Álem • 01 Shilde, 2020

Koronavırýs indeti aýyzdyqtaýǵa kónbeı tur

53 ret kórsetildi

Koronavırýs pandemııasy shartarapty sharlap, kúnnen-kúnge órship barady. Qazirgi tańda COVID-19 juqtyrǵandar sany 10,5 mıllıonǵa jýyqtasa, qaıtys bolǵandar sany 500 myńnan asty. Kún saıyn shamamen 160 myń adamnyń qaýipti vırýstyń tyrnaǵyna ilikkeni anyqtalyp otyr.

Ásirese Soltústik Amerıka jáne La­tyn Amerıkasy qurlyqtarynda indettiń taralý qarqyny qatty. Búginde naýqastar sany jaǵynan birinshi orynda AQSh tur. Osy elde koronavırýs juqtyrǵandar sany 2,6 mıllıon adamnan asqan. Sondaı-aq 128 myńnan astamy kóz jumdy.

Qurama Shtattarynyń birneshe shta­ty pandemııaǵa baılanysty salynǵan ka­rantındik shekteýlerdi jeńildetýdi josparlaǵan edi. Alaıda keıingi birneshe kúnde COVID-19 juqtyrǵandardyń qaıta kóbeıýi saldarynan budan bas tartýǵa týra keldi. Ásirese Los-Andjeleste naýqastar sany kúrt artqan. Máselen, osy dúısenbide 7418 adamnyń qaýipti dertti juqtyrǵany anyqtaldy. Osyǵan baılanysty birqatar shtat jaǵajaılardy, meıramhanalardy, jattyǵý zaldaryn, túngi klýbtar men kınoteatrlardy jabýǵa sheshim qabyldady.

Taǵy bir soltústikamerıkalyq mem­leket Meksıkada da jaǵdaı máz emes. Bú­ginde munda vırýs juqtyrǵandar sany 216 myńnan asqan. 27 myń adam bul pánımen qoshtasty. El bıliginiń aıtýynsha, naý­qastar sany budan áldeqaıda kóp bolýy ábden múmkin. О́ıtkeni jetkilikti deń­geıde testileý júrgizýge múmkindik joq. Onyń ústine, turǵyndar karantındik sha­ra­lardy saqtaýǵa qulyqsyz. «Jy­ǵyl­ǵanǵa judyryq» demekshi, elde dári-dármek jaǵy tapshy. Soǵan baılanysty COVID-19-ben aýyratyn júzdegen adam kún saıyn AQSh-Meksıka shekarasy­nan ótip, kórshi elden qajetti dári-dár­mek ákelýge aǵylady. Munyń bári kór­shi jatqan memleketterdegi jaǵdaıdy turaq­tandyrýǵa qıyndyq týǵyzyp otyr, Latyn Amerıkasynda da ahýal kúrde­li. Djons Hopkıns ýnıversıtetiniń derek­terine sáıkes, Latyn Amerıkasy jáne Karıb basseıni elderinde koronavırýstan qaıtys bolǵandar sany 100 myńnan asyp jyǵyldy.

Brazılııada 1,4 mıllıonǵa jýyq  adam­ǵa vırýs juqqan. 58 myńnan asa adam indetten kóz jumdy. Oǵan qosa, Brazılııada el prezıdenti Jaır Bolsanarýdyń júrgizgen saıasatyna qarsy narazylyq aksııasy basylar emes. Sherýshiler prezıdenttiń ornynan ketýin talap etip otyr. О́tken jeksenbide eldegi úlken qalalar men álemniń 20-ǵa jýyq memleketinde brazılııalyqtar Bolsanarýdyń taǵyn bosatýdy surap, kóshege shyqty. Buǵan Jaır Bolsanarýdyń ózi kináli. Ol buǵan deıin COVID-19-dy «jaı ǵana tumaý» dep aıtyp qalyp, synǵa ushyraǵan edi. Brazılııa da Meksıka sekildi qatań karantındik sharalardy engizbegen-di.

Dúnıejúzilik densaýlyq saqtaý uıymy Brazılııa bıliginiń koronavırýs in­detimen kúrestegi sharalaryn synǵa alyp, jaǵdaıdy turaqtandyrýǵa shaqyrdy.

Uıym sarapshylarynyń aıtýynsha, Brazılııa pandemııamen kúresti júıeli júrgizip, federaldyq jáne shtattyq deńgeıde sheshimder qabyldaýy tıis. Sondaı-aq uıym tarapy Brazılııa den­saýlyq saqtaý mınıstrliginiń naýqastardy emdeýge qoldaný úshin aldyrǵan dárilerdiń paıdasyz ekenin alǵa tartady.

Sondaı-aq Perý men Chılıde de naýqastar sany artyp barady. Sońǵy derekter boıynsha Perýde 282 myńnan asa adam aýyrsa, on myńǵa jýyq turǵyn indettiń saldarynan baqıǵa attandy. Chılıde 276 myńǵa jýyq adam COVID -19 quryǵyna ilikken. Bul elde ómirden ótkender sany 5,5 myńǵa jetip otyr. Sarapshylardyń paıymdaýynsha, atalǵan elderdiń keıbiri pandemııanyń sharyqtaý sheginen áli ótken joq.

Úshinshi orynda turǵan Reseıde 651 myńǵa jýyq adamǵa koronavırýs dıagnozy qoıylǵan. Búginge deıin baqılyq bolǵandar sany 9 myńnan asty. О́tken táýlikte 6 719 adamnyń vırýs juqtyrǵany anyqtalyp, 104 naýqas qaıtys boldy. Degenmen Reseıdegi statıstıkanyń kúmándi tusy kóp. Máselen, el bıligi resmı statıstıkaǵa COVID-19 dıagnozy bar búkil qaıtys bolǵan naýqastardyń bárin engizbeıdi. Qaıtys bolýyna ınfeksııa áser etti degen sheshim shyǵarylsa ǵana tizimge engiziledi. Oǵan qosa, Federaldyq shtab statıstıkasy men aımaqtyq statıstıka arasynda aıyrmashylyq bar. Shtab pen Rosstat, aımaq málimeti de bir-birinen alshaq. Jaýapty mekeme qyzmetkerleri muny esepteý barysynda túrli ádis qoldanatyndyǵymen túsindiredi.

Úndistan da koronavırýsty aýyz­dyqtaı alar emes.  Osy elde 567 myńǵa jýyq naýqas tirkelgen. Dárigerler vırýstyń áli de órshı túsetinin, shildeniń sońyna qaraı naýqastyń sany mıllıonǵa jetetinin aıtady. Úndistan astanasy Delıde jaǵdaı qıyn. О́tken táýlikte el aýmaǵynda 18 myńnan asa adam qaýipti derttiń tyrnaǵyna ilingeni anyqtalsa, Delıde 4 myńǵa jýyq adam vırýs juq­tyrǵan. Bul – pandemııa bastalǵaly bergi eń joǵary kórsetkish. Delıde barlyǵy 66 myńǵa tarta adam indetke shaldyqqan.

Syrqattaný ósimi kún sanap artyp keledi. Bılik ókilderi adamdardyń júrip-turýyn jáne baılanysta bolǵandardy anyqtaýdy jiti baqylaýǵa alatynyna ýáde etken. Biraq aýrýhanalardyń aýzy-murnyna shyǵyp tolýyna baılanysty eldegi qonaqúıler de naýqastar qabyl­daýǵa májbúr. Sonymen qatar keı jer­lerde koronavırýs testiniń nátıjesi qate berilip, eldegi naýqastardyń naqty sany jasyrylyp otyr degen kúdik bar. Jýyrda Úndistan karantın sharalaryn jeńildetken, alaıda vırýstyń taralý qarqyny órshimese, basylar emes.

Birqatar eldegi jaǵdaıdyń ýshyq­qanyna qaramastan, keı memleketter vırýstyń taralý aýqymyn báseńdetti. Sonyń nátıjesinde karantındik sharalar jeńildetilip jatyr. Eýropalyq odaq 1 shildeden bastap shekarany ashýdy josparǵa engizdi. Áıtse de, koronavırýs boıynsha ahýal kúrdeli eldermen shekara jabyq kúıinde qalady. Atap aıtqanda, AQSh pen Reseıden keletin týrıster ázirge kirgizilmeıdi.

Brıýssel bıligi koronavırýstan ada, «qaýipsiz» elder tizimin túzdi. Oǵan Aljır, Aýstralııa, Kanada, Grýzııa, Ja­ponııa, Chernogorııa, Marokko, Jańa Zelan­dııa, Rýanda, Serbııa, Ońtústik Koreıa, Taıland, Týnıs jáne Ýrýgvaı engen. Buǵan ózgeris engizilýi múmkin. Tizim eki apta saıyn qaıta jańalanyp otyrady.

Maldıv araldary týrısterdi qa­byl­daýǵa daıyn. El prezıdenti Ibragım Solıh týrısterdi 15 shildeden bastap qabyldaıtynyn málimdedi. Bul rette, shetelden kelgen meımandar test nátı­jesin kórsetýi qajet emes. Jalpy, Mal­dıv araldary týrızmnen tabys taýyp otyrǵan memleket. Sondyqtan alystan at terletip kelgen meımandarǵa jeńildik jasaýy da osyǵan baılanysty.

Jańa Zelandııa 9 maýsymda vırýs juqtyrǵan naýqastardyń qalmaǵanyn, COVID -19-dan taza el ekenin málimdegen. Mundaı jaǵymdy jańalyqtan keıin el bıligi Jańa Zelandııada barlyq shekteý sharasy alynatynyn habarlady. Degenmen áli de el shekarasy jabyq.

Jańa Zelandııa koronavırýstan qutyl­ǵanyn jarııalaǵanymen, testileý shara­laryn toqtatqan joq. Máselen, sheka­radan ótken kez kelgen adam eki apta boıy baqylaýǵa alynyp, odan osy aralyqta eki ret test alynady. Jal­py, shekara qyzmetindegi barlyq adam testileýden ótýi kerek. Degenmen shetel­derden Jańa Zelandııa azamattary qaıta oralýyna baılanysty olardan test alynyp, nátıjesinde búginge deıin 22 adamnyń vırýs juqtyrǵany anyqtaldy. El premer-mınıstri Djasında Ardern naýqastar sany az bolǵanyna qaramastan, 25 naýryzda shekarany jabýǵa sheshim qabyldady. Jańa Zelandııada barlyǵy 1 504 adam vırýs juqtyryp, 22 naýqas qaıtys boldy.

Sońǵy jańalyqtar

Dáriger keńesin onlaın túrde alýǵa bolady

Koronavırýs • Búgin, 22:00

Pnevmonııaǵa basqa ataý berilýi múmkin

Koronavırýs • Búgin, 21:40

Qazir tek ómir men ólim bar - Bas sanıtar

Koronavırýs • Búgin, 19:10

Koronavırýs indeti 3 kezeńnen turady

Koronavırýs • Búgin, 17:35

О́z tanysyn tonap ketken ury ustaldy

Aımaqtar • Búgin, 14:30

Ustazdardan zańsyz aqsha jınalmaý kerek

Aımaqtar • Búgin, 12:32

Muhtar Shahanov aýyryp jatyr

Qazaqstan • Búgin, 11:56

Gongkongta mektepter qaıta jabylady

Álem • Búgin, 11:10

Uqsas jańalyqtar