Ekonomıka • 30 Maýsym, 2020

Kóleńkeli ekonomıka deńgeıi 20%-ǵa deıin tómendeıdi

8 ret kórsetildi

Premer-Mınıstrdiń tóraǵalyǵymen ótken Úkimet otyrysynda ulttyq ekonomıka mınıstri Rýslan Dálenov kóleńkeli ekonomıkany tómendetý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady, - dep habarlaıdy Egemen.kz.

R. Dálenov atap ótkendeı, ekonomıkanyń qadaǵalanbaıtyn bóligin qalyptastyrý onyń ósimi úshin qosymsha rezerv.

«Kóleńkeli ekonomıka deńgeıi men ekonomıkalyq ál-aýqattyń arasynda turaqty keri táýeldilik bar. Qadaǵalanbaıtyn ekonomıkanyń deńgeıi neǵurlym tómen bolsa, ekonomıkalyq ósim soǵurlym joǵary bolady», — dedi mınıstr.

Halyqaralyq valıýta qorynyń derekteri boıynsha Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymy elderinde baqylanbaıtyn ekonomıkanyń ortasha deńgeıi 15%-dy quraıdy. Satyp alý qabiletiniń tepe-teńdigi boıynsha jan basyna shaqqandaǵy jalpy ishki ónim 46 myń AQSh dollaryn quraıdy. Sondyqtan kóleńkeli ekonomıkany tómendetý jónindegi sharalardy iske asyrý jáne qadaǵalanbaıtyn qyzmetti zańdy aınalymǵa tartýdy yntalandyrý ekonomıkalyq ósýdiń mańyzdy rezervi bolyp tabylady.

Halyqaralyq tájirıbe salyqtyq jáne ákimshilik rásimderdi ońaılatý, aqparattyq júıelerdi sıfrlandyrý jáne ıntegrasııalaý, zańdardyń oryndalý sharttaryn qamtamasyz etý ámbebap sharalar ekendigin kórsetip otyr.

Bul ekonomıkanyń sapasyn arttyrýǵa, bıznes júrgizý jaǵdaıyn jaqsartýǵa, resýrstardy ádil bólýge jáne bıýdjetti nyǵaıtýǵa oń áser etedi.

Halyqaralyq tájirıbege sáıkes, rásimderdi ońaılatý jáne kóleńkeli aınalymdar úshin tıimsiz ortany qurý qadaǵalanbaıtyn ekonomıka deńgeıin tómendetýdiń tıimdi quraly sanalady.

Osyǵan baılanysty salyqtyq yntalandyrý, esepke alýdy jetildirý, sıfrlandyrý jáne bıznes úshin rásimderdi ońaılatý baǵyttary boıynsha belsendi jumys júrgizilýde.

Salyq salý salasynda kiristerdi esepke alýdyń ashyqtyǵyn yntalandyrý, arnaıy salyq rejımderin jetildirý, salyqtyq ákimshilendirýdi ońaılatý jóninde sharalar qabyldandy.

Kiristerdi esepke alýdyń ashyqtyǵyn yntalandyrý sharalary

Bıznespen talqylaýdy eskere otyryp, 2019-2020 jyldary onlaın kassalyq mashınalar qoldanysqa engizildi. Bul rette, onlaın kassalyq mashınalardy satyp alýdy jeńildetý úshin yntalandyrý berildi, ıaǵnı kassalyq mashınanyń quny salyq somasynan shegeriledi. Osylaısha shyǵyndar óteledi.

Qolma-qol aqshasyz aınalymdardy zańdastyrý úshin qosylǵan qun salyǵyn tirkeý boıynsha shektik esebine qolma-qol aqshasyz tólemder engizilmeıdi.

Sondaı-aq patent boıynsha arnaıy salyq rejımin qoldanatyn kásipkerler úshin saýdadaǵy qolma-qol aqshasyz aınalymdarǵa arnalǵan mólsherleme 2%-dan 1%-ǵa deıin tómendedi. Nátıjesinde 2019 jyly qolma-qol aqshasyz tólemder kólemi 2,4 esege artty.

Arnaıy salyq rejımderin jetildirý sharalary 

Shaǵyn jáne orta bıznes úshin rejımderdi qoldaný krıterııleri keńeıtildi.

Saýda salasy ońaılatylǵan deklarasııa boıynsha rejımge aýystyryldy. Jańa tirkelgen shegerim rejımi engizildi.

Bul rette, sońǵy 2 jylda arnaıy salyq rejımderin qoldanatyn kásipkerler sany 20%-ǵa artyp, 1,2 mln tóleýshige jetti.

Salyqtyq ákimshilendirýdi ońaılatý sharalary

Tirkeý jáne tólemderdi tóleý yńǵaıly bolý úshin biryńǵaı jıyntyq tólem engizildi. Shaǵyn jáne orta bıznes úshin talap qoıý merzimi qysqardy (5 jyldan 3 jylǵa deıin).

Sonymen qatar birinshi quqyq buzýshylyq kezinde salynatyn aıyppul eskertýge aýystyryldy. Kásipkerdi tirkegennen keıin birinshi jyly josparly tekserýlerge tyıym salyndy.

Salyqtyq tekserýlerdi qysqartý úshin tekserýlerdiń ornyna eseptilik qaǵıdaty boıynsha arnaıy monıtorıng engizildi. Arnaıy baqylaý shoty arqyly qosylǵan qun salyǵyn jedel qaıtarý kózdelgen.

Osy sharanyń barlyǵy esepti tapsyrýǵa jumsalǵan ýaqyt kórsetkishiniń 30%-ǵa jaqsarýyna yqpal etti.

Josparlanyp otyrǵan salyqtyq yntalandyrý sharalary sheńberinde tMınıstrlik eńbekaqy tóleý qorynan tólemder tóleýdi biryńǵaı tólem qujaty arqyly jeńildetýdi qarastyrýda,

Eseptilikti aldyn ala deklarasııalaý usynylady. Iаǵnı, salyq organdary salyq tóleýshilerge deklarasııa toltyrýǵa kómektesedi. Bul rette, aqparat memlekettik organdardyń aqparattyq júıeleriniń derekter bazasynan alynady.

«Tıisti saqtyq» qaǵıdatyn engizý pysyqtalýda. Bul quraldyń arqasynda salyq tóleýshi mámilelerdiń durys jasalýyna kóz jetkize alady. Bul bıznesti josyqsyz kontragentterden – «jalǵan kásipkerlerden» qorǵaıdy.

Sondaı-aq jeke kásipkerler úshin býhgalterlik esepti alyp tastaý jáne salyq esebin ońaılatý usynylady. Bul arnaıy salyq rejımderine qatysty bolady.

О́z esebin sıfrlandyrǵan salyq tóleýshilerdi tekserý úshin táýekel dárejesin tómendetý usynylady. Esepti jetildirý boıynsha jumystar júrgizildi. Bul — statıstıkalyq eseptilikti tapsyrý prosesin ońaılatý jáne baqylanbaıtyn ekonomıkany baǵalaý ádistemesin jetildirý.

Statıstıkalyq eseptilik boıynsha

Statıstıkalyq nysandar sany 21%-ǵa tómendedi (2013 jyly 181-den 2019 jyly 143-ke deıin). Eseptilik nysandary ońtaılandyryldy, toltyrý ýaqyty 15%-ǵa qysqardy.

Iri jáne orta kásiporyndar barlyq esepti elektrondy nysanda tapsyrsa, shaǵyn kásiporyndardyń jartysy esepti elektrondy túrde tapsyrady.

Qadaǵalanbaıtyn ekonomıkany baǵalaý ádistemesi jetildirildi. Eski ádisteme oryn alǵan quqyq buzýshylyq statıstıkasyna negizdelgen bolatyn.

Jańa ádisteme úsh basty qaǵıdatqa negizdelgen. Bul — halyqaralyq standarttar, qarjy-sharýashylyq qyzmet boıynsha eseptilikti paıdalaný, sondaı-aq salalar boıynsha ekonomıkalyq baǵalaý.

Osylaısha jańa ádisteme salalar men jalpy ekonomıkany formalızasııalaý áleýetin baǵalaýǵa múmkindik beredi.

Sıfrlandyrý boıynsha sharalar

«SMART BRIDGE» jobasy júzege asyrylýda. Memlekettik organdardyń júıeleri men jeke bıznes arasyndaǵy ózara is-qımyl prosesi jeńildetildi. Memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerin ıntegrasııalaý júrgizilýde. Búgingi tańda 344 ıntegrasııa júzege asyryldy. Jyl sońyna deıin tolyq ıntegrasııa josparlanýda. Memlekettik qyzmetter avtomattandyrylýda. Qyzmet kórsetý merzimi 3 esege qysqardy.

Bıylǵy jyldyń sońyna deıingi mindet memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerin 100% ıntegrasııalaý jáne memlekettik qyzmetterdiń kem degende 90%-yn onlaın túrde kórsetý bolyp otyr.

Ákimshilik kedergiler men rásimderdi qysqartý boıynsha jumys júrgizildi.

Jalpy alǵanda, 2014 jyldan bastap júıeli negizde júrgizilgen zańnamalyq reformalar naryqqa kirýdi ońaılatý, retteýshi ortany jetildirý, ákimshilik kedergilerdi alyp tastaý jáne rásimderdi ońaılatý boıynsha qolaıly jaǵdaılar jasaýǵa múmkindik berdi.

Naryqqa kirýdi ońaılatý úshin lısenzııalar men ruqsattar sany eki esege qysqardy, kásiporyndardy tirkeý ońtaılandyryldy, banktiń aǵymdaǵy shotyn onlaın ashý engizildi.

Retteýshi ortany jetildirý

Qoǵamdyq talqylaýsyz bıznes úshin shyǵyndy normalardy engizýge tyıym salyndy, bıznesti jospardan tys tekserý úshin negizder eki ese qysqardy, ózin-ózi retteý engizildi.

Ákimshilik kedergilerdi alyp tastaý jáne rásimderdi ońaılatý

Shaǵyn jáne orta bıznes sýbektileri úshin tirkeý alymy, mórdiń bolýy týraly talap, sondaı-aq jańa qurylys obektilerin tirkeý kezinde tehnıkalyq pasportty resimdeý qajettiligi alynyp tastaldy.

Tehnıkalyq jaǵynan kúrdeli emes obektiler boıynsha birqatar qujat pen saraptama alynyp tastaldy, elektr jelilerine qosý kezindegi rásimder qysqardy, jer ýchaskelerin berý kezinde «biryńǵaı tereze» qaǵıdaty engizilýde.

Satyp alý-satý mámilelerin tirkeý, tehnıkalyq sharttar berýge ótinish berý jáne talap aryz berý elektrondyq nysanǵa aýystyryldy.

Ákimshilik kedergilerdi odan ári qysqartý jáne rásimderdi ońaılatý boıynsha mynadaı sharalar qabyldaý josparlanýda. Artyq talaptardy qysqartý maqsatynda kásipkerler men bıznes-qaýymdastyqtardyń shaǵymdary boıynsha memlekettik organdardyń tıimsiz aktileriniń kúshin joıý nemese toqtata turý tetigin engizý usynylady. Iаǵnı, bızneske kedergi keltiretin sheshimder tez kúshin joıýy jáne túzetilýi múmkin.

«Ekeýiniń ornyna bir retteý» qaǵıdatyn engizý

Bul qoldanystaǵy eki quraldyń ornyna jańa retteýshi quraldy engizýdi kózdeıdi. Osylaısha bızneske retteýshi júkteme tómendeıdi. Lısenzııalar men ruqsattardy ońtaılandyrý josparlanýda.

Baqylaý men qadaǵalaý júktemesin tómendetý

Josparly tekserýlerge balama retinde «kásiporyndardy dıagnostıkalaýǵa» kóshý qamtamasyz etiledi. Bıznestiń mundaı dıagnostıkasy jaýapkershilikke tartpaı júrgiziletin bolady jáne josparly tekserýlerdi qysqartýǵa múmkindik beredi.

Qyzmetterdi sıfrlandyrý sheńberinde bıznes úshin barlyq qyzmetti tolyq elektrondyq nysanda qamtýdy qamtamasyz etý usynylady.

Bıznesti qarjylandyrýdyń qoljetimdiligin arttyrý jáne memlekettik qoldaý sharalaryn jetildirý jónindegi jumys jalǵasady.

«Jalpy, joǵaryda kórsetilgen barlyq shara qadaǵalanbaıtyn ekonomıka deńgeıin 2025 jylǵa qaraı 20%-ǵa deıin tómendetýge baǵyttalǵan. Bul kórsetkish Qazaqstannyń 2025 jylǵa deıingi Strategııalyq damý josparynda bekitilgen. Atalǵan sharalardy iske asyrý ekonomıkanyń turaqtylyǵyna, bıýdjettiń teńgerimdiligine, bıznestiń básekege qabilettiligine oń áser etedi», — dedi qorytyndylaı kele R. Dálenov. 

Sońǵy jańalyqtar

Tutynýshylyq nesıe naryǵy toqtap qaldy

Ekonomıka • Búgin, 13:30

Abaıdy tanytqan abyz tulǵa

Qazaqstan • Búgin, 12:47

El júregi – elorda

Aımaqtar • Búgin, 11:53

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar