jatpaıdy.

Eger bul isti durys sheshý úshin qajet bolsa, sot óz qalaýy boıynsha aýyzsha talqylaýǵa kóshýge quqyly.

  1. Jazbasha talqylaý tártibimen ákimshilik is aýyzsha talqylaýdy júrgizbesten qaralady.
  2. Ákimshilik is osyndaı tártippen qaralǵan kezde sot taraptar usynǵan jáne óz bastamasy boıynsha talap etilgen dáleldemelerdi zertteıdi jáne olar boıynsha sheshim qabyldanady.
  3. Jazbasha talqylaý kezinde sot qosymsha sol merzim ishinde ótinishhattar men qujattardy usynýǵa bolatyn merzimdi taǵaıyndaıdy.

 

149-bap. Dáleldemelerdi zertteý erekshelikteri 

  1. Dáleldemelerdi zertteý, dáleldeý nysanasy men shekteri jazbasha is júrgizýdiń sıpaty men osy bapta belgilengen erekshelikteri eskerile otyryp, Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń normalarynda belgilenedi.
  2. Ákimshilik prosestiń taraptary jazbasha dáleldemeni usynǵan adamdardy qospaǵanda, mundaı dáleldemeniń qatystylyǵyna, jaramdylyǵyna jáne anyqtyǵyna daý aıtýǵa quqyly.
  3. Sot jazbasha talqylaýda, eger bul ákimshilik istiń tez sheshilýine yqpal etse, aýyzsha talqylaý úshin kózdelgen dáleldemelerdi jınaý (usyný) jáne zertteý úshin Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksinde belgilengen qaǵıdalardy saqtaýdan aýytqýǵa quqyly.

Sot jeke prosestik áreketti jasaý nemese prosestik máseleni sheshý úshin aýyzsha sot otyrysyn taǵaıyndaýy múmkin.

Mundaı sot otyrysy jazbasha talqylaýdyń máni jol beretin shamada aýyzsha sot talqylaýynyń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

Bul rette sot qajetti aqparat pen dáleldemelerdi jazbasha nysanda usynýdy talap ete alady.

Qajetti aýyzsha sot talqylaýyn ótkizgennen keıin jazbasha is júrgizýdi odan ári júzege asyrý qosymsha uıǵarymdar shyǵarylmastan jalǵasady.

 

150-bap. Jazbasha is júrgizý tártibimen qaralatyn ákimshilik is boıynsha sheshim

Jazbasha is júrgizý tártibimen qaralǵan ákimshilik is boıynsha sheshim osy Kodekstiń 24-taraýynda belgilengen jáne jazbasha is júrgizý mánine sáıkes keletin qaǵıdalar eskerile otyryp qabyldanady jáne oǵan apellıasııalyq jáne kassasııalyq tártiptermen shaǵym jasalýy múmkin.

 

24-taraý. SOTTYŃ ShEShIMI

 

151-bap. Sottyń sheshimin shyǵarý 

  1. Sot daýdy máni boıynsha sheshetin sot aktisi sheshim nysanynda shyǵarylady. Sheshim qysqasha nysanda shyǵarylýy múmkin.
  2. Sheshim ákimshilik isti talqylaýdan keıin shyǵarylady jáne aýyzsha talqylaý aıaqtalǵan kúnnen bastap on jumys kúninen keshiktirilmeı daıyndalady. Aıryqsha jaǵdaılarda ákimshilik istiń kúrdeliligi eskerile otyryp sottyń sheshimi aýyzsha talqylaý aıaqtalǵan kúnnen bastap bir aıdan keshiktirilmeı daıyndalady.
  3. Sheshimdi shyǵarý kúni mynalar bolyp tabylady:

aýyzsha is júrgizý úshin – ákimshilik is boıynsha sheshim jarııalanǵan kún;

jazbasha is júrgizý úshin – sottyń sheshiminde kórsetilgen kún.

 

152-bap. Sheshimniń mazmuny 

  1. Sot ákimshilik istiń mán-jaılaryn tikeleı zertteý nátıjelerine negizdelgen óziniń ishki seniminiń negizinde sheshim shyǵarady. Sheshim Qazaqstan Respýblıkasynyń atynan shyǵarylady.
  2. Sottyń sheshimi kirispe, sıpattaý, ýájdeý jáne qarar bólikterinen turady.
  3. Sottyń sheshimin túsindirý týraly máseleni qospaǵanda, sot sheshiminiń kirispe, sıpattaý jáne qarar bólikteriniń mazmuny, sondaı-aq olardaǵy anyq qate jazýlar men arıfmetıkalyq qatelerdi túzetý, qosymsha sheshim shyǵarý tártibi Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksiniń talaptaryna sáıkes aıqyndalady.

Sheshimniń qarar bóliginde sot osy Kodekstiń 127-babynyń besinshi jáne toǵyzynshy bólikterinde belgilengen talaptardy eskere otyryp jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdaryna sáıkes ony oryndamaýdyń quqyqtyq saldarlarynyń bastalǵany týraly kórsetedi.

  1. Sot sheshiminiń ýájdeý bóligi mynalardy qamtıdy:

1) daýdyń mán-jaılary;

2) talap qoıý talaptary men olardyń negizdemeleri;

3) sot óz sheshimin negizdeıtin dáleldemeler;

4) sottyń qandaı da bir dáleldemelerdi qabyldamaýynyń dálelderi;

5) sot ákimshilik proseske qatysýshylar dálelderiniń árqaısysymen nelikten kelispeıtindiginiń negizdemesi;

6) Qazaqstan Respýblıkasy zańnamasynyń normalary;

7) málimdelgen talaptardyń árqaısysy boıynsha sottyń qorytyndylary.

Jaýapker talap qoıýdy tanyǵan jaǵdaıda ýájdeý bóliginde talap qoıýdyń tanylǵany jáne sottyń ony qabyldaǵany ǵana kórsetilýi múmkin.

Sottyń sheshimi jazbasha nysanda shyǵarylady jáne oǵan sýdıa qol qoıady.

 

153-bap. Qysqasha sheshim 

  1. Qysqasha sheshim kirispe, ýájdeý jáne qarar bólikterinen turady.

Sheshimniń ýájdeý bóliginde dáleldemeler olardyń mazmunyn ashpaı, sanamalap kórsetilýi múmkin.

  1. Talap qoıýshynyń dálelderimen nemese ol usynǵan dáleldemeniń qabyldanbaýymen kelispegen kezde sot, eger onda jazylǵan negizderdi túpkilikti dep eseptese, shaǵymdy sotqa deıingi qaraý nátıjeleri boıynsha sheshimge silteme jasaýǵa ǵana quqyly.
  2. Sot taraptardyń ótinishhaty boıynsha, biraq sottyń qysqasha sheshimi tabys etilgen kezden bastap on jumys kúninen keshiktirmeı sheshimdi daıyndaýǵa mindetti. Tolyq sheshimniń mátini osyndaı ótinishhat kelip túsken kezden bastap on jumys kúninen keshiktirilmeı daıyndalady.

 

154-bap. Sheshimniń zańdylyǵy jáne negizdiligi 

  1. Sottyń sheshimi zańdy jáne negizdi bolýǵa tıis.
  2. Sottyń sheshimi, eger ol zańnyń barlyq talaptaryn saqtaı otyryp jáne zańnyń negizinde shyǵarylsa, zańdy bolyp tanylady.
  3. Eger sheshim sotqa usynylǵan dáleldemelerdi sot otyrysynda
    jan-jaqty jáne obektıvti zertteý negizinde shyǵarylsa, ol negizdi bolyp tanylady.

 

155-bap. Sheshim shyǵarý kezinde sot sheshetin máseleler 

  1. Sot sheshim shyǵarý kezinde dáleldemelerdi baǵalaıdy jáne qandaı mán-jaılar anyqtalǵanyn, osy ákimshilik is boıynsha qandaı quqyqtyq akt qoldanylýǵa tıis ekenin jáne talap qoıýdyń qanaǵattandyrýǵa
    jatatynyn-jatpaıtynyn aıqyndaıdy. Eger ákimshilik iste birneshe talap qoıylsa, onda sot barlyq talaptar boıynsha sheshim shyǵarady.
  2. Ákimshilik organ, laýazymdy adam ákimshilik qalaýdy júzege asyrǵan kezde sot Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasynda belgilengen shekterden
    asqanyn-aspaǵanyn jáne ákimshilik qalaýdy júzege asyrý osy ókilettiktiń maqsattaryna sáıkes keletinin-kelmeıtinin de tekseredi.
  3. Ákimshilik aktini nemese onyń bir bóligin zańsyz dep taný, eger sottyń sheshiminde ózgeshe kórsetilmese, onyń kúshin joıýǵa, sondaı-aq odan ne onyń bir bóliginen týyndaıtyn barlyq zańdy saldarlardyń kúshin joıýǵa alyp keledi.
  4. Sot, eger talap qoıýdy qaraý kezinde daýly áreket (áreketsizdik) jasalǵanyn, sheshim quzyretine jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń zańnamasyna sáıkes qabyldanǵanyn anyqtasa, ony qanaǵattandyrýdan bas tartady.
  5. Sheshimde sol merzim ishinde sottyń sheshimi oryndalýǵa tıisti merzim kórsetiledi.

 

156-bap. Daý aıtý týraly talap qoıý boıynsha sheshim 

  1. Eger talap qoıýshynyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin qozǵaıtyn, aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktige daý aıtý týraly talap qoıý negizdi bolyp tabylsa jáne sot onyń zańsyzdyǵyn tanysa, onda ol tolyq nemese qandaı da bir bóliginde onyń kúshin joıady.
  2. Sheshimdi qabyldaǵan kezde oryndalyp qoıǵan nemese oryndalyp jatqan, aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktiniń zańsyzdyǵy tanylǵan jaǵdaıda, sot jaýapkerdi oryndaýdyń kúshin joıýǵa májbúrleýge jáne talap qoıýshyny sheshimde belgilengen merzimde bastapqy jaǵdaıyna qaıtarý boıynsha áreketter jasaýdy talap etýge quqyly.

 

157-bap. Májbúrleý týraly talap qoıý boıynsha sheshim 

  1. Ákimshilik aktini shyǵarýdan bas tartýdyń ne jaýapker áreketsizdiginiń nátıjesi bolyp tabylatyn ákimshilik aktini qabyldamaý zańǵa qaıshy keletin nemese talap qoıýshy quqyqtarynyń, bostandyqtary men zańdy múddeleriniń buzylýyna sebep bolǵan jaǵdaıda, sot ákimshilik organǵa ákimshilik aktini qabyldaý mindettemesin júkteıdi.

Sot jaýapkerge aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini qabyldamaý mindetin júkteýge quqyly.

  1. Sot sheshimde ákimshilik aktiniń mazmuny men ony qabyldaý merzimin, sondaı-aq oryndylyǵy máselelerin sheshýdi qospaǵanda, ákimshilik is úshin eleýli mańyzy bar ózge de mán-jaılardy aıqyndaýy múmkin. Sottyń mundaı sheshimi ákimshilik akt qabyldanǵanǵa deıin ony aýystyrady.

Ákimshilik qalaý bolǵan kezde talap qoıýshynyń talaptaryn qanaǵattandyrý týraly naqty sheshim shyǵarý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, sot jaýapkerge sottyń quqyqtyq ustanymyn eskere otyryp, tıisti ákimshilik aktini talap qoıýshynyń paıdasyna qabyldaý týraly mindettemeni júkteıdi.

 

158-bap. Áreket jasaý týraly talap qoıý boıynsha sheshim

 1. Áreket jasaý týraly talap qoıý negizdi jáne zańdy dep tanylǵan kezde sot jaýapkerdi naqty áreketter jasaýǵa mindetteıdi jáne olardy oryndaý úshin merzim belgileıdi.

Eger talap qoıýshy bir mezgilde jaýapkerdiń naqty jasaǵan áreketiniń quqyqqa qaıshylyǵyn tanýdy talap etse, sot sheshimde ákimshilik organnyń is júzindegi áreketi quqyqqa qaıshy bolǵanyn tanıdy.

  1. Áreketke tyıym salý týraly talap qoıý negizdi jáne zańdy dep tanylǵan kezde sot jaýapkerge keıinnen naqty áreketter jasaýǵa tyıym salady.

 

159-bap. Taný týraly talap qoıý boıynsha sheshim

Taný týraly talap qoıý qanaǵattandyrylǵan kezde sot, eger mundaı talaptar derbes talaptar retinde málimdelgen bolsa, qandaı da bir quqyqtyq qatynastyń bolýyn nemese bolmaýyn nemese onyń mazmunyn tanıdy.

  1. Sot, sondaı-aq, eger taný týraly talap qoıý negizdi jáne zańdy bolsa, al osy mán-jaıdy taný talap qoıýshynyń buzylǵan quqyqtaryn qalpyna keltirý úshin qajet bolsa, budan bylaı zańdy kúshi joq, aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini zańsyz dep tanýǵa quqyly.
  2. Sot, sondaı-aq talap qoıýshynyń talap etýi boıynsha, eger aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktiniń kúshi joıylsa nemese onyń qoldanysy ózge tásilmen, onyń ishinde onyń qandaı da bir bóliginde kúshin joısa, aýyrtpalyq túsiretin ákimshilik aktini zańsyz dep tanýǵa quqyly.

 

160-bap. Zalaldardy óteý týraly talapty sheshý

Talap qoıýshy osy Kodekstiń 132, 133, 134 jáne 135-baptarynda kórsetilgen talap qoıýlarmen bir mezgilde osy talaptarmen sebep-saldarlyq baılanystary bar zalaldardy óteý týraly talap qoıýǵa quqyly.

  1. Tıisti talaptar qanaǵattandyrylǵan jaǵdaıda sot sheshimde keltirilgen zalaldyń mólsherin aıqyndaıdy.

 

161-bap. Sot sheshiminiń zańdy kúshine enýi

Birinshi satydaǵy sottyń sheshimi, eger dereý oryndalýǵa jiberilmegen bolsa, osy sheshim, eger apellıasııalyq shaǵym, ótinishhat berilmese, apellıasııalyq shaǵym jasaýǵa arnalǵan merzim ótken soń zańdy kúshine enedi.

Apellıasııalyq shaǵym jasaýǵa, ótinishhat keltirýge arnalǵan merzimi ótkizip alynǵan jáne sot merzimdi qalpyna keltirýden bas tartqan jaǵdaılarda, sheshim bas tartý týraly uıǵarymǵa shaǵym jasaý merzimi ótken soń zańdy kúshine enedi.

  

25-taraý. SAILAÝǴA, RESPÝBLIKALYQ REFERENDÝMǴA QATYSATYN AZAMATTAR MEN QOǴAMDYQ  BIRLESTIKTERDIŃ SAILAÝ QUQYQTARYN QORǴAÝ TÝRALY ÁKIMShILIK ISTER BOIYNShA IS JÚRGIZÝ

 

162-bap. Talap qoıýdy berý

Memlekettik organnyń, jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý organynyń, saılaý komıssııasynyń, kásiporynnyń, uıymnyń, olardyń laýazymdy adamdarynyń sheshimimen, áreketimen (áreketsizdigimen) saılaý nemese saılaný, saılaýǵa, referendýmǵa qatysý quqyǵy buzylady dep esepteıtin azamat, qoǵamdyq birlestik, saılaý komıssııasynyń múshesi, kandıdattar men saıası partııalardyń senim bildirgen adamdary, saıası partııalardyń keńesshi daýys berý quqyǵy bar ókilderi, saıası partııalardyń, ózge de qoǵamdyq birlestikterdiń, kommersııalyq emes uıymdardyń baıqaýshylary osy Kodekstiń 16-taraýynda jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń basqa da zańdarynda belgilengen sottylyq boıynsha sotqa talap qoıýdy berýge quqyly.

 

163-bap. Saılaýǵa, respýblıkalyq referendýmǵa qatysatyn azamattar men qoǵamdyq birlestikterdiń saılaý

quqyqtaryn qorǵaý týraly ákimshilik isti qaraý 

  1. Eger «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» jáne «Respýblıkalyq referendým týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýsııalyq zańdarynda ózgeshe kózdelmese, saılaýdy, respýblıkalyq referendýmdy daıyndaý jáne ótkizý kezeńinde, sondaı-aq daýys berý kúninen bastap bir aı ishinde kelip túsken talap qoıý – bes kúndik merzimde, al daýys berý kúnine deıin bes kúnge jetpeıtin merzimde, daýys berý kúni jáne saılaýdyń, respýblıkalyq referendýmnyń qorytyndylary jarııalanǵanǵa deıin kelip túsken talap qoıý dereý qaralýǵa tıis.

Saılaýshylardyń (tańdaýshylardyń) tizimderin túzetý qajettigi týraly saılaý komıssııasynyń sheshimine shaǵym jasaý týraly talap qoıý kelip túsken kúni qaralýǵa tıis.

  1. Talap qoıýdy sot talap qoıýshynyń, tıisti saılaý komıssııasy nemese memlekettik organ, jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý organy, kásiporyn, uıym ókiliniń, prokýrordyń qatysýymen qaraıdy. Sot otyrysynyń ýaqyty men orny týraly tıisti túrde habarlanǵan atalǵan adamdardyń sotqa kelmeı qalýy ákimshilik isti qaraýǵa jáne sheshýge kedergi bolmaıdy.

 

164-bap. Sottyń sheshimi, oǵan shaǵym jasaý, prokýrordyń apellıasııalyq ótinishhaty boıynsha qaıta qaraý, narazylyq bildirý jáne oryndaý

Talap qoıý negizdi dep tanylǵan sottyń sheshimi buzylǵan saılaý quqyǵyn qalpyna keltirý úshin negiz bolyp tabylady.

  1. Birinshi satydaǵy sottyń sheshimine, eger «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» jáne «Respýblıkalyq referendým týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýsııalyq zańdarynda ózgeshe kózdelmese, sheshimniń kóshirmesi tabys etilgen kúnnen bastap úsh kún ishinde apellıasııalyq shaǵym berilýi, prokýror apellıasııalyq ótinishhat keltirýi múmkin.

Apellıasııalyq satydaǵy sottyń qaýlysy shaǵym jasaýǵa jáne narazylyq bildirýge jatpaıdy.

  1. Eger «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» jáne «Respýblıkalyq referendým týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýsııalyq zańdarynda ózgeshe kózdelmese, Qazaqstan Respýblıkasy Ortalyq saılaý komıssııasynyń sheshimderi men áreketterine (áreketsizdigine), sondaı-aq Ortalyq referendým komıssııasynyń sheshimderi men áreketterine (áreketsizdigine) daý aıtý týraly ákimshilik ister boıynsha osy Kodekstiń 105-babynda kózdelgen sottylyq qaǵıdalary boıynsha shyǵarylǵan sottyń sheshimi ol jarııalanǵan kúninen bastap zańdy kúshine enedi jáne sheshiminiń kóshirmesi tabys etilgen kúnnen bastap úsh kún ishinde sheshimge kassasııalyq tártippen shaǵym jasalýy, narazylyq bildirilýi múmkin.
  2. Eger «Qazaqstan Respýblıkasyndaǵy saılaý týraly» jáne «Respýblıkalyq referendým týraly» Qazaqstan Respýblıkasynyń konstıtýsııalyq zańdarynda ózgeshe kózdelmese, osy baptyń ekinshi jáne úshinshi bólikterinde kórsetilgen sheshimderge apellıasııalyq shaǵym, prokýrordyń ótinishhaty, kassasııalyq shaǵym, prokýrordyń narazylyǵy – sotqa kelip túsken kúninen bastap úsh kún merzimde, al daýys berý kúnine deıin bes kúnge jetpeıtin merzimde, daýys berý kúni jáne saılaýdyń, respýblıkalyq referendýmnyń qorytyndylary jarııalanǵanǵa deıin kelip túskenderi dereý qaralady.
  3. Zańdy kúshine engen sottyń sheshimi tıisti memlekettik organǵa, jergilikti memlekettik basqarý jáne ózin-ózi basqarý organyna, kásiporynǵa, uıymǵa, saılaý komıssııasynyń tóraǵasyna jiberiledi. Sot sheshiminiń oryndalmaýyna kináli laýazymdy adamdar zańda belgilengen jaýaptylyqta bolady.

  

26-taraý. JERGILIKTI ATQARÝShY ORGANDARDYŃ AZAMATTARDYŃ  ALQABI RETINDE QYLMYSTYQ SOT ISIN JÚRGIZÝGE  QATYSÝ QUQYǴYN BUZATYN ShEShIMDERINE, ÁREKETTERINE  (ÁREKETSIZDIGINE) DAÝ AITÝ TÝRALY ÁKIMShILIK ISTER BOIYNShA IS JÚRGIZÝ

 

165-bap. Talap qoıýdy berý

Jergilikti atqarýshy organnyń sheshimimen, áreketimen (áreketsizdigimen) azamattyń alqabı retinde qylmystyq sot isin júrgizýge qatysý úshin irikteý rásimine qatysý quqyǵy buzylady dep sanaıtyn azamat osy Kodekstiń 16-taraýynda belgilengen sottylyǵy boıynsha sotqa talap qoıýmen júginýge quqyly.

  1. Talap qoıýǵa azamattyń alqabıge kandıdattardyń tizimine engizý jáne alqabı retinde qylmystyq sot isin júrgizýge qatysý quqyqtarynyń buzylǵany týraly kýálandyratyn dáleldemeler qosa tirkelýge tıis.
  2. Talap qoıý Qazaqstan Respýblıkasynyń alqabıler týraly zańnamasyna sáıkes azamattardy alqabılerge kandıdattardyń aldyn ala tizimderimen tanystyrý merzimi aıaqtalǵan kezden bastap jeti jumys kúni ishinde sotqa berilýi múmkin.

 

166-bap. Ákimshilik isti qaraý

Osy Kodekstiń 165-babynda belgilengen merzimderde kelip túsken talap qoıý – eki jumys kúni ishinde, al osy merzim aıaqtalatyn kúni kelip túskeni dereý qaralýǵa tıis.

  1. Ákimshilik isti sot talap qoıýshynyń, tıisti jergilikti atqarýshy organ ókiliniń qatysýymen qaraıdy. Sot otyrysynyń ýaqyty men orny týraly tıisti túrde habarlanǵan atalǵan adamdardyń sotqa kelmeýi ákimshilik isti qaraý jáne sheshý úshin kedergi bolyp tabylmaıdy.

 

167-bap. Sottyń sheshimi jáne ony oryndaý

Azamattyń alqabı retinde qylmystyq sot isin júrgizýge qatysý úshin irikteý rásimine qatysý quqyǵynyń buzylýy anyqtalǵan sottyń sheshimi alqabıge kandıdattardyń aldyn ala tizimderine túzetýler engizý úshin negiz bolyp tabylady.

  1. Sottyń sheshimi tıisti jergilikti atqarýshy organǵa jiberiledi. Sot sheshiminiń oryndalmaýyna kináli laýazymdy adamdar zańda belgilengen jaýaptylyqta bolady.

 

 

27-taraý. SOT AKTILERIN QAITA QARAÝ BOIYNShA IS JÚRGIZÝ

 

168-bap. Apellıasııalyq shaǵym berý tártibi

Apellıasııalyq satydaǵy sotta apellıasııalyq shaǵym boıynsha apellıasııalyq shaǵym jasaý men ákimshilik is júrgizý tártibi, eger osy bapta ózgeshe belgilenbese, Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalarynda aıqyndalady.

  1. Zańdy kúshine enbegen sottyń sheshimderine ákimshilik proseske qatysýshylar apellıasııalyq shaǵym berý arqyly apellıasııalyq tártippen túpkilikti nysanda sheshim shyǵarylǵan kúnnen bastap eki aı ishinde shaǵym jasaýy múmkin. Prokýrordyń apellıasııalyq ótinishhaty osy Kodekstiń 31-babynda kózdelgen ákimshilik ister boıynsha túpkilikti nysanda sheshim shyǵarylǵan kúnnen bastap eki aı ishinde berilýi múmkin.
  2. Birinshi satydaǵy sottyń uıǵarymyna jekeshe shaǵym, prokýrordyń ótinishhaty uıǵarym túpkilikti nysanda daıyndalǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde beriledi.
  3. Ýákiletti organnyń memlekettik satyp alýdy ótkizýdi tekserý qorytyndylary boıynsha sheshimderine, qorytyndylaryna, nusqamalaryna jáne sot oryndaýshylarynyń áreketine (áreketsizdigine) daý aıtý týraly ákimshilik ister boıynsha apellıasııalyq shaǵym, prokýrordyń ótinishhaty sheshim shyǵarylǵan kúnnen bastap on jumys kúni ishinde berilýi múmkin.

Apellıasııalyq ótinishhat keltirý quqyǵy ákimshilik isti qaraýǵa qatysqan prokýrorǵa tıesili.

  1. Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas Prokýrory jáne onyń orynbasarlary, oblystardyń prokýrorlary jáne olarǵa teńestirilgen prokýrorlar men olardyń orynbasarlary, aýdandardyń prokýrorlary jáne olarǵa teńestirilgen prokýrorlar óz quzyreti sheginde ákimshilik istiń qaralýyna qatysqan-qatyspaǵanyna qaramastan sheshimge apellıasııalyq ótinishhat keltirýge quqyly.

Apellıasııalyq shaǵym jasaý, ótinishhat keltirý merzimderi ótken soń, eger apellıasııalyq shaǵym, ótinishhat berilmese, sottyń sheshimi zańdy kúshine enedi.

  1. Birinshi satydaǵy sottardyń sot aktilerine ákimshilik proseske qatysýshylardyń apellıasııalyq shaǵymdaryn, prokýrordyń ótinishhatyn oblystyq jáne oǵan teńestirilgen sottar qaraıdy.
  2. Osy Kodekstiń 102-baby úshinshi bóliginiń qaǵıdalary boıynsha qaralǵan ákimshilik ister boıynsha shyǵarylǵan sot aktilerine apellıasııalyq shaǵymdy, prokýrordyń ótinishhatyn Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń mamandandyrylǵan sot alqasy alqanyń keminde úsh sýdıasymen alqaly quramda qaraıdy.
  3. Apellıasııalyq satydaǵy sottaǵy ákimshilik is aqylǵa qonymdy, biraq ol sotqa kelip túsken kúnnen bastap úsh aıdan aspaıtyn merzimderde qaralady jáne sheshiledi.

Asa kúrdeli ákimshilik ister boıynsha bul merzim sottyń ýájdi uıǵarymymen aqylǵa qonymdy, biraq úsh aıdan aspaıtyn merzimge uzartylýy múmkin.

Sot talqylaýynyń merzimin uzartý týraly uıǵarym prokýrordyń ótinishhaty boıynsha shaǵym jasaýǵa, qaıta qaralýǵa jatpaıdy.

Apellıasııalyq satydaǵy sotta aldyn ala tyńdaý osy Kodekstiń 21-taraýynyń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

Ýákiletti organnyń memlekettik satyp alýdy ótkizýdi tekserý qorytyndylary boıynsha sheshimderine, qorytyndylaryna, nusqamalaryna jáne sot oryndaýshylarynyń áreketine (áreketsizdigine) daý aıtý týraly ákimshilik is ol sotqa kelip túsken kúnnen bastap on jumys kúni ishinde qaralady.

  1. Ákimshilik proseske qatysýshynyń ýájdi ótinishhaty boıynsha sot oǵan óziniń quqyqtyq ustanymyn negizdeý úshin bir aıdan aspaıtyn qosymsha merzim berýge quqyly.
  2. Apellıasııalyq satydaǵy sottyń qaýlysy shaǵym jasaýdyń kassasııalyq merzimi ótken soń kúshine enedi, al osy Kodekstiń 102-baby úshinshi bóliginiń qaǵıdalary boıynsha qaralǵan ákimshilik ister boıynsha sheshimder Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty mamandandyrylǵan sot alqasynyń qaýlysy jarııalanǵan kúnnen bastap zańdy kúshine enedi.

Kassasııalyq tártippen qaıta qaraýǵa jatpaıtyn, birinshi satydaǵy sottyń uıǵarymdaryna jekeshe shaǵymdar boıynsha apellıasııalyq satydaǵy sottyń uıǵarymdary jarııa bolǵan kúninen bastap kúshine enedi.

Ákimshilik istiń odan ári jyljý múmkindigine kedergi keltiretin apellıasııalyq satydaǵy sottyń ózge de uıǵarymdaryna kassasııalyq tártippen shaǵym jasalýy múmkin.

 

169-bap. Kassasııalyq shaǵym jasaý tártibi

Kassasııalyq shaǵym jasaý jáne kassasııalyq satydaǵy sotta is júrgizý tártibi, eger osy bapta ózgeshe belgilenbese, Qazaqstan Respýblıkasynyń Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalarynda aıqyndalady.

  1. Sottyń zańdy kúshine enbegen sheshimderi men uıǵarymdaryna ákimshilik proseske qatysýshylar kassasııalyq shaǵym berý arqyly kassasııalyq tártippen apellıasııalyq satynyń túpkilikti nysandaǵy sot aktisi tabys etilgen kúnnen bastap bir aı ishinde shaǵym jasaı alady.

Prokýrordyń kassasııalyq ótinishhaty osy Kodekstiń 31-babynda kózdelgen ákimshilik ister boıynsha túpkilikti nysandaǵy sheshim shyǵarylǵan kúnnen bastap bir aı ishinde berilýi múmkin.

Kassasııalyq ótinishhat keltirý quqyǵy oblystardyń prokýrorlaryna jáne olarǵa teńestirilgen prokýrorlarǵa tıesili.

Qazaqstan Respýblıkasynyń Bas Prokýrory jáne onyń orynbasarlary óz quzyreti sheginde ákimshilik isti qaraýǵa qatysqan-qatyspaǵanyna qaramastan, sheshimge kassasııalyq ótinishhat keltirýge quqyly.

Kassasııalyq shaǵym jasaý, ótinishhat keltirý merzimderi ótken soń, eger kassasııalyq shaǵym, ótinishhat berilmese, sottyń sheshimi zańdy kúshine enedi.

  1. Zańdy kúshine engen, onyń ishinde tatýlasý, medıasııa nemese daýdy partısıpatıvtik rásim tártibimen retteý tártibimen aıaqtalǵan ákimshilik ister boıynsha sot aktileri Qazaqstan Respýblıkasy Bas Prokýrorynyń óz bastamasy boıynsha da, osy baptyń ekinshi bóliginde atalǵan adamdardyń ótinishhattary boıynsha da keltirilgen, oǵan osy Kodekstiń 31-babynda kózdelgen ákimshilik ister boıynsha berilgen narazylyqtary boıynsha zańdy kúshine engen kúninen bastap úsh aı ishinde qaıta qaralýy múmkin.

Atalǵan merzim osy baptyń altynshy bóliginde kózdelgen negizder boıynsha sot aktilerin qaıta qaraý jaǵdaılaryna qoldanylmaıdy.

  1. Sot aktilerine kassasııalyq shaǵymdardy, ótinishhattar men narazylyqtardy Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń mamandandyrylǵan sot alqasy qaraıdy.

Osy Kodekstiń 168-baby jetinshi bóliginiń qaǵıdalary boıynsha qaralǵan ákimshilik ister boıynsha shyǵarylǵan Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Sotynyń mamandandyrylǵan sot alqasynyń zańdy kúshine engen sot aktilerin Qazaqstan Respýblıkasynyń Joǵarǵy Soty kassasııalyq tártippen qaıta qaraýy múmkin.

  1. Kassasııalyq satydaǵy sotta ákimshilik is aqylǵa qonymdy, biraq ol sotqa kelip túsken kúnnen bastap alty aıdan aspaıtyn merzimderde qaralady jáne sheshiledi.

Sot aktisin kassasııalyq tártippen qaıta qaraý týraly ótinishhat – ol kelip túsken kúnnen bastap alty aı ishinde, al ákimshilik isti talap etip aldyrý jaǵdaıynda ákimshilik is kelip túsken kúnnen bastap alty aı ishinde qaralady.

Kassasııalyq satydaǵy sotta aldyn ala tyńdaý osy Kodekstiń 21-taraýynyń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

  1. Kassasııalyq satydaǵy ákimshilik ister boıynsha qaýlylar Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Soty Tóraǵasynyń usynýy boıynsha, Qazaqstan Respýblıkasy Bas Prokýrorynyń narazylyǵy boıynsha qaıta qaralýy múmkin.

Kassasııalyq tártippen qaıta qaraýǵa mynalar negizder bolyp tabylady:

1) qabyldanǵan qaýlyny oryndaý adamdardyń ómiri, densaýlyǵy ne Qazaqstan Respýblıkasynyń ekonomıkasy men qaýipsizdigi úshin aýyr orny tolmas saldarǵa alyp kelýi múmkin jaǵdaılar;

2) qabyldanǵan qaýly belgilenbegen adamdar tobynyń quqyqtaryn, bostandyqtary men zańdy múddelerin nemese ózge de jarııa múddelerdi buzatyn jaǵdaılar;

3) qabyldanǵan qaýly sottardyń quqyq normalaryn túsindirýi men qoldanýyndaǵy birizdilikti buzatyn jaǵdaılar.

 

170-bap. Jańadan ashylǵan nemese jańa mán-jaılar boıynsha

sot aktilerin qaıta qaraý jóninde is júrgizý

 

Jańadan ashylǵan jáne jańa mán-jaılar boıynsha is júrgizý Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.

 28-taraý. SOT BAQYLAÝY

 171-bap. Sottyń sheshimin oryndaýǵa jiberý

 

  1. Sottyń sheshimi zańdy kúshine engennen keıin ony úsh jumys kúni ishinde sot oryndaý úshin jaýapkerge jiberedi.
  2. Jaýapker ákimshilik is boıynsha sottyń sheshimin zańdy kúshine engen kúninen bastap bir aı merzimde oryndaýǵa mindetti, ol týraly sotqa habarlaýǵa tıis.
  3. Eger sottyń sheshiminde belgilengen merzimde ol erikti túrde oryndalmaǵan jaǵdaıda, birinshi satydaǵy sot osy Kodekstiń 127-babynda belgilengen mólsherde aqshalaı óndirip alýdy qoldanady.
  4. Sottyń sheshimin, aqshalaı óndirip alý týraly sottyń uıǵarymyn oryndamaý daýsyz tártippen osy Kodekstiń 127-babynyń toǵyzynshy bóliginde belgilengen mólsherde qaıtalap aqshalaı óndirip alýǵa alyp keledi.

 

172-bap. Sottyń aqsha somasyn óndirip alý týraly

sheshimin májbúrlep oryndatý

 

  1. Jaýapkerdi aqsha somasyn tóleýge mindetteıtin, erikti túrde oryndalmaǵan sottyń sheshimi atqarý paraǵynyń negizinde májbúrli túrde oryndalady, ol talap qoıýshynyń aryzy boıynsha jazyp beriledi.
  2. Atqarý paraǵynyń mazmuny, ony jazyp berý men berý, sot oryndaýshysynyń qaýlylaryn sanksııalaý tártibi osy taraýda belgilengen erekshelikter eskerile otyryp, Qazaqstan Respýblıkasy Azamattyq prosestik kodeksiniń qaǵıdalarynda aıqyndalady.

 

173-bap. Sot aktisin dereý oryndaý

 

  1. Sot ákimshilik proseske qatysýshylardyń negizdi ótinishhaty boıynsha, sondaı-aq óz bastamasy boıynsha, eger anaǵurlym kesh oryndaý ákimshilik proseske qatysýshynyń quqyqtaryna eleýli zııan keltiretin bolsa ne qıyndatatyn bolsa nemese múmkin bolmasa, sottyń sheshimin dereý oryndaýǵa jiberýge quqyly.

Sot aktisi dereý oryndaýǵa jiberilgen kezde sot ákimshilik proseske basqa qatysýshylardyń da quqyqtary men jarııa múddelerin de eskeredi.

  1. Sot kez kelgen ýaqytta ákimshilik proseske qatysýshynyń ótinishhaty negizinde dereý oryndaýǵa jiberilgen sot aktisiniń oryndalýyn toqtata turýy múmkin.
  2. Dereý oryndaýǵa jiberilgen sot aktileri, eger joǵary turǵan satynyń zańdy kúshine enbegen sot aktisimen kúshi joıylsa nemese ózgertilse, oryndaýǵa jatpaıdy.

 

 

29-taraý. QORYTYNDY EREJELER

174-bap. Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasyn jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasyn buzǵany úshin jaýaptylyq

 

Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik rásimder týraly zańnamasyn jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń ákimshilik sot isin júrgizý týraly zańnamasyn buzý Qazaqstan Respýblıkasynyń zańdarynda belgilengen jaýaptylyqqa alyp keledi.

 

175-bap. Osy Kodeksti qoldanysqa engizý tártibi

 

  1. Osy Kodeks 2021 jylǵy 1 shildeden bastap qoldanysqa engiziledi.
  2. Memlekettik organdar osy Kodeks qoldanysqa engizilgenge deıin ákimshilik rásimderdi reglamentteıtin normatıvtik quqyqtyq aktilerdi osy Kodekske sáıkes keltirý jónindegi jumysty júrgizýi qajet.
  3. 2021 jylǵy 1 shildeden bastap:

1) «Ákimshilik rásimder týraly» 2000 jylǵy 27 qarashadaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2000 j., № 20, 379-qujat; 2004 j., № 5, 29-qujat; 2007 j., № 12, 86-qujat; № 19, 147-qujat; 2008 j., № 21, 97-qujat; 2009 j., № 15-16, 74-qujat; № 18, 84-qujat; 2010 j., № 5, 23-qujat; № 7, 29-qujat; № 17-18, 111-qujat; 2011 j., № 1, 2-qujat; № 7, 54-qujat; № 11, 102-qujat; № 12, 111-qujat; № 15, 118-qujat; 2012 j., № 8, 64-qujat; № 13, 91-qujat; № 15, 97-qujat; 2013 j., № 1, 3-qujat; № 5-6, 30-qujat; № 14, 72-qujat; 2014 j., № 10, 52-qujat; № 19-I, 19-II, 96-qujat; № 24, 144-qujat; 2015 j., № 20-IV, 113-qujat; № 21-II, 130-qujat; № 22-I, 141-qujat; № 22-II, 145-qujat; № 22-V, 156-qujat; 2016 j., № 7-I, 47-qujat; 2017 j., № 14, 51-qujat; 2019 j., № 8, 46-qujat; № 21-22, 90-qujat);

2) «Jeke jáne zańdy tulǵalardyń ótinishterin qaraý tártibi týraly» 2007 jylǵy 12 qańtardaǵy Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń (Qazaqstan Respýblıkasy Parlamentiniń Jarshysy, 2007 j., № 2, 17-qujat; 2011 j., № 3, 32-qujat; № 14, 117-qujat; 2013 j., № 5-6, 30-qujat; № 14, 72-qujat; 2014 j., № 14, 84-qujat; № 23, 143-qujat; 2015 j., № 20-IV, 113-qujat; № 22-I, 141-qujat; № 22-V, 156-qujat; № 23-II, 172-qujat; 2016 j., № 22, 116-qujat; 2018 j., № 9, 31-qujat; № 22, 82-qujat) kúshi joıyldy dep tanylsyn.

  1. Sottarda jatqan, osy Kodeks qoldanysqa engizilgenge deıin is júrgizýge qabyldanǵan isterdi qaraý osy Kodeks qoldanysqa engizilgenge deıin qoldanysta bolǵan Qazaqstan Respýblıkasynyń prosestik zańnamasynyń qaǵıdalary boıynsha júzege asyrylady.
  2. Osy Kodeks qoldanysqa engizilgenge deıin qozǵalǵan, biraq osy Kodeks qoldanysqa engizilgennen keıin aıaqtalmaǵan ákimshilik rásim Qazaqstan Respýblıkasynyń osy Kodeks qoldanysqa engizilgenge deıin qoldanysta bolatyn zańnamasyna sáıkes júzege asyrylady.
  3. Osy Kodeks qoldanysqa engizilgenge deıin qozǵalǵan, biraq osy Kodeks qoldanysqa engizilgennen keıin aıaqtalmaǵan ákimshilik rásim, eger aryz ıesi bul týraly tıisti ákimshilik organ, laýazymdy adam aldynda jazbasha nysanda ótinishhat berse, aıaqtalmaǵan bóliginde osy Kodekske sáıkes júzege asyrylady.

 

 

Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti Q.TOQAEV

 

Nur-Sultan, Aqorda, 2020 jylǵy 29 maýsym

№350 – VI QRZ

 

Sońǵy jańalyqtar

Atyraýda bir kúnde 2 adam sýǵa batty

Aımaqtar • Búgin, 19:10

Atyraýda óńirlik jedel shtab quryldy

Aımaqtar • Búgin, 16:20

Dorbalasa dári tapshylyǵy joıylmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 16:07

COVID-19: Hattamaǵa ózgeris qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 09:25

Uqsas jańalyqtar