Iаǵnı arbaǵa tańylǵan azamattar kez kelgen kólik túri men ǵımarattyń ishine bógelmeı kirip, qınalmaı shyǵýy kerek. Bul týrasynda Qazaqstan Respýblıkasynyń «Múgedekterdi áleýmettik qorǵaý týraly» zańynyń 25-babynyń 3-tarmaǵynda «Kásipkerlik qyzmetti júzege asyratyn jeke tulǵalar, sondaı-aq zańdy tulǵalar múgedekterge ortaq paıdalanylatyn kólik quraldaryna, turǵyn úılerge, qoǵamdyq jáne óndiristik úılerge, ǵımarattar men úı-jaılarǵa kedergisiz kirip-shyǵýyna, áýejaılarda, temir jol vokzaldarynda, avtovokzaldarda, avtostansııalarda, teńiz jáne ózen porttarynda erkin baǵdar ustanýy men júrip-turýyna ulttyq standarttarǵa sáıkes jaǵdaı jasaýǵa mindetti», dep taıǵa tańba basqandaı etip aıtylǵan da.
Kúndelikti ómirde osy taqyrypqa baılanysty ishinara máselelerdiń de týyndaýy múmkin. Máselen, eger erterekte salynyp qoıylǵan áleýmettik mańyzy bar nysandardy qazirgi qoldanystaǵy zańnamaǵa saı beıimdeý múmkin bolmaǵan jaǵdaıda, osy obektilerdiń menshik ıeleri múgedekterdiń qyzmetterdi alý múmkindigin qamtamasyz etýge qajetti is-sharalardyń bárin jasaýǵa mindetti bolady.
Qaraǵandy oblysynda Eńbek, áleýmettik qorǵaý jáne kóshi-qon komıtetine qarasty jergilikti departament múmkindikteri shekteýli adamdardyń quqyqtary men bostandyqtaryn qorǵaý maqsatynda sýbektilerge barý arqyly profılaktıkalyq baqylaý jáne jospardan tys tekserister júrgizip turady. Mundaı is-sharalardyń qatań túrde tekseris paraqtaryna sáıkes ótkiziletinin de aıta ketken lázim.
Joǵaryda atalǵan talaptardy oryndaýdan bas tartqan jaǵdaıda, «Ákimshilik quqyq buzýshylyq
týraly» Qazaqstan Respýblıkasy kodeksiniń 83-babyna sáıkes, laýazymdy adamdarǵa – 50 aılyq eseptik kórsetkish (AEK), shaǵyn kásipkerlik sýbektilerine nemese kommersııalyq emes uıymdarǵa – 120 AEK, orta kásipkerlik sýbektilerine – 200 AEK, iri kásipkerlik sýbektilerine 400 AEK mólsherinde ákimshilik jaýapkershilik qarastyrylǵan.
Byltyr, ıaǵnı 2019 jyly Eńbek, áleýmettik qorǵaý jáne kóshi-qon komıtetiniń Qaraǵandy oblysy boıynsha departamenti múgedekterdiń áleýmettik jáne kólik ınfraqurylymy nysandaryna qoljetimdiligi máselesi boıynsha 50 tekseris uıymdastyrdy. Onyń ishinde 46 nysanǵa barý arqyly profılaktıkalyq baqylaý jáne jospardan tys tórt tekseris júrgizildi. Atalǵan tekseristerdiń nátıjeleri boıynsha anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý týraly 49 uıǵarym shyǵarylyp, eki ákimshilik aıyppul salyndy. Sonymen qatar 2019 jyldyń qyrkúıek aıynda Qaraǵandy jáne Jezqazǵan kólik prokýratýralarymen birlesip, Qaraǵandy qalasyndaǵy «Saryarqa» áýejaıynyń qonaqúıi ǵımaratynda, Jezqazǵandaǵy aerovokzal ǵımaratynda múgedekterdiń kólik ınfraqurylymy nysandaryna qoljetimdiligi máselesi boıynsha eki tekseris júrgizildi. Olardyń nátıjeleri boıynsha, tıisinshe 505 myń teńge jáne 252500 teńge mólsherinde ákimshilik aıyppuldar salyndy.
Bıyl birinshi toqsanda 12 nysanǵa barý arqyly profılaktıkalyq baqylaý júrgizilip, olardyń nátıjeleri boıynsha anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý týraly 12 uıǵarym shyǵaryldy.
Aıta ketetin bir jaıt, áleýmettik jáne kólik ınfraqurylymy nysandaryna halyqtyń qımyly shekteýli toptarynyń qoljetimdiligin qamtamasyz etý turǵysynan júrgizilgen tekserýler kezinde anyqtalǵan buzýshylyqtardy joıý máselesi ońaı sheshile qoımaıtyn problemalardyń biri. Máselen, kóptegen jaǵdaılarda atalǵan buzýshylyqtardy joıý bıýdjetten qarjylandyrylatyn uıymdar úshin uzaq merzimdi jáne ájeptáýir qarjy shyǵynyn talap etedi. Degenmen, solaı eken dep, múmkindigi shekteýli adamdardyń ómirin qıyndatýǵa áste jol berilmeýi tıis. Bul – memlekettiń moınyndaǵy mańyzdy mindettiń biri. Iаǵnı mindetter múltiksiz oryndalsa – múmkindikter de molaıa túsedi.
Qaraǵandy oblysy
