Ortalyq kommýnıkasııalar qyzmetinde ótken baspasóz jıynynda Premer-Mınıstrdiń orynbasary E.Toǵjanov Prezıdent pármenimen atalǵan keleńsiz jaǵdaıdy retteý boıynsha naqty sharalar qolǵa alynǵanyn málimdedi.
«Prezıdent el azamattarynyń emine, olarǵa dárilik zattardy qoljetimdi etýge erekshe mán berip otyr. Bul másele – Úkimettiń kún tártibinde turǵan negizgi jumystardyń biri. Sońǵy jyldary otandyq farmasevtıka salasynda óndiris 7 esege artqanyn aıtqym keledi. Búgingi tańda Qazaqstan aýrýhanalary koronavırýs ınfeksııasyn emdeý úshin qajetti dári-dármekpen tolyq qamtamasyz etilgen. Qazir mekemelerde 17 700 adamnyń jatqanyn eskere otyryp, bolashaqta kepildik bolýy úshin 27 myń pasıentke deıin dárilik zatpen qamtamasyz etildi. Munymen de toqtalyp otyrǵan joqpyz. Ári qaraı da naqty sharalar qabyldanyp otyr. Dári-dármekti qosymsha satyp alý 59 myń pasıentke deıin ulǵaıtylady», dedi E.Toǵjanov.
Onyń aıtýynsha, qazirgi ýaqytta aımaqtar arasynda 4 myń naýqas úshin 160 myń tabletka lopınavır, rıtonavır taratylyp jatyr. 2020 jyldyń 15 shildesine deıin qosymsha biraz dári jetkiziledi. Bul – 840 myń lopınavır, rıtonavır tabletkalary, 61 myń gıdroksıhlorohın, 11 myń flakon remdesıvır. 15 tamyzǵa deıin atalǵan dárilerdiń kólemi qosymsha 440 myńǵa deıin jetkiziledi.
Úkimet basshysynyń orynbasary barlyq pasıentke vırýsqa qarsy terapııa taǵaıyndaý qajet emes ekenin erekshe atap ótti. Bul vırýstyń ortasha aýyr jáne aýyr túrimen aýyrǵandarǵa ǵana taǵaıyndalady.
Búgingi tańda mindetti áleýmetti medısınalyq saqtandyrý aıasynda tegin dári-dármek preparattarynyń tizbesi bar. Oǵan JRVI jáne aýrýhanadan tys ókpe qabynýy kiredi. Bul preparattardyń tiziminde antıbıotıkter, qyzýdy tómendetetin dáriler bar. Olardy emhanada qurylǵan mobıldi toptar tegin jetkizýi tıis.
Qysyltaıań kezde dárihanalarda dári-dármek tapshylyǵyn týdyryp otyrǵan birneshe faktor bar. Onyń birinshisi dári-dármekke halyqtyń suranysy tym joǵary bolyp tur. Keı azamattar ondap, tipti odan da kóp qaptama parasetamol men ózge de dárilerdi birden satyp alady. Máselen, Premer-mınıstrdiń orynbasary Almaty qalasynda mamyr aıynda bir aıdyń ishinde 50 myń ǵana parasetamol qaptamasy satylsa, qazir bir táýliktiń ishinde 100 myń parasetamol qaptamasy satylyp ketkenin aıtty. Dál osyndaı jaǵdaı dene qyzýyn ólsheıtin aspapqa da qatysty. Aıtalyq, Almatyda bir jyldyń ishinde 100 myń qyzý ólshegish satylatyn bolsa, qazir dál osynsha qyzý ólshegish bir aptanyń ishinde satylyp ketken.
Al ekinshiden, dári-dármek máselesin alypsatarlar ýshyqtyryp jibergen. Osyǵan baılanysty quqyq qorǵaý organdaryna dári-dármek preparattarynyń shekti baǵasynyń ósýine jol bermeý jóninde tapsyrma berildi. Anyqtalǵan barlyq fakti boıynsha zańnamamen bekitilgen tártippen jaýapkershilike tartý sharalary qabyldanady.
«Dári-dármek naryǵyn aqsha jasaýdyń kózine aınaldyrǵandar qatań jazalanady. Qazir ǵana, bir saǵat buryn Shymkent qalasynda sondaı pıǵylmen jumys istegen biraz azamat qolǵa tústi. Sondyqtan osyndaı naqty sharalar búkil Qazaqstan boıynsha júrgiziletinin eske salǵym keledi. Ásirese, dári-dármektiń aınalasyndaǵy jaǵdaıdy eskere otyryp, paıda taýyp qalýdy kózdeıtin azamattarǵa eskertip aıtqym keledi. Bul – Prezıdenttiń tikeleı qaraýyndaǵy másele. Qazaqsha aıtqanda, «kemedeginiń jany bir». Sondyqtan, qadirli aǵaıyn, bir-birimizdi qoldap, naqty sheshimi bar joldarmen júrgenimiz jón ǵoı», dedi E.Toǵjanov.
Sondaı-aq bul baspasóz jıynynda Almaty ákimdigi otandyq farmasevtıkalyq kompanııalarmen dárilik zattar men medısınalyq buıymdardy jetkizetin kelisimge qol qoıǵany habarlandy. Vıse-premerdiń aıtýynsha, 700 dárihananyń 103-ine basymdyq berilip otyr. Olar halyqqa qoljetimdilik boıynsha anyqtaldy. Endi olar baǵany kótermeýge jáne dári-dármekterdiń úsh birliginen artyq satpaýǵa mindetteldi.
Osyndaı jabdyqtaý sharalary elordada da qabyldanyp jatyr. Aqtóbe oblysynda Reseıden 10 pozısııa boıynsha jetispeıtin ımporttyq dári-dármekterdi jetkizý máselesi sheshildi. Bul aýrýhanalar úshin 20 kúndik qordy qamtamasyz etedi. Al dárihanalyq qordy tolyqtyrý úshin qajetti 16 preparatqa jarty mıllıard teńge bólindi. Barlyq ákimdikterge komıssııanyń sheshimi negizinde dári-dármekterdiń qajetti kólemin ózderi anyqtaýǵa jáne Densaýlyq saqtaý mınıstrligimen kelise otyryp satyp alýǵa quqyq berildi.
«Otandyq óndirýshiler medısınalyq preparattarǵa degen ishki suranystyń 13%-yn ǵana jabady. Jalpy, el boıynsha 8 myń dárihana jumys isteıdi. «Ingavırınniń» 70 myń qaptamasy, «parasetamoldyń» 800 myńnan asa qaptamasy kelip tústi, jaqyn aptada taǵy 900 myń qaptamasy túsedi. О́tken aptanyń sońynda otandyq óndirýshiler «Arıtromısın» antıbıotıginiń 150 myń qaptamasyn jóneltýdi bastady. Osylaısha, ystyq túsiretin jáne vırýsqa qarsy preparattardyń tapshylyǵy tolyǵymen sheshiledi», dedi Úkimet basshysynyń orynbasary.
Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, qajetti dári-dármektermen tolyqtyrý úshin mynadaı sharalar qabyldanady: bir táýlik ishinde dárilik zattardy ákelýge birjolǵy ruqsat berýge ótinimder qaralýda; dári-dármekterdi sertıfıkattaýdan jáne sertıfıkat berýdiń jedeldetilgen rásimderi qoldanyldy; ákimdiktermen birlesip kóterme saýda qoımalaryn, dári-dármekterdiń qory jáne baǵasyn kótermeleýge jol bermeý úshin jeke dárihanalardy aralap ótetin arnaıy monıtorıngtik toptar quryldy.
Dári-dármek tapshylyǵy máselesi jóninde Densaýlyq saqtaý mınıstri Alekseı Soı sóz sóıledi. Onyń aıtýynsha, qyzýdy tómendetetin, vırýsqa qarsy preparattar men antıbıotıkterdiń aılyq qory sanaýly saǵattarda satylyp ketedi. Al bireý ómirlik mańyzdy preparatty dárihanalardan izdep jatqanda, onyń birneshe qaptamasy basqa sórede shań basyp jatady. Merzimi ótken dári-dármekterdi qabyldaý áleýmettik jelilerdegi túrli «professorlardyń» reseptileri boıynsha ózin-ózi emdeý sııaqty qaýipti zardaptarǵa toly. Ambýlatorlyq deńgeıde temperatýra bolmaǵan jáne ókpeniń eń az zaqymdanýy kezinde sımptomatıkalyq dárilerdi dárigerdiń taǵaıyndaýy boıynsha ǵana qabyldaý kerek. О́ıtkeni maman tabletkalardyń ózara áserin ǵana emes, sozylmaly jáne ilespe aýrýlardy da eskeredi.
«Stasıonarlyq býyn deńgeıinde emdeý syzbasyn keńeıttik. Klınıkalyq hattamaǵa jańa preparat – favıpıravırdi qostyq. Olar kórshi elderde, eýropalyq óńirde, Japonııada keńinen qoldanylady. Preparat taıaý ýaqyttyń ishinde pasıentterdi stasıonarlyq emdeý úshin jetkiziledi. Ol koronavırýs ınfeksııasynyń aýyr túrine shaldyqqandardy emdeýge ǵana qoldanylady. Jaqyn arada Qazaqstan atalǵan preparatty ózi shyǵara bastap, ishki qajettilikti qamtamasyz etýdi josparlap otyr. Buǵan qosa sheteldik áriptesterimizben birge koronavırýs ınfeksııasyna qarsy vaksınany aprobasııalaý boıynsha klınıkalyq zertteý aıaqtalýǵa jaqyn», dedi A.Soı.
