Bul shyǵarmashylyq jobany Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Keńsesiniń basshysy Mahmut Bazarqululy Qasymbekov bastaǵan bir top avtorlar ujymy usyndy. Olardyń qatarynda Asqar Moldaǵarınov, Ádil Tursynov, Nurlan Ybyraıym, Nurlan Jumabekov jáne Álibek Qýantyrov bar.
Onlaın-tanystyrylymǵa belgili ǵalym-sarapshylar qatysty, olar: Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti janyndaǵy Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, áleýmettik ǵylymdar doktory, QR UǴA akademıgi Zarema Sháýkenova, QR Konstıtýsııalyq keńesiniń burynǵy tóraǵasy, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Igor Rogov, L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory, tarıh ǵylymdarynyń doktory, QR UǴA akademıgi Erlan Sydyqov, QR Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýty dırektory Erjan Saltybaev jáne taǵy basqalar.
Oı-pikirlerin ortaǵa salǵandar arasynda alys jáne taıaý shetelderdiń sarapshylary da boldy, máselen: Mıchıgan ýnıversıtetiniń professory, Eýropa, Reseı, Eýrazııa zertteýleri ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Tımýr Kojaoglý (AQSh), ǵylym doktory, Eýrazııa jazýshylary odaǵynyń tóraǵasy Iakýb О́meroglý (Túrkııa), Ázerbaıjan Respýblıkasy Mıllı Medjlısi depýtaty, Ázerbaıjan Prezıdenti janyndaǵy Memlekettik basqarý akademııasy Saıası zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, saıası ǵylymdar doktory, professor Elman Nasırov, M.Lomonosov atyndaǵy Máskeý memlekettik ýnıversıtetiniń Qazaqstandaǵy fılıalynyń dırektory, ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor Aleksandr Sıdorovıch (Reseı), túrkolog, tarıh ǵylymdarynyń doktory, professor Qadyraly Qońqabaev (Qyrǵyzstan).
Onlaın-tanystyrylymdy Elbasy Keńsesiniń basshysy Mahmut Qasymbekov bastap berdi.
– Memleket qurýdyń halyqaralyq tájirıbesinde Tuńǵysh Prezıdenttiń basshylyǵymen Qazaqstan júzege asyra alǵandaı qoǵamdy túbirimen jáne tıimdi ózgertýdiń mysaldary qazir asa kóp emes. Sondyqtan Qazaqstan memlekettiliginiń negizin qalaýshy, kórnekti reformator-strateg, jahandyq aýqymdaǵy saıasatker retindegi Nursultan Nazarbaevtyń biregeı tulǵasynyń fenomeni birneshe ondaǵan jyl boıy óz elimizde de, syrtta da qoǵamnyń zor qyzyǵýshylyǵyn týdyryp kele jatýy ábden zańdy, – dedi Mahmut Bazarqululy.
– Myńjyldyqtar toǵysynda, Keńes Odaǵy qulaǵan qıyn kezeńde Elbasy bastamashylyq etken osy tarıhı úderisti tujyrymdamalyq turǵydan bóle-jarmaı tutas kúıinde qabyldaý ıdeıasy «Jasampazdyq dáýiri» kitabynyń basty ózegine aınaldy. Kitapta Nursultan Ábishuly saıası basshylyq jasaǵan jyldarda elimiz jetken basty jetistikterge, Elbasynyń memlekettik jáne qoǵamdyq kópqyrly qyzmetine jan-jaqty jáne tereń zertteý arqyly taldaý jasalǵan, – dedi spıker.
– Basylym ataýy Elbasynyń irgeli ıdeıalary men oı-tolǵamdarynyń júzege asqan kórinisindeı belsendi, qajyrly eńbekke, barlyq ortaq resýrstar men jumyldyrylǵan kúshterge, tynymsyz izdenis pen jańalyqqa, mańyzdy ashylymdar men serpinge toly sol zamannyń bıik rýhyn dál tanytady. Kitapta Tuńǵysh Prezıdenttiń aldaǵy ondaǵan jyldaǵy elimizdiń damýynyń basty baǵyttaryn anyqtap bergen, ózara qısyndy baılanysqan jáne strategııalyq mańyzy zor sheshimderiniń tolyq sıpaty kórinis tapqan. Avtorlar ujymy túrli sala boıynsha taqyryptyq materıaldar men faktologııalyq bazany jınaqtaý, júıeleý baǵytynda zor jumys atqaryp shyqty, – dep jalǵastyrdy sózin joba jetekshisi.
– Tuńǵysh Prezıdenttiń Qazaqstan halqyna arnaǵan joldaýlaryna, sol kezeńderdegi baǵdarlamalyq, normatıvtik jáne quqyqtyq qujattarǵa, statıstıkalyq derekterge taldaý jasaý arqyly júrgizilgen zertteý taqyrybynyń ózegin memleket qurý, áleýmettik-ekonomıkalyq jáne qoǵamdyq-saıası damý, syrtqy saıasat, Qazaqstannyń bolashaqtaǵy perspektıvalary sııaqty mańyzdy salalar quraıdy, – dedi M.Qasymbekov.
– Elbasynyń kitapta aıtylǵan shyǵarmashylyq-jasampazdyq ıdeıalary men isteri qazaqstandyqtardyń búgingi jáne bolashaq urpaǵy úshin eshqashan qunyn joǵaltpaıdy. «Jasampazdyq dáýiri» kitaby táýelsiz Qazaqstan tarıhynyń memleketimiz úshin aıryqsha mańyzdy kezeńiniń qundy derekkózi retinde ǵalymdar men sarapshylar qaýymynyń, qalyń jurtshylyqtyń zor qyzyǵýshylyǵyn týdyrady dep oılaımyn, – dep túıindedi sózin joba jetekshisi.
Mıchıgan ýnıversıtetiniń professory, Eýropa, Reseı, Eýrazııa zertteýleri ortalyǵy dırektorynyń orynbasary Tımýr Kojaoglý bylaı dedi:
– Usynylyp otyrǵan eńbekte N.Á.Nazarbaev negizin qalaǵan Qazaqstannyń strategııalyq damý baǵytynyń aıqyn ereksheligi bolyp sanalatyn, Elbasy júzege asyrǵan ózgeristerdiń qısyndylyǵy, júıeliligi, tutastyǵy, aýqymdylyǵy atap kórsetilgen. Elbasynyń memlekettik ıdeologemasynyń ekonomıkalyq damý domınanttylyǵy, jańǵyrýlardyń evolıýsııalyq sıpaty, ekonomıkalyq jáne saıası reformalardyń júıeli úndestigi, pragmatızm men syrtqy saıasattaǵy kópvektorlylyq, qoǵamdyq sananyń jańǵyrýy sııaqty negizgi qaǵıdattaryna aıryqsha kóńil bólingen.
О́tken ǵasyrdyń 90-jyldarynyń basyndaǵy naqty jaǵdaı burynǵy Odaqtyń barlyq respýblıkasyn aýyr qıyndyqqa ushyratty.
Qazaqstan úshin «ýaqyttyń syn-talabyn jiti sezinip, respýblıkada jáne syrtta bolyp jatqan qoǵamdyq-saıası úderister sıpatyna durys baǵa bere alatyn jańa býynnyń kóshbasshysy aýadaı qajet boldy», dedi sóıleýshi.
AQSh professorynyń pikirinshe, oryn alǵan jappaı daǵdarystyń qıyn túıinin batyl sheshýdiń qajettigi aıqyn kórinip turdy. «Memleketti jańǵyrtý, egemendikti naqty is júzine asyrý, túbirimen ózgerip ketken geosaıası jaǵdaılar kezindegi eldiń laıyqty ornyn aıqyndaý» sııaqty kún tártibindegi mindetter shynymen asa aýqymdy edi.
– «Jasampazdyq dáýiri» kitabynyń ózindik ereksheligi – Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy N.Á.Nazarbaevtyń saıası fılosofııasy men memlekettik strategııasyn tarıhı-saıası retrospektıva arqyly sheber astastyra alýy. Avtorlar Elbasynyń eldi tanytý jolyndaǵy memlekettik jáne qoǵamdyq kópqyrly qyzmetiniń negizgi qyrlaryn júıeli qarastyrǵan. Basylymnyń zertteýshilik jáne dúnıetanymdyq turǵysyndaǵy mańyzdylyǵy, mine, osynda, – dep túıindedi sózin T.Kojaoglý.
Eýrazııa jazýshylary odaǵynyń tóraǵasy Iakýb О́meroglý óz baıandamasynda «Nazarbaev fenomeniniń» taldanǵan erekshelikterine toqtaldy.
– Kitapta Elbasy fenomeniniń mańyzdy sıpattamalary men qyrlaryn aıshyqtap kórsetetin argýment-ýájdemeler keltirilgen. Meni N.Á.Nazarbaevtyń pragmatıkasy men logıkasynyń qýaty tańǵaldyrady. Álemdik tájirıbede berik ornyqqan Nursultan Nazarbaev fenomeni kitap mazmunynyń búkil ón boıynan kórinis taýyp otyrady. Túrli minberlerden san ret aıtylǵan «táýelsiz Qazaqstannyń negizin qalaýshy, dana strateg, uly reformator, qazirgi zamannyń kórnekti saıası kóshbasshysy» degen saıası sıpattamalar – Elbasy qaıratkerliginiń kópqyrlylyǵy men belsendiliginiń aıqyn dáleli, – dedi baıandamashy.
– Usynylyp otyrǵan taldaý, – dep sabaqtady sózin túrik sarapshysy, – shyn máninde, árdaıym «júıeli de aýqymdy oılaı otyryp, ýaqyt kókjıeginiń arǵy jaǵyna kóz salýǵa umtylǵan, oqıǵalar men úderister barysynan tutas jyldar men onjyldyqtarǵa alǵa ozyp ketýge tyrysqan» Elbasynyń saıası ustanymynyń organıkasyn naqty kórsetedi.
Basqosýdaǵy sózdi jalǵastyrǵan Ázerbaıjan Mıllı Medjlısiniń depýtaty, professor Elman Nasırov:
– Qazaqstan men Ázerbaıjan – tamyry, túbi bir, tarıhy ortaq, búgini de uqsas túrki memleketteri. Eki eldiń tarıhy dástúr sabaqtastyǵy, toleranttylyq pen álemge ashyqtyq turǵysynan da, Kaspıı jaǵalaýyna qatysty múddeleriniń ortaqtyǵy men tyǵyz ekonomıkalyq baılanysy jaǵynan da kóbinese úndesip jatady, – dedi.
Dıplomatııalyq qatynas ornatqan kezden beri Qazaqstan men Ázerbaıjan egemendiktiń nyǵaıýynyń, aýyr daǵdarys jaǵdaıyndaǵy ótpeli kezeńniń kúrdeli tustarynan abyroımen óte alǵanyna toqtalǵan spıker qazirgi tańda yntymaqtastyqtyń strategııalyq sıpat alyp, ornyqty damyp kele jatqanyn aıtty.
Bul rette E.Nasırov kitapta Kaspıı jaǵalaýyna qatysty yntymaqtastyq máseleleri, Elbasynyń ıntegrasııalyq ıdeıalary shynaıy kórinis tapqanyn atap ótti. Ol sondaı-aq túrki ıntegrasııasy máselelerine erekshe toqtalyp, Nursultan Nazarbaev túrki birligi salasynyń kórnekti ıdeologiniń biri ekenin aıtty.
– Túrkishildikke degen ózge kózqarastardan Nursultan Nazarbaevty erekshelendirip turatyn negizgi sıpat – sezimge berilý men popýlızmnen alys, Túrki áleminiń ıntegrasııasy arqyly ortaq paıda men jete oılastyrylǵan baıypty ustanymǵa negizdelgen aıqyn strategııanyń ázirlenýi.
Bir sózben aıtqanda, Nursultan Nazarbaev – bir ózi bir dáýirdiń beınesindeı adam. Osy eki komponent bul kitapta minsiz, úılesimdi qabystyrylǵan. Túrki áleminiń ókili bolyp sanalatyn bárimizdiń Elbasy kóshbasshylyǵy fenomeninen úırenerimiz kóp, maqtan tutarymyz mol, – dep qorytty óz sózin Ázerbaıjan sarapshysy.
Ekonomıka ǵylymdarynyń doktory, professor Aleksandr Sıdorovıch óz sózinde bylaı dedi:
– N.Á.Nazarbaev dáýiri – jasampazdyq dáýiri. Ol – bul sózdiń keń ári eń tereń maǵynasyndaǵy jasampazdyq. Elbasynyń basshylyǵymen memleket qurý isindegi, ekonomıkadaǵy, demokratııalyq qaǵıdalar negizinde saıası damýdaǵy, ekonomıkanyń áleýmettik baǵytyndaǵy jetistikteri álemge keń tanylǵan táýelsiz Qazaqstan memleketi bekem ornyǵyp, damyp keledi. N.Á.Nazarbaevtyń kóptegen halyqaralyq bastamasy halyqaralyq uıymdardyń, óńirlik ıntegrasııalyq birlestikterdiń qurylýy, beıbit bastamalardyń oryndalýy, ózara senim sharalarynyń qabyldanýy arqyly naqty júzege asty.
«Postkeńestik keńistiktegi túbirli ózgeristerdiń qıyn kezeńinde memlekettiń basynda turǵan Nursultan Ábishuly eńse kótertpesteı aýyrtpalyqtarǵa qaramastan, basty murat – memleketti qurý mindetin oryndaǵanyn» aıtqan spıker «onyń qyzmeti – halyqtyń taǵdyrynan bólek emes, kerisinshe jurttyń damý jolyndaǵy talap-suranysynyń, óz róli men qundylyqtaryn sezinýiniń kórinisi» ekenin atap ótti.
Elbasynyń Máskeý ýnıversıtetinde sóılegen sózin eske alǵan Aleksandr Vladımırovıch «Eýrazııa odaǵyn qurý ıdeıasy Eýrazııa keńistigindegi elder halqynyń muń-muqtajyn tap basyp, jańa qaǵıdattar boıynsha birlesýge degen úmitin jańǵyrtqanyn» aıtty.
– Keńes Odaǵy kúıregennen keıingi kezeńde ortaǵa tastalǵan bul kútpegen usynys-úndeý eń áýeli táýelsizdik ıdeıasyna qaıshy sııaqty kórinip, jas memleketter tarapynan túsinbeýshilik týdyrǵany da ras, alaıda tarıh Elbasynyń tikeleı atsalysýymen Eýrazııa ekonomıkalyq odaǵyn qurý arqyly ár memleket úshin, sonyń ishinde Qazaqstan úshin de óz táýelsizdigin saqtaý jáne nyǵaıtýmen birge jańa múmkindikterge jol ashylǵanyn kórsetip berdi, – dedi baıandamashy.
О́zgeris jasaý mindetin oryndaý baǵytyndaǵy ustanymnyń biregeıligin N.Á.Nazarbaevtyń basqa da sheshimderinen kórýge bolatynyn aıtqan spıker sondaı-aq HHI ǵasyrda eldiń jańa astanasynyń boı kóterýi fenomenin atap ótti. N.Á.Nazarbaevtyń tabys strategııasy óz halqynyń tarıhyna jáne el ishinde de, memleketaralyq qarym-qatynasta da qunyn joımaıtyn dostyq, yntymaqtastyq, ózara túsinistik sııaqty baǵa jetpes qundylyqtarǵa negizdelgeni aıtyldy.
Qyrǵyzstandyq professor, túrkolog, tarıh ǵylymdarynyń doktory Qadyraly Qońqabaev jaryq kórip otyrǵan «Jasampazdyq dáýiri» kitaby Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaev fenomeni zerttelgen eńbekter qatarynan laıyqty oryn alatynyna senimdi ekenin aıtty.
Spıker óz sózinde Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy Nursultan Nazarbaev fenomeniniń syrtqy saıasattaǵy qyryna toqtalyp ótti.
– Tarıhı tulǵanyń strategııasy jas memlekettiń qalyptasýy men ári qaraı damýy barysynda aldyna qoıǵan barlyq basty maqsatyna tabysty qol jetkizýin qamtamasyz etti. Osy ýaqyt ishinde syrtqy saıasatta jasalǵan barlyq qolaıly jaǵdaılar álemdegi kólemi jóninen toǵyzynshy eldiń egemendigin, qaýipsizdigin jáne aýmaqtyq tutastyǵyn aıtarlyqtaı nyǵaıtýǵa múmkindik berdi. Sondaı-aq baı mádenı-gýmanıtarlyq jylnamany ashyp kórsetý, Uly dala elin jańǵyrtý jáne kórshiles memlekettermen ózara tıimdi baılanys ornatý barysynda halyqaralyq yntymaqtastyq aıryqsha ról atqardy, – dedi ol.
Sondaı-aq Qazaqstannyń jáne onyń Tuńǵysh Prezıdentiniń ıadrolyq qarýdan, ıadrolyq synaqtar ótkizýden bas tartýǵa negizdelgen, eldi ıadrolyq qarýsyz álem qalyptastyrý jolyndaǵy qozǵalystyń alǵy shebine alyp shyqqan qaýipsizdik máselelerine degen jahandyq ustanymyna kitap avtorlary tarapynan jan-jaqty taldaý jasalǵanyn aıtty.
Elbasynyń beıbitshilik baǵytyndaǵy bastamalary respýblıkany álemdik dinder men konfessııalar ókilderiniń ashyq dıaloginiń, bitimgershilik úderisterin talqylaýdyń tıimdi alańyna, Eýrazııa ekonomıkalyq keńistigindegi megaóńirlik ıntegrasııalyq úrdister Ortalyq Azııa elderi men túrkitildes memleketter yntymaqtastyǵy múddesin ózara jaqyndastyrý generatoryna aınaldyrǵanyn atap ótti.
– Nursultan Nazarbaevtyń halyqaralyq arenadaǵy asa belsendi, kópvektorly jáne beıbitsúıgish saıasaty Qazaqstan Respýblıkasynyń Birikken Ulttar Uıymyna múshe, meılinshe bedeldi, salmaqty jáne jaýapty elderdiń qatarynan óziniń laıyqty ornyn alýyna septigin tıgizdi, – dep aıaqtady sózin Q.Qońqabaev.
Onlaın-tanystyrylymda odan keıin sóz alǵan ǵalymdar men sarapshylar kóterilgen máselelerdegi oıshyldyq bastaýlarynyń qýattylyǵyn, taldaýlardyń júıeliligi men naqtylyǵyn, faktologııalyq turǵydan baı da mazmundy ekenin, stılıstıka jaǵynan san alýandyǵyn atap ótti. Olardyń ortaq pikirinshe, baıandalý mánerinde kezek almasyp otyratyn ótkirlik pen fılosofııalyq sıpat kitaptyń zııatkerlik deńgeıin bıiktetip, oqyrmandy udaıy shıryqqan kóńil kúıde ustap otyratyny bul eńbektiń tabysty, oqylymdy bolaryna esh kúmán qaldyrmaıdy.
Qazaqstannyń strategııalyq zertteýler ınstıtýtynyń dırektory, akademık Zarema Sháýkenova bylaı dedi:
– Elbasynyń otyz jylǵa jýyq ýaqyt dana basshylyǵy kezinde Qazaqstan úlken bıikterdi baǵyndyryp, shyn máninde álemdegi bedeldi memleketke – Ortalyq Azııa kóshbasshysyna aınaldy. Sondyqtan «Jasampazdyq dáýiri» ujymdyq monografııasynyń jaryq kórýi – der kezinde iske asqan mańyzdy oqıǵa.
Osy jyldar ishinde el damýynyń memlekettik táýelsizdik alýy, aýqymdy jańǵyrýdyń júzege asyrylýy men qoǵam ómiriniń barlyq salasynyń reformalanýy, ornyqty bılik qurylymynyń qalyptasýy tárizdi eleýli belesteri artta qaldy. Beıbitsúıgish syrtqy saıasat pen Tuńǵysh Prezıdenttiń halyqaralyq bastamalary barshanyń qoldaýyna ıe boldy. Elbasynyń josparly isi men kúsh-jigeri arqasynda Qazaqstannyń barlyq etnosy men konfessııa ókilderiniń arasyndaǵy tatýlyq, dostyq, birlik pen kelisim memleketimiz tabysynyń mańyzdy faktorynyń birine aınaldy, – dedi Zarema Káýkenqyzy.
– Elbasynyń ishki saıasatty iske asyrý baǵytynda jete oılastyrylǵan pragmatıkalyq qadamdary egemendiktiń qalyptasýynyń kúrdeli kezeńderinde qoǵamdyq qurylystyń bir túrinen múlde ózge ekinshisine kóshýdiń qıyn belesinen eshqandaı kataklızm, silkinis, azamattyq teketirestersiz ótýge múmkindik týǵyzdy, – dedi Z.Sháýkenova.
Onyń pikirinshe, avtorlar ujymy «Tuńǵysh Prezıdenttiń basshylyǵymen osy jyldary elde jańa saıası model qalyptasqanyn aıshyqtap kórsete alǵan».
L.N.Gýmılev atyndaǵy Eýrazııa ulttyq ýnıversıtetiniń rektory, akademık Erlan Sydyqov basylymnyń negizgi konteksine toqtala kele, onyń basty qundylyqtaryn atap ótti:
– Birinshiden, Qazaqstan Respýblıkasynyń tatýlyqty, kelisimdi, órkendeý men adamı qundylyqtarǵa degen iltıpatty qarym-qatynasty saqtaý ıdeıasyna adaldyǵy, «bul kezeńniń eń utymdy da dál sıpattamasy – «Jasampazdyq dáýiri» obraz-metaforasy».
Ekinshiden, kitaptyń mereıtoı jylynda shyǵyp otyrǵany: bıyl táýelsizdigimizdiń jáne onyń kóshin bastaýshy – Elbasy Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń mereıli belesi.
Úshinshiden, jas memleketimizde bolyp ótken oqıǵalardyń barlyǵynyń bel ortasynda turǵan, aldymen kez kelgen ahýaldy boljap-jobalap, artynan óziniń kózdegenine is júzinde qol jetkize alǵan eń bilikti ári quzyretti sarapshy Nursultan Ábishuly Nazarbaev tulǵasynyń jáne onyń dáýiriniń sınhrondy baıandalýy.
Tórtinshiden, bul basylymnyń órkendegen Qazaqstandy quryp, damytyp, onda ómir súretin, eńbek etetin barsha qazaqstandyqtarǵa, ásirese jastarǵa – stýdentterge, mektep oqýshylaryna – táýelsizdik alǵan Qazaqstanda týyp-ósken, 1986 jyldan bergi tarıhı kezeńniń kóptegen tarıhı ózgeristeriniń qyr-syryn bile bermeıtin urpaqqa arnalǵandyǵy.
Akademık E.Sydyqovtyń pikirinshe, Qazaqstan tarıhynyń resmı oqýlyqtarynda kezdespeıtin, qaltarysta qalǵan kóptegen jaıttyń jazylǵany basylymnyń basty ereksheligi bolyp sanalady.
Besinshiden, el taǵdyry úshin zor jaýapkershilik júktelip, bılik tizgini berilgen Elbasynyń rýhanı jaǵynan jáne tikeleı óz ómiri turǵysynan kitapta aıtylǵannyń bárine tikeleı qatystylyǵy kórinis taýyp, onyń basynan ótkergen kúrdeli sezimderiniń keıbir sátteri bederli túrde berilgeni.
Sońǵysy – avtorlar ujymy júıelep, oqyrmanǵa usynǵan tarıhı-saıası, áleýmettik-ekonomıkalyq derekkóz retindegi jobanyń baǵa jetpes mańyzy.
Konstıtýsııalyq keńestiń burynǵy tóraǵasy, professor Igor Ivanovıch Rogov konstıtýsııalyq qurylystyń tarıhyn, 1993, 1995 jyldardaǵy Konstıtýsııanyń ázirlenip, qabyldanýy úderisterin jarııalap-kórsetý máselelerine egjeı-tegjeıli toqtaldy.
– Artta qalǵan aýqymdy joldyń, alynǵan asýlardyń bıigi turǵysynan búgin bizge sol belesterdi táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýy men damýynda baǵa jetpes ról atqarǵan Nursultan Nazarbaevtyń jeke tulǵasy arqyly tereń baıyptap, baǵa berý jáne júıeleý – aıryqsha mańyzdy. Osy oraıda Elbasy Keńsesiniń basshysy, saıası ǵylymdar doktory, professor M.Qasymbekovtiń basshylyǵymen bul ujymdyq monografııanyń jaryqqa shyǵýy – asa eleýli oqıǵa, – dedi ol.
– Eldiń Ata zańy – Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti bastamashy bolǵan, uzaq jyldyq ujymdyq eńbektiń nátıjesi. Kitapta táýelsiz, ekonomıkasy damyǵan, álemdik qoǵamdastyqqa kirikken memleket qurý jolyndaǵy bizdiń ilgeri basqan jolymyzdy reglamentteıtin negizgi qujat retindegi Konstıtýsııanyń qalyptasý úderisteri óte aıshyqty kórsetilgen.
1993 jylǵy Konstıtýsııanyń jáne qoldanystaǵy qazirgi Konstıtýsııanyń jobasyn ázirleý isiniń basynda únemi Elbasy turdy. Bul rette, kórip otyrǵanymyzdaı, ol tek jumysqa jetekshilik jasap qana qoıǵan joq, Konstıtýsııa ázirleýdiń halyqaralyq tájirıbesin shuqshııa zerttep, Konstıtýsııa mátinimen tikeleı ózi de jumys istedi, – dep jalǵastyrdy Igor Ivanovıch.
Sóz sóıleýshiniń pikirinshe, avtorlar konstıtýsııalyq qundylyqtardy qalyptastyrý úderisine óte saýatty túrde taldaý jasaǵan. Atalǵan iske Konstıtýsııa áleýetiniń jan-jaqty júzege asyrylýyn qamtamasyz etý jónindegi Elbasynyń qatań nusqaýy septigin tıgizdi.
– N.Á.Nazarbaevtyń: «Konstıtýsııa men zańdardy múltiksiz oryndaǵanda ǵana memleket táýelsizdigi myzǵymaıdy», degen sózi Tuńǵysh Prezıdenttiń strategııalyq baǵytynyń árqashanǵy aınymas aqıqaty boldy,– dedi spıker.
Tuńǵysh Prezıdent – Elbasy qory janyndaǵy Álemdik ekonomıka jáne saıasat ınstıtýtynyń dırektory Erjan Saltybaev bylaı dedi:
– Bul – asa mańyzdy másele jónindegi, bas keıipkeri Elbasy men oǵan shynaıy senim artqan Qazaqstan halqy birlese, aýyr izdenis, qajymas eńbek arqyly atalǵan dáýirdi somdaǵany týraly kitap. Avtorlar Tuńǵysh Prezıdenttiń qyzmeti arqyly eldiń qazirgi kelbeti onyń kóshbasshylyq sheshimimen qalaı qalyptasqanyn kórsete alǵan. Áńgime tek ulttyq memlekettiliktiń jańǵyrýy men qýatty ınstıtýttardyń qurylýy týraly ǵana emes, sonymen birge kúrdeli geosaıası jaǵdaıdaǵy biregeı syrtqy saıasat strategııasynyń qalyptasýy jóninde de bolyp otyr. Qazaqstanǵa álemdik arenadan laıyqty ornyn alýyna múmkindik týǵyzǵan kóshbasshynyń strategııalyq ustanymynyń mańyzdylyǵy Elbasynyń halyqaralyq bastamalarynyń mysaly arqyly kórsetilgen.
Sarapshynyń pikirinshe, avtorlar Elbasy aıqyndaǵan «damýdyń qazaqstandyq jolyna» tereń taldaý jasaǵan, atalǵan jol bolashaq urpaq úshin tek mura ǵana emes, eldiń aldaǵy ondaǵan jyldaǵy ornyqty órkendeýiniń berik negizi bola bermek.
Is-sharaǵa qatysýshylar «Jasampazdyq dáýiri» kitaby kóptegen ǵylymı zertteý men kórkem shyǵarma úshin derek alynyp, silteme jasalatyn baǵa jetpes mol faktologııa, zertteýshilik málimet kózi ekenin biraýyzdan quptasty. Kitap óz oqýshysyn taýyp, «Nazarbaev fenomeni» degen uǵymnyń, Elbasy qyzmetiniń tarıhı reformatorlyq aýqymynyń jáne «damýdyń qazaqstandyq jolynyń» jete túsinilýine jol ashady. Sarapshylar bul kitap oqyrman kitaphanasynan laıyqty ornyn alaryna senim bildirdi.
Onlaın-tanystyrylym kitap sońyndaǵy myna sózdermen túıindeldi: «Keıingi urpaqqa Elbasy Ortalyq Azııa kóshin bastaǵan tabysty, qalyptasqan memleketti – búkil álemge syıly, qýatty ekonomıkasy men múmkindigi teń ashyq qoǵamy bar eldi muraǵa qaldyrdy. Memleketimizdiń kelesi damý kezeńderi úshin ıdeıalyq irgetas bola alatyn onyń zııatkerlik baı jádigeriniń mańyzyna baǵa jetpeıdi. Nursultan Nazarbaev – ýaqyttan ozyp ketken, Qazaqstannyń bolashaq urpaǵy úshin oı-tolǵamdary men is-áreketi eshqashan qunyn joǵaltpaıtyn jahandyq deńgeıdegi asa kórnekti memleket qaıratkeri».
