Elbasy • 01 Shilde, 2020

Astanany aýystyrý – Elbasynyń jasampaz ıdeıasy

392 ret kórsetildi

Birneshe kúnnen soń qazaqstandyq­tar memlekettik mereke – astana kúnin atap ótedi. Elordamyz Nur-Sultan qalasynyń resmı jylnamasy 1998 jyly bastalǵanymen, Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń sol kezeń­degi ekonomıkalyq daǵdarysqa qaramaı astanany aýystyrý ıdeıa­syn usynýyn 1990 jyldardan bas­tap postkeńestik keńistik pen eli­mizde bolǵan saıası oqıǵalardan bólip jarýǵa bolmaıdy der edik.

Almatydan Saryarqanyń Qaraótkeli­ne uly kóshtiń basy 1997 jyl­dyń jel­toq­sanynda qonǵanymen, el as­tanasyn aýystyrý týraly oıdyń Elba­sy­myzdyń kókeıinde egemendik alǵan kezden bastap týyndaǵanyn onyń «Táýel­sizdik dáýiri» kitabyndaǵy «...Memleket júregi onyń astanasynda soǵady. Bul – buljymaıtyn aqıqat. Jas memleketke mindetti túrde jańa, zamanaýı astana qajet ekenin táýelsizdiktiń birinshi kúni­nen-aq oıladym. Osy oıymnyń durys­tyǵyna nyq senimdi edim. 1992 jyldyń ózin­de-aq Aqmolaǵa jumys saparymen kel­gende, astanany osynda aýystyrý týra­ly oıǵa keldim», degen sózderinen bilýge bolady.

Sonaý 1997 jyldyń jeltoqsanynda Elbasy bastaǵan uly kóshtiń Alataýdyń baýraıynan Saryarqanyń Qaraótkeline qonýy táýelsizdigimizdi qorǵaý ǵana emes, Máńgilik eldiń berik qaǵylǵan alǵashqy qazyǵy bolǵandyǵynyń dáleli – osy jyldary júzege asyrylǵan saıası jáne áleýmettik-ekonomıkalyq reformalardyń nátıjesinde qol jetken Qazaqstannyń jetistikteri. Osy arada, táýelsizdik jyldary Tuńǵysh Prezıdenttiń jasampaz ıdeıalarynyń qoldaýshysy da, júzege asyrýshysy da bolǵan Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń myna sózderin keltirgimiz keledi: «...Jańa astanany salý sheshimin Nursultan Nazarbaev jas memleketimizdiń irgesin qalaýdyń kúrdeli kezeńinde jarııalaǵanyn umytýǵa bolmaıdy. Qazaqstan ol shaqta eski men jańanyń arasyndaǵy almaǵaıyp sátte, asa qıyn áleýmettik-ekonomıkalyq jáne syrtqy saıası jaǵdaıda órkenıetti naryqqa, aǵartýshylyq demokratııaǵa bet burǵan edi. Sondyqtan da N.Nazarbaevqa, tipti keıbir úzeńgiles serikteriniń ózi sene bermegen osynaý órshil jobanyń bastamashysy bolyp, ony júzege asyrý jaýapkershiligin óz ıyǵyna artýyna týra keldi. Eliniń strategııalyq múddelerin keń aýqymda kóre biletin, qaıtpas qaıratty naǵyz kóshbasshy ǵana ózge oryndaýshylardan erekshelenedi».

Álemdik ǵylymı ortada qalyptasqan pikirlerdi saralasaq, astanalardy aýys­tyrý – memleketterdiń saıası jáne áleý­mettik ómirine tereń de kópqyrly yq­pal etetin adamzat tarıhyndaǵy asa iri mega­ın­jenerlik jobalar. Aldyńǵy qatarly saıa­sattanýshy, ekonomıst, fýtýrolog ǵalym­dardan bastap sheteldik memleket bas­shylary tarapynan burynǵy Keńes Odaǵy memleketteriniń ishinde daralanyp, astanany aýystyrýdy tabysty júzege asyrǵan Qazaqstan tájirıbesi, Elbasy qabyldaǵan strategııalyq sheshimder qazirdiń ózinde qyzyǵýshylyq týǵyzyp, zerdelenýde ekendigin atap ótkimiz keledi.

Iá, «Asqar taý alystaǵan saıyn asqaq­taı túsedi» degendeı, el táýelsizdiginiń bas­tapqy jyldarynyń jylnamasyna úńilsek, jastaıynan Temirtaýda quryshtaı shy­ny­ǵyp, jergilikti bılik organdarynda, keıin respýblıkalyq joǵary organdar­da tájirıbe jınaqtaǵan Elbasy bı­lik daǵdarysy jaǵdaıynda júrip, memle­ketimizdi nyǵaıtýǵa arnalǵan asa mańyzdy saıası qadamdardy júzege asyrypty. Degenmen sol kezeńde respýblıkada jaǵ­daı óte kúrdeli boldy, kórshi memleketter­men tez arada shekara máselesin sheshý qa­jet edi. Elimizde 1990 jylǵy 24 sáýirde pre­zı­denttik qyzmet belgilengenimen, al­ǵash qabyldanǵan Konstıtýsııaǵa sáıkes qos bıliktiń qatar júrgen kezeńi bolatyn. Mundaı kúrdeli jaǵdaıdyń týyndaýyna Joǵarǵy Keńestiń el ishinde ǵana emes, syrtqy saıasatta kún saıyn ózgerip jatqan úderisterge ilese almaýy negizgi sebep boldy. Osydan bolar, 1994 jyly 6 shil­de kúni Tuńǵysh Prezıdent Joǵarǵy Keńes aldyna el astanasyn Almatydan Aq­mo­laǵa aýystyrý týraly máseleni tóte­sinen qoıǵanda, depýtattar birden qol­daı qoımady. Parlament múshelerin maza­l­aǵan suraq «Daǵdarys jaǵdaıynda osyn­daı orasan zor jobany qolǵa alý­dyń qanshalyqty qajeti bar edi?». Nursultan Nazarbaevtyń joǵary bedeli men tabandylyǵy, keltirgen dálelderiniń arqasynda Joǵarǵy Keńes az ǵana daýys basymdylyǵymen ári astanany kóshirý ázir júzege asyryla qoımas degen oımen qabyldaǵan «Qazaqstan Respýblıkasynyń Prezıdenti N.Á.Nazarbaevtyń memleket astanasyn Aqmola qalasyna aýystyrý týraly usynysyna kelisim berilsin...» degen sheshim jarııalandy.

N.Á.Nazarbaevtyń «Táýelsizdik dáýiri» kitabyndaǵy «1990 jyldardyń basynda jańa astana jobasynyń keleshegi zor, erekshe batyl joba ekenin aıtyp, ádil baǵasyn bergender az boldy. Bir qaraǵanda tosyn jańalyq sııaqty kórinetin mundaı tyń bastamanyń keleshegi kemel ekenin uǵyný úshin oı alǵyrlyǵy, respýblıka jaǵdaıyn tereń zerdeleı alatyn bilim-bilik pen pa­ıym-parasat qajet edi. Mundaıda alysty boljaı biletin ishki túısik te, qııadaǵyny kóre biletin qyra­ǵy­lyq ta, sondaı-aq saıa­sı jáne ákim­shilik qyzmet mektebiniń tájirıbesi de kerek...», degen joldar tek de­pýtattar kor­pýsynyń ǵana emes, sol jyldary Tuń­ǵysh Prezıdenttiń janynda qyzmet jasaǵan birqatar qyzmetkerdiń de astanany kóshirýdiń strategııalyq mańy­zyn jete bilmegenin kórsetedi. Qazaqstan Respýb­lıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Keńsesiniń basshysy, professor M.B.Qasymbekovtiń jetekshiligimen jaryq kórgen «N.Á.Nazarbaev. Tańdamaly sózder. 1991-1995» basylymynda Elba­sy­nyń 1994 jylǵy 6 shildede ótken Qazaqstan Respýblıkasy Joǵarǵy Keńesi on úshinshi shaqyrylymynyń I sessııasynda el astanasyn kóshirýdiń oryndylyǵy týraly sóılegen sózi engizilgen. Onda Tuńǵysh Prezıdent Almaty qalasyn astana retinde odan ári damytýǵa múmkindiktiń joq ekendigin, ekologııalyq jaǵdaıyn, tur­ǵyndar sanynyń ósýiniń shekteýligin kór­setetin rasıonaldy-tehnıkalyq dálel­derdi ǵana keltirgenin baıqaýǵa bolady.

Eger ótkenge kóz júgirtsek, HIH ǵasyr­daǵy patshalyq Reseıdiń otarlaý saıa­saty ata-babamyzdy ǵasyrlar boıy qo­nys­tanǵan shuraıly jerlerinen qýdy, áskerı bekinister salyndy. Osy ádiletsizdik keńes dáýirinde de jalǵasyp, qazaqtar sanynyń kúrt tómendeýine ákelip soqty. Aqmola Selıno­grad atanyp, onymen qoımaı Hrý­shev­tiń usynysymen Tyń ólkesi retin­de biriktirilgen bes oblysymyzdy Reseı­ge qosý, al Ereımentaýda «nemis avto­no­mııasyn» qurý týraly máseleler kóteril­geni tarıhshylarymyzǵa belgili. Elimiz egemendikke qol jetkizgen bastapqy jyl­dary kórshi el qarym-qatynastaryn kómes­kilendiretin, ultaralyq qatynasqa nuqsan keltiretin negizi joq «kókime» jarııalanymdar da shyǵa bastady.

Balalyq shaǵy jer aýyp kelgen balqar, túrik, cheshen, nemis balalarymen bir aýylda ótken, alǵashqy eńbek joly Qar­metkombınattyń kópultty jumysshylar ujy­mynda bastalǵan Nursultan Nazar­baev úshin ultaralyq kelisimniń mańyz­dylyǵy, ıaǵnı basqa etnos ókilderin óz ultynan bólmeı, olardyń birligin qam­tamasyz etýdi sheshý – astanany aýystyrý ıdeıasyndaǵy basty faktorlardyń biri bol­ǵanyn túsinýge bolady. Saıyp kel­gende, Elbasymyz Nursultan Nazar­baev­tyń astanany Saryarqanyń tórine aýys­tyrý ıdeıasy – bir jaǵynan, elimiz­diń basqa óńirlerinde turyp jatqan azamat­tary­myzdyń soltústik óńirge kóshýi arqy­ly eńbek mıgrasııasy máselesin sheshse, ekin­shi jaǵynan – elimizdiń Reseımen kórshiles aýdandarynda turatyn etnos ókilderiniń ózderin tolyqqandy Qazaqstan azamattary retinde sezinýlerine negiz boldy.

1994 jylǵy 6 shildede astanany aýys­ty­rý týraly sheshim qabyldanǵanymen, ony júzege asyrý boıynsha naqty jumysqa kirisý Elbasymyzdyń basshylyǵymen ázir­lenip, naǵyz jalpyhalyqtyq talqy­laýdan ótip, 1995 jylǵy 30 tamyzdaǵy referendýmda qabyldanǵan Konstıtýsııamen belgilengen prezıdenttik bıliktiń engi­zilýinen keıin ǵana múmkin boldy. Sony­men qatar, Tuńǵysh Prezıdent Konstı­týsııa qabyldanǵannan keıin birden, 1995 jyldyń 15 qyrkúıeginde «Qazaqstan Res­pýb­lıkasynyń astanasy týraly» zań kúshi bar Jarlyǵyn jarııalady. Bul – «jańa astana taıaý arada bola salatyn is emes, qalaı bolǵanda da 20-30 jyl qajet» dep esep­tegen depýtattardyń qarsylyǵyn jeń­gen qadamnyń bastaýy boldy. Osyndaı asa mańyzdy sheshimdi qabyldaýy týraly Nur­sultan Nazarbaev: «Osylaısha, saıasatker jáne el basshysy retinde táýekelge bas tik­tim. Olaı etpesime bolmady. О́ıtkeni bú­­kil álem qaýymdastyǵyna, eń aldymen ózi­­­mizge, táýelsiz Qazaqstannyń qolynan ne ke­­le­tinin kórsetýimiz kerek boldy», dedi.

Atalǵan Jarlyqtaǵy «Respýblıkanyń Prezıdenti Rezıdensııasynyń turatyn jeri Aqmola jáne Almaty qalalary bolyp sanalady» degen tarmaq Nursultan Ábishulynyń elimizdiń bolashaq astanasyna birinshi bolyp óz qonysyn kóshirdi deýge bolady. Osy kezden bastap Tuńǵysh Prezıdent Aqmolaǵa jıi, is júzinde aı saıyn, keı kezderi apta saıyn da kelip, jergilikti jerdi zerdeleı túsedi. Áýe­jaıdan birden qurylys nysanyna baryp, qurylysshylarmen kezdesip, jınalystar ótkizdi. Árıne, barlyǵy da jospardaǵydaı oryndala qaldy dep aıtýǵa bolmaıdy. Osy arada Elbasynyń Aqmolaǵa alǵashqy saparlarynyń birinen alǵan áseri týraly aıtylǵan myna sózderi sol kezdegi bola­shaq astananyń bastapqy jaǵdaıynyń kúrdeliligin bildiredi: «Birneshe aptadan keıin V.Nı ekeýmiz Aqmolaǵa keldik. Bolashaq astanany aralap shyqtyq. Barlyq ǵımarat tozyńqyrap qalǵan eken, qalaıda jóndeý qajettigi týady... Tipti oblys ákimi óz kabınetinde paltomen otyrady, janynda jylytqysh... Onda basqa úı-jaılarda jylý qaıdan bolsyn... Bul ne qylǵan ákim dep oılaǵanym esimde. Qa­shan­nan jumys isteıdi, qalanyń jylýyn jolǵa qoıa almaǵan. Sonymen aıtqanym: «Jigitter, dostar! Sheginetin jer joq. Káne, osynyń bárin jasaıyq. Káne, eshqan­daı qoryqpaıyq. Káne, jumys isteıik», – boldy». Osy jaǵdaıdan keıin Tuńǵysh Prezıdent astanany kóshirý týraly sheshimdi selqos qabyldaǵan oblys ákimi A.G.Braýndy aýystyrýdy uıǵaryp, onyń ornyna qalany jáne osy óńirdi jaqsy biletin J.Káribjanovty taǵaıyndaıdy. Oǵan sharýashylyq mindettermen qatar ózindik bir «toponomıkalyq tapsyrma» da júkteledi. Nursultan Nazarbaev óziniń bul tapsyrmasy týraly «...Kóshelerdiń jáne barlyq aýdannyń ataýlaryn ózgertý kerek edi. Bul jer «oktıabr, krasnoznamen, sovet, Lenın» degen sııaqty ótken zaman ataýlarynyń tunyp turǵan qoryǵy dese de bolǵandaı-tyn. Ol meniń kóptegen tapsyrmamdy, sonyń ishinde osyny da táp-táýir oryndap shyqty», deıdi. Osylaısha, jumys kúndiz-túni qyzyp sala berdi. Aqmolanyń qurylysyna Qazaqstannyń barlyq oblys­tary qatysty. Elbasy bastaǵan elorda qurylysshylary múmkin emesti boldyrdy, eń qysqa merzimde astana qyzmeti Alataýdan Saryarqaǵa kóshirildi. Ol eldiń ótkennen bolashaqqa kóshkenin bildiretin aıtýly oqıǵa boldy.

Nursultan Ábishuly memleket qurýdan kem emes jalpyulttyq iske aınalǵan úlken jobany júzege asyrýǵa tartylǵan maıtalmandardyń qaıratkerligin aıtýdan esh jalyqqan emes. Onyń dáleli retinde Tuńǵysh Prezıdenttiń myna sóz­derin keltirgendi jón kórdik: «...Sol bir qıyndyǵy da, qyzyǵy da kóp bolǵan, erekshe qulshynyspen, erteńgi sáýleli kúnderge degen nyq senimmen bilek sybana iske kirisken kezde qasymnan tabylǵan, jańa astana qurylysyna ólsheýsiz eńbek sińirgen jandardy árqashan erekshe yqylaspen, rızalyq sezimmen eske alamyn. Olardyń qatarynda V.Nı, A.Bólekbaev, A.Esimov, J.Káribjanov, Á.Jaqsybekov, T.Dos­muhambetov, N.Makıevskıı, F.Ga­lımov, B.Nurpeıisov, O.Peskov, V.Ivanov, Q.Omarov, R.Bekbolatov, Á.Áýbekov, N.Tı­honıýk, A.Rústembekov jáne bas­qalar bar». Sonymen qatar elorda damýy­nyń ekinshi kezeńiniń bastaýynda bolǵan uly sáýletshi ári arhıtektýranyń sańlaq sheberi Kıse Kýrokavaǵa da Elbasy zor rızashylyǵyn bildirgen edi.

«Qazaqstan-2030» strategııasyn jarııa etkennen keıin 10 kún ótken soń 1997 jyl­dyń 20 qazanynda Elbasy oqıǵa bary­syn jedeldetý úshin «Aqmola qalasyn Qazaq­stan Respýblıkasynyń astanasy dep ja­rııa­laý týraly» qaýly mátinin aýyz­sha aıtyp jazǵyzyp, dál sol kúni qol qoı­dy. Osy qaýlyǵa sáıkes, Aqmola 1997 jyl­dyń 10 jeltoqsanynan bastap respýblı­ka astanasy bolyp, jańa astananyń tusaýkeserin 1998 jylǵy 10 maýsymda ótkizý bekitildi. 8 qarasha kúni qalaǵa Qazaqstannyń mem­lekettik rámizderiniń etalondary: Mem­lekettik tý, Eltańba jáne Prezıdent baı­raǵy saltanatty túrde ákelindi.

1997 jyldyń 10 jeltoqsany, sársenbi­niń sátinde Prezıdent, Parlament pen Úki­met jańa astanada jumystaryna kiristi. Sol kúni Aqmolada Elbasynyń tóraǵalyq etýimen Parlament palatasy men Úkimettiń birlesken otyrysy ótip, astanany kóshirý óz máresine jetken saıası oqıǵa ekeni aıtyldy. Tuńǵysh Prezıdent Qazaqstan halqyna arnaǵan úndeýinde: «Búgin biz, Qazaqstan Respýblıkasynyń joǵarǵy bılik organdary, Aqmola qalasynyń 1997 jylǵy jeltoqsannyń 10-ynan bastap memleketimizdiń astanasy ekeni jóninde saltanatty túrde málimdeımiz. Budan bylaı jáne ǵasyrdan-ǵasyrǵa osynda – ulan-baıtaq eldiń kindiginde halyq taǵdyry úshin ómirlik mańyzy bar sheshimder qabyldanatyn bolady. Otanymyzdyń júregi endi osy jerde soǵady. Osy jerden Qazaqstan úshinshi myńjyldyqtyń tabaldyryǵynda óziniń tarıhı taǵdyryn aıqyndaıtyn bolady», degen edi. Kóp uzamaı-aq jańa astanaǵa zaman talabyna saı jańasha oılaıtyn, uıymdasyp, tez, janyn salyp jumys isteı alatyn bilikti mamandar jedeldetip kele bastady.

Táýelsizdigimizdi nyǵaıtýda sheshýshi ról atqarǵan tarıhı oqıǵalardyń kýási bolǵan professor M.B.Qasymbekovtiń 2018 jylǵy 18 maýsymdaǵy «Egemen Qazaq­stan» gazetinde jaryq kórgen «Bas qala osylaı bastalǵan» maqalasyna 1998 jyl­ǵy 21 səýirde, elordanyń tusaý­keser rəsimine 50 kún qalǵanda Elba­sy­nyń tóraǵa­lyǵymen ótken jumys keńes­iniń buryn esh jerde jarııalanbaǵan steno­gram­masy arqaý bolǵan. Keńeste kóteril­­gen úlken məselelerdiń biri – qala men tó­ńi­­rekti kógaldandyrý. «Aýyl sharýa­shy­­­ly­ǵy mınıstrliginiń jəne ormanshy ma­man­­­dardyń aqparatyn (sonyń ishinde 50 gektarǵa otyrǵyzylǵan aǵashtardyń 95 paıyzy qýrap qalǵany týraly məlimetti de) nazarǵa alǵan Nursultan Əbishuly bylaı dedi: «...Barlyq aǵash sýarylýǵa jəne bireýi de qýrap qalmaýǵa tıis. Mindet – osy», degen stenogrammadaǵy úzindini keltirdik.

Elbasynyń astanany salýdaǵy alǵash­qy qadamdarynyń biri kúrdeli tabıǵı-klımattyq jaǵdaılarǵa qaramastan, eldiń bas qalasynyń ózinde ǵana emes, onyń tóńi­regine orman ektirip, bolashaqta sulý Kók­sheniń orman-toǵaıymen ushtas­tyra­tyn elordanyń jasyl beldeýin jasaý bolǵanyn aıta ketkimiz keledi. Nursultan Ábishulyna osy ıdeıanyń oıyna kelýi – sonaý balalyq shaqta asqar taý ákesi darytqan baǵbandyqta dep oılaımyz. О́ıtkeni Elbasy óziniń 2018 jyly bergen suhbatynda «Men – baqta ósken adammyn. Ákem baǵban bolatyn. Úıimizdiń aınalasynda 25 sotyq jer bolatyn, ol kezde úlken aýla edi. Ol aýlada alma aǵashtary jaıqalyp ósip turatyn. Ákem baqshadaǵy aǵashtyń túbinen-aq qaı aǵash ekenin biletin, ony maǵan úıretetin: munda alma, myna jaqta almurt. Naǵyz Mıchýrın bolatyn. Men sol baqta óstim, alma aǵashtaryn kútetinmin, sý quıyp, ósken soń terip turatynmyn. Kóktemde Almatyǵa aparyp, satatynbyz. Bizdiń otbasy solaı kún kóretin», degen bolatyn.

1998 jyldyń 6 mamyrynda Tuńǵysh Prezıdent el astanasy úshin mańyzdy sheshim qabyldady. Ol sheshim – «Qazaqstan Res­pýblıkasynyń astanasy Aqmola qala­synyń ataýy – Astana qalasy bolyp ózgertilgeni týraly» Jarlyq. Nursultan Ábishuly elorda ataýy týraly sheshim qabyl­daǵanǵa deıin Qaraótkel, Esil, Saryarqa, Qazaqstan, tipti Nursultan degen atty usynǵandar da bolypty. Sońǵy usy­nysty Elbasy birden toıtaryp tastaǵan edi. Al ótken jyldyń 20 naýryzyn­daǵy Parlament Palatalarynyń birlesken otyrysynda el Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaev Elbasynyń halqy­myzǵa jáne álem qaýymdastyǵyna sińirgen eren eńbegi men uly esimin máńgi este saq­taý qajettigin, bul halqymyzdy, ásirese jastardy tarıhqa qurmetpen qaraýǵa tárbıelep, onyń dańqty qyzmetin ádil baǵalaý úshin mańyzdy ekenin aıtyp, «Bizdiń elordamyz Nursultan atalýy tıis» degen usynysty jarııalaǵan bolatyn. Bul usynystyń basty ereksheligi –

Nursultan Ábishuly Nazarbaevtyń óz er­kimen Memleket basshysy ókilettigin toqtatqannan keıin engizilýinde. Osy arada, osydan seksen jyl buryn Myrzabala ájeniń «kenje uldan kórgen tuńǵysh nemeresine» Allanyń 99 atynyń biri «Nur» men arab tilinde «joǵary bıleýshi» dep aýdarylatyn «Sultandy» biriktirip qoıýy – keıýananyń bolashaqta osy esimniń táýelsiz Qazaqstannyń elordasyna da buıy­ratynyn sezgeni me dep tańǵalasyń!

Elbasy óziniń «О́mir ótkelderi» atty suhbat kitabynda «...Astana aýystyrýǵa toqtaǵanda qandaılyq bel baılaǵanymdy aıqyn túsindim. Osy sheshimim arqyly men ómir boıy jınaǵan abyroı-bedelimniń bárin de báıgege tigetinimdi anyq uqtym. Bul ıdeıamnyń júzege asyrylýy kóńildegiden shyqpaǵan jaǵdaıda, búkil ómirimniń bási basqasha baǵalanary talassyz edi. Men sol qadamǵa táýekel ettim. Táýekelimdi naqty esepke qurýǵa tyrystym», degen bolatyn. Iá, Tuńǵysh Prezıdenttiń eńbek jolynda táýekelge barǵan kezi az bolmapty. Jas Nursultan 18 jasynda metallýrg bolamyn dep Temirtaýǵa táýekelmen baryp, ot-jalynda shyńdalmaǵanda jıyrma jyldan keıin respýblıkanyń birinshi basshylarynyń birine aınalar ma edi?! Ol 1979 jyly Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń ónerkásip, kólik jáne baılanys jónindegi hatshysy, bes jyldan keıin Mınıstrler Keńesiniń tóraǵasy qyzmetinde respýblıkada oryn alǵan ádiletsizdikke qarsy turyp, «dramalyq synaqtar kezeńinen» ótkende de taǵdyryn shúberekke túıip, táýekelge barǵan edi. Sol kezeńniń qaýyrt ta qyzý aǵysynan súrinbeı ótken Nursultan Nazarbaev 1989 jyly Qazaqstan Kompartııasy Ortalyq komıtetiniń birinshi hatshysy bolyp saılanyp, egemen elimizdiń jańa tarıhyn jazýdy týǵan halqymen birge bastady. Osylaısha, «Eger de sen aldyńa qoıǵan mindetińdi sheshken bolsań, aıtylǵan syn jaıynda qalady. Eger de sen mindetińdi sheshe almasań, onda jónińe kete ber», degen qaǵıdany basshylyqqa alǵan Elbasy­myz, bastapqyda turǵyndar sany 300 myńǵa da jetpegen oblys ortalyǵyn álemdegi sulý astanalardyń birine aınaldyrdy, erke Esildiń boıyna el qondyryp, qazirdiń ózinde halqynyń sany bir mıllıonnan asty, 2030 jyly 2 mıllıonǵa jetedi dep boljanýda, óńirlerdiń ekonomıkalyq damýyna serpin berip, sáýlesin shashty, bir sózben aıtqanda Qazaqstan elordasy arqy­ly álemge tanyldy. Dúnıejúzilik sáýlet-jobalaý aqyl-oıynyń barlyq tańdaýly jetistikterin boıyna jınaǵan Nur-Sultan qalasynyń álemdik astanalar standartyna rýhy da, múddesi de saı keledi.

Osy arada, Nursultan Nazarbaevty óziniń saıası ustazy tutatyn Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń «Jańa elordamyzdyń boı kóterýine Tuń­ǵysh Prezıdentimizdiń sińirgen eńbegi erekshe. Astananyń qurylysy Elbasy­nyń tarıhı erligi sanalady. Bas qala­myz Təýelsiz elimizdiń shynaıy bet-beıne­sine, halqymyzdyń maqtanyshyna aınal­dy. Elorda jańa memlekettiń ıdeolo­gııasy retinde kıeli uǵymǵa ıe boldy. Astana­myz, shyn məninde, ótkenniń qundy­lyq­taryn dəripteı otyryp, kúlli əlemge Qazaq­stannyń jańa beınesin pash etti», degen sózin keltirgimiz keledi.

Osydan túıer oı, zamanynan ozyp týǵan Qazaqstannyń Tuńǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevtyń progressıvti oılaý qabiletiniń joǵarylyǵynan týǵan astanany aýystyrý jasampazdyq ıdeıa­sy – talaı ádiletsizdikti kórgen qazaq degen ulttyń óz memleketiniń astanasyn eshkimge jaltaqtamaı tańdaı alatyndyǵyn dáleldep qana qoımaı, Qazaqstandy jańa táýelsiz, beıbit memleket retinde álemge tanytýda zor ról atqardy. Bolashaqta da ultaralyq tatýlyq pen dinaralyq kelisimniń, beıbitshilik pen bereke-birliktiń qalasy Nur-Sultan jarqyraı jaınap, Otanymyzdyń júregi, Táýelsizdigimizdiń tiregi retinde jasaı bereri sózsiz.

 

Ámirhan Rahymjanov,

Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy kitaphanasynyń dırektory, saıası ǵylymdar doktory, professor

 

Sońǵy jańalyqtar

Almaty mańynda jer silkindi

Aımaqtar • Keshe

Uqsas jańalyqtar