Qoǵam • 30 Maýsym, 2020

Múmkindikti mindetter molaıtady

12 ret kórsetildi

Memlekettiń moınyndaǵy kóp mindettiń ishinde basa nazar aýdaratyn bireýi bar. Ol – múmkindigi shekteýli adamdardyń áleýmettik jáne kólik ınfraqurylymy nysandaryna kedergisiz qol jetkizýin qamtamasyz etý.

Iаǵnı arbaǵa tańylǵan azamattar kez kelgen kólik túri men ǵımarattyń ishine bógel­meı kirip, qınalmaı shyǵýy kerek. Bul týrasynda Qazaq­stan Respýb­lıkasynyń «Múgedek­ter­di áleýmettik qorǵaý týraly» zańy­nyń 25-babynyń 3-tarma­ǵynda «Kásipkerlik qyzmetti júzege asyratyn jeke tulǵalar, son­daı-aq zańdy tulǵalar múge­dek­terge ortaq paıdalanylatyn kólik quraldaryna, turǵyn úı­lerge, qoǵamdyq jáne óndiristik úılerge, ǵımarattar men úı-jaı­larǵa kedergisiz kirip-shyǵýyna, áýejaılarda, temir jol vokzal­darynda, avtovokzaldarda, avto­stansııalarda, teńiz jáne ózen port­tarynda erkin baǵdar usta­nýy men júrip-turýyna ult­tyq standarttarǵa sáıkes jaǵdaı ja­­saýǵa mindetti», dep taıǵa tań­ba basqandaı etip aıtylǵan da.

Kúndelikti ómirde osy taqy­rypqa baılanysty ishinara máse­le­lerdiń de týyn­daýy múmkin. Máselen, eger erterekte salynyp qoıylǵan áleýmettik mańyzy bar nysandardy qazirgi qoldanystaǵy zańnamaǵa saı beıimdeý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, osy obek­ti­lerdiń menshik ıeleri múgedek­ter­diń qyzmetterdi alý múmkindigin qam­tamasyz etýge qajetti is-shara­lardyń bárin jasaýǵa mindetti bolady.

Qaraǵandy oblysynda Eńbek, áleý­mettik qorǵaý jáne kóshi-qon komıtetine qarasty jergilikti departament múmkin­dik­teri shek­teýli adamdardyń quqyq­tary men bos­tandyqtaryn qorǵaý maq­satynda sýb­ektilerge barý arqyly pro­fı­lak­tı­­kalyq baqylaý jáne jos­pardan tys tek­se­rister júrgizip turady. Mundaı is-sha­ra­lardyń qatań túrde tekseris paraq­tary­na sáıkes ótkiziletinin de aıta ketken lázim.

Joǵaryda atalǵan talaptardy oryndaýdan bas tartqan jaǵdaıda, «Ákimshilik quqyq buzýshylyq
týraly» Qazaqstan Respýblıkasy kodeksiniń 83-babyna sáıkes, laýazymdy adamdarǵa – 50 aılyq eseptik kórsetkish (AEK), shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine nemese kommersııalyq emes uıymdarǵa – 120 AEK, orta kásipkerlik sýbek­tilerine – 200 AEK, iri kásip­ker­lik sýbektilerine 400 AEK mól­sherinde ákimshilik jaýapkershilik qarastyrylǵan.

Byltyr, ıaǵnı 2019 jyly Eń­bek, áleý­mettik qorǵaý jáne kóshi-qon komı­te­tiniń Qaraǵandy ob­lysy boıyn­sha departamenti múge­dekterdiń áleýmettik jáne kólik ınfraqurylymy nysandaryna qoljetimdiligi máselesi bo­ıynsha 50 tekseris uıymdastyrdy. Onyń ishinde 46 nysanǵa barý arqyly profılaktıkalyq baqylaý jáne jos­pardan tys tórt tekseris júrgizildi. Atalǵan tekseristerdiń nátıjeleri boıyn­sha anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý týraly 49 uıǵarym shyǵarylyp, eki ákimshilik aıyppul salyndy. Sonymen qatar 2019 jyldyń qyrkúıek aıynda Qaraǵandy jáne Jezqazǵan kólik prokýratýralarymen bir­lesip, Qaraǵandy qalasyndaǵy «Sa­ryarqa» áýejaıynyń qonaqúıi ǵımaratynda, Jezqazǵandaǵy aerovokzal ǵımaratynda múgedekterdiń kólik ınfraqurylymy nysandaryna qoljetimdiligi máselesi bo­ıynsha eki tekseris júrgizildi. Olar­dyń nátıjeleri boıynsha, tıi­sinshe 505 myń teńge jáne 252500 teńge mólsherinde ákim­shilik aıyppuldar salyndy.

Bıyl birinshi toqsanda 12 nysanǵa barý arqyly pro­fı­lak­tı­kalyq baqylaý júrgizilip, olar­dyń nátıjeleri boıynsha anyq­talǵan buzýshylyqtardy joıý týraly 12 uıǵarym shyǵaryldy.

Aıta ketetin bir jaıt, áleý­met­tik jáne kólik ınfra­qu­ry­lymy nysandaryna halyqtyń qı­myly shekteýli toptarynyń qol­jetimdiligin qamtamasyz etý tur­ǵysynan júrgizilgen tekserýler kezinde anyqtalǵan buzý­shy­lyqtardy joıý máselesi ońaı sheshile qoımaıtyn proble­ma­lardyń biri. Máselen, kópte­gen jaǵdaılarda atalǵan buzýshy­lyqtardy joıý bıýdjetten qarjy­lan­dyrylatyn uıymdar úshin uzaq merzimdi jáne ájeptáýir qar­jy shyǵynyn talap etedi. Degen­men, solaı eken dep, múmkin­digi shekteýli adamdardyń ómirin qıyndatýǵa áste jol beril­meýi tıis. Bul – memlekettiń moı­nyn­daǵy mańyzdy mindettiń biri. Iаǵnı mindetter múltiksiz oryndalsa – múmkindikter de molaıa túsedi.

 

Qaraǵandy oblysy

 

Sońǵy jańalyqtar

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar