Álem • 01 Shilde, 2020

Reseıde jalpyulttyq referendým aıaqtalady

171 ret kórsetildi

Búgin, ıaǵnı 1 shildede Reseıde 25 maýsymda bastalǵan Konstıtýsııaǵa túzetýler engizý boıynsha referendým aıaqtalady. Memleket basshysy Vladımır Pýtın 22 sáýirge belgilengen daýys berýdi pandemııaǵa baılanysty keıinge qaldyrǵan bolatyn. Konstıtýsııaǵa engiziletin túzetýlerde prezıdent ókilettigin uzartý da qarastyrylǵan.

Prezıdent ókilettigin uzartý boıynsha usynysty bıyl 10 naýryzda Reseı Memlekettik dýmasynyń depýtaty Valentına Tereshkova ortaǵa saldy. Qazirgi zańǵa sáıkes, prezıdenttiń 2024 jyldan keıin memleket basshysy bolyp qaıta saılanýǵa múmkindigi joq. Depýtat V.Tereshkova óz usy­ny­syn dál qazirgi ýaqytta elde tu­raqtylyqty saqtap qalý mańyz­dylyǵymen baı­lanystyrdy. RF Konstıtýsııalyq soty bul túzetýdi durys dep qabyldady.

Búgingi ótetin referendýmda reseılikterge tek bir suraq qo­ıylmaq. «El Konstıtýsııasyna ózger­týler engizýge kelisimińizdi bere­siz be?» degen saýalǵa aza­mat­tar «ıá» ne «joq» dep qana jaýap bermek. Máskeý men Nıjegorod oblystarynyń turǵyndary ǵana elektrondy daýys berýde.

27 maýsymdaǵy aldyn ala ná­tıje boıynsha, elektrondy daýys berýshilerdiń 70,25 paıyzy naýqanǵa qatysqan. Bul degenimiz, 836 474  azamat óziniń onlaın da­­ý­ys berý quqyǵyn qoldanǵan. Eki ob­lys boıynsha elektrondy daýys be­rýge 1 190 726 adam tir­kel­gen. Al daýys berýdiń al­ǵash­qy kúni halyqtyń 9,2 paıyzy bel­sendilik tanytqan.

Tártip buzýshylyq ta joq emes. Saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Ella Pamfılova azamattardyń daýys berýge májbúrlengeni tý­r­aly shaǵymdar túskenin ha­bar­lady. «Keshe 105 shaǵym tús­se, búgin 113 adam kúshpen daýys berýge májbúr bolǵanyn habar­lady», dedi. Sonymen qatar sha­ǵym­danýshylardyń keıbiri naqty jaýap tańdaýǵa qatysty da qysym kórgenin aıtqan.

Referendým nátıjesinde ne­giz­gi zańdaǵy 22 bap ózgermek. Bap­­tardy Memdýma, Federasııa ke­ńesi, Konstıtýsııalyq sot pen aımaqtar parlamentteri tal­qy­lap, kelisimin berdi. Qazirgi zań­ǵa sáıkes, Reseı prezıdenti jo­ǵar­ǵy memlekettik qyzmetke úshin­shi ret saılana almaıdy. Al ha­lyq ózgeristerge kelisim ber­­se, Vladımır Pýtınniń bu­ǵan de­ıingi prezıdenttigi esepke alynbaı, oǵan 2024, 2030 jyl­dary qaıta saılanýǵa múmkindik ber­mek. Osylaısha memleket basshysy 2036 jylǵa deıin bılik basynda qala alady. Odan bólek jańa zań boıynsha, otbasy – er men áıeldiń odaǵy dep qaras­ty­rylmaq. Reseıdi KSRO-nyń jal­ǵasy retinde qarastyrý da usy­nylǵan ózgerister qatarynda. So­nymen qatar memlekettik qyzmet­kerlerge qatysty jańa tár­tip qarastyrylyp otyr. Atap aıtar bolsaq, aımaqtar men fe­deraldyq vedomstvo basshy­ly­ǵyna tek 30 jasqa tolǵan azamat taǵaıyndalyp, shetelde esepshoty jáne sol jaqta turýǵa ýaqytsha ruqsaty bolmaý kerek.

Prezıdenttikke úmitkerge qa­tys­ty talaptar da kúsheıtilmek. Atap aıtar bolsaq, úmitker Reseı terrıtorııasynda 25 jyl turýy kerek, oǵan qosa eshqashan basqa elde azamattyǵy, ýaqytsha turýǵa ruqsaty bolmaý talaby da zańmen bekitilmek.

Eldegi oppozısııa men onyń jaqtastary prezıdentti buǵan kelisim bergenine aıyptaýda. Odan bólek ózgerister halyqaralyq sot pen Adam quqyqtary bo­ıyn­sha Eýropa sotynyń sheshi­min oryndamaý múmkindigin qaras­tyryp otyr. «Quqyq arqyly de­mokratııa úshin» Eýropa komıs­sııasy munyń saldarynan eldegi Konstıtýsııalyq sottyń saıası qysymǵa ushyraıtynyn aıtýda.

Keıbir reseılik depýtattar da ózgeristerge qarsylyǵyn bil­dirip ashyq hat joldady. Más­keý oblysynyń Tımırıazev aý­da­nynyń mýnısıpaldy depýtaty Iýlııa Galıamına atalǵan ózgeris Pýtınniń sheksiz bıligine ákeledi dep narazylyǵyn bildirip, qol jı­nady. Bir kúnniń ishinde aımaqtyq parlamentterden 250-den astam qol qoıyldy.

Osy oraıda Qazaqstannyń Baı­­qońyr qalasynda da daýys berý ótip jatyr. Aımaqta 7 da­ýys berý komıssııasy jumys is­teý­de. Res­mı málimet boıynsha, Baı­qo­ńyr qalasynda 13 myń Re­seı Fe­de­rasııasynyń azamaty turady.

 

Sońǵy jańalyqtar

Atyraýda bir kúnde 2 adam sýǵa batty

Aımaqtar • Búgin, 19:10

Atyraýda óńirlik jedel shtab quryldy

Aımaqtar • Búgin, 16:20

Dorbalasa dári tapshylyǵy joıylmaıdy

Aımaqtar • Búgin, 16:07

COVID-19: Hattamaǵa ózgeris qajet pe?

Qazaqstan • Búgin, 09:25

Uqsas jańalyqtar