Prezıdent ókilettigin uzartý boıynsha usynysty bıyl 10 naýryzda Reseı Memlekettik dýmasynyń depýtaty Valentına Tereshkova ortaǵa saldy. Qazirgi zańǵa sáıkes, prezıdenttiń 2024 jyldan keıin memleket basshysy bolyp qaıta saılanýǵa múmkindigi joq. Depýtat V.Tereshkova óz usynysyn dál qazirgi ýaqytta elde turaqtylyqty saqtap qalý mańyzdylyǵymen baılanystyrdy. RF Konstıtýsııalyq soty bul túzetýdi durys dep qabyldady.
Búgingi ótetin referendýmda reseılikterge tek bir suraq qoıylmaq. «El Konstıtýsııasyna ózgertýler engizýge kelisimińizdi beresiz be?» degen saýalǵa azamattar «ıá» ne «joq» dep qana jaýap bermek. Máskeý men Nıjegorod oblystarynyń turǵyndary ǵana elektrondy daýys berýde.
27 maýsymdaǵy aldyn ala nátıje boıynsha, elektrondy daýys berýshilerdiń 70,25 paıyzy naýqanǵa qatysqan. Bul degenimiz, 836 474 azamat óziniń onlaın daýys berý quqyǵyn qoldanǵan. Eki oblys boıynsha elektrondy daýys berýge 1 190 726 adam tirkelgen. Al daýys berýdiń alǵashqy kúni halyqtyń 9,2 paıyzy belsendilik tanytqan.
Tártip buzýshylyq ta joq emes. Saılaý komıssııasynyń tóraǵasy Ella Pamfılova azamattardyń daýys berýge májbúrlengeni týraly shaǵymdar túskenin habarlady. «Keshe 105 shaǵym tússe, búgin 113 adam kúshpen daýys berýge májbúr bolǵanyn habarlady», dedi. Sonymen qatar shaǵymdanýshylardyń keıbiri naqty jaýap tańdaýǵa qatysty da qysym kórgenin aıtqan.
Referendým nátıjesinde negizgi zańdaǵy 22 bap ózgermek. Baptardy Memdýma, Federasııa keńesi, Konstıtýsııalyq sot pen aımaqtar parlamentteri talqylap, kelisimin berdi. Qazirgi zańǵa sáıkes, Reseı prezıdenti joǵarǵy memlekettik qyzmetke úshinshi ret saılana almaıdy. Al halyq ózgeristerge kelisim berse, Vladımır Pýtınniń buǵan deıingi prezıdenttigi esepke alynbaı, oǵan 2024, 2030 jyldary qaıta saılanýǵa múmkindik bermek. Osylaısha memleket basshysy 2036 jylǵa deıin bılik basynda qala alady. Odan bólek jańa zań boıynsha, otbasy – er men áıeldiń odaǵy dep qarastyrylmaq. Reseıdi KSRO-nyń jalǵasy retinde qarastyrý da usynylǵan ózgerister qatarynda. Sonymen qatar memlekettik qyzmetkerlerge qatysty jańa tártip qarastyrylyp otyr. Atap aıtar bolsaq, aımaqtar men federaldyq vedomstvo basshylyǵyna tek 30 jasqa tolǵan azamat taǵaıyndalyp, shetelde esepshoty jáne sol jaqta turýǵa ýaqytsha ruqsaty bolmaý kerek.
Prezıdenttikke úmitkerge qatysty talaptar da kúsheıtilmek. Atap aıtar bolsaq, úmitker Reseı terrıtorııasynda 25 jyl turýy kerek, oǵan qosa eshqashan basqa elde azamattyǵy, ýaqytsha turýǵa ruqsaty bolmaý talaby da zańmen bekitilmek.
Eldegi oppozısııa men onyń jaqtastary prezıdentti buǵan kelisim bergenine aıyptaýda. Odan bólek ózgerister halyqaralyq sot pen Adam quqyqtary boıynsha Eýropa sotynyń sheshimin oryndamaý múmkindigin qarastyryp otyr. «Quqyq arqyly demokratııa úshin» Eýropa komıssııasy munyń saldarynan eldegi Konstıtýsııalyq sottyń saıası qysymǵa ushyraıtynyn aıtýda.
Keıbir reseılik depýtattar da ózgeristerge qarsylyǵyn bildirip ashyq hat joldady. Máskeý oblysynyń Tımırıazev aýdanynyń mýnısıpaldy depýtaty Iýlııa Galıamına atalǵan ózgeris Pýtınniń sheksiz bıligine ákeledi dep narazylyǵyn bildirip, qol jınady. Bir kúnniń ishinde aımaqtyq parlamentterden 250-den astam qol qoıyldy.
Osy oraıda Qazaqstannyń Baıqońyr qalasynda da daýys berý ótip jatyr. Aımaqta 7 daýys berý komıssııasy jumys isteýde. Resmı málimet boıynsha, Baıqońyr qalasynda 13 myń Reseı Federasııasynyń azamaty turady.
